Thỏa thuận Mỹ-Iran, Kiev ồ ạt oanh kích Moskva, nắng nóng đe dọa cuộc sống dân Pháp

Thỏa thuận ngưng bắn mà Mỹ và Iran ký hôm 17/06 tại Versailles, Pháp vẫn là chủ đề chính trên các báo Pháp số ra hôm nay, 19/06/2026, trước khi cuộc họp tại Thụy Sĩ giữa hai phái đoàn bị hủy bỏ. Ngoài ra các chủ đề Ukraine oanh kích thủ đô Moskva với quy mô chưa từng có và nắng nóng diện rộng tại Pháp cũng được nhiều nhật báo chạy tựa.

Phó tổng thống J.D. Vance phát biểu trong một cuộc họp báo tại Phòng họp báo Brady ở Nhà Trắng vào ngày 18/06/2026 tại Washington, DC, Mỹ. Getty Images via AFP – Andrew Harnik

Một thỏa thuận có lợi cho chính quyền Iran …

Bài xã luận của Le Monde tập trung phân tích thỏa thuận khung chấm dứt chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Iran. Theo bài viết, các nội dung chính của thỏa thuận đã cho thấy điểm khởi đầu của các cuộc thương lượng rõ ràng đang có lợi cho Iran. Trên thực tế, thỏa thuận này tập trung vào một mục tiêu dường như đã vượt lên trên mọi ưu tiên khác của tổng thống Mỹ Donald Trump, đó là mở lại eo biển Hormuz.

Về các điểm có lợi cho Iran, đầu tiên đây là cuộc đàm phán trực tiếp giữa Washington và Tehran và không có tiếng nói quyết định của bên thứ ba trong cuộc chiến là Israel. Hơn nữa, thỏa thuận này phản ánh mong muốn của Iran đưa vấn đề Lebanon vào nội dung đàm phán. Lebanon đã được nhắc đến ba lần trong điều khoản đầu tiên của văn bản gồm 14 điểm.

Nếu như chính quyền Iran phải kiểm soát Hezbollah thì tổng thống Mỹ cũng sẽ phải buộc đồng minh Israel tuân thủ các cam kết. Vấn đề Iran hậu thuẫn một mạng lưới các lực lượng vũ trang trong khu vực và vấn đề tên lửa đạn đạo hoàn toàn không được đề cập trong thỏa thuận. Về vấn đề hạt nhân, văn bản vẫn rất mơ hồ. Đề nghị mà Washington đưa ra cho Tehran giống như một canh bạc : Iran từ bỏ vũ khí hạt nhân để đổi lấy sự thịnh vượng kinh tế có được nhờ việc dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt quốc tế.

Tóm lại, Le Monde nhận định rằng cuộc chiến kéo dài gần bốn tháng đã cho thấy sự vô ích của việc sử dụng vũ lực, đồng thời khiến việc quay trở lại con đường ngoại giao trở nên khó khăn hơn. Đó chính là một minh họa khá điển hình cho một thảm họa chính trị và chiến lược.

Nhưng bất lợi cho người dân Iran

Vẫn phân tích về thỏa thuận hưu chiến giữa Mỹ và Iran, La Croix lại quan tâm đến số phận của người dân Iran. Cuộc chiến bắt đầu vào ngày 28/02, với lời hứa của Donald Trump với người dân Iran rằng "thời khắc tự do của họ đã đến gần". Một tháng rưỡi trước đó, trong khi chính quyền Tehran đang tiến hành một cuộc đàn áp đẫm máu, tổng thống Mỹ đã kêu gọi "những người yêu nước Iran" hãy "tiếp tục biểu tình". Cuộc chiến, được phát động bởi liên minh Mỹ-Israel với niềm tin rằng Cộng hòa Hồi giáo sẽ không thể tiếp tục tồn tại, đã kết thúc bằng một thỏa thuận ngắn ngủi do một trong những nhân vật chủ chốt của cuộc đàn áp, chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán, Mohammad Bagher Ghalibaf, làm trung gian.

Vậy thì, liệu có gì đáng ngạc nhiên khi "bản ghi nhớ" được ký kết từ xa vào ngày 17/06 giữa tổng thống Mỹ và đồng cấp Iran, không hề đề cập đến nỗi đau khổ mà người dân phải chịu đựng hay bất kỳ cam kết nào từ phía chế độ về việc nới lỏng sự kìm kẹp của mình ? Phó tổng thống Mỹ J.D Vance đã phản hồi một phần câu hỏi này vào hôm 16/06, thể hiện sự linh hoạt trong cách diễn đạt của nước Mỹ. Ông nói : "Những gì (Donald Trump) nói là nếu người dân Iran muốn nổi dậy, thì cứ việc. Đó là việc của họ. Đó là chuyện giữa họ và chính phủ của họ".

Và là cơ hội để nước Mỹ nhìn lại lịch sử

Vẫn về thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, Le Figaro lại phân tích vấn đề này từ góc độ lịch sử. Tờ báo chỉ ra rằng tổng thống thứ 47 của Hoa Kỳ từng tự hào rằng mình là người đầu tiên có đủ ý chí để chấm dứt mối đe dọa từ Iran. Nhưng giờ đây, ông Trump phải làm như tất cả những người tiền nhiệm của mình : tìm cách chấp nhận và thích nghi với thực tế đó.

Những nỗ lực thiết lập quan hệ với Cộng hòa Hồi giáo mới của Jimmy Carter đã dẫn đến một cuộc khủng hoảng con tin đầy nhục nhã. Ronald Reagan phải sơ tán lính thủy đánh bộ khỏi Lebanon và tiến hành một chiến dịch hải quân để giữ cho giao thông hàng hải ở Vịnh Ba Tư được thông suốt, nhiệm kỳ thứ hai của ông đã bị lung lay bởi vụ bê bối viện trợ bí mật cho Iran. Bill Clinton đã cố gắng thông qua các biện pháp trừng phạt để yêu cầu Tehran nhượng bộ, nhưng đều vô ích. George Bush đã không tấn công một trong những thành viên của "Trục Ma quỷ", để mặc Iran tiến hành một cuộc chiến tranh du kích đẫm máu chống lại quân đội Mỹ tại Iraq. Barack Obama đã để cho chế độ Iran đàn áp các cuộc biểu tình của người dân, rồi sau đó là cuộc cách mạng Syria, nhằm đổi lấy một thỏa thuận hạn chế về vấn đề hạt nhân. Joe Biden đã cố gắng mở lại các cuộc đàm phán bằng cách giải phóng các khoản tiền của Tehran bị đóng băng. 

Người dân Moskva ngày càng thấy rõ tác động của cuộc chiến…

Về một cuộc chiến khác là chiến tranh Ukraine, Le Figaro và La Croix đều nói về vụ tấn công bằng drone quy mô lớn của quân đội Kiev vào thủ đô Moskva và các khu vực lân cận vào tối qua. Cuộc tấn công này không phải là lần đầu tiên, nhưng là cuộc tấn công với quy mô chưa từng có trong hai năm qua, nhắm vào một nhà máy lọc dầu, một trung tâm mua sắm, một khu chợ và các tòa nhà dân cư. Thống đốc vùng Moskva, Andrei Vorobyov, cho biết 16 người đã bị thương trong các cuộc tấn công.

Một cư dân được trang web Meduza trích dẫn trong một bức thư của người dân Moskva "Chúng tôi từng nghĩ Moskva được bảo vệ tốt hơn. Giờ đây chúng tôi hiểu rõ hơn về cư dân Belgorod", một thành phố nằm trên biên giới Ukraine thường xuyên bị đánh bom. "Tất nhiên, công bằng mà nói, quốc gia gây chiến phải trả giá. Nhưng không phải những người chọn chiến tranh phải trả giá, mà là người già, trẻ em và thanh thiếu niên. Và chính những cuộc tấn công này tạo ra bầu không khí giận dữ mù quáng, khát vọng trả thù và ăn miếng trả miếng…".

…dù Điện Kremlin vẫn cố gắng che giấu

Những vụ đánh bom này để lại dấu ấn, nhưng ít hơn nhiều so với các sự kiện khác. Các phương tiện truyền thông chính thức và độc lập tập trung nhiều hơn vào cuộc khủng hoảng nhiên liệu ở Crimée và 50 trong số 89 khu vực của Liên bang Nga. Tình trạng thiếu hụt này có liên quan đến các cuộc tấn công bằng drone vào các nhà máy lọc dầu và xe bồn chở nhiên liệu đến Crimée.

Gần đây, chính quyền Nga còn cấm người dân quay phim và chia sẻ các cuộc tấn công bằng drone trên mạng xã hội. Tuy nhiên, vào thứ Năm, những hình ảnh gây sốc đã lan truyền trên mạng. Ảnh và video ngập tràn khói và lửa gợi lên cảnh chiến tranh. Bởi vì đó thực sự là chiến tranh - chứ không phải là thuật ngữ chính thức, "chiến dịch quân sự đặc biệt".

Trong khi đang thăm Kazan, cách đó 700 km, để tham dự hội nghị thượng đỉnh với các nhà lãnh đạo Đông Nam Á, tổng thống Nga Vladimir Putin lúc đó không đưa ra bất kỳ dấu hiệu nào về các sự kiện này. Người đứng đầu Điện Kremlin không đề cập đến các cuộc tấn công vào thủ đô đêm đó trong bài phát biểu sáng thứ Năm tại phiên họp toàn thể. Tuy nhiên, ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nhắc lại rằng tổng thống Putin đã tuyên bố sẽ tiến hành "các cuộc tấn công quy mô lớn" chống lại Ukraine.

Hủy lễ hội, giảm chuyến tàu, lùi lịch thi : Nắng nóng tác động ra sao đến cuộc sống tại Pháp ?

Về tình hình nắng nóng tại Pháp, các báo Libération, Le Figaro và Les Echos đều viết về các đợt nắng nóng diện rộng đang được ghi nhận trên toàn đất nước. Theo cơ quan dự báo khí tượng Pháp, nhiệt độ những ngày tới có thể lên đến 40 độ C. Trước tình trạng đó, nhiều sự kiện trong khuôn khổ lễ hội âm nhạc đã bị hủy bỏ. Công ty đường sắt quốc gia SNCF cũng đã thông báo tạm ngưng 71 chuyến tàu từ nay cho tới thứ Hai, phòng trường hợp hỏng máy lạnh. Nhiều trường trung học đã phải tạm ngưng các buổi học trong một số khung giờ nhất định. Lịch thi trung học phổ thông cho các học sinh lớp 12 tại thành phố Poitiers cũng đã phải dời lại một tuần.

Theo cơ quan khí tượng Pháp Météo France, đây là đợt nắng nóng đầu tiên trong năm nay và cũng là một trong các đợt nóng diễn ra sớm nhất kể từ năm 1947. Bộ trưởng Sinh thái Pháp hôm thứ Tư đã công bố bảng tổng kết đầu tiên cho kế hoạch thích ứng với biến đổi khí hậu. Theo đó, nước Pháp sẽ cần chuẩn bị cho việc nhiệt độ tăng khoảng 4 độ C từ nay đến năm 2100. Các vấn đề về sức khỏe cộng đồng cũng rất được quan tâm, khi mà nhiệt độ cao đã khiến khoảng 5000 người thiệt mạng mỗi năm tại Pháp. Tổ chức phi chính phủ Oxfam đã cảnh báo rằng các đợt sóng nhiệt tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim. Phụ nữ và những người nghèo là các đối tượng dễ bị tổn thương nhất. 

Củng cố chủ quyền kinh tế hay tự cô lập ?

Trong khi đó, Les Echos đặt câu hỏi về một xu hướng đang ngày càng được nhiều quốc gia hiện nay theo đuổi : củng cố chủ quyền kinh tế. Trước những cuộc khủng hoảng gần đây (như đại dịch, chiến tranh tại Ukraine, việc đóng cửa eo biển Hormuz), nhiều quốc gia đã nhận thức rõ mức độ phụ thuộc rất lớn của mình vào nước ngoài về kinh tế và công nghệ. Sự nhận thức này đã biến một số mối phụ thuộc thành công cụ gây sức ép địa chính trị : Hoa Kỳ, Trung Quốc và các cường quốc khác hiện nay sử dụng quyền kiểm soát của mình đối với một số công nghệ, nguồn tài nguyên hoặc doanh nghiệp để gây ảnh hưởng lên các đối tác và đối thủ.

Để ứng phó, nhiều quốc gia đang tìm cách củng cố "chủ quyền kinh tế" bằng cách đưa các ngành sản xuất chiến lược trở lại trong nước và giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, theo tác giả, chiến lược này tốn kém, làm gia tăng lạm phát và thiếu thực tế nếu mục tiêu là đạt được sự tự cung tự cấp hoàn toàn. Việc cố để sản xuất trong nước mọi hàng tiêu dùng sẽ dẫn đến giá cả tăng cao, hiệu quả kinh tế suy giảm và nguy cơ gia tăng các căng thẳng quốc tế.

Theo bài viết, chủ quyền thực sự không nằm ở sự tự cô lập hay tự cung tự cấp, mà nằm ở khả năng phát triển những doanh nghiệp không thể thay thế trên quy mô toàn cầu, duy trì các liên minh vững chắc và đa dạng hóa các đối tác. Ngày nay, sức mạnh không thuộc về kẻ không cần đến người khác, mà thuộc về kẻ mà không ai có thể thiếu được.

Minh Phương