Trump thông báo hưu chiến ở Lebanon, Netanyahu không muốn cũng đành nghe theo ?

Vì sao người dân Lebanon vẫn chưa thể yên tâm về lệnh ngừng bắn mà tổng thống Mỹ mới tuyên bố ? Thủ tướng Israel có thực sự định hưu chiến ở Lebanon ? Cuộc chiến mà Washington và Tel-Aviv phát động đã khiến Iran đẩy mạnh quân sự hóa như thế nào ? Nga muốn dùng quân bài năng lượng để "trói" Hungary ra sao ? Vì sao Donald Trump lại làm phật lòng chính những cử tri Thiên Chúa giáo của mình trước cuộc bầu cử lập pháp giữa kỳ ? Trên đây là những câu hỏi chính được các báo Pháp số ra hôm nay, 17/04/2026, quan tâm.

Một người biểu tình trong trang phục với mặt nạ mô tả tổng thống Mỹ Donald Trump ra hiệu trong khi cầm một con rối em bé mô tả thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trong cuộc biểu tình tại Quảng trường HaBima ở Tel Aviv, Israel vào ngày 14/02/2026. AFP – Jack Guez

Hôm qua, 16/04, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Israel và Lebanon đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày. Tuy nhiên, ký ức về những thất bại trong quá khứ và việc chưa giải quyết được các vấn đề then chốt vẫn làm dấy lên lo ngại về một cuộc xung đột kéo dài. Tờ Libération trong bài "Chiến tranh ở Lebanon : Một lệnh ngừng bắn mong manh và một tia hy vọng yếu ớt", đã nêu ra hai vấn đề nổi cộm. 

Đầu tiên là về lực lượng Hezbollah thân Iran, mà cụ thể hơn là kho vũ khí của tổ chức này. Quân đội Lebanon hiện vẫn chưa có khả năng thu giữ để hoàn toàn giành lại độc quyền sử dụng vũ khí ; một điều kiện mà Tel-Aviv xem là thiết yếu để lệnh ngừng bắn có thể kéo dài. Một điểm bất đồng cơ bản khác, mà thông báo của Washington không đề cập chi tiết, đó là vấn đề chủ quyền lãnh thổ Lebanon bị quân đội Israel vi phạm. Hezbollah đã tỏ ra dứt khoát về vấn đề này ngay từ đầu cuộc chiến, cũng như trong cuộc chiến trước đó. Ngoài ra họ cũng khẳng định sẽ không đàm phán bất cứ điều gì chừng nào chưa có một kế hoạch tái thiết đất nước và cho hồi hương hàng trăm nghìn dân thường. 

Trong khi đó, Les Echos lại tập trung phân tích lệnh ngừng bắn này từ góc nhìn của Nhà nước Do Thái. Trong bài "Trump thông báo hưu chiến ở Lebanon nhưng quân đội Israel vẫn trên thực địa", tờ báo kinh tế dẫn lời các nhà bình luận, cho biết rằng thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bị tổng thống Mỹ đặt vào thế sự đã rồi. Ông đã cố gắng tách biệt lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran khỏi một thỏa thuận đình chiến tại Lebanon nhưng đã không thành công. Về phần mình, Iran, nước đã đặt điều kiện tiếp tục đàm phán với Washington là phải chấm dứt giao tranh tại Lebanon, như vậy đã đạt được điều mình mong muốn. 

Giờ đây, vấn đề là loại lệnh ngừng bắn nào sẽ được áp dụng. Một thỏa thuận đình chiến lẽ ra đã được thực hiện tại Lebanon từ tháng 11/2024 cho đến khi cuộc chiến với Iran bùng nổ vào cuối tháng 2. Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn đó mang một tính chất ít nhiều đặc biệt. Dù thông báo hưu chiến nhưng quân đội Israel đã gia tăng các cuộc không kích, thực hiện hơn 15.000 vụ vi phạm lệnh ngừng bắn. Hơn nữa dù đã hứa rút khỏi các khu vực chiếm đóng nhưng quân đội Tel-Aviv lại củng cố các vị trí dọc theo biên giới và thiết lập khoảng hai mươi tiền đồn ở miền Nam Lebanon, đồng thời tiếp tục các hoạt động phá hủy có hệ thống ở khu vực này. 

Điều đáng chú ý là trong giai đoạn này, Hezbollah đã không đáp trả, chỉ đơn giản là chịu đựng. Các quan chức Israel khi đó cho rằng tổ chức này đã kiệt quệ. Nhưng thực tế không phải vậy. Trong nhiều tuần qua, Hezbollah đã bắn hàng trăm quả rocket và triển khai drone xuống miền bắc Israel, khiến các lãnh đạo quân sự và chính trị Israel hết sức bất ngờ. Hiện nay, ẩn số lớn nằm ở các "luật chơi" mới mà Israel, Hezbollah và chính phủ Lebanon sẽ áp dụng.

Tổng thống Mỹ giúp nâng cao ảnh hưởng của Vệ binh Cách mạng ở Iran

Vẫn về các cuộc xung đột ở Trung Cận Đông, tờ Le Figaro hôm nay phân tích "cuộc chiến của Mỹ-Israel đã khiến cho chế độ Iran trở nên cực đoan hơn" như thế nào. Hôm 13/04, một tấm áp phích khổng lồ đã được dựng lên ở trung tâm Tehran, trong đó là hình một bàn tay, thò ra từ ống tay áo màu kaki của một thành viên Vệ binh Cách mạng, nắm lấy eo biển Hormuz để ngăn tàu Mỹ đi qua. "Mãi mãi nằm trong tay Iran", một dòng chữ bằng tiếng Ba Tư cảnh báo, kèm theo lời thách thức đối với lệnh phong tỏa do Washington áp đặt : "Trump chẳng làm được gì !".

Trong khi tổng thống Mỹ, ngay giữa lúc ngừng bắn, đe dọa tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với lĩnh vực dầu mỏ Iran, tấm poster khổng lồ phản ánh hình ảnh của chính quyền Iran mới. Dù bị "chặt đầu" sau bốn mươi ngày chiến tranh, nhưng vẫn đứng vững và đầy tính khiêu khích. Kinh tế gia Thierry Coville, nhà nghiên cứu tại Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược IRIS, nhận định : "Donald Trump đã sai lầm khi nghĩ rằng nếu cắt bỏ các ‘cái đầu’, chế độ Iran sẽ sụp đổ. Nhưng chế độ đã không sụp đổ. Ngược lại, nó đã trở nên quân sự hóa và cực đoan hơn". 

Sau hơn một tháng chiến tranh, một thực tế đã hiện ra : dù các cuộc không kích của Israel và Mỹ đã gây tổn hại nghiêm trọng đến cơ sở hạ tầng chính trị, kinh tế và quân sự của Iran, nhưng chưa thể làm tan rã bộ máy nhà nước. Cái chết của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei cùng hàng chục quan chức cấp cao đã nhanh chóng được thay thế bởi một tầng lớp lãnh đạo mới, trong đó Vệ binh Cách mạng giữ vai trò còn nổi bật hơn và họ không phải là những người mềm mỏng. 

Mohsen Rezaï, cố vấn quân sự mới của Mojtaba Khamenei, là cựu chỉ huy Vệ binh Cách mạng, từng tham gia cuộc chiến Iran–Iraq (1980–1988) và nổi tiếng với lập trường cứng rắn cả trong nước lẫn quốc tế. Mohammad Bagher Zolghadri, nhân vật cực đoan khác mới được đưa lên đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, từng trực tiếp tham gia vào việc ám sát hai cảnh sát trước cuộc cách mạng năm 1979. Ahmad Vahidi, tân tổng tư lệnh Vệ binh Cách mạng, bị cáo buộc đã tham gia vào vụ đánh bom tại Buenos Aires nhằm vào một trung tâm cộng đồng Do Thái năm 1994, khiến 85 người thiệt mạng. Còn Mohammad Bagher Ghalibaf, cựu Vệ binh Cách mạng và hiện là chủ tịch Quốc hội Iran, đã trở thành một trong những nhân vật không thuộc giới tôn giáo nổi bật nhất hiện nay, kể từ khi ông lãnh đạo các cuộc đàm phán mong manh với phía Mỹ.

Từ năm 1979, tồn tại một sự phân chia vai trò rõ ràng trong Cộng hòa Hồi giáo : giới giáo sĩ Shia cách mạng nắm quyền điều hành, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bảo vệ chế độ trước các kẻ thù trong và ngoài nước. Ali Alfoneh, nhà nghiên cứu tại Arab Gulf States Institute phân tích, do không sẵn sàng hoặc không có khả năng đáp ứng các yêu cầu của người dân về cải cách chính trị, kinh tế và xã hội, đồng thời đối mặt với các mối đe dọa bên ngoài từ Israel và Mỹ, giáo chủ Ali Khamenei ngày càng dựa vào lực lượng này để đảm bảo sự tồn vong của chế độ. Theo ông, "sự phụ thuộc quá mức này đã làm nghiêng cán cân về phía lực lượng Vệ binh Cách mạng, và các cuộc chiến bùng phát từ tháng 06/2025 đã đẩy nhanh quá trình quân sự hóa của Iran".

Nga muốn "trói" Hungary bằng lá bài năng lượng

Về thời sự Châu Âu, tờ Le Monde hôm nay chạy tựa "Hungary : Moskva muốn duy trì ảnh hưởng nhờ vào việc cung cấp năng lượng". Trên thực tế, thất bại của thủ tướng Hungary Viktor Orban trong cuộc bầu cử cuối tuần trước là một cú bẽ mặt thực sự đối với Điện Kremlin. Kirill Rogov, nhà nghiên cứu liên kết tại Viện Khoa học Nhân văn ở Vienna nhận định rằng đây là một thất bại bởi Nga đã mất đi một đồng minh – thành viên Liên Hiệp Châu Âu, người mà họ luôn trông đợi sẽ làm gia tăng sự chia rẽ trong khối 27 nước về vấn đề hỗ trợ Ukraine. 

Đồng quan điểm, Tatiana Kastouéva-Jean, giám đốc trung tâm Nga–Âu Á của Viện Quan hệ Quốc tế Pháp (IFRI), cũng nhắc đến một "thất bại đối với Điện Kremlin", và nhấn mạnh rằng "một nền dân chủ vận hành hiệu quả và cho phép loại bỏ một nhà lãnh đạo như Orban khỏi vũ đài quyền lực rõ ràng không phải là điều tốt đối với giới lãnh đạo Nga". Chưa kể rằng một lần nữa, Vladimir Putin lại mất đi một đồng minh, như đã từng xảy ra ở Syria, Venezuela hay Iran.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu này cũng nhấn mạnh rằng dù những điều này bất lợi với Điện Kremlin nhưng có lẽ không mang tính quyết định khi mà Moskva vẫn còn những quân bài khác trong tay. Bà nhận định : "Cuộc bầu cử lập pháp tại Bulgaria ngày 19/04 tới đây, rồi cuộc bầu cử tổng thống tại Pháp năm 2027 có thể dẫn đến những kết quả có lợi cho họ. Đối với Hungary, Nga có thể tận dụng việc Budapest phụ thuộc năng lượng, khí đốt và hạt nhân của Nga. Trong khi đó, tân thủ tướng Hungary, Péter Magyar, đã bày tỏ sự hoài nghi về viện trợ cho Ukraine cũng như không mấy nhiệt tình đối với việc để Kiev gia nhập EU. Ông ấy cũng mong muốn nối lại các trao đổi với Moskva. Ván cờ còn lâu mới kết thúc".

Tính toán của giới lãnh đạo Nga như sau : ngay cả khi Péter Magyar muốn đa dạng hóa các nguồn cung năng lượng của đất nước mình, ông cũng sẽ không thể nhanh chóng từ bỏ các nguồn khí hóa lỏng giá rẻ do Moskva cung cấp. Trên thực tế, Budapest phụ thuộc rất nhiều vào các nguồn cung dầu và khí đốt được vận chuyển qua các mạng lưới đường ống khí và dầu có từ thời Liên Xô. Một sự phụ thuộc khác là vào năng lượng hạt nhân của Nga. Chính phủ Hungary đã đặt cược vào việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân Paks II, một dự án trị giá 12,5 tỷ euro do tập đoàn điện hạt nhân dân sự Nga Rosatom giành được. Việc xây dựng Paks II sẽ trói Hungary với Rosatom trong sáu mươi năm, tương ứng với thời hạn hợp đồng về bảo trì và cung cấp nhiên liệu hạt nhân. 

Tổng thống Trump muốn kiểm tra lòng nhiệt thành của các cử tri Thiên Chúa giáo ? 

Về tình hình tại Hoa Kỳ, nhật báo công giáo La Croix đặt câu hỏi tại sao ông chủ Nhà Trắng lại có những hành động "khó hiểu", làm phật lòng chính những cử tri Thiên Chúa giáo của mình vào một thời điểm quan trọng trước cuộc bầu cử lập pháp. Đầu tiên là cuộc đấu khẩu của ông với giáo hoàng Leo XIV về cuộc chiến ở Iran, rồi lại tới việc ông lan truyền những hình ảnh gây tranh cãi thể hiện bản thân như Chúa Giêsu, hay nằm trong vòng tay của Chúa. 

Nhiều tín hữu Kitô giáo, những người đã đưa vị tỷ phú lên nắm quyền, không giấu nổi bức xúc. Đối với nhiều người, vụ tranh cãi này là "giọt nước tràn ly". Nó phản ánh những bức xúc đã tích tụ trong nền tảng cử tri Kitô giáo của ông kể từ đầu nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Trump : chính sách nhập cư, vấn đề an sinh xã hội, một cuộc chiến không được ủng hộ tại Iran khiến chi phí sinh hoạt tăng cao…

Landon Schnabel, giáo sư xã hội học tại Đại học Cornell (New York), cho biết rằng với nhiều người Mỹ theo tôn giáo, đức tin là điều tối quan trọng. Các giá trị của họ định hình lập trường chính trị của họ. Khi một tổng thống tự đặt mình như Chúa Kitô, ông ta yêu cầu các tín hữu đặt lòng trung thành chính trị lên trên thần học. Điều đó tạo ra một sự xung đột.

Khi một niềm tin tôn giáo sâu sắc và một lòng trung thành chính trị mạnh mẽ xung đột, thì một trong hai thứ sẽ phải nhường bước. Một số người sẽ điều chỉnh quan điểm chính trị của mình để phù hợp với đức tin. Nhưng những người khác sẽ âm thầm điều chỉnh thần học của mình để phù hợp với lập trường chính trị. Họ sẽ tìm ra những lý do để cho rằng hình ảnh Trump như Chúa Giêsu không quá nghiêm trọng, rằng giáo hoàng đã sai, rằng cuộc chiến này thực sự là ý muốn của Thiên Chúa… Câu hỏi đối với liên minh ủng hộ Trump là xem trong hai xu hướng này, xu hướng nào sẽ chiếm ưu thế.

Dù vẫn còn quá sớm để đo lường tác động của vụ tranh cãi này, sự ủng hộ của các tín đồ Tin Lành da trắng và người Công giáo đối với tổng thống Trump đã suy giảm trong những tháng gần đây. Một nghiên cứu của Pew Research Center, được tiến hành vào cuối tháng Giêng trên 8.500 người trưởng thành Mỹ, cho thấy 69% số tín đồ Tin Lành da trắng được khảo sát tán thành cách ông điều hành chức vụ tổng thống, tức là đã giảm 11% so với một năm trước đó, tuy nhiên vẫn chiếm đông đảo.

Minh Phương