Quốc tế
Phân tích
Giấc mộng tái xuất của ông trùm Nvidia và bí mật chiến dịch Volia tại Ukraine
Giữa lúc Tổng thống Donald Trump đối mặt với sự lạnh nhạt của Châu Á trước thềm thượng đỉnh APEC, thung lũng Silicon lại dậy sóng trước kịch bản lội ngược dòng bất thành của cựu CEO Nvidia Hoàng Nhân Huân sau cú ngã ngựa tình ái - gián điệp. Trong khi Washington ráo riết siết chặt vòng kim cô xuất khẩu chip AI, mặt trận Châu Âu cũng nóng rực với 102 vụ phá hoại của Điện Kremlin và sự lộ diện bất ngờ của lực lượng quân nhân Pháp đang âm thầm hỗ trợ ngay trên đất Ukraine.
Tổng giám đốc Nvidia bước lên sân khấu trong dịp ra mắt trang America.gov, một trang web chính phủ do AI vận hành, tại Washington D.C., Hoa Kỳ ngày 29/09/2026. Reuters - Kylie Cooper
Châu Á lạnh nhạt đón Donald Trump trước thềm APEC
Les Echos ngày 17/11/2026 nhận xét "Donald Trump hạ cánh xuống một Châu Á hầu như không còn kỳ vọng vào ông". Tổng thống Mỹ đến Philippines hôm nay, khởi đầu vòng công du quan trọng đầu tiên sau thất bại của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, tiếp đến sẽ dự hội nghị thượng đỉnh APEC tại Trung Quốc vào thứ Năm và có cuộc gặp ba bên với Tập Cận Bình, Vladimir Putin.
Chuyến công du này giúp Donald Trump tiếp tục đóng vai trò tích cực trên trường quốc tế. Nhưng tổng thống Mỹ không hẳn được chào mừng tại một khu vực từ hai năm qua phải chịu đựng chính sách thương mại thù địch và những chỉ trích của ông. Hàng trăm người từ cuối tuần qua đã biểu tình trên đường phố Manila, phản đối thuế quan quá đáng, giá xăng tăng do chiến tranh Iran, và dự án "Pax Silica" được Washington thúc đẩy.
Tổng thống Mỹ muốn áp đặt lên các nước Đông Nam Á liên minh chiến lược đã được Nhật Bản, Hàn Quốc và Châu Âu ủng hộ, nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng toàn cầu cho trí thông minh nhân tạo (AI), chất bán dẫn và khoáng sản quan trọng. Mục tiêu ngầm là giúp các quốc gia đối tác của Mỹ giảm lệ thuộc vào Trung Quốc. Tuy Philippines đang đối mặt với Bắc Kinh trên Biển Đông, chính quyền nhiều nước khác như Thái Lan, Việt Nam, Malaysia ngần ngại tham gia liên minh vì sợ mất đi tính trung lập trong thương mại đối với Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Chuyến đi là hữu ích vì nhắc nhở Bắc Kinh là tổng thống Mỹ vẫn có mạng lưới quan hệ ở Đông Nam Á. Nhưng Trung Quốc cũng sẽ lợi dụng dịp này để xích lại gần các nước bị Washington o ép. Đồng thời tự khẳng định là cường quốc toàn cầu quan tâm đến các vấn đề thế giới, trái ngược với nước Mỹ hỗn loạn của Donald Trump và nước Nga suy yếu của Vladimir Putin. Hai sự kiện cũng giúp thu hút chú ý vào Tập Cận Bình, một năm trước đại hội đảng cộng sản Trung Quốc, khoe khoang mô hình thành công của mình. APEC cũng là dịp để trao đổi tiếp với Donald Trump trong bối cảnh xì-căng-đan Nvidia, thăm dò ý định về Iran và Trung Quốc khi chiến thắng của đảng Dân Chủ có thể xáo lại bàn cờ, cảnh báo về việc bán vũ khí cho Đài Loan.
Giấc mộng tái xuất của Hoàng Nhân Huân : Ảo vọng lặp lại kịch bản Sam Altman
Về kinh tế, Le Figaro nêu ra "Kịch bản khó tin về khả năng Hoàng Nhân Huân (Jensen Huang) trở lại vị trí lãnh đạo Nvidia". Liệu ông ta cũng như Sam Altman, tổng giám đốc OpenAI, có thể quay lại công ty sau khi bị sa thải hay không ? Chưa đầy một tuần sau khi buộc lòng phải từ chức, nhà lãnh đạo 63 tuổi chuẩn bị một "come-back" ngoạn mục. Một kiến nghị "Stand With Jensen", đến thứ Hai đã có 175.000 người ký, trong đó có 9.000 nhân viên (chiếm 20% trong tập đoàn) và 92.000 cổ đông. Elon Musk, tuần trước đã đề nghị tiếp nhận Hoàng Nhân Huân vào SpaceX, cũng đã ký ; hay Travis Kalanick, cựu tổng giám đốc Uber bị sa thải.
Hoàng Nhân Huân là cột trụ của một hệ sinh thái, đã đưa giá trị công ty lên 5.000 tỉ đô la, và nhiều người cho rằng không ai có thể thay thế, sẵn sàng bỏ qua những sai lầm của ông. Theo CNN, giới tình báo Mỹ không chắc chắn là người tình Hoàng Tiểu Nhạc cung cấp tin tức cho Bắc Kinh. Phải chăng điểm mập mờ này có thể giúp Washington vận động cho ông chủ Nvidia quay lại ?
Cánh cửa đóng sập trước giờ điều trần : Lệnh siết mới nhắm vào thị trường xám
Nhưng cuối tuần qua bộ trưởng tài chánh Hoa Kỳ Scott Bessent nhấn mạnh, cần phải tìm người bên ngoài để thay thế, Nvidia phải thay đổi triệt để. Đối với ông, hồ sơ này đầy nguy cơ. Tuy không cáo buộc Hoàng Nhân Huân trực tiếp tham gia buôn lậu chip điện tử, Bessent cho rằng ông ta đã nhắm mắt làm ngơ trước thị trường xám khổng lồ về chip AI đang phát triển mạnh ở Đông Nam Á, giúp Trung Quốc tránh né cấm vận của Mỹ.
Nvidia thoải mái cung cấp chip cho các công ty ở Singapore, Malaysia, Indonesia ; được cho là sau đó tái xuất sang Hoa lục hoặc dùng cho các trung tâm dữ liệu và bán năng lực tính toán cho khách hàng Trung Quốc. Bộ trưởng Scott Bessent đặt câu hỏi : "Rõ ràng các công ty này chỉ là bình phong, là mục tiêu điều tra".
Hoàng Nhân Huân sẽ phải ra điều trần tại Quốc hội, phiên đầu tiên diễn ra trước lễ Thanksgiving 26/11. Nhất là chủ đề hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc vốn được lưỡng đảng đồng thuận. Tuy Hoàng Nhân Huân có thể dựa vào Donald Trump, nhưng chính tổng thống Mỹ cũng bị liên đới về vụ này. Cuối cùng là trong nội bộ Nvidia. Ngoài Hoàng Tiểu Nhạc, hai vụ ngoại tình khác với hai nữ nhân viên cấp dưới vi phạm trầm trọng quy định quản trị của công ty.
Khác với Sam Altman, quay lại OpenAI nhờ sự ủng hộ của cổ đông Microsoft, Hoàng Nhân Huân chỉ sở hữu 3,5% cổ phần. Đến tối thứ Hai, số phận dường như đã an bài, Nvidia đang nhờ một cơ quan bên ngoài tìm kiếm CEO mới. Hoa Kỳ loan báo tăng cường kiểm soát xuất khẩu chip. Các trung tâm dữ liệu trên toàn thế giới sẽ cần phải được phép của Hoa Kỳ nếu muốn cung cấp khối lượng lớn sức mạnh tính toán từ các chip tiên tiến cho các công ty có trụ sở tại Trung Quốc, Ma Cao hoặc các quốc gia khác bị cấm vận. Chẳng hạn phải xin giấy phép nếu muốn xuất sang Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Brazil và Singapore - những quốc gia mà theo Hoa Kỳ, "có nguy cơ chuyển hướng sang nước khác cao hơn mức bình thường".
Bóng ma Lehman Brothers tại thung lũng Silicon : Sự bất lực của hội đồng quản trị "đồ cổ"
Les Echos so sánh "Điểm chung giữa Lehman Brothers và Nvidia". Tập đoàn chip khổng lồ có một tương lai tươi sáng, và ngân hàng đầu tư New York sụp đổ năm 2008 chỉ giống nhau ở một điểm duy nhất là một hội đồng quản trị không đủ khả năng đối phó với những rủi ro mà tổng giám đốc gây ra.
Tin đồn về thanh khoản của Lehman Brothers đã lan truyền trong giới giao dịch từ rất lâu trước cuộc khủng hoảng tháng 9/2008. Lời đồn đãi về các mối quan hệ ngoài luồng của Hoàng Nhân Huân với nhiều phụ nữ khác nhau, trong đó có Hoàng Tiểu Nhạc được cho là gián điệp Trung Quốc đã có từ nhiều tháng trước, ngay cả Nhà Trắng cũng biết. Nhìn vào thành phần của họ, không khó để hiểu tại sao. Các hội đồng quản trị này không đủ năng lực để hướng dẫn, cố vấn cho một nhà lãnh đạo có sức lôi cuốn.
Tại Lehman Brothers trước khi phá sản, các giám đốc là những người về hưu dễ mến đến từ các công ty danh tiếng : một cựu CEO của IBM, một đô đốc hải quân Hoa Kỳ, một cựu CEO của Sotheby's. Tại Nvidia, hội đồng quản trị cũng già nua với tuổi trung bình 67. Thành viên trẻ nhất, John Dabiri, 46 tuổi, là một nhà nghiên cứu nổi tiếng với công trình nghiên cứu về… sứa. Nvidia nói rằng các thành viên hội đồng quản trị là độc lập, nhưng điều này hoàn toàn sai.
Tại Pháp, sau 12 năm sẽ mất tư cách thành viên, ở Anh là 9 năm. Tuy nhiên, một nửa số thành viên hội đồng quản trị của Nvidia đã có mặt từ rất lâu, trong đó có hai người là "đồ cổ", hiện diện khi công ty mới thành lập. Cuối cùng, hội đồng quản trị chưa bao giờ có kế hoạch kế nhiệm tổng giám đốc, trong khi Nvidia không còn là một công ty khởi nghiệp nữa. Quyền lực của một cá nhân thường mang tính quyết định cho thành công của những cuộc phiêu lưu. Nhưng để tồn tại lâu dài, cần được hỗ trợ, điều chỉnh và đôi khi là thách thức. Điều này đúng cả ở vị trí lãnh đạo công ty lẫn lãnh đạo quốc gia.
Chiến tranh chính trị của Kremlin : 102 đòn phá hoại và chiếc bẫy đổi đất lấy hòa bình
Libération phân tích "Chiến tranh chính trị của Vladimir Putin". Theo đó, hiện có hai cuộc chiến ở Ukraine. Một là chiến tranh quy ước với 400.000 người Nga đã tử trận từ đầu cuộc xâm lăng, theo con số của Cơ quan thống kê Nga, được Putin che giấu kỹ lưỡng nhưng bị tin tặc Belarus và Ukraine lấy được. Và một cuộc chiến tranh chính trị, thường gọi là đa diện, mà Putin ngoan cố tấn công các nước Châu Âu ủng hộ cuộc kháng chiến Ukraine. Kremlin muốn tạo không khí căng thẳng thường trực, gây ra dư luận chống Ukraine ở các nước.
Từ 23/09, Nga đã tiến hành 102 hoạt động phá hoại, gián điệp, gây rối tại 23 quốc gia Châu Âu khác nhau. Một hiện tượng chưa từng thấy, là vùng xám nằm giữa hòa bình và chiến tranh khiến khó thể chung tay đáp trả. Đồng thời đánh vào cơ sở hạ tầng dân sự khiến thường dân Ukraine không sống nổi. Theo tổng thống Volodymyr Zelensky, lần đầu tiên Hoa Kỳ đề nghị Kiev đổi Donbass để lấy quyền gia nhập NATO. Nhưng Zelensky nhắc lại, Ukraine không rút quân và hiệp định hòa bình phải được thông qua trưng cầu dân ý. Có thể nói hầu như Donald Trump lặp lại nguyên si lời Vladimir Putin.
Về việc mở rộng sang vấn đề an ninh Châu Âu, Nga vô cùng hoan hỉ, nếu thành sự thật Moskva sẽ có quyền phán xét về trật tự châu lục, sau khi đã là kẻ xâm lăng. Dưới miệng lưỡi của Kremlin, việc mở rộng NATO là "nguyên nhân sâu xa" của cuộc chiến, chứ không phải là do Nga kéo quân sang xâm chiếm nước láng giềng. Nhưng hôm 11/11 tại Abu Dhabi, mưu toan về một Yalta 2.0 là "trái núi đẻ ra con chuột". Đã có một thỏa thuận tối thiểu là trao đổi 1.500 tù binh, và lần tới sẽ có sự tham gia của năm nước ủng hộ Ukraine (Pháp, Đức, Anh, Ý, Ba Lan) cùng với một đại diện Liên Hiệp Châu Âu.
Trong khi Donald Trump và Vladimir Putin gặp Tập Cận Bình ở Trung Quốc thứ Năm tới, cùng ngày liên minh các quốc gia tình nguyện gồm 35 nước họp tại Berlin. Thủ tướng Friedrich Merz đã nhắn nhủ trước khi Donald Trump lên đường : "Xin vui lòng đừng gây ra ngạc nhiên nào !". Những bất ngờ của Trump thì rất nhiều và hiếm khi có lợi cho Châu Âu. Liệu châu lục có đóng được vai trò nào, và Trump có còn tự do tiếp tục chính sách thân Nga hay không ? Người ta lo lắng chờ đợi cuộc họp Mỹ-Nga sắp tới.
Gọng kềm tài chánh từ Bruxelles : Gói vay 45 tỉ euro, trừng phạt "hạm đội ma"
Les Echos chú ý đến việc "Bruxelles chuẩn bị cho vay 45 tỉ euro và siết chặt gọng kềm về nguồn thu của Nga". Các ngoại trưởng Châu Âu họp lại hôm qua đã thông qua việc trừng phạt 12 cá nhân và 101 định chế Nga. Dự án này sẽ được trình cho từng nước thành viên ngày mai. Cách đây vài ngày, thủ tướng Đức Friedrich Merz đã gây ấn tượng khi đặt điều kiện chỉ ủng hộ ngân sách Liên Hiệp Châu Âu nếu toàn bộ các quốc gia thành viên đều cùng viện trợ cho Ukraine. Bốn nước Hungary, Slovakia, Cộng hòa Czech và Bulgaria đã nói rằng sẽ không tham gia gói tín dụng mới.
Về trừng phạt, trước hết là tài chánh : Gần 50 ngân hàng và định chế tài chánh Nga bị thêm vào danh sách đen. Kế tiếp là thương mại điện tử : chủ tập đoàn Wildberries, Tatiana Kim, phụ nữ giàu nhất nước Nga và một người khác kiểm soát đa số Ozon. Bên cạnh đó là năng lượng, đặc biệt các nhà máy lọc dầu và cảng Saint Petersburg, các trung gian ở Trung Quốc, Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, quần đảo Seychelles, Oman, những người quản lý hạm đội ma.
Bí mật chiến dịch Volia : Sự hiện diện thầm lặng của quân nhân Pháp tại Ukraine
Cũng liên quan đến Ukraine, Le Figaro trích dẫn RFI cho biết "Các quân nhân Pháp đang hiện diện tại Ukraine trong khuôn khổ chiến dịch Volia". Cái tên vừa được đài phát thanh quốc tế Pháp tiết lộ hôm qua thật ra là một thực tế mà nhiều người đã biết, tuy bộ quân lực và bộ tham mưu muốn giữ kín. Trong khi hỗ trợ của phương Tây cho Kiev có nguy cơ giảm dần, Pháp vẫn giữ vai trò động lực. Nhiệm vụ của họ không phải là chiến đấu mà chỉ hỗ trợ đối tác trên đất Ukraine.
Chiến dịch Volia giấu mình phía sau chiến dịch Gerfaut về huấn luyện binh sĩ Ukraine tại Ba Lan. Các quân nhân Pháp biệt phái được lệnh nói rằng đến Ba Lan, họ không phục vụ thường trực mà luân chuyển, và cũng không hình thành các đơn vị chuyên biệt, chỉ là lực lượng tăng viện nhỏ. Sự hiện diện của quân nhân Pháp tại Ukraine là cần thiết vì vấn đề an ninh chung và hai nước có quan hệ đối tác. Khi chuyển giao thiết bị quân sự, quân đội Pháp phải đưa sang các cố vấn, nhất là cho chiến đấu cơ Mirage 2000. Họ cũng tham gia huấn luyện để binh sĩ Ukraine không phải ra khỏi lãnh thổ.
Có mặt tại chỗ, lực lượng Pháp trao đổi được nhiều hơn với người Ukraine. Không thể viện trợ nhiều vũ khí vì lượng dự trữ quá thấp, tài chánh đang cạn, Pháp bù đắp bằng việc chia sẻ kinh nghiệm chiến trường. Tổng thống Emmanuel Macron từng khẳng định Pháp cung cấp hai phần ba thông tin tình báo cho Kiev, chủ yếu qua vệ tinh. Khi gởi quân nhân sang, dù rất ít, tổng thống Pháp đã giữ lời hứa là không loại trừ bất kỳ điều gì để ủng hộ đất nước bị Nga xâm lược.
Thụy My