Hoa Kỳ : Đảng Cộng Hòa bị suy yếu do nội bộ MAGA lục đục

Phong trào MAGA tại Hoa Kỳ bị khủng hoảng nội bộ, Nga và Mỹ định đoạt tương lai của Ukraine, tội phạm ma túy hoành hành tại Pháp là những chủ đề chính được báo chí Pháp quan tâm hôm nay 21/11/2025.

Những người ủng hộ phong trào (MAGA) của tổng thống Mỹ Donald Trump trong ngày nhậm chức 20/01/2025. © RFI/Jan van der Made

Trang nhất của nhật báo Le Monde nhận định MAGA (Make America Great Again) đang trải qua một giai đoạn căng thẳng nội bộ, đe dọa đến sự đoàn kết của phong trào. Sau sự phấn khích ban đầu xung quanh việc Donald Trump trở lại Nhà Trắng, các bất đồng về lý tưởng và cá nhân đã gia tăng. Cuộc chiến giành quyền lãnh đạo và định hình chính sách của MAGA dường như đã bắt đầu, với nhiều người đang muốn tái định nghĩa các nguyên tắc của "America First". Một số vấn đề gây chia rẽ, bao gồm sự gần gũi của tổng thống Trump với các tỷ phú công nghệ, chính sách quốc tế của ông và mối quan hệ của chủ nhân Nhà Trắng với Israel.

Vụ bê bối liên quan đến nhà tỷ phú ấu dâm Jeffrey Epstein đã làm chia rẽ những người ủng hộ Donald Trump. Marjorie Taylor Greene, một nhân vật trung thành với MAGA, đã bảo vệ các nạn nhân của Jeffrey Epstein, và điều này khiến bà rơi vào tầm ngắm của đương kim tổng thống. Trong khi đó, Donald Trump bị cáo buộc đã phớt lờ các vấn đề nội bộ của phong trào, dường như đang bị tác động mạnh mẽ bởi những sự kiện này. Ảnh hưởng gia tăng của các nhân vật như Nick Fuentes, theo chủ nghĩa tân phát xít, chỉ trích Israel và nền dân chủ, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng này. Những người ủng hộ Fuentes, được gọi là "groypers", thúc đẩy các ý tưởng phân biệt chủng tộc, bài Do Thái và chống nữ quyền, đánh dấu sự phát triển đáng lo ngại của tư tưởng cực hữu tại Hoa Kỳ.

Cuộc xung đột về bản sắc của phong trào MAGA được phản ánh trong các cuộc tranh cãi về vấn đề Israel và vị trí của các nhóm thiểu số, và điều này làm suy yếu sự đoàn kết của đảng Cộng Hòa. Một số nhân vật có ảnh hưởng, như Tucker Carlson, cũng thúc đẩy hiện tượng cực đoan hóa này. J. D. Vance, phó tổng thống của Donald Trump, đang đối mặt với tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa việc ủng hộ các thanh niên cực đoan hay xa rời những ý tưởng của họ, đặc biệt là những quan điểm của Fuentes.

Sự gia tăng của tư tưởng cực đoan trong cánh hữu Mỹ, đặc biệt là chủ nghĩa bài Do Thái và phân biệt chủng tộc, hiện đang là một vấn đề rõ ràng, kể cả trong giới bảo thủ trẻ tuổi. Bầu không khí này đang chia rẽ đảng Cộng Hòa và đặt ra câu hỏi về hướng đi trong tương lai của phong trào MAGA.

Hòa bình tại Ukraine - viễn cảnh hết sức xa vời

Về chiến tranh Ukraine, trang nhất và bài xã luận của tờ Le Figaro nhận xét kế hoạch hòa bình mà chính quyền Trump muốn áp đặt với Kiev rất khó thành hiện thực. Nhật báo thiên hữu đặt câu hỏi điều khoản nào trong kế hoạch này là vô lý nhất : nhường cho Nga những vùng lãnh thổ mà Kremlin chưa từng chiếm được, giảm một nửa quân số Ukraine, từ bỏ toàn bộ viện trợ quân sự phương Tây hay Châu Âu từ bỏ các cam kết bảo đảm an ninh cho Ukraine ?

Donald Trump có thực sự tin rằng sẽ "hòa bình hóa được Châu Âu" bằng cách để Kiev lọt vào tay Vladimir Putin ? Một nền hòa bình bền vững phải công bằng. Le Figaro cho rằng những thất bại mà quân đội Ukraine phải hứng chịu ở phía Đông cũng như cuộc khủng hoảng chính trị trong chính quyền Zelensky, đang bị tác động nặng nề bởi tham nhũng, không làm thay đổi cục diện cuộc chiến. Dân biểu đảng Cộng Hòa, Lindsey Graham, một đồng minh của Donald Trump, đã tuyên bố : "Không có kế hoạch nào có thể thành công cho đến khi Vladimir Putin hiểu được rằng Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tích cực viện trợ quân sự cho Ukraine".

Về phần mình, tờ Les Echos dành bài xã luận nhấn mạnh rằng lập trường của Vladimir Putin vẫn vững như bàn thạch. Kế hoạch hòa bình mới của chính quyền Trump đúc kết với các nhà đàm phán đại diện cho Kremlin gần như giống hệt với kế hoạch của năm 2022 : các lãnh thổ bị sáp nhập và quân đội Ukraine bị suy yếu. Nhật báo kinh tế nhận định sự trở lại Nhà Trắng của Donald Trump không hề thay đổi mục tiêu ban đầu của tổng thống Nga, vẫn kiên định và không lùi bước.

Mục tiêu của Vladimir Putin vẫn là thôn tính Ukraine, đẩy lùi các đường biên giới của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) và phá vỡ sự thống trị của phương Tây trong một thế giới "đa cực" như ông đã mô tả tại Valdai vào đầu tháng 10. Les Echos nhận xét Kremlin đang thúc đẩy các biện pháp chống Hoa Kỳ, được phát triển mạnh mẽ trong khối BRICS, với mục tiêu phi đô la hóa nền kinh tế toàn cầu và xây dựng các hệ thống thanh toán thay thế. Việc Nga mất Châu Âu như là đối tác kinh tế, công nghệ và thương mại hàng đầu sẽ được bù đắp bằng việc chuyển hướng sang phương Đông và Trung Quốc.

Pháp : Tội phạm ma túy nguy hiểm không kém khủng bố

Về thời sự nước Pháp, nhật báo công giáo La Croix dành trang nhất chú ý đến phát biểu của bộ trưởng Tư pháp Gérald Darmanin khi ông tuyên bố vào hôm qua tại Marseille rằng mối đe dọa của tội phạm ma túy "ít nhất cũng tương đương với mối đe dọa của chủ nghĩa khủng bố".

Có nên sử dụng những biện pháp giống như chống khủng bố để đối phó với tội phạm ma túy hay không ? Đây là điều mà nhà chức trách đang nghĩ tới. Ngày 18/11, tổng thống Emmanuel Macron đã yêu cầu đẩy mạnh cuộc chiến chống tội phạm ma túy theo những chiến lược tương tự như chống khủng bố. Bộ trưởng Gérald Darmanin cũng cho rằng mối đe dọa của tội phạm ma túy tại Pháp rất đáng lo ngại.

Jean-François Ricard, từng lãnh đạo viện công tố chống khủng bố, cho rằng cần phải học hỏi từ cuộc chiến chống khủng bố, nhưng không sao chép hoàn toàn vì mục tiêu của chúng khác nhau. Khủng bố nhằm áp đặt các ý tưởng chính trị, trong khi tội phạm ma túy chỉ muốn kiếm tiền. Các dân biểu đã làm theo những khuyến nghị này khi tạo ra viện công tố quốc gia chống tội phạm có tổ chức để điều tra những vụ án có phạm vi quốc gia hoặc quốc tế. Cơ quan này dự kiến sẽ được thành lập vào tháng 01/2026.

Theo đó, những tội phạm ma túy nguy hiểm sẽ bị giam giữ trong các nhà tù được canh phòng hết sức nghiêm ngặt. Theo Jean-François Ricard, Nhà nước cần phải áp dụng những biện pháp nghiêm ngặt bởi phần tử khủng bố vẫn tìm cách tuyên truyền trong tù, còn tội phạm ma túy muốn tiếp tục điều hành các hoạt động của mình. Tuy nhiên, hiện có khoảng 700 tù nhân bị coi là nguy hiểm ở Pháp, nhưng chỉ có 200 chỗ trong các nhà tù được canh phòng nghiêm ngặt.

Cuối cùng, tại Marseille, bộ trưởng Tư pháp Gérald Darmanin và bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez cho biết cuộc chiến chống tội phạm ma túy đã đạt được những kết quả nhất định trong những năm qua. Số vụ giết người liên quan đến ma túy đã giảm từ 49 vụ trong năm 2023 xuống còn 24 vụ trong năm 2024 và có thể giảm còn 15 vụ trong năm 2025. Hiện nay, có 2.000 người đang bị điều tra về ma túy và 900 người bị tạm giam.

Tây Ban Nha : Những tàn dư 50 năm sau cái chết của Franco

Nhìn sang Tây Ban Nha, nhật báo thiên tả Libération có bài "50 năm sau cái chết của Franco, một công trình vẫn còn gây chia rẽ". Nhà thờ lớn, được các tù binh chiến tranh dưới chế độ Franco xây dựng, không còn chứa thi thể của nhà độc tài này từ năm 2019. Chính phủ cánh tả dự định biến nơi này, trước đây gọi là Valle de los Caídos, thành một địa điểm tưởng niệm. Tom, một du khách người Bỉ, ấn tượng với công trình này, nhưng không hiểu tại sao lại hiện diện ở nơi hẻo lánh giữa núi non. Tương tự, Kenny, một du khách Mỹ, thấy công trình hấp dẫn, nhưng thất vọng vì không thấy sự tưởng niệm nào dành cho các nạn nhân của Franco.

Thung lũng Cuelgamuros, bao quanh bởi rừng thông và cây bạch dương, nằm cách thủ đô Madrid khoảng 50 km. Là một biểu tượng của chế độ độc tài, nơi đây đã từng chứa thi thể của Franco cho đến năm 2019, khi chính phủ của thủ tướng Pedro Sánchez chuyển hài cốt của nhà độc tài tới một nghĩa trang tư nhân. Tuy nhiên, nhà thờ với cây thánh giá khổng vẫn là một biểu tượng mạnh mẽ của "nacional-catolicismo" (Chủ nghĩa dân tộc công giáo) và tiếp tục gây chia rẽ người dân Tây Ban Nha. Một số du khách xem đây là một nơi hòa giải, trong khi nhiều người cảm thấy lưu luyến hoặc giận dữ.

Chính phủ cánh tả đã đề xuất tiến hành một dự án "tái tạo ý nghĩa" cho địa điểm này với chi phí ước tính là 31 triệu euro. Mục tiêu là biến quảng trường đá thành một không gian hiện đại với một trung tâm giải thích lịch sử của nơi này. Dự án nhằm mang đến "cái nhìn xa hơn" về một địa điểm gây tranh cãi.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất đồng : gia đình của những chiến sĩ cộng hòa đối đầu với Franco yêu cầu khai quật hài cốt của người thân, trong khi một số người, đặc biệt là theo cánh hữu, coi dự án này là một nỗ lực thao túng chính trị. Cuộc tranh luận về địa điểm mang tính biểu tượng này vẫn tiếp tục gây chia rẽ Tây Ban Nha.

Tác hại của thực phẩm chế biến sẵn đối với sức khỏe

Về xã hội, tờ Le Monde dành bài xã luận nói về việc những thực phẩm chế biến sẵn ngày càng được coi là nguyên nhân gây ra các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng trong bối cảnh các chính sách phòng ngừa vẫn còn thiếu sót. Nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng các thực phẩm này, giàu chất béo, đường, muối và phụ gia hóa học, gây ra các bệnh mãn tính như ung thư, bệnh tim mạch, tiểu đường và béo phì. Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chế biến sẵn làm rối loạn quá trình trao đổi chất và có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần.

Chi phí cho xã hội là rất nặng nề, nhất là trong bối cảnh ngân sách chi cho y tế ngày càng gia tăng. Để hạn chế vấn đề này, các chính sách phòng ngừa cần được triển khai, bao gồm việc cải thiện khả năng tiếp cận thực phẩm lành mạnh và tăng thuế đối với thực phẩm không lành mạnh. Ngoài ra, quảng cáo và tiếp thị thực phẩm không tốt cho sức khỏe, đặc biệt là đối với trẻ em, cần phải được kiểm soát chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, những giải pháp này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ, đặc biệt là ở Pháp, khi đối diện với ảnh hưởng của các tập đoàn đa quốc gia trong ngành công nghiệp thực phẩm.

Phan Minh