Gián điệp Nga đánh thức tình báo Nhật Bản

Le Monde ngày 06/08/2026 cho biết "Trước mối đe dọa từ Nga, Nhật Bản buộc phải tăng cường cơ quan tình báo". Tiết lộ của New York Times về một điệp viên Nga cho thấy tình báo Nhật yếu kém đến mức nào. Tokyo trở thành một mắt xích yếu được Moskva lợi dụng để tránh né cấm vận của phương Tây và trang bị cho quân Nga.

Một chiếc xe hơi chạy vào khuôn viên Văn phòng Đại diện Thương mại Liên bang Nga tại Tokyo ngày 20/10/2005. Một quan chức tại đây bị cáo buộc mua các bí mật có thể dùng cho quân sự từ một nhân viên công ty con của hãng Toshiba. AP – Shizuo Kambayashi

Vỏ bọc Aeroflot và những linh kiện Nhật trên hỏa tiễn Nga

Hơn 80 năm sau Đệ nhị Thế chiến, Nhật Bản đang phải đối phó với một trong những nhược điểm là không có cơ quan tình báo hiệu quả do bị người chiến thắng năm 1945 ngăn trở, và nay bất lực trước các gián điệp Nga. Hiện nay mục tiêu của các điệp viên Điện Kremlin là kỹ nghệ tân tiến của Nhật, mà quân đội Nga hết sức cần để hiện đại hóa thiết bị quân sự.

Ông Vladyslav Vlasiuk, cố vấn tổng thống Ukraine khi trả lời hãng tin Kyodo hôm 28/06 nhấn mạnh "khoảng 90% hỏa tiễn hành trình và hỏa tiễn đạn đạo, cũng như các drone do quân Nga sử dụng có các linh kiện do Nhật Bản sản xuất". Theo ông Vlasiuk, có 13 công ty Nhật liên quan. Hồi tháng 5, sau khi một hỏa tiễn hành trình Nga phá hủy một tòa nhà dân ở Kiev, giết chết ít nhất 24 người, các nhà điều tra phát hiện hỏa tiễn này được dẫn đường bằng thiết bị Nhật bị cấm xuất sang Nga. Tình báo Ukraine cũng nhiều lần báo động với Tokyo về các hoạt động của điệp viên Nga Maxim Filchenkov. New York Times tiết lộ đó là một sĩ quan Nga 49 tuổi thuộc Cục 20, một cơ quan của tình báo quân đội Nga GRU.

Theo nhật báo Yomiuri, Filchenkov đến Nhật tháng 2/2024 với tư cách giám đốc văn phòng hãng hàng không Aeroflot, có trụ sở gần Cảnh sát quốc gia. Vỏ bọc này giúp quan sát được các hoạt động mua sản phẩm công nghệ cao để sản xuất hỏa tiễn và drone. Điệp viên này thiết lập quan hệ với các công ty hậu cần phụ trách vận chuyển hàng từ Nhật sang Nga, dùng những chứng từ giả mạo thông qua những nước thứ ba như Việt Nam, vốn giữ quan hệ tốt với Moskva. Trong các chuyến hàng có những thiết bị quân sự và công nghệ nhạy cảm đang bị trừng phạt.

Thiếu luật chống gián điệp, tình báo chia năm xẻ bảy

Nhân viên của GRU có thể thong dong hoạt động vì không có luật nào trừng trị hoạt động gián điệp, và cơ cấu tình báo Nhật yếu kém. Cho đến nay, cơ quan chính là Văn phòng Tình báo và Nghiên cứu của nội các (CIRO), có 700 nhân viên, nhưng rất ít quyền. Các bộ Ngoại giao, Tư pháp, Quốc phòng, cảnh sát đều có những bộ phận chuyên thu thập tin tức, nhưng không chia sẻ với nhau một cách hợp lý. Phát ngôn viên chính phủ Minoru Kihara khẳng định việc thành lập cơ quan tình báo mới giúp chính quyền "phản ứng nhanh hơn, đưa ra các quyết định sáng suốt hơn dựa trên thông tin tình báo chất lượng cao hơn".

Nhà nghiên cứu Céline Pajon, Viện Quan hệ Quốc tế Pháp, cho biết Tokyo đang lập ra một cơ quan tương đương với DGSE (Tổng cục An ninh đối ngoại Pháp) và một luật chống gián điệp cứng rắn hơn đối với Nga. Tuy vậy, người ta vẫn hoài nghi, vì một số cố vấn của chính phủ Sanae Takaichi có tiếng là ủng hộ Nga. Về năng lượng, Nhật Bản trừng phạt nhẹ tay hơn Châu Âu, vẫn nhập khí hóa lỏng Nga và hợp tác ở mỏ Sakhaline. Nhưng cũng theo bà Céline Pajon, Nhật mất nhiều hơn được nếu xích lại gần Moskva.

Ủng hộ Ukraine, Nhật Bản bị các kẻ thù của phương Tây nhắm đến

Thế nên Nhật Bản luôn ủng hộ Ukraine : xuất khẩu thiết bị quốc phòng không sát thương, hợp tác sản xuất drone, gởi sĩ quan liên lạc đến NATO chuyên về Ukraine, tham gia liên minh tình nguyện… Thăm Nhật Bản hôm 02/07, ngoại trưởng Andry Sybiha nói ông tin rằng "Nhật sẽ hỗ trợ Ukraine không chỉ trong thời chiến mà cả tiến trình tái thiết lâu dài". Tokyo hứa viện trợ cho Kiev 3.200 tỉ yen (17,6 tỉ euro), đã gởi sang nhiều máy phát điện và rất tích cực trong việc dò mìn, đóng góp 2,2 tỉ yen cho quỹ của NATO và các đối tác để mua vũ khí Mỹ chuyển cho Ukraine. 

Nhưng sự ủng hộ này khiến Nhật Bản trở thành mục tiêu của các nước thù địch với phương Tây. Theo giáo sư James D.J. Brown, đại học Temple (Pennsylvania), tình báo Trung Quốc, Nga và Bắc Triều Tiên vốn có nhiều phương tiện tìm cách chiếm đoạt bí mật chính trị, an ninh và công nghệ của Nhật Bản ; có thể cố tình gây căng thẳng giữa Tokyo và các đối tác. Nhìn chung, chuyên gia Philip Shetler-Jones của Viện RUSI, Anh Quốc, cả chính phủ lẫn xã hội Nhật Bản đã ý thức được mối đe dọa trước cuộc xâm lăng Ukraine, Trung Quốc và Bắc Triều Tiên đứng về phía Nga trong khi cam kết của đồng minh Mỹ yếu đi.

Cho nên bất chấp những chỉ trích, chính phủ đã đi xa hơn với việc thành lập cơ quan tình báo quốc gia. Sở hữu ngân sách 407 triệu đô la, cơ quan này có mấy trăm người gồm kỹ sư tin học, nhà phân tích an ninh mạng, sĩ quan liên lạc với nước ngoài. Cơ quan điều phối công việc của 33.000 nhân viên từ các bộ phận thuộc cảnh sát, quốc phòng, tư pháp và ngoại giao. Một Hội đồng Tình báo, do Thủ tướng chủ trì, sẽ là bộ chỉ huy trung ương. Bước tiếp theo, dự kiến ​​vào năm 2027, là việc thành lập một cơ quan tình báo nước ngoài hoàn chỉnh.

Drone Nga truy sát người bán rau : Cái ác lên ngôi

Trong khi đó "Tại Kherson, cuộc sống diễn ra theo nhịp độ những cuộc "săn người" bằng drone của Moskva". Cảnh săn lùng một người bán rau quả, được hàng xóm ghi lại và đưa lên mạng xã hội đã gây phẫn nộ ở Ukraine. Le Figaro dẫn lời tổng thống Volodymyr Zelensky : "Thế giới phải nhìn thấy điều này. Mỗi bằng chứng đều cho thấy Nga đã mất trí, binh lính của họ thích thú với việc giết hại và ngược đãi thường dân".

Như thường lệ, sáng thứ Ba 04/08 vào 6 giờ sáng, ông Yuri, 52 tuổi, đang cùng với vợ bày rau củ trên quầy, từ chiếc xe tải nhẹ đậu ở một bùng binh gần ngõ vào Kherson, thì nhìn thấy một drone bay vòng xung quanh. Yuri kể, ông bắt đầu chạy trốn, ra dấu rằng hàng hóa chỉ là rau quả. Nhưng drone Nga mang theo một quả đạn vẫn bay quanh chiếc xe trong nhiều giây như để làm Yuri hoảng loạn, rồi lao vào ông. Người bán hàng sống sót nhờ "phép lạ", với nhiều mảnh đạn trong người và bị chấn thương não. Tổng thống Ukraine nhấn mạnh nếu không gây áp lực lên Nga, "không thể hình dung được một thế giới cùng tồn tại với cái ác như thế này".

Kherson sống dưới những cuộc "săn người"

Kherson bị quân Nga chiếm đóng từ tháng 3 đến tháng 11/2022, và sau khi thành phố được giải phóng, quân Nga chạy sang đóng ở bên kia bờ sông Dniepr. Các thành phố, làng mạc trong khoảng cách 100 kilomet nay bị drone oanh kích thường xuyên. Tháng 5/2025, một ủy ban độc lập của Liên Hiệp Quốc đánh giá những vụ tấn công thường dân này có thể được coi là tội ác chống nhân loại. Olha Tchernychova, một cư dân Kherson, nói với Le Figaro thực ra những vụ tương tự vẫn xảy ra hàng ngày, nhưng hầu hết người dân phải ẩn núp và không thể quay phim.

Oleksandr Tolokonnikov, phát ngôn viên chính quyền khu vực, cho biết cách đây hai năm, mỗi tháng có 700 vụ drone Nga đánh phá, nhưng nay phải chịu đựng 1.000 drone một ngày, và 90% trường hợp là nhắm vào thường dân. Tuần trước, 68 người dân đã bị thương và 12 người bị drone sát hại. Cô Olga sống sót sau hai lần bị drone tấn công, lần đầu nhờ trốn được vào bụi cây, lần thứ hai được một phụ nữ kéo vào tiệm uốn tóc kịp lúc. Cô kể lại : "Cảm giác y như trong những cuốn phim kinh dị, khi những tên điên đuổi theo để giết bạn cho bằng được".

Siêu thị duy nhất trong khu phố đã bị drone tấn công bốn lần vào cuối tuần trước. Thành phố đang được bảo vệ bằng lưới chống drone, hầm trú ẩn bê-tông, bao cát, những đơn vị phòng không cơ động. Nhưng Olga lấy làm tiếc vì hiện nay drone bay rất thấp, chỉ cách mặt đất 1 hay 2 mét. Chúng có thể xâm nhập vào sân nhà, chui qua cửa sổ hay luồn qua những khe hở của lưới chắn. Khó bắn hạ chúng vì đạn lạc có thể trúng nhằm người dân. Trên mạng xã hội, Nga phủ nhận việc tấn công vào dân thường, có người còn nói rằng vụ tấn công người bán rau là một cảnh dàn dựng, hay chiếc xe của ông chở "hàng hóa lưỡng dụng".

Khi lá chắn Patriot cạn kiệt, Nga trút Iskander xuống Ukraine

Nhưng mối đe dọa lớn nhất vẫn là hỏa tiễn đạn đạo. Libération giải thích "Vì sao Ukraine không có và sẽ không bao giờ có được đủ hỏa tiễn để đối phó với vũ khí đạn đạo của Nga ?". Kho dự trữ tên lửa Patriot của Mỹ đã cạn kiệt do chiến tranh với Iran, kỹ nghệ phương Tây không đáp ứng được nhu cầu… nên Moskva đang tranh thủ oanh tạc nước láng giềng, với sự giúp đỡ của BắcTriều Tiên. Từ nhiều tháng qua Kiev đã báo động là họ sẽ không chặn được loại Iskander, con quái vật dài 7 mét nặng 4 tấn, lao xuống mục tiêu với vận tốc 7.000 km/g, mang theo 480 đến 700 ký chất nổ.

Đêm 04 và 05/08, 24 hỏa tiễn đạn đạo này đã đánh vào một nhà ga xe lửa, nhà kho, các khu công nghiệp ở Kiev và vùng phụ cận. Không chiếc nào bị đánh chặn. Nhiều nhân viên bị chôn vùi dưới đống đổ nát, lực lượng cứu hộ bị các đám cháy do tên lửa gây ra cản trở, ít nhất 17 người thiệt mạng và 44 người bị thương. Hỏa tiễn đánh chặn đạn đạo có thể đã cứu sống họ nếu Ukraine có được. Cùng đêm đó, 98 trong số 115 drone Nga đã bị hệ thống phòng không Ukraine bắn hạ.

Trong chiến tranh Iran, Lầu Năm Góc đã bắn hơn 1.200 hỏa tiễn chống đạn đạo Patriot kể từ đầu năm và hiện chỉ còn chưa đến 1.000 tên lửa trong kho. Nhưng mỗi tháng chỉ có 20 tên lửa được nhà sản xuất giao cho quân đội Mỹ, một con số nực cười so với tốc độ bắn của Nga, trong khi cần mỗi lần đánh chặn cần đến hai hỏa tiễn, mỗi chiếc giá 3,5 triệu euro. Khác với Nga, kỹ nghệ phương Tây không được đặt trong tình trạng chiến tranh. Giải pháp thay thế cho hệ thống Patriot là SAMP/T của Pháp-Ý, nhưng tốc độ sản xuất không đáp ứng được.

Tổng thống Donald Trump đã hứa với Volodymyr Zelensky cho sản xuất nhượng quyền Patriot như Đức và Nhật, nhưng gần đây ông thay đổi ý kiến. Ông Etienne Marcuz, Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, cho rằng điều này có thể hiểu được, vì đó là công nghệ cao, và Ukraine là một quốc gia đang chiến tranh, có nhiều người làm gián điệp cho Nga. Ukraine có dự án hỏa tiễn đánh chặn Freyja hợp tác với Châu Âu giá rẻ hơn Patriot, nhưng phải mất nhiều năm.

Lợi dụng tình thế, Moskva chỉ trong tháng 7 đã bắn ồ ạt 126 hỏa tiễn đạn đạo (cả năm 2024 chỉ có 200-300) sang Ukraine, thường cùng với hỏa tiễn siêu thanh Kinjal và drone, khiến tổng thống Emmanuel Macron hôm qua phải tố cáo "chính sách khủng bố" của Nga. Và từ tuần trước còn có hỏa tiễn đạn đạo KN-23 của Bắc Triều Tiên. Etienne Marcuz nhận định không có "giải pháp thần kỳ" nào trong ngắn hạn. Tốt nhất là tấn công vào các giàn phóng và nhà máy sản xuất hỏa tiễn, điều mà Ukraine đang làm rất thành công kể từ tháng 2.

Ros, chiến binh bốn chân tìm được mái ấm sau khi tham chiến

Trong loạt bài mùa hè về những động vật tham gia chiến tranh, Le Monde mô tả "Chiến binh Ros, chó nghiệp vụ đánh hơi chất nổ dũng cảm, một trong những người hùng bốn chân của quân đội Pháp". Sinh năm 2018, chú chó berger Đức thuộc Trung đoàn Quân khuyển (RIC) 132 đóng ở Suippes, thuộc vùng Marne, sẽ rời đơn vị vài tháng trước tuổi nghỉ hưu chính thức là 8 tuổi. Đó là vì Ros không thể tiếp tục phục vụ, sau khi hạ sĩ Anicet Girardin, được truy thăng trung sĩ, tử trận trong một vụ phục kích ở Lebanon, lâu nay là đồng đội duy nhất trong quân ngũ.

Số phận của cả hai đã thay đổi vào ngày 18/04, khi đơn vị Pháp thuộc lực lượng gìn hòa bình được giao nhiệm vụ tiếp tế cho một tiền đồn biệt lập. Nhờ sự cảnh giác và khứu giác nhạy bén của Ros, họ đã phát hiện ra một quả mìn cài trên con đường. Khi cho rà phá bom mìn, nhóm nhỏ này đã rơi vào một cuộc phục kích được cho là của Hezbollah, khiến trung úy Florian Montorio và Girardin thiệt mạng.

Do phải cứu người trước, Ros phải ở lại và vài giờ sau được quân đội Lebanon tìm thấy. Chú chó cùng với Girardin từng phục vụ ở Mali, giữ an ninh cho Giải vô địch Rugby thế giới 2023, tiếp theo là Thế vận hội Paris mùa hè 2024, rồi đến Lebanon. Ros được tưởng thưởng Huy chương Dũng cảm với ngôi sao đồng, và bây giờ chú chó chăn cừu Đức đang trở lại cuộc sống dân sự. Chẳng mấy chốc sẽ đến lúc được đi dạo thư thả và nằm trên những chiếc gối êm ái : Ros được gia đình của đồng đội cũ là Anicet Girardin nhận nuôi.

Thụy My