Khi giáo hoàng trở thành một "đối trọng quyền lực"

Hôm nay là ngày lễ, kỷ niệm chiến thắng phát xít Đức kết thúc Chiến tranh Thế giới 2, chỉ có Le Monde và Le Figaro ra số báo giấy. Nếu như Le Monde dành sự chú ý đến sự xuất hiện của bệnh dịch Hantavirus đầy lo ngại thì Le Figaro quan tâm đến những dấu ấn mới của giáo hoàng Leo XIV cùng những quan hệ căng thẳng với tổng thống Mỹ Donald Trump.

Giáo hoàng Leo XIV (tiếp ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubiotại thư viện riêng của giáo hoàng ở Vatican, ngày 07/05/2026. AP

Tựa chính trang nhất của Le Figaro : "Trump, di dân, phụng vụ… Leo XIV đặt dấu ấn". Tờ báo ghi nhận, "Một năm sau khi được bầu, giáo hoàng Leo XIV nổi lên trên thế giới".

Sau một năm được bầu làm giáo hoàng, Leo XIV đã chuyển từ phong cách trầm lặng, thận trọng ban đầu sang một giai đoạn tự tin và chủ động hơn trong vai trò lãnh đạo Giáo hội Công giáo. Sau chuyến công du Châu Phi, ông được đánh giá đã thể hiện rõ bản lĩnh và ảnh hưởng với thế giới. Trong hoàn cảnh đó, tổng thống Mỹ "Donald Trump bị ám ảnh bởi sự đối đầu với giáo hoàng", tựa một bài viết của Le Figaro. Bài báo phân tích cuộc đối đầu ngày càng công khai giữa Donald Trump và giáo hoàng Leo XIV, nhất là xung quanh cuộc chiến tranh Iran và vấn đề di dân

Sau khi Trump liên tục công kích giáo hoàng vì lập trường phản đối chiến tranh và vũ khí hạt nhân, Washington phải cử ngoại trưởng Marco Rubio sang Vatican nhằm xoa dịu căng thẳng.

Bài viết cho rằng xung đột này không chỉ là mâu thuẫn cá nhân mà phản ánh khác biệt sâu sắc giữa tư tưởng của Trump coi mình như đấng cứu thế và quan điểm truyền thống của Vatican về hòa bình, ngoại giao và đạo đức chiến tranh. Điều này khiến Trump xem Vatican như một đối thủ ảnh hưởng toàn cầu, nhất là khi giáo hoàng cũng là người Mỹ và tiếng nói rất có trọng lượng với cử tri Công giáo Mỹ.

Xã luận của Le Figaro cho rằng giáo hoàng Leo XIV đang dần trở thành một "đối trọng quyền lực" trên trường quốc tế trong bối cảnh thế giới đầy hỗn loạn, xung đột và chính trị theo cảm tính.

Theo bài báo, chính thái độ cứng rắn và khó đoán của Donald Trump đã buộc giáo hoàng phải lên tiếng mạnh mẽ hơn, đặc biệt về chiến tranh, quyền lực và tiền bạc. Leo XIV nhấn mạnh rằng không ai có thể nhân danh Chúa để gây hỗn loạn hay chiến tranh. Những phát biểu điềm tĩnh nhưng kiên quyết này khiến Trump khó chịu và làm nổi bật vai trò tinh thần của Vatican như một sức mạnh kiềm chế quyền lực chính trị.

Xã luận của Le Figaro kết luận, trong mọi hoàn cảnh, giáo hoàng vẫn có sức mạnh đặc biệt nhờ uy tín tinh thần toàn cầu. Trong thời đại bạo lực và đối đầu, sức mạnh lớn nhất của Leo XIV nằm ở đức tin, sự điềm tĩnh và lời kêu gọi con người giữ hy vọng.

Chiến tranh Iran : Khẩn cấp ngoại giao

Tình hình cuộc chiến tranh Iran vẫn bế tắc, tiếp tục đan xen giữa lao thang căng thẳng và những tín hiệu ngoại giao.

Le Monde chạy tựa bài xã luận kêu gọi : "Chiến tranh Iran : Khẩn cấp ngoại giao".

Bài xã luận cho rằng cuộc chiến Mỹ–Israel chống Iran đã thất bại về mặt mục tiêu và cần khẩn cấp trở lại con đường goại giao.

Theo bài báo, tổng thống Mỹ Donald Trump và thủ tướng Israel Benyamin Netanyahu không đạt được mục tiêu làm sụp đổ chế độ Iran hay triệt tiêu hoàn toàn khả năng quân sự của Tehran, dù đã tiến hành chiến dịch ném bom quy mô lớn. Ngược lại, Iran còn nắm lấy lá bài phong tỏa eo biển Hormuz để gây sức ép lên kinh tế toàn cầu.

Bài viết phê phán chính quyền Mỹ vì chính sách thiếu nhất quán và thông điệp mâu thuẫn : lúc tuyên bố chiến tranh kết thúc, lúc lại đe dọa leo thang quân sự. "Lời nói của Washington hiếm khi bị mất giá trị đến mức như vậy, điều này nuôi dưỡng thái độ quyết liệt nguy hiểm từ phía Iran", tờ báo nhận xét

Le Monde cho rằng giải pháp khả thi duy nhất là đàm phán : Iran mở lại eo biển Hormuz, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa cảng biển và hai bên quay lại thương lượng về chương trình hạt nhân Iran..

Bài báo cũng nhắc rằng chính Trump từng rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 ký dưới thời Barack Obama. Nhờ thế mà Iran mở rộng chương trình hạt nhân. Le Monde nhận thấy đã đến lúc cả Mỹ và Iran đều phải từ bỏ các yêu sách tối đa nếu muốn chấm dứt cuộc chiến và tránh khủng hoảng kinh tế lớn hơn.

Pháp đưa tàu sân bay đến Hormuz, động thái biểu tượng

Liên quan đến nhưng diễn biến mới của cuộc xung đột Trung Đông, Le Monde đề cập đến việc Pháp quyết định điều tàu sân bay Charles de Gaulle tới gần eo biển Hormuz.

Trong bài "Pháp nỗ lực tác động đến các cuộc thương lượng về eo biển Hormuz", Le Monde nhận thấy, động thái này diễn ra trong bối cảnh Iran phong tỏa eo biển Hormuz sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel, khiến giá dầu tăng mạnh, kinh tế toàn cầu bất ổn và Châu Âu chịu nhiều thiệt hại. Tổng thống Pháp, Emmanuel Macron khẳng định cuộc chiến "không phải của Pháp", nhưng Paris phải "điều chỉnh lập trường" để bảo vệ lợi ích kinh tế Châu Âu.

Theo tờ báo, Pháp cùng Anh đang cố xây dựng một liên minh khoảng 50 nước nhằm mở lại eo biển bằng biện pháp ngoại giao thay vì quân sự. Paris muốn tách vấn đề Hormuz khỏi hồ sơ hạt nhân Iran và hy vọng vừa gây áp lực vừa thuyết phục được cả Washington lẫn Tehran chấp nhận giảm căng thẳng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nghi ngờ hiệu quả của chiến lược này. Iran xem eo biển Hormuz là công cụ gây sức ép cuối cùng để ngăn các cuộc tấn công tiếp theo, còn Mỹ khó thay đổi chiến lược chỉ vì sức ép từ Pháp. Vì vậy, theo Le Monde, việc triển khai tàu sân bay hiện chủ yếu mang ý nghĩa biểu tượng : cho thấy Pháp muốn chứng minh vai trò cường quốc độc lập và bảo vệ lợi ích Châu Âu trong khủng hoảng quốc tế.

Trung Quốc : Chiến dịch xây đảo nhân tạo trên Biển Đông tiếp tục

Liên quan đến thời sự Châu Á, Le Figaro có bài : "Bắc Kinh xây dựng một hòn đảo để tăng cường kiểm soát ở Biển Đông".

Tờ báo nhận xét, Biển Đông đang có tranh chấp giữa Trung Quốc, Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei và Đài Loan, thực sự là một "thùng thuốc súng".

Theo Le Figaro, Trung Quốc mới đây được phát hiện đang tiến hành xây dựng một đảo nhân tạo mới trên bãi đá Hải Sâm thuộc quần đảo Hoàng Sa tranh chấp ở Biển Đông nhằm củng cố quyền kiểm soát quân sự và chiến lược trong khu vực. Các hình ảnh vệ tinh cho thấy Bắc Kinh có thể biến nơi này thành căn cứ quân sự với radar, cảng neo đậu, đường băng cho máy bay quân sự và cơ sở hỗ trợ tàu ngầm.

Theo bài viết, đây là giai đoạn mới trong chiến lược quân sự hóa Biển Đông của Trung Quốc sau chiến dịch bồi đắp đảo quy mô lớn giai đoạn 2013–2017. Tờ báo nhận thấy, sau một thời gian tương đối yên ắng, Bắc Kinh dường như đang bước vào một giai đoạn xây dựng mới trong khu vực, khi mà Hoa Kỳ đang tập trung chú ý vào Trung Đông. Việc gia cố bãi Hải Sâm đang tạo áp lực tức thời lên Việt Nam. Hoàng Tông Đình (Huang Tsung-ting), chuyên gia về xung đột ở Biển Đông tại một viện tư vấn ở Đài Bắc chuyên về quốc phòng, nhận định "Dù quan hệ chính trị nhìn chung vẫn ổn, các tranh chấp trên biển vẫn tiếp diễn, đặc biệt liên quan đến việc phân định ở Vịnh Bắc Bộ và phía bắc Biển Đông. Những cơ sở mới này củng cố vị thế của Trung Quốc trong các cuộc đàm phán".

Các chuyên gia được bài báo trích dẫn, cho rằng những căn cứ này không chỉ giúp Trung Quốc tăng lợi thế trong đàm phán lãnh hải mà còn là cơ sở hỗ trợ hậu cần nếu xảy ra xung đột quanh Đài Loan.

Nhìn chung bài báo nhận định cán cân sức mạnh ở Biển Đông hiện nghiêng rõ về phía Trung Quốc vì các nước trong khu vực khó có đủ nguồn lực để cạnh tranh. Đối trọng thực sự duy nhất vẫn là Hoa Kỳ, nước gần đây vẫn nỗ lực hiện diện quân sự qua các tập trận chung với Philippines, để phát tín hiệu răn đe Bắc Kinh.

Hantavirus : Nỗi ám ảnh Covid 19 trở lại

Trong tuần, một ổ dịch Hantavirus hiếm gặp được phát hiện trên tàu du lịch MV Hondiu, hôm 06/05 khiến 8 hành khách nhiễm bệnh và 3 người tử vong, bắt đầu gây nhiều lo lắng. Le Monde có bài "Hantavirus : một ổ dịch chưa từng có và đang lo ngại".

Nguyên nhân được xác định là Hantavirus chủng Andes, loại virus duy nhất trong nhóm có khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người qua những giọt nước bọt bắn ra từ miệng. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đánh giá nguy cơ đại dịch là thấp, dù vụ việc gây lo ngại do tính bất thường và phạm vi lây lan.

Sự lo lắng bao trùm ổ dịch hantavirus chưa từng có này, xét về quy mô và mức độ lan rộng, gợi nhớ đến những ngày đầu của đại dịch Covid-19, khi thế giới một lần nữa nhận ra rằng toàn cầu hóa trong việc di chuyển của con người có thể trở thành chất xúc tác cho sự lây lan của virus. Các cơ quan y tế của tất cả các quốc gia có công dân trên tàu, cũng như những nước liên quan đến hành trình của con tàu, đều lên tiếng tỏ lo lắng, tương tự như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cơ quan đang tổng hợp và điều phối thông tin trong những cuộc khủng hoảng như vậy.

Tờ báo cho biết, ba ca tử vong đều là hành khách Châu Âu từng đi du lịch Nam Mỹ trước khi lên tàu. Triệu chứng gồm sốt, đau đầu và rối loạn tiêu hóa, diễn biến nhanh và nặng. Hantavirus nói chung lây từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt của động vật gặm nhấm hoang dã, với thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến vài tuần.

Trên tàu, việc xác định nguồn lây vẫn chưa rõ : có giả thuyết cho rằng các ca đầu tiên đã nhiễm trước khi lên tàu.

Các chuyên gia nhấn mạnh nhiều ẩn số chưa được giải đáp : khả năng lây trong thời kỳ ủ bệnh, tồn tại ca không triệu chứng, hay khả năng virus đột biến. Do đó, giới khoa học kêu gọi điều tra khẩn cấp để xác định nguồn lây và giám sát nguy cơ bùng phát tiếp theo. Vẫn còn nhiều điều chưa biết bao quanh sự cố y tế này. Tổ chức Y tế Thế giới, hiện giờ vẫn muốn trấn an công chúng về nguy cơ đại dịch.

Anh Vũ