Nga và Hoa Kỳ dồn Châu Âu vào thế bí trong hồ sơ Ukraine

Tương lai của Ukraine phụ thuộc vào Nga, Mỹ và Châu Âu, chuyến tông du Lebanon của giáo hoàng Leo XIV, cựu tổng thống Brazil Jair Bolsonaro bị tạm giam là những chủ đề khiến báo chí Pháp tốn nhiều giấy mực hôm nay 24/11/2025.

Ảnh ghép : Tổng thống Mỹ Donald Trump và đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky. AFP – Jim Watson, Tetiana Dzhafarova

Tờ Le Monde dành trang nhất lo ngại về việc tổng thống Mỹ Donald Trump đã ấn định hạn chót đến ngày 27/11 để Ukraine chấp nhận một "kế hoạch hòa bình" có lợi rõ rệt cho Nga. Quyết định này đã khiến các nước Châu Âu rơi vào tình thế bị đặt trước sự đã rồi. Theo đó, Anh Quốc, Đức và Pháp cố gắng hỗ trợ Volodymyr Zelensky và tìm kiếm các phương án thay thế.

Kế hoạch do Washington đưa ra yêu cầu Kiev phải có những nhượng bộ rất lớn. Ukraine sẽ phải từ bỏ thêm nhiều lãnh thổ, đặc biệt tại vùng Donetsk, nơi một vùng đệm phi quân sự sẽ được thiết lập, nhưng trên thực tế nằm dưới quyền kiểm soát của Nga. Một lệnh ân xá tổng thể sẽ xóa đi các tội ác xảy ra từ đầu cuộc xâm lược, khiến nhiều nạn nhân Ukraine không thể đòi công lý. Văn bản cũng đề cập đến việc Nga được "kỳ vọng" sẽ không xâm lược các nước láng giềng trong tương lai, trong khi Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ ngừng mở rộng và quân đội Ukraine sẽ bị giảm xuống còn 600.000 binh sĩ.

Về kinh tế, Hoa Kỳ sẽ giám sát việc sử dụng 100 tỷ đô la tài sản Nga bị phong tỏa để tái thiết Ukraine, đồng thời nhận 50% lợi nhuận. Một văn bản khác đề cập đến các bảo đảm an ninh "dựa theo" điều 5 của NATO, nhưng các cam kết này rất mơ hồ và sẽ bị hủy bỏ nếu Kiev vi phạm thỏa thuận.

Nhà Trắng cho rằng kế hoạch này đáp ứng các yêu cầu chính của Ukraine, nhưng Donald Trump đang ngày càng tỏ ra mất kiên nhẫn. Ông muốn sớm kết thúc chiến tranh bằng cách gây áp lực với bên mà ông cho là yếu hơn. Vị thế của Volodymyr Zelensky cũng suy yếu do vụ bê bối tham nhũng trong nội bộ chính quyền. Washington biết điều đó và gia tăng sức ép.

Về phần mình, nhật báo kinh tế Les Echos chạy tựa trên trang nhất "Ukraine : Châu Âu bị dồn vào chân tường". Sau nhiều ngày hỗn loạn, Ukraine, Pháp, Đức, Anh, Ý và Canada đã cố thuyết phục Hoa Kỳ không nhượng bộ tất cả các đòi hỏi của điện Kremlin trong bản kế hoạch được đúc kết với Washington vào tuần trước.

Văn bản này quá ưu ái tổng thống Nga Vladimir Putin, khiến chính quyền Trump bị chỉ trích dữ dội. Trước áp lực, Nhà Trắng đã thay đổi phần nào lập trường hôm 22/11, nói rằng kế hoạch nói trên chỉ là một "khung đàm phán". Donald Trump cũng rút lại tối hậu thư yêu cầu đồng nhiệm Ukraine Zelensky phải ra quyết định trước thứ Năm và thừa nhận đây không phải là "đề xuất cuối cùng". Bộ Ngoại giao Mỹ cũng bác bỏ thông tin sẽ ngừng hỗ trợ Ukraine về tình báo vệ tinh.

Dù vậy, Washington vẫn gây sức ép mạnh để Kiev phải nhượng bộ. Đặc phái viên Mỹ Keith Kellogg nói rằng một số điểm cần được "giải thích thêm", nhưng họ đã "gần đạt được mục tiêu". Theo ông Kellogg, với các bảo đảm an ninh được đề cập, Ukraine sẽ khó từ chối thỏa thuận này. Bộ trưởng Lục quân Mỹ Dan Driscoll, có mặt tại Genève, Thụy Sĩ, khẳng định kế hoạch của Hoa Kỳ chỉ cần "điều chỉnh nhẹ".

Lebanon : Chuyến thăm của giáo hoàng Leo XIV mang lại hy vọng cho giới trẻ

Nhìn sang Trung Đông, nhật báo công giáo La Croix quan tâm đến chuyến thăm Lebanon của giáo hoàng Leo XIV từ 30/11 đến 02/12, trong bối cảnh căng thẳng vẫn tiếp diễn do các cuộc oanh kích của Israel ở miền Nam đất nước. Mặc dù một số dân biểu Lebanon đã yêu cầu ngài đến thăm các khu vực biên giới để chứng kiến sự đau khổ của người dân địa phương, chuyến tông du lần này sẽ không bao gồm những khu vực đó do nguy cơ an ninh. Người dân Lebanon, đặc biệt là ở Tebnine, hy vọng chuyến thăm của giáo hoàng sẽ mang lại một thông điệp hy vọng và hòa bình, đồng thời kêu gọi tái thiết đất nước, đặc biệt là ở miền Nam. Giới trẻ tại Lebanon cũng mong rằng hành động này sẽ khuyến khích các thanh niên ở lại hoặc quay trở về sinh sống ở Lebanon, trong bối cảnh số người rời bỏ đất nước ngày càng tăng.

Brazil : Cựu tổng thống Bolsonaro bị tạm giam

Tại Nam Mỹ, trang nhất của nhật báo thiên hữu Le Figaro chú ý đến sự kiện cựu tổng thống Brazil bị tạm giam. Vào sáng sớm ngày 22/11, ông Jair Bolsonaro đã bị dẫn độ từ nhà riêng đến trụ sở cảnh sát liên bang ở thủ đô Brasilia. Thẩm phán Alexandre de Moraes của Tối Cao Pháp Viện giải thích quyết định này được đưa ra do Jair Bolsonaro có nguy cơ bỏ trốn và gây rối loạn trật tự công cộng. Flavio Bolsonaro, con trai của cựu tổng thống, đã tổ chức một cuộc tuần hành, trong bối cảnh Jair Bolsonaro chuẩn bị bắt đầu thụ án 27 năm và 3 tháng tù vì tội tìm cách lật đổ chính quyền. Trong một video, Flavio Bolsonaro kêu gọi những người ủng hộ không ngồi yên, mà phải chiến đấu vì đất nước Brazil.

Jair Bolsonaro, 70 tuổi, đã bị kết án vào tháng 9 vì cố gắng duy trì quyền lực sau khi thất bại trước Luiz Inácio Lula da Silva trong cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2022. Các thẩm phán cho rằng ông Bolsonaro đã có âm mưu ám sát ông Lula, thẩm phán Moraes và phó tổng thống Geraldo Alckmin. Tòa Án Tối Cao đã bác bỏ những kháng cáo của luật sư ông Bolsonaro và cựu tổng thống gần như không còn hy vọng thay đổi tình thế.

Flavio Bolsonaro đã chỉ trích mạnh mẽ phán quyết này, cho rằng đất nước không nên rơi vào tay "những kẻ ăn cắp và bạo chúa". Những phát biểu này bị thẩm phán Moraes coi là sự khinh miệt đối với nền dân chủ. Thẩm phán Moraes cho rằng ông Bolsonaro đã tìm cách lợi dụng sự hỗn loạn do cuộc biểu tình của con trai để trốn thoát. Vào tháng 8, cảnh sát liên bang đã phát hiện Jair Bolsonaro có ý định xin tị nạn chính trị ở Argentina, nơi đồng minh của ông là Javier Milei đang làm tổng thống.

Việc cựu tổng thống Bolsonaro bị giam giữ đã gây ra những phản ứng chia rẽ. Nhiều nhân vật thuộc phe cánh hữu cho rằng đây là "sự săn lùng mạng động cơ chính trị" và công kích thẩm phán Moraes, gọi ông là "kẻ tâm thần". Đối với một số người, Jair Bolsonaro là nạn nhân và Donald Trump vẫn là niềm hy vọng của họ. Trong khi đó, tại Rio de Janeiro, trong một khu phố nghèo, người dân đã rất vui mừng khi hay tin ông Bolsonaro bị bắt giam.

Pháp : Người dân "dám đối diện" với tội phạm ma túy

Về thời sự nước Pháp, tờ La Croix dành bài xã luận nhấn mạnh mọi hình thức phản kháng tập thể chống lại tội phạm ma túy đều đáng hoan nghênh. Cần vui mừng trước sự kiện những công dân và quan chức xuống đường tối 22/11 để lên án tầm ảnh hưởng của những tội phạm này, đã tạo ra một nền kinh tế ngầm ngày càng phát triển, với những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Vào năm 2023, chỉ riêng tại Marseille, tội phạm ma túy đã cướp đi sinh mạng của 49 người. Những kẻ đứng đầu băng đảng mafia này sẵn sàng dùng mọi thủ đoạn để bảo vệ lợi ích của mình. Chúng lôi kéo một bộ phận thanh niên, đang hy vọng có được một công việc để mưu sinh, tham gia các hoạt động phi pháp. Điều này gây ra tác động tàn phá đối với giáo dục và xã hội.

Nhật báo công giáo đặt câu hỏi vậy giờ đây cần phải làm gì ? Trước hết là không chịu khuất phục và sau đó cần phải lên tiếng. Amine Kessaci là một ví dụ điển hình. Sau khi người anh Mehdi bị giết vào ngày 13/11 tại Marseille, 5 năm sau cái chết của người anh cả Brahim, lòng dũng cảm của Amine đã khơi dậy một làn sóng mới trong cuộc đấu tranh chống ma túy, như thể giờ đây không thể tiếp tục im lặng khi nỗi sợ hãi dường như đã được vượt qua. Kết quả là hàng nghìn người đã hưởng ứng trong các cuộc diễu hành được tổ chức tại Marseille và nhiều thành phố khác ở Pháp.

Tuy nhiên, sẽ cần nhiều hơn thế để đánh bại những gì người ta gọi là nạn "khủng bố ma túy". Cần phải tấn công mạnh mẽ vào đầu não của các mạng lưới tội phạm trong một cuộc chiến không khoan nhượng, nhưng cũng cần tìm ra các giải pháp đối với những nguyên nhân sâu xa dẫn đến việc buôn bán và tiêu thụ ma túy. Việc sử dụng chất kích thích chưa bao giờ là một vấn đề đơn giản bởi đó là nguồn gốc của một cơ chế tội phạm. Để tìm ra phương thuốc mang lại một tương lai khác cho những khu vực bị ảnh hưởng, một sự thức tỉnh tập thể là điều cần thiết.

Pháp : Mối nguy của hoạt động ngoại khóa đối với học sinh

Vẫn tại Pháp, trang nhất và bài xã luận của tờ Libération báo động rằng trong những tháng gần đây tại Paris, các bậc phụ huynh đã tìm cách cảnh tỉnh về khía cạnh thường bị bỏ qua trong cuộc sống của trẻ em : hoạt động ngoại khóa (périscolaire). Đây là thời điểm trẻ em ở trong trường, trong khoảng thời gian giữa các tiết học, trước hoặc sau giờ học, hoặc trong giờ ăn trưa. Vào đầu năm học, các giáo viên thường xuyên nhắc các phụ huynh chưa thông thạo về chính sách của trường rằng hoạt động ngoại khóa không phải là trách nhiệm của nhà trường.

Trong các trường học, có hai thế giới song song tồn tại : một là thế giới có tổ chức và giáo dục chính quy, và hai là thế giới mơ hồ hơn, ít quy định hơn của hoạt động ngoại khóa thuộc trách nhiệm của chính quyền địa phương. Cần phải nhấn mạnh công sức lớn lao mà các nhân viên tổ chức hoạt động ngoại khóa bỏ ra, trong điều kiện làm việc khó khăn, cần phải được ghi nhận. Phần lớn họ đều cố gắng hết sức, nhưng sự lơ là của nhà trường trong các hoạt động này cũng tạo ra môi trường thuận lợi cho những hành vi sai trái.

Trong cuộc phỏng vấn với nhật báo thiên tả, Lisa-Lou Wipf, công tố viên trưởng phụ trách trẻ em tại Paris, đã cảnh báo về sự gia tăng đáng lo ngại của các báo cáo liên quan đến hành vi xâm hại tình dục, một vấn đề cần được xem xét nghiêm túc. Những vụ việc này đã gây xôn xao ở Paris và chúng không phải là hiện tượng đơn lẻ. Cuộc điều tra của Libération cho thấy mức độ mà các hành vi bạo hành có thể phát triển trong thế giới mơ hồ này. Tuy nhiên, đây không phải là điều không thể thay đổi : nhận thức cần phải dẫn đến việc triển khai các biện pháp bảo vệ trên toàn quốc để bảo đảm an toàn và sự phát triển lành mạnh cho trẻ em trong suốt cả ngày.

Phan Minh