Lối thoát nào cho Donald Trump ra khỏi cuộc chiến tranh Iran ?

"Donald Trump và cái bẫy của cuộc leo thang quân sự" là tựa đề bài xã luận Le Monde. Hoa Kỳ và Israel đã "ép" Iran vào một cuộc chiến mà diễn biến có thể thay đổi lớn từ nay đến 28/03, tức tròn 1 tháng kể từ chiến tranh nổ ra và cũng là tối hậu thư của tổng thống Trump.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đi vào Phòng Bầu dục tại Nhà Trắng ở Washington, DC, sau khi trở về từ Căn cứ Không quân Dover ở Delaware vào ngày 18 tháng 3 năm 2026. AFP – Olivier Contreras

Le Monde nêu ra hai lựa chọn của ông Trump. Một là thông báo chấm dứt chiến tranh và tuyên bố Hoa Kỳ đã đạt được các mục tiêu quân sự, ví dụ như đã ám sát lãnh đạo tối cao Ali Khamenei, phá hủy thành công nhiều kho vũ khí của Iran. Nếu đi theo hướng này, thì chế độ Iran chắc chắn sẽ tái thiết lực lượng, tiếp tục lén lút phát triển chương trình hạt nhân, và Iran sẽ vẫn tiếp tục sử dụng eo biển Hormuz như vũ khí chiến lược của mình. Hai là ông Trump có thể sử dụng cách cũ như hồi tháng 6 năm ngoái hoặc tháng 2 vừa rồi, nêu ra khả năng có thể đàm phán với một Iran "đầu hàng" để đánh lạc hướng, dồn lực lượng Hoa Kỳ đến vùng Vịnh. Lựa chọn này sẽ khiến chiến tranh lan rộng hơn nữa. Tờ báo cũng nhấn mạnh rằng tổng thống Hoa Kỳ cũng phải xét đến dư luận ở Hoa Kỳ đối với cuộc chiến của ông, trước cuộc bầu kỳ giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Cây bút Alain Frachon, trong mục ý kiến trên Le Monde, đưa ra nhận định rằng ông Trump đã trở thành nạn nhân của những cơn gió Shamal và Simoom gây ra ảo ảnh ở Trung Đông. Ông Trump "mơ" về một "thực tế" chỉ tồn tại trong đầu mình, và phải vỡ mộng. Tổng thống không thể tuyên bố là bên chiến thắng nếu eo biển Hormuz không được mở lại, dù bằng vũ lực hay ngoại giao, hoặc điều bộ binh đến.

Các kịch bản Hoa Kỳ đổ bộ vào Iran 

Tổng thống Hoa Kỳ đã không loại trừ khả năng gửi lính đến Iran để buộc chế độ Hồi giáo phải đầu hàng. Hôm nay, hàng ngàn lính Mỹ thuộc sư đoàn 82 của quân đội Hoa Kỳ sẽ đến Trung Đông, cùng với một hạm đội tàu và lính dù tinh nhuệ. Tàu USS Tripoli từ Nhật Bản cũng đang đến đường đến khu vực này, tàu USS Boxer cũng vừa rời cảng Hoa Kỳ và có thể đến trung Đông trong vài tuần nữa. Lực lượng này cũng sẽ bổ sung vào 300 chiến đấu cơ và hơn 20 tàu chiến của Mỹ trong khu vực.

Les Echos nêu ra ba kịch bản Hoa Kỳ "đổ bộ" vào Iran. Đầu tiên là việc chiếm đảo Kharg ở vịnh Ba Tư, đóng vai trò chiến lược đối với Iran, vì 90% lượng dầu mỏ của nước này được sản xuất tại đây. Hoa Kỳ đã thả bom vào hòn đảo này nhưng không làm hư hại hạ tầng dầu mỏ. Nhiều báo cáo chỉ ra rằng Iran đã có chuẩn bị cho cuộc xâm lược của Mỹ, rải thủy lôi quanh hòn đảo. Tuy nhiên giới chuyên gia cho rằng chiếm đảo Kharg chỉ có được món lợi nhỏ mà gặp nhiều rủi ro hơn, vì sẽ có nhiều thương vong, và chế độ Hồi giáo sẽ không bỏ cuộc.

Kịch bản thứ hai là khả năng Hoa Kỳ đổ bộ lên một đảo khác, không để chiếm dầu mỏ mà là để mở lại eo biển Hormuz, ví dụ như chiếm đảo Qeshm, gần bờ biển Iran. Hòn đảo được cho có hầm chứa vũ khí, tên lửa thủy lôi, drone… Dù Mỹ cho rằng loại bỏ kho vũ khí này là cần thiết nhưng hành động này cũng có nhiều rủi ro.

Kịch bản thứ ba là Hoa Kỳ sẽ đi chiếm lấy kho uranium được làm giàu, thả lính dù xuống. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ Iran giấu chúng ở đâu và kho chứa cũng sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc thả bom xuống có thể là thảm họa, cần phải tham vấn chuyên gia về mặt kỹ thuật, theo Les Echos, nếu khả thi thì đây sẽ là một chiến thắng lớn của Washington.

NATO "hèn nhát" vì không hỗ trợ Trump

Gần đây, tổng thống Mỹ đã nhiều lần mạnh mẽ chỉ trích Liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO), dùng từ ngữ nặng nề như "hèn nhát", "hổ giấy", vì đã không làm gì để hỗ trợ Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định Mỹ không cần bất cứ thứ gì từ NATO.

Trong bài phát biểu hôm 26/03/2026, theo Le Figaro, tổng thư ký Mark Rutte đã muốn xoa dịu Washington, ca ngợi sự can thiệp của Mỹ tại Iran và khẳng định rằng "khả năng tên lửa của Iran" đang đe dọa liên minh, bày tỏ cảm thông cho nỗi thất vọng của ông Trump. Tuy nhiên, điều này đã khiến nhiều nhà ngoại giao cho rằng ông Rutte đang đi quá giới hạn, phản ánh lập trường của cá nhân ông, chứ không phải của liên minh. Theo Le Figaro, các nước Châu Âu được cho là đã "thức tỉnh", tăng chi tiêu quốc phòng, và không để bị đánh lạc hướng, tránh bị sa lầy ở Trung Đông, vì chẳng khác nào "mua vé lên tàu Titanic khi nó đang bắt đầu chìm".

Nếu như ông Trump không tiếc lời miệt thị NATO, nhưng về mặt quân sự, theo báo Pháp, Mỹ vẫn đang dựa dẫm vào hạ tầng của Châu Âu trong cuộc chiến ở Iran. Trái ngược với nhận xét của tổng thống, tướng Alexus Grynkewich, phục vụ trong NATO trả lời trước Quốc hội Mỹ nhận định rằng : "Hầu hết các nước Châu Âu đã cung cấp cho chúng tôi sự hỗ trợ kiên định trong Chiến dịch Epic Fury". Mỹ có khoảng 40 căn cứ quân sự đặt tại các nước Châu Âu. Ngoại trừ Tây Ban Nha từ chối cho Mỹ sử dụng căn cứ, các nước như Pháp, Anh, Bồ Đào Nha và Ý, Hy Lạp đều mở cửa với Hoa Kỳ. Căn cứ Ramstein ở Đức đóng vai trò là căn cứ hậu phương cho các hoạt động của Mỹ tại Iran.

Ukraine lo sợ bị bỏ rơi trong cuộc chiến chống Nga

Eo biển Hormuz bị chặn, giá năng lượng tăng phi mã, tác động đến kinh tế toàn cầu, cuộc chiến mà Trump khơi mào, hiện là ưu tiên của Hoa Kỳ, dồn nguồn lực quân sự. Điều này đã khiến Ukraine có nguy cơ bị quên lãng, theo nhận định của Le Figaro : Ukraine rơi vào "báo động đỏ". Kiev hiện đang lo ngại rằng viện trợ quân sự sẽ bị cắt giảm, đe dọa đến nguồn cung tên lửa đánh chặn. Chỉ trong 4 tuần chiến tranh, Mỹ và các nước vùng Vịnh đã sử dụng số lượng Patriot nhiều hơn tổng số được chuyển giao cho Ukraine. Riêng giai đoạn đầu chiến dịch chống Iran, hơn 800 tên lửa Patriot và THAAD đã được sử dụng. Trong khi đó năng lực sản xuất lại hạn chế. Ukraine cần khoảng 2000 tên lửa đánh chặn mỗi năm, nhưng nhà máy sản xuất Lockheed Martin chỉ xuất xưởng khoảng 620 vào năm ngoái.

Nếu kho vũ khí cạn kiệt, chương trình hỗ trợ mua vũ khí và đạn dược Mỹ của Châu Âu, thông qua cơ chế của NATO để chuyển cho Kiev có thể sẽ gặp khó khăn. Chưa kể đến các cuộc đàm phán với Nga do Mỹ làm trung gian hiện vẫn bị bỏ ngỏ.

Phía Nga, theo Le Figaro, không chỉ được hưởng lợi từ giá dầu cao, có thể tài trợ cho việc sản xuất vũ khí, mà còn đang  bị nghi ngờ hỗ trợ tình báo và drone cho Iran để bào mòn kho tên lửa Mỹ. Theo Le Figaro, mục tiêu của Moskva là ép Washington phải theo một thỏa thuận, Nga có thể ngừng hỗ trợ Iran, đổi  lại Mỹ gây áp lực buộc Ukraine nhượng bộ ở vùng Donbass. Mặc dù tổng thư ký NATO Mark Rutte khẳng định các thiết bị thiết yếu vẫn được chuyển đến chiến trường ở Ukraine nhưng quân đội Kiev hiện đang phải "thắt lưng buộc bụng" trong việc sử dụng tên lửa.

Viktor Medvedchuk "Kẻ phản quốc Ukraine"

Vẫn về chiến tranh Ukraine, Le Monde phác họa chân dung của Viktor Medvedchuk, "kẻ phản quốc Ukraine", hiện đang tị nạn ở Nga và điều hành các chiến dịch gây bất ổn đất nước. Theo báo Pháp, tổng thống Vladimir Putin đã sắp ghế tổng thống cho Viktor, thế chỗ Volodymyr Zelensky khi mở "chiến dịch quân sự đặc biệt" hồi tháng 2/2022. Điện Kremlin đã không nghĩ rằng việc chiếm Kiev tưởng chừng trong ba ngày lại kéo dài hơn 4 năm.

Chỉ hai tháng sau khi chiến tranh nổ ra, Viktor Medvedchuk đã bị cơ quan an ninh của Ukraine bắt giữ, và chuyển đến Ba Lan, rồi lên máy bay sang Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, trước khi được trao đổi với Nga hôm 21/09/2022, để trả tự do cho hơn 200 tù binh. Ukraine cứ tưởng đã "tống khứ" được kẻ phản quốc đi, nhưng không ngờ rằng Viktor Medvedchuk vẫn tiếp tục làm việc cho Nga chống lại Ukraine, là cánh tay đắc lực trong việc truyền tin giả, gây bất ổn cho Kiev.

Viktor trên thực tế ngay từ khi sinh ra, tại Liên Xô, ở Siberia, vào năm 1954, đã là "con của một kẻ phản quốc". Cha ông từng tích cực hoạt động cho một tổ chức dân tộc chủ nghĩa Ukraine, và bị Liên Xô bỏ tù. Chính tiền sử tiền án này đã phá vỡ giấc mơ làm cảnh sát của Viktor. Thế nhưng, ông được cho là đã dấn thân vào con đường tình báo, làm việc cho KGB, nhanh chóng trở thành luật sư ở tuổi 24. Đến năm 1991, Liên Xô tan rã, Ukraine độc lập, cũng giống như nhiều người, Viktor thay áo, quay lưng lại với Nga, và dấn thân vào chính trường Ukraine, dần thăng tiến, trở thành chánh văn phòng của tổng thống thứ hai Leonid Kuchma. Tờ báo cũng chỉ ra những mối quan hệ thân cận giữa Viktor và ông Putin, đến mức mà tổng thống Nga là cha nuôi của con gái ông.

Cuộc sống "tị nạn" ở Nga của Viktor không hề nhàn nhã với chiếc du thuyền 28 mét, và túi tiền hàng triệu euro, mà bận rộn với kế hoạch : "đấu tranh cho một Ukraine khác". Kênh Youtube và các trang mạng do ông lập ra loan tải những tin sai lệch, bôi xấu hình ảnh của quân đội Ukraine và tổng thống Zelensky, và bị cơ quan an ninh Ukraine xếp vào danh sách nhóm tội phạm có tổ chức. Không chỉ trong chính trị, Viktor đã xây dựng đế chế tài chính của riêng mình nhờ quan hệ thân Nga, từ những thương vụ với phe ly khai ở Donbass, xuất khẩu dầu và khí đốt ở Crimea, và dần gia nhập giới "tài phiệt". Medvedchuk cũng được cho là đã xuất khẩu lúa mì ở những vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga chiếm đóng, sang Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2022. Đến năm 2023, ông đã bị tước mất quốc tịch Ukraine.

Những nô lệ Bắc Triều Tiên thời hiện đại

Báo Libération có bài : "Người Bắc Triều Tiên đi làm nô lệ tại Nga". Từ nhiều năm qua, Bình Nhưỡng đã xuất khẩu lao động trong nhiều lĩnh vực tại Nga, để đổi lấy ngoại tệ. Theo báo cáo của một tổ chức nhân quyền được công hôm thứ Tư, những lao động này mang về khoảng 500 triệu đô la mỗi năm. Tại Bắc Triều Tiên, được ra nước ngoài làm việc được xem là một cơ hội hiếm có, một đặc ân, thậm chí nhiều người tình nguyện sang Nga làm việc, bị thu hút bởi mức lương cao, có người sẵn sàng hối lộ quan chức để được đi xuất khẩu lao động. Tuy nhiên, đa phần mọi người phải trải qua quá trình chọn lọc nghiêm ngặt, nhưng không rõ ràng. Họ được chọn không phải vì khả năng hay kinh nghệm làm việc, mà vì trung thành với chế độ hoặc hoàn cảnh gia đình.

Libération nêu ra cảnh vỡ mộng của nhiều lao động, liệt kê điều kiện sống và làm việc khắc nghiệt : 14 giờ mỗi ngày, vệ sinh kém, bị giám sát chặt chẽ, bị theo dõi nhau thông qua mạng lưới chỉ điểm, có thể bị đánh đập, tra tấn, lăng mạ. Hơn nữa, 75% lương của họ bị giao nộp cho nhà nước. Sau khi trừ các chi phí sinh hoạt, hạn ngạch, họ chỉ bỏ túi khoảng 10 đô la cho cả tháng. Nếu một số làm việc tại sân vận động, nhà máy thông thường, thì số khác bị gửi đến tiền tuyến, bị đe dọa đến tính mạng. Tổ chức nhân quyền đã lên án tình trạng nô lệ thời hiện đại. Dù Liên Hiệp Quốc đã ra nhiều nghị quyết cấm tuyển dụng lao động Bắc Triều Tiên, nhưng chương trình này vẫn được tăng cường do hai nước ngày càng xích lại gần nhau.

Chi Phương