Đình chỉ "cải tổ hưu trí" : Cơ hội để chính giới Pháp học cách tìm thỏa hiệp ?

Tuyên bố của thủ tướng Sébastian Lecornu trước Quốc hội Pháp, đình chỉ áp dụng cải tổ hưu trí, gây tranh cãi, và nguy cơ tân chính phủ bị lật đổ lùi xa, là chủ đề chính của các báo ra ngày hôm nay, 15/10/2025.

Thủ tướng Sebastien Lecornu có bài phát biểu về chính sách chung đầu tiên trước Quốc hội, Paris, ngày 14/10/2025. Reuters - Gonzalo Fuentes

Nhật báo thiên hữu Le Figaro chạy tựa trang nhất : "Để làm hài lòng đảng Xã Hội, thủ tướng Lecornu đã hy sinh Cải tổ Hưu trí". Le Figaro nhận định : "Nhân nhượng là vô cùng lớn bởi đây là một trong những cuộc cải tổ chính của tổng thống Emmanuel Macron". Xã luận, nhan đề "Quyền lực của phe Xã Hội", mở đầu với hình ảnh những tràng vỗ tay của dân biểu François Hollande, cựu tổng thống đảng Xã Hội.

"Cuộc đại hạ giá mùa thu" và tổng thống "bám quyền" bằng mọi cách

Le Figaro mô tả "trên diễn đàn, thủ tướng đọc nguyên văn một văn bản của đảng Xã Hội. Đầu cúi xuống, ông Lecornu đã biến bài diễn văn về chính sách của mình thành một cuộc bán hàng đại hạ giá mùa thu". Nhật báo thiên hữu mỉa mai : thủ tướng Lecornu đã "lùi bước như một con sư tử", và tổng thống Macron "đã trở lại đúng với cội nguồn tư tưởng của ông, tư tưởng cánh tả xã hội" (trước khi tranh cử tổng thống năm 2017, ông Macron từng là đảng viên đảng Xã Hội, và tham gia chính phủ của tổng thống cánh tả François Hollande).

Le Figaro cảnh báo là khoản tiền 14 tỉ euro tăng thuế dự kiến có thể chỉ là điểm khởi đầu cho "một cơn hoang tưởng về tăng thuế", trỗi dậy trong bối cảnh Quốc hội thảo luận về ngân sách. Nhật báo thiên hữu tỏ ra hoàn toàn thất vọng về "một nguyên thủ quốc gia sẵn sàng thí bỏ đi mọi thứ, từ các định chế, con người đến các cải cách, để bám víu quyền lực".

"Bước ngoặt" mang lại hy vọng

Về diễn biến hôm qua tại Quốc hội Pháp, nhật báo thiên tả Libération chạy hàng tít lớn trang nhất "Lecornu rút cục đã thổi còi chấm dứt Cải tổ hưu trí". Bài xã luận "Bước ngoặt" ghi nhận thông báo của thủ tướng là một sự kiện quan trọng, nhưng đồng thời nhấn mạnh : Đình chỉ cuộc cải tổ hưu trí không thể giúp cho việc "đình chỉ cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng tại Pháp". Lý do là các cội rễ của khủng hoảng "là quá sâu xa để có thể tin tưởng một cách ngây thơ rằng một phiên họp tại Quốc hội, cho dù có ý nghĩa lịch sử, có thể giúp giải quyết tất cả".

Nhật báo thiên tả nhấn mạnh : "Nếu như sự lùi bước (nói trên) của phe cánh tổng thống Macron rõ ràng là một bước ngoặt", thì điều căn bản "nằm ở chỗ khác", cụ thể là "các thảo luận sẽ được mở ra giữa các đối tác xã hội". Libération lấy làm tiếc là đã phải đến mất ba năm phe của tổng thống Macron mới hiểu ra được điều này.

"Cái giá quá rẻ" để tiếp tục làm thủ tướng

Nhật báo cánh tả L’Humanité, với hàng tựa trang nhất "Hỏa mù", nói đến việc thủ tướng Lecornu, với đề nghị bỏ phiếu đình chỉ cải tổ hưu trí, "đã có thể tạm thời tiếp tục tại vị với cái giá quá rẻ". Tuy nhiên, theo L’Humanité, chính sách ngân sách "khắc khổ" của chính phủ trên thực tế không hề thay đổi và "cuộc chiến ngân sách giờ chỉ mới bắt đầu". Tựa lớn trang nhất của L’Humanité là "Các đại công ty nhóm CAC40 làm thiệt hại cho chúng ta những khoản tiền kinh hoàng".

Kết hợp tả - hữu : Tổng thống Macron làm được "điều tưởng như bất khả" ? 

Xã luận của nhật báo kinh tế Les Echos, mang tựa đề "Cánh hữu theo tư tưởng cánh tả ?", mở đầu với hình ảnh châm biếm, ví thủ tướng Lecornu như "thánh Phêrô", vị thánh tiên khởi của đạo Thiên Chúa, với câu hỏi : Phải chăng ông Lecornu sẽ trở thành "vị giám mục đầu tiên của đạo Macron" ? Theo Les Echos, với thủ tướng Lecornu, dường như chủ thuyết "cùng lúc (en même temps)" nổi tiếng của ông Macron đang trở thành hiện thực.

"Tu sĩ-Chiến binh" (moine-soldat) của tổng thống đang nhận được sự ủng hộ cùng lúc của đảng Xã Hội, cũng như đảng cánh hữu Những người Cộng Hòa LR. Chính vì vậy, bài diễn văn của thủ tướng không hẳn là của "cánh hữu xã hội" (droite sociale) mà đúng hơn phải là "cánh hữu mang tư tưởng cánh tả" (droite socialiste). Theo Les Echos, chỉ cần quan sát nụ cười chiến thắng của lãnh đạo đảng Xã Hội Olivier Faure và những tràng vỗ tay ròn rã của dân biểu Hollande (cựu tổng thống đảng Xã Hội)" là đủ rõ.

Thủ tướng Lecornu : "Đệ tử cuối cùng của đạo Macron" ?

Nhật báo kinh tế Pháp thừa nhận thủ tướng Lecornu "đã gần như thành công điều không thể : tập hợp toàn bộ các lực lượng chính trị thuộc mặt trận cộng hòa", không bao gồm các đảng phái cực đoan. Tuy nhiên, theo Les Echos, không nên quá hoan hỉ, bởi chính phủ mới chỉ ở điểm khởi đầu của hành trình khổ nạn. Bởi, đảng cánh hữu LR và phe của tổng thống khó lòng nuốt trôi các tổn thất do đình chỉ cải tổ hưu trí, và việc đánh thuế vào các tài sản lớn, trong lúc đảng Xã Hội cánh tả khó lòng tiêu hóa được 17 tỉ euro tiết kiệm nhắm vào các chi phí xã hội.

Thách thức tiếp theo là vô cùng lớn. Les Echos báo trước : chỉ cần "một tính toán sai", hay một bước sẩy chân, là ông Lecornu có thể trở thành "đệ tử cuối cùng của đạo Macron".

Vị thủ tướng "yếu nhất" của nền Đệ ngũ Cộng hòa

Nhật báo công giáo La Croix dường như cũng cùng ghi nhận với Les Echos, với hàng tựa lớn trang nhất : "Hưu trí, thuế : Phải chăng đây thời điểm cáo chung chủ thuyết của tổng thống Macron ?". Tuy nhiên, La Croix tỏ ra lạc quan hơn. Xã luận, nhan đề "Sự khiêm nhường cần thiết" (Indispensable humilité), đặt niềm tin vào khả năng các đảng phái chính trị Pháp tìm được lối thoát cho đất nước.

Nhật báo công giáo dẫn lại thông điệp chính của thủ tướng Sébastian Lecornu : "Chính phủ sẽ đề xuất, chúng ta (tức các nghị sĩ cùng chính phủ) sẽ thảo luận và Quốc hội sẽ bỏ phiếu", đồng thời nhấn mạnh đến việc chính ông Lecornu đã thừa nhận ông là "vị thủ tướng yếu nhất" của nền Đệ ngũ Cộng hòa Pháp, và hiểu rất rõ là tương lai của thủ tướng "như nghìn cân treo sợi tóc".

Đất nước cần đến "thái độ khiêm nhường" của chính giới

Theo La Croix, việc vị thủ tướng nhấn mạnh đến "hành xử khiêm nhường tối đa" ở ông, cũng như với các bộ trưởng trong tân chính phủ, hơn bao giờ hết gắn liền với "trách nhiệm" của giới chính trị Pháp nói chung vào thời điểm đặc biệt này, khi mà "bất ổn chính trị đang tiếp tục khoét sâu hố ngăn cách giữa người dân Pháp và các dân biểu". Nhật báo công giáo nhấn mạnh : "Để lấp đi hố ngăn cách này, cần phải có sự thay đổi quan điểm, kể từ thượng đỉnh quyền lực". Thái độ khiêm nhường mà thủ tướng thể hiện và kêu gọi là điểm khởi đầu. Nhưng không chỉ chính phủ, mà tất cả "những người có trách nhiệm về chính trị" trên đất nước này đều cần hướng đến một hành xử như vậy.

Cũng La Croix trong hồ sơ "Dự án ngân sách đặt lên trên hết việc cân bằng các nỗ lực được đòi hỏi". Theo La Croix, thủ tướng Lecornu đã cố gắng đáp ứng đòi hỏi về "công bằng về thuế", khi mở ra khả năng đánh thuế các tài sản lớn nhất để tăng thêm khoản thu cho ngân sách, nhưng Quốc hội sẽ quyết định việc này.

Dự thảo ngân sách Pháp 2026 : Quốc hội "nhập cuộc" và trắc nghiệm về hành xử dân chủ

Nhật báo Le Monde, ra chiều hôm qua, trước bài diễn văn của thủ tướng, dự báo : nếu thủ tướng không bị bất tín nhiệm sau bài diễn văn về chính sách, dự kiến các thảo luận về ngân sách tại Quốc hội sẽ là "chưa từng có". Le Monde cho biết 29 biện pháp về thuế trong dự án của chính phủ vừa công bố, trong đó có sắc thuế đánh vào các tài sản lớn ("holdings patrimoniales"). Nhật báo tỏ ra tin tưởng là thủ tướng Lecornu sẽ không bị các đảng phái đối lập lật đổ sau bài diễn văn, và Quốc hội sẽ "nhập cuộc".

Bài "5 vấn đề cốt lõi với ngân sách 2026" nhấn mạnh là, để vượt qua khủng hoảng hiện tại, các đảng phái phải "học được cách tư duy mới dựa trên việc thương lượng và tìm kiếm thỏa hiệp". Đây sẽ là một "trắc nhiệm về thực hành dân chủ có ý nghĩa quyết định" đối với chính giới Pháp.

Hòa bình cho Gaza : Những tuyên bố "mơ hồ" gây hy vọng của tổng thống Mỹ

Kế hoạch hòa bình cho Gaza, với hội nghị tại Ai Cập, là chủ đề trang nhất của Le Monde. Le Monde chạy tựa trang nhất "Trump khẳng định như người tạo nên hòa bình cho Trung Đông", với hình ảnh tổng thống Mỹ đứng giữa với xung quanh là các lãnh đạo Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, tại Charm el-Cheikh (Ai Cập), nơi diễn ra hội nghị về kế hoạch hòa bình cho Gaza. Tuy nhiên nhật báo Pháp cũng ngay lập tức ghi nhận, "đối với một bộ phận cộng đồng quốc tế, tổng thống Mỹ đang liên tục đưa ra các tuyên bố mang ý nghĩa chủ trương, với các nội dung mơ hồ".

Bài xã luận của Le Monde, "Những điều bắt buộc phải làm vì một nền hòa bình đang còn ngoài tầm với", nhấn mạnh đến việc không thể có được nền hòa bình bền vững cho Gaza, nếu như không có được một giải pháp về hai nước, Nhà nước Israel và Nhà nước Palestine, cùng tồn tại. Và để làm được điều này cần phải có các cam kết và hành động bền bỉ của tất cả các bên liên quan. Mà điều này này "còn rất xa vời".

Hội nghị 4 của Đảng cộng sản Trung Quốc và niềm tin dân chúng đang lung lay

Về Trung Quốc, Les Echos chú ý đến hội nghị trung ương lần thứ tư của Đảng cộng sản chuẩn bị diễn ra. Theo nhật báo kinh tế Pháp, đây là một hội nghị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trong bối cảnh chỉ còn cách Đại hội đảng hai năm và nhiều biện pháp lớn về kinh tế do Bắc Kinh chủ trương từ năm 2020 đến nay, dường như đã không "ngăn được sự chững lại" của nền kinh tế.

"Hợp đồng" không thành văn giữa đảng lãnh đạo và dân chúng dường như đang bị lung lay, trong lúc chủ trương đặt ý thức hệ vào trung tâm đời sống xã hội của ông Tập Cận Bình, từ khi lên cầm quyền năm 2017, ngày càng bị hoài nghi trong xã hội. Hội nghị lần thứ tư của Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc sẽ diễn ra từ ngày 20 đến 23/10.

Kinh tế thế giới trụ được với cú sốc thuế quan của Trump, nhưng AI gây lo ngại

Kinh tế thế giới kháng cự được với cú sốc thuế quan của tổng thống Trump là một tựa trang nhất của Les Echos, nhân dịp Quỹ tiền tệ Quốc tế IMF công bố dự báo tăng trưởng mới. Tuy nhiên, điểm gây lo ngại đặc biệt với IMF là kỳ vọng có thể là quá mức, được đặt vào sự trỗi dậy mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Tổng giám đốc IMF, Jean-Olivier Gourinchas, cảnh báo "đầu tư có chiều hướng chững lại", và tình trạng cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo tăng vọt hiện nay, nhắc đến tình trạng tin tưởng quá mức đặt vào các doanh nghiệp internet trong thập niên 90, từng gây thất vọng.

Trọng Thành