Từ những kẻ phóng hỏa tại Pháp đến khủng hoảng khí hậu toàn Châu Âu

Pháp đối đầu với vào một trong những mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất lịch sử đất nước là chủ đề được các tờ báo Pháp đặc biệt quan tâm hôm nay, 07/08/2026.

Ảnh chụp từ trên cao cho thấy khu vực bị thiêu rụi sau vụ cháy tại rừng Fontainebleau, ngoại ô Paris, Pháp, ngày 30/07/2026. AFP – Simon Wohlfahrt

Nếu Le Figaro tập trung vào cuộc truy lùng những người gây cháy và chân dung của họ, thì Le Monde cho rằng chỉ tăng cường truy bắt và xử phạt sẽ không đủ để giải quyết gốc rễ của vấn đề. Trong khi đó, xã luận của Libération cho rằng các vụ cháy chỉ là phần nổi của một cuộc khủng hoảng lớn hơn nhiều bởi biến đổi khí hậu đang làm thay đổi toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội của Châu Âu.

Theo Le Figaro, nước Pháp đang trải qua mùa cháy rừng thảm khốc nhất kể từ năm 1949 với khoảng 120.000 ha rừng bị thiêu rụi và hơn 224.000 người phải sơ tán. Trước quy mô chưa từng có của thảm họa, chính phủ Pháp triển khai chiến dịch truy quét quyết liệt các đối tượng bị nghi gây cháy.

Nhật báo thiên hữu cho biết số người bị bắt liên tục tăng trong suốt tháng 7 và đầu tháng 8, lên khoảng 420 trường hợp, trong đó có 166 trẻ vị thành niên, 36 người bị tạm giam hoặc bị kết án. Bộ Nội vụ yêu cầu cảnh sát và hiến binh áp dụng các biện pháp điều tra mạnh như tăng cường tuần tra, khai thác camera giám sát, giám định ADN và tái dựng hiện trường nhằm nhanh chóng xác định thủ phạm.

Điểm đáng chú ý trong bài viết của Le Figaro là nỗ lực phác họa chân dung những người gây cháy. Theo số liệu ban đầu của lực lượng hiến binh, 97,5% nghi phạm là nam giới, tuổi trung bình khoảng 32 và phần lớn mang quốc tịch Pháp. Gần 30% số người bị bắt là trẻ vị thành niên, nhiều người thất nghiệp hoặc còn đi học.

Tờ báo nhận định không có một "mẫu số chung" giữa các đối tượng này. Có người gây cháy vì bất cẩn như vứt tàn thuốc, đốt rác hoặc nhóm lửa cắm trại. Có người hành động vì muốn thách thức lực lượng chức năng. Một số trường hợp lại xuất phát từ khủng hoảng tâm lý như một người đàn ông khai đã vô tình gây cháy khi đốt bức thư gửi đứa con đã qua đời hay có người châm lửa chỉ để chứng minh mình có khả năng dập lửa và đủ điều kiện trở thành lính cứu hỏa.

Le Figaro cũng dành nhiều giấy mực phân biệt giữa những người gây cháy thông thường với các "pyromane", người mắc chứng ám ảnh đốt lửa. Theo các chuyên gia tâm lý được tờ báo trích dẫn, nhóm này chỉ chiếm dưới 5% tổng số vụ việc. Họ không hành động vì động cơ kinh tế hay hận thù, mà bị cuốn hút bởi chính ngọn lửa và thường ý thức rất rõ về hành vi sai trái của mình.

Một hiện tượng khác được Le Figaro đặc biệt lưu ý là "lính cứu hỏa gây cháy". Tờ báo nêu trường hợp một lính cứu hỏa tình nguyện bị truy tố vì cố ý phóng hỏa rồi tham gia chữa cháy. Theo đại diện Liên đoàn lính cứu hỏa Pháp, đây là hiện tượng hiếm gặp, nhưng luôn khiến ngành cứu hỏa cảnh giác, bởi có những kẻ muốn trở thành "người hùng" bằng cách phóng hỏa rồi dập lửa. Chính vì vậy, nhiều địa phương đã bắt đầu siết chặt công tác tuyển dụng, trong đó có bổ sung đánh giá tâm lý đối với ứng viên.

Bắt giữ và truy tố có đủ sức răn đe ?

Trong khi Le Figaro tập trung vào khía cạnh hình sự, Le Monde đặt câu hỏi về tính hiệu quả của làn sóng bắt giữ quy mô lớn. Theo tờ báo, bộ Nội vụ chỉ công bố tổng số người bị bắt, nhưng không cung cấp chi tiết về từng vụ việc, không phân biệt rõ bao nhiêu trường hợp là cố ý, bao nhiêu là vô ý, cũng như không công khai số liệu theo từng địa phương. Vì vậy, rất khó đánh giá chính xác mức độ nghiêm trọng của các vụ việc cũng như tính hiệu quả của chiến dịch truy quét này.

Le Monde cũng nhấn mạnh đằng sau các con số thống kê là những hoàn cảnh rất khác nhau. Bên cạnh các nghi phạm bị cáo buộc gây nhiều vụ cháy lớn, không ít trường hợp chỉ gây ra các đám cháy nhỏ, bị truy tố do bất cẩn. Tờ báo đặc biệt quan tâm đến khía cạnh tư pháp khi dẫn nhiều vụ án mà bị cáo là người vô gia cư, nghiện rượu, mắc chứng tự kỷ hoặc tâm thần phân liệt, nhưng vẫn bị xét xử nhanh chóng và phải chịu các mức án khá nặng, trong khi các giám định về tâm lý vẫn chưa hoàn tất.

Mặc dù không phủ nhận vai trò của chế tài hình sự, Le Monde nhấn mạnh là chỉ dựa vào các biện pháp trừng phạt sẽ không đủ để ngăn chặn các vụ cháy trong tương lai. Tờ báo dẫn ý kiến của công tố viên Pierre Couttenier rằng việc phòng chống cháy rừng cần được nhìn rộng hơn. Theo Pierre Couttenier, cần xây dựng các tuyến đường phục vụ công tác cứu hộ, cứu hỏa trong rừng, thực hiện nghiêm quy định phát quang cây cối quanh nhà ở, kiểm soát việc xây dựng tại các khu vực có nguy cơ cháy cao và xử lý hiệu quả hơn các vi phạm về quy hoạch. Theo ông, đây mới là những giải pháp giúp giảm thiểu rủi ro lâu dài.

Cháy rừng chỉ là phần nổi của tảng băng chìm

Trong khi hai tờ báo trên tập trung vào nước Pháp, xã luận của Libération nhìn rộng ra toàn Châu Âu. Theo nhật báo thiên tả, những vụ cháy rừng chỉ là một mắt xích trong chuỗi tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Mực nước sông Danube và sông Rhin đang xuống thấp kỷ lục do lượng mưa mùa đông thiếu hụt và các đợt nắng nóng kéo dài. Điều này không chỉ gây khó khăn cho giao thông đường thủy, mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy đối với sản xuất và đời sống.

Tờ báo nhấn mạnh hạn hán hiện nay không còn đơn thuần là vấn đề môi trường, mà đã trở thành vấn đề kinh tế và chính trị. Nông nghiệp mất mùa, nhiều nhà máy phải cắt giảm sản xuất vì thiếu nước, các nhà máy điện hạt nhân buộc phải giảm công suất do không đủ nước làm mát, trong khi vận tải hàng hóa bằng đường sông bị đình trệ. Ngay cả ngành sản xuất bia của Cộng hòa Czech cũng chịu tác động vì nước là nguyên liệu không thể thay thế.

Theo Libération, điều đáng lo nhất là những hiện tượng này không còn mang tính bất thường, mà đang trở thành "trạng thái bình thường mới" của Châu Âu. Các dự báo khí tượng cho thấy thời tiết nóng và khô hạn có thể còn kéo dài trong nhiều tháng tới. Vì vậy, bài xã luận cho rằng Châu Âu cần chuyển từ tư duy ứng phó sang tư duy thích ứng. Thay vì chỉ phản ứng khi thiên tai xảy ra, các nước cần phối hợp xây dựng chiến lược chung về quản lý nguồn nước, năng lượng, nông nghiệp và phòng chống thiên tai. Theo Libération, chỉ một cách tiếp cận mang tính toàn Châu Âu mới có thể giúp lục địa thích nghi với thực tế khí hậu mới.

Pháp : Hiện tượng bóp méo thông tin trước bầu cử tổng thống 2027 gia tăng trong thời đại AI

Chỉ còn vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống Pháp, các chiến dịch thao túng thông tin trên mạng đang trở thành một trong những thách thức lớn đối với Paris. Theo xã luận của La Croix, sau các chính khách như Edouard Philippe và Raphaël Glucksmann, đến lượt Gabriel Attal trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công trên mạng được cho là do Nga tiến hành. Dù hiện giờ chưa thu hút đông đảo công chúng, các chiến dịch này có tần suất ngày càng tăng và nhắm vào nhiều ứng cử viên tổng thống tiềm năng hoặc đã tuyên bố tranh cử.

Nhật báo công giáo nhấn mạnh rằng hình thức can thiệp mới này không chỉ là tung tin giả, mà còn sử dụng những công nghệ tinh vi như trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo ra hình ảnh giả, âm thanh giả hoặc xây dựng các trang tin giả có giao diện giống hệt những cơ quan báo chí thật. Các nội dung sai lệch sau đó được khuếch đại qua mạng xã hội, tạo cảm giác như những thông tin đáng tin cậy. Hiện tượng không chỉ xảy ra tại Pháp, mà nhiều quốc gia Châu Âu ủng hộ Ukraine, trong đó có Đức, cũng từng là mục tiêu của những chiến dịch tương tự.

Theo La Croix, các hoạt động can thiệp kỹ thuật số kiểu này đã tồn tại khoảng 10 năm. Tổng thống Emmanuel Macron từng là nạn nhân và các cuộc bầu cử Quốc hội, địa phương gần đây tại Pháp cũng ghi nhận nhiều nỗ lực gây ảnh hưởng từ bên ngoài. Tờ báo cho rằng đứng sau một phần các chiến dịch này là mạng lưới thân Nga mang tên Storm-1516. Trong bối cảnh đó, Moskva lại lên án quyết định của Pháp trục xuất nhân vật tuyên truyền thân điện Kremlin Xenia Fedorova, gọi đây là "sự đàn áp chính trị", một hành động mà La Croix xem như cách đảo ngược vai trò, khi bên bị cáo buộc tìm cách tự đặt mình vào vị trí nạn nhân.

Trong khi đó, xã luận của Les Echos tập trung nhiều hơn vào tác động của công nghệ số đối với quá trình bầu cử. Nhật báo kinh tế cho rằng truyền thông không trực tiếp quyết định kết quả bầu cử, nhưng có thể tác động mạnh đến cách cử tri đánh giá ứng cử viên và các vấn đề chính trị. Les Echos dẫn lại những ví dụ lịch sử như chiến thắng của John F. Kennedy năm 1960 nhờ khai thác hiệu quả sức mạnh truyền hình hay vai trò của mạng xã hội Facebook trong chiến dịch Brexit tại Anh Quốc khi phe ủng hộ rời Liên Hiệp Châu Âu (EU) sử dụng công nghệ số và vận động hiệu quả.

Theo Les Echos, trong cuộc bầu cử sắp tới, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ tác động đến lựa chọn của người dân Pháp. Công nghệ số có thể được các ứng viên sử dụng tích cực để truyền tải chương trình tranh cử, tiếp cận cử tri và cải thiện cách giao tiếp chính trị. Tuy nhiên, mặt trái của phương pháp này là tạo điều kiện cho tin giả lan rộng, làm bùng phát bất đồng và khiến các cuộc tranh luận xã hội trở nên cực đoan hơn.

Ceferin đối đầu Infantino : Trận chiến quyền lực ở thượng tầng bóng đá

Về thể thao, trang nhất của nhật báo Le Monde chú ý đến việc chủ tịch Liên đoàn bóng đá Châu Âu (UEFA) Aleksander Ceferin đang trở thành nhân vật trọng tâm trong cuộc đối đầu quyền lực với chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (FIFA) Gianni Infantino. Ông là người đứng đầu chiến dịch phản đối kế hoạch thành lập một công ty thương mại mới của FIFA, dự án bị cho là mở đường cho các nhà đầu tư tư nhân can thiệp sâu hơn vào bóng đá thế giới.

Trước nguy cơ FIFA tiếp tục thúc đẩy kế hoạch gây tranh cãi, Ceferin đã nhanh chóng phản ứng bằng cách kêu gọi 55 liên đoàn bóng đá Châu Âu tẩy chay các kỳ World Cup trong tương lai. Áp lực từ UEFA cùng sự phản đối của nhiều tổ chức bóng đá khác đã khiến Infantino phải từ bỏ dự án. Tuy nhiên, với Ceferin, đây mới chỉ là bước đầu. Mục tiêu tiếp theo của ông là gây sức ép buộc Infantino rời khỏi chiếc ghế chủ tịch FIFA.

Ceferin cho rằng kế hoạch của Infantino đã vượt qua "lằn ranh đỏ" và phá vỡ thế cân bằng giữa FIFA và UEFA. Trước đây, ông cũng từng đối đầu với Infantino trong cuộc tranh luận về ý tưởng tổ chức World Cup hai năm một lần và góp phần khiến kế hoạch này không được triển khai.

Sinh năm 1967, Aleksander Ceferin là một luật sư người Slovenia, trở thành chủ tịch UEFA vào năm 2016 sau khi Michel Platini rời chức vụ vì án kỷ luật. Khác với nhiều lãnh đạo bóng đá thích xuất hiện trước công chúng, Ceferin xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo kín tiếng, thực tế và có khả năng cân bằng lợi ích giữa các nền bóng đá lớn và nhỏ.

Trong thời gian lãnh đạo UEFA, ông đã thực hiện nhiều cải cách như điều chỉnh luật công bằng tài chính, thành lập Europa Conference League và thay đổi thể thức Champions League từ mùa giải 2024-2025. Tuy nhiên, nhiệm kỳ của ông cũng gặp một số tranh cãi, đặc biệt là thất bại trong việc cải tổ Champions League năm 2019 và vụ lùm xùm về an ninh tại trận chung kết Champions League 2022 ở sân Stade de France, ngoại ô Paris, Pháp.

Dù vậy, Ceferin vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các liên đoàn thành viên UEFA và được tái đắc cử vào các năm 2019 và 2023. Ông từng đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn dự án Super League năm 2021, bảo vệ mô hình bóng đá Châu Âu truyền thống trước tham vọng của các câu lạc bộ giàu có.

Hiện tại, Ceferin đang đứng trước một quyết định quan trọng : tiếp tục tranh cử nhiệm kỳ mới tại UEFA vào năm 2027 hay rút lui. Dù tương lai của ông chưa rõ ràng, cuộc đối đầu với Infantino đã cho thấy Ceferin là một trong những nhân vật có ảnh hưởng lớn nhất trong bóng đá thế giới.

Phan Minh