Một người ủng hộ cầm những tấm bảng có hình thủ tướng Israel kiêm lãnh đạo đảng Likud, ông Benjamin Netanyahu, tại tổng hành dinh bầu cử của đảng này ở Jerusalem, ngày 27/10/2026. Reuters - Ronen Zvulun

Cái bẫy "Yamin o Falestine" khiến Gadi Eisenkot phá sản chiến lược

Le Figaro ngày 29/10/2026 cho biết trước cuộc bỏ phiếu lịch sử ở Israel, không ai dám cá rằng Benjamin Netanyahu sẽ sống sót sau thảm họa ngày 7 tháng 10. Thế nhưng, ba mươi năm sau khi lần đầu tiên được bổ nhiệm làm thủ tướng, lãnh đạo đảng Likud vẫn là trụ cột của đời sống chính trị Israel. Với 26 ghế trong Quốc hội, Likud tiếp tục là đảng lớn nhất trong Knesset. Netanyahu không thể tuyên bố chiến thắng, vì liên minh của ông hiện nay, chỉ nắm giữ 53 ghế, còn thiếu rất nhiều so với 61 ghế cần thiết để thành lập chính phủ đa số. Nhưng ông cũng chưa thua.

Gadi Eisenkot, đối thủ chính đã thất bại trong canh bạc thu hút cử tri của đảng Likud, nhưng vẫn chưa mất tất cả. Yashar, đảng do ông thành lập cách đây một năm, đã trở thành lực lượng lớn thứ hai trong Knesset, với 21 thành viên. Nhưng liên minh đa dạng mà ông được cho là lãnh đạo nhờ sự nổi tiếng của mình, chỉ có 48 thành viên. Bằng việc ngay từ đầu bác bỏ khả năng thành lập liên minh với một đảng Ả rập, Eisenkot đã tự đặt mình vào thế khó. Ông đã rơi vào cái bẫy do Benjamin Netanyahu giăng ra.

Với khẩu hiệu "Yamin o Falastin" (cánh hữu hay Palestine), lãnh đạo đảng Likud ngụ ý nếu ông thất bại, Israel sẽ bị đe dọa bởi liên minh giữa các đảng cánh tả và tổ chức Huynh đệ Hồi giáo. Tuy nhiên, ngoài đảng Dân chủ của Yair Golan, các đảng đối lập khác khó có thể được xếp vào cánh tả trong chính trường Israel. Nhưng lập luận đó dường như đã gây được tiếng vang. Sự đột phá của các đảng Ả rập, hiện đang nắm giữ 19 ghế, là sự kiện lớn khác.

Trận hòa bất lực tại Knesset và thứ ma túy quyền lực mang tên Netanyahu

Giờ đây, mọi sự chú ý đều đổ dồn vào một nhân vật kín tiếng : tổng thống Isaac Herzog. Ngày 04/11, sau khi Ủy ban Bầu cử công bố kết quả chính thức, tổng thống sẽ có bảy ngày để bổ nhiệm một thành viên Knesset thành lập chính phủ. Ông không bắt buộc phải giao nhiệm vụ này cho đảng có số ghế lớn nhất, mà là cho đảng mà ông tin rằng có cơ hội tốt nhất để giành được 61 ghế trong vòng 28 ngày. Nếu đảng này thất bại, tổng thống có thể chọn một thành viên khác của Quốc hội. Và nếu không có chính phủ nào được hình thành, sẽ phải bầu cử lại.

Viễn cảnh này theo nhà chính trị học Assaf Shapira rất có thể xảy ra. Một trận đấu thứ hai bắt đầu, mọi kịch bản đều có thể hình thành và mọi liên minh đều có nguy cơ tan vỡ. Cho đến khi tìm ra giải pháp, Benjamin Netanyahu vẫn là thủ tướng, nắm giữ hầu hết quyền lực, đặc biệt là an ninh và quốc phòng. Les Echos nhận xét "Người Israel thất vọng trước trận đấu hòa bầu cử". Libération cho rằng "Sau bầu cử Quốc hội, Netanyahu vẫn là ma túy của người Israel". Giờ đây tất cả tùy thuộc vào khả năng xây dựng liên minh để lập chính phủ, và Netayahou có lợi thế vì nắm được mọi ngõ ngách của hệ thống chính trị. Ông có thể làm mọi cách để giữ được quyền lực, kể cả liên minh với một nhân vật được coi là phát-xít. Bởi vì nếu mất chức, Netanyahu có thể mất tất cả, thậm chí vào tù.

"Chiến tranh và Hòa bình" kiểu Tel Aviv : Hòa giải nội bộ chỉ khỏa lấp hiện thực

Tựa đề bài xã luận của Le Figaro nghe như tên một tác phẩm nổi tiếng của Tolstoi : "Chiến tranh và hòa bình ở Israel". Khi coi bầu cử Quốc hội như một cuộc trưng cầu dân ý ủng hộ hay chống lại Benyamin Netanyahu, thủ lãnh đối lập Gadi Eisenkot đã chọn sai hướng. Với lời hứa tái lập Nhà nước pháp quyền, chống tham nhũng và lập ủy ban điều tra độc lập về vụ thảm sát ngày 07/10/2023, ông tin rằng không phải đưa ra một tầm nhìn khác cho tương lai đất nước. Ông cho rằng sẽ tiến hành hiệu quả hơn với cùng cuộc chiến – diệt trừ Hamas và Hezbollah đồng thời lấy lại uy tín trong cộng đồng quốc tế. Trong cuộc đấu tranh quyền lực, đánh bại thủ tướng đương nhiệm không phải là chuyện dễ dàng, và kết quả bầu cử đã chứng minh.

Kể từ sau cuộc tàn sát kinh hoàng do những toán quân khủng bố cuồng bạo gây ra cách đây ba năm, niềm tin vào sự bất khả thi của mọi giải pháp hòa giải với người Palestine đã cắm rễ sâu, trở thành tâm lý chủ đạo trong xã hội Israel. Đó là một phản ứng có thể cảm thông về mặt con người, nhưng về mặt chính trị thì khác. Lá phiếu tập thể đầy sức nặng của người Ả rập Israel - chiếm hơn 20 % dân số và sẽ nắm khoảng 20 ghế tại Knesset - cho thấy mọi nỗ lực nhằm biến vấn đề Palestine thành vô hình đều là ảo vọng. Bằng việc trước hết loại trừ khả năng liên minh với các đảng này, Gadi Eisenkot đang tự tước đi mọi cơ hội cầm quyền, đồng thời khiến Israel không có được một cơ chế vận hành dân chủ đúng nghĩa, nơi khối thiểu số này đáng ra phải có tiếng nói.

Người Israel không còn tin vào hòa bình, và thật dễ dàng khi đứng từ khoảng cách xa xôi an toàn để phán xét họ. Thế nhưng, đất nước này đang thiếu vắng những nhà lãnh đạo tầm vóc để dám đánh đổi và trả giá cho hòa bình. Trong chủ trương của Netanyahu, cái giá đó là một cuộc chiến tranh vĩnh cửu kéo dài từ Gaza, Lebanon, Syria cho đến tận Iran – chế độ mà ông ta xóa sổ hoàn toàn với sự hậu thuẫn từ Donald Trump sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Trong nhãn quan của các đồng minh cực hữu, cái giá phải trả là một chế độ phân biệt chủng tộc và thanh lọc sắc tộc, bất chấp sự cô lập trên toàn cầu. Ngược lại, dự án của Eisenkot dù hướng tới một sự "bình thường hóa" nhưng cũng không hề mang lại hòa bình. Đó chỉ là một nỗ lực hòa giải các rạn nứt nội bộ của người Israel, trong khi môi trường xung quanh được khỏa lấp trong một màn sương mờ nhân tạo. Điều trớ trêu là trong một Israel đang chia rẽ vì cá nhân của Netanyahu, ông vẫn là người quyết định.

Brazil : Cuộc đào thoát ly kỳ sang Mỹ của Flávio Bolsonaro

Cuộc chạy trốn đầy kịch tính của Flávio Bolsonaro sau khi thất cử gây chú ý cho tất cả các báo. Libération tóm lược "Brazil rúng động, phe đối lập không có lãnh đạo". Việc ứng cử viên bị Lula đánh bại bất ngờ chạy sang Hoa Kỳ để tránh bị truy tố khiến cánh hữu như rắn mất đầu, và từ nước ngoài ông khó thể gây ảnh hưởng đến chính trường. Thông tin Bolsonaro đã tị nạn ở Hoa Kỳ, được trang web Infobae của Argentina tiết lộ. Vào lúc 9 giờ rưỡi sáng địa phương thứ Tư, thượng nghị sĩ cực hữu đã đến sân bay Miami cùng vợ và hai con gái. Họ được chính quyền của Donald Trump cấp thị thực.

Vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời đáp. Làm thế nào lọt lưới được ? Con trai của cựu tổng thống cực hữu Jair Bolsonaro và gia đình đã rời lãnh thổ Brazil tối thứ Ba, đi qua chiếc cầu nối Foz do Iguaçu (thuộc bang Paraná ở miền nam Brazil) với Puerto Iguazú (thuộc tỉnh Misiones của Argentina). Đến Argentina vào lúc 23 giờ, khoảng 40 phút sau họ lên một chiếc phi cơ riêng bay sang Miami, bang Florida, có quá cảnh Ecuador. Les Echos cho rằng cuộc đào thoát này cũng ly kỳ như một bộ phim hình sự. Các đồng minh của Flávio Bolsonaro tung hỏa mù là ông ta đã bay sang Hoa Kỳ, nhưng thật ra lúc đó ông còn đang trốn trong một "fazenda" (trang trại), đến tối mới âm thầm đi qua biên giới.

Khi việc thu hộ chiếu không kịp chặn lại kẻ tháo chạy

Washington và Buenos Aires đóng vai trò gì trong vụ chạy trốn có tổ chức này ? Mỹ và Argentina đều không công nhận việc Lula tái đắc cử. Một câu hỏi khác là phải chăng Flávio Bolsonaro đã dự tính trước để tránh bị truy tố tội rửa tiền, hay chỉ sau khi thẩm phán Alexandre de Moraes ra lệnh tịch thu các hộ chiếu của ông ngay từ tối Chủ nhật ? Cũng chính thẩm phán này đã chủ tọa phiên tòa xử Jair Bolsonaro về tội mưu toan đảo chánh, phạt cựu sĩ quan này 27 năm 3 tháng tù. Flávio Bolsonaro từ chối giao nộp hai hộ chiếu Brazil (một là hộ chiếu công vụ) và một hộ chiếu Ý. Nhưng ông vẫn có thể đi qua biên giới : căn cước Brazil đủ để nhập cảnh Argentina.

Không ai biết ứng cử viên tị nạn sẽ sinh sống ở đâu. Em trai ông là Eduardo Bolsonaro, cựu dân biểu bị kết án bốn năm tù, đã sang Mỹ cách đây một năm rưỡi và được cấp thẻ xanh. Libération nhắc lại một chuyện cũ : Người cha Jair Bolsonaro, đã đến Miami vào ngày 30/12/2022, khi vẫn còn là tổng thống. Lý do là không muốn trao lại dải băng tổng thống cho kẻ thù Lula, người đã đánh bại ông hai tháng trước đó, trong lễ nhậm chức vào ngày 01/01. La Croix dẫn lời dân biểu Nikolas Ferreira tố cáo : "Nếu một ứng cử viên nhận được 60 triệu phiếu phải rời đất nước, thì một công dân bình thường có hy vọng gì về an ninh của chính mình khi chống lại chế độ ?".

Tây Ban Nha tang tóc : Cuộc đua mở cửa thị trường vắt kiệt hạ tầng đường sắt

Tất cả các báo đều có nhiều bài viết về tai nạn xe lửa hôm qua 28/10 làm ít nhất 68 người thiệt mạng, chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố ba ngày quốc tang. La Croix chạy tít trang nhất "Cú sốc và kinh hoàng". Trang nhất của Libération cũng được dành cho "Thảm họa đường sắt : Tây Ban Nha đau thương". Tai nạn bi thảm thứ hai trong năm đặt ra những câu hỏi tại quốc gia Châu Âu đang trông cậy vào xe lửa cao tốc.

Xứ sở bò tót đang trải qua những ngày tang tóc sau vụ va chạm kinh hoàng giữa hai đoàn tàu tốc độ cao tại Toledo. Đằng sau thảm kịch được cho là "sai lầm kỹ thuật" hay "sự mệt mỏi của kiểm soát viên" là vết nứt sâu sắc của hệ thống an toàn đường sắt Renfe từng là niềm tự hào của Madrid. Cuộc khủng hoảng nhân đạo này ngay lập tức bị chính trị hóa, đẩy chính phủ liên minh của thủ tướng Pedro Sánchez vào thế chống đỡ trước búa rìu dư luận về trách nhiệm quản trị quốc gia. Cú sốc càng nghiêm trọng hơn khi xét đến khoản đầu tư đáng kể của đất nước vào việc phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc.

Theo chủ trương của Tây Ban Nha, ngành đường sắt đã mở cửa cạnh tranh rộng rãi hơn so với các nước Châu Âu khác. Bên cạnh công ty đường sắt quốc gia Renfe, hai công ty khác đã gia nhập thị trường sau đại dịch Covid : SNCF của Pháp với Ouigo, và sau đó là Trenitalia. Kết quả là, số lượng hành khách tăng mạnh và giá vé giảm, người tiêu dùng được lợi, nhưng cơ sở hạ tầng hao mòn nhanh. Hiện nay, Tây Ban Nha sở hữu mạng lưới đường sắt cao tốc lớn thứ hai thế giới, với 4.000 kilomet, kém xa Trung Quốc (10.000 kilomet) nhưng vượt trội Pháp (2.800 kilomet).

Thủ tướng Pedro Sánchez trước búa rìu dư luận

Cuộc điều tra nguyên nhân của thảm kịch sẽ kéo dài. Vụ tai nạn ở Cordoba hồi tháng Giêng vẫn chưa có kết luận, mặc dù đường ray bị hư hỏng là giả thiết khả dĩ nhất. Thảm kịch hôm thứ Tư xảy ra giữa lúc chiến dịch tranh cử đang diễn ra sôi nổi. Đảng Xã hội (PSOE), do Pedro Sánchez lãnh đạo, các đồng minh cánh tả của đảng này và Đảng Nhân dân (PP, cánh hữu) đã tuyên bố tạm dừng các hoạt động tranh cử cho đến khi có thông báo mới. Chỉ có Vox, đảng cực hữu, vẫn duy trì lịch trình tranh cử.

Đảng PP tuy từng cáo buộc chính phủ tắc trách trong vụ tai nạn tàu Adamuz hồi tháng Giêng, tuyên bố ưu tiên hàng đầu là hỗ trợ các nạn nhân và gia đình. Về phía Pedro Sánchez cam kết sẽ điều tra chu đáo và minh bạch. Libération cho rằng đây lại là một thách thức nữa đối với nhà lãnh đạo cánh tả Pedro Sánchez - đã phải tổ chức bầu cử sớm do gặp khó khăn trong việc điều hành chính phủ với một liên minh rời rạc.

Thụy My