Leo XIV tông du Pháp : Giáo hoàng và sức hút vượt ra ngoài Giáo hội

Giáo hoàng Leo XIV kết thúc chuyến tông du Pháp, Paris xích lại gần Riyadh là hai trong số những chủ đề được báo chí Pháp quan tâm hôm nay 28/09/2026.

Giáo hoàng Leo XIV và tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Metz, Pháp, ngày 28/09/2026. © Alberto Pizzoli / AFP

Hai bài xã luận của Le Figaro và La Croix tiếp tục đề cập đến chuyến tông du Pháp của giáo hoàng Leo XIV, nhấn mạnh đến sức hút đặc biệt của ngài, thể hiện qua sự đón tiếp nồng nhiệt tại Paris, Lourdes và Metz. Le Figaro tập trung vào hình ảnh một tiếng nói tự do, mạnh mẽ và có khả năng mang lại hy vọng cho xã hội, còn La Croix chú trọng đến nội dung các thông điệp của ngài và những tranh luận mà chúng có thể khơi lên.

Theo tờ Le Figaro, chuyến thăm đã tạo nên những khoảnh khắc đáng nhớ. Tại quảng trường Concorde, khoảng 800.000 người có mặt từ nhiều giờ trước để tham dự thánh lễ, trong bầu không khí vừa tưng bừng vừa hồ hởi. Nhật báo thiên hữu nhận định sự đón tiếp nồng nhiệt này không chỉ phản ánh tình cảm của người Công giáo dành cho giáo hoàng, mà còn cho thấy sức hút của Leo XIV vượt ra ngoài phạm vi Giáo hội. Trong một xã hội đang trải qua những khủng hoảng về tinh thần và giá trị, ngài xuất hiện như một nhân vật có thẩm quyền, đưa ra một định hướng và gợi lại ý nghĩa cho đời sống.

Le Figaro đặc biệt chú ý đến phạm vi tiếp xúc rộng rãi của giáo hoàng trong chuyến đi lần này : các nhà lãnh đạo chính trị và ngoại giao tại điện Elysée, hàng giáo sĩ tại Nhà thờ Đức Bà Paris, giới trẻ tại Stade de France, người bệnh và các nạn nhân bị lạm dụng tình dục tại Lourdes. Theo tờ báo, dù hướng tới những nhóm công chúng khác nhau, giáo hoàng Leo XIV vẫn giữ một thông điệp nhất quán. Với người Công giáo, đặc biệt là giới trẻ, ngài củng cố đức tin và khuyến khích họ gắn bó hơn với đời sống Giáo hội. Còn với toàn xã hội, giáo hoàng nhấn mạnh đến những giá trị như hòa bình, công lý và sự tôn trọng con người, nhất là đối với những người yếu thế và dễ bị tổn thương.

Ở khía cạnh này, tờ La Croix cũng nhấn mạnh rằng giáo hoàng không chỉ hướng tới các tín hữu. Nhật báo Công giáo cho rằng những phát biểu của ngài nhắm trực tiếp tới những vấn đề lớn của xã hội hiện đại. Trước nguy cơ con người quá đề cao hiệu quả công nghệ, Leo XIV cảnh báo về một "thiên đường của máy móc" có thể trở thành mối đe dọa đối với chính con người. Ngài đồng thời kêu gọi tôn trọng sự khác biệt và cảnh báo một quan niệm lệch lạc về thế tục có thể biến xã hội thành một không gian đồng nhất, thiếu chỗ cho sự đa dạng.

Một điểm được La Croix nhấn mạnh là lập trường của giáo hoàng về sự sống và cái chết. Đề cập đến việc Pháp thông qua luật trợ tử hồi tháng 7, ngài tuyên bố rằng "điều hợp pháp chưa chắc đã là điều có tính đạo đức". Phát biểu này chắc chắn sẽ gây tranh cãi, nhưng tranh luận không nhất thiết là điều tiêu cực. Trái lại, La Croix xem đó là một phần của cuộc đối thoại cần thiết giữa Giáo hội, Nhà nước và xã hội dân sự.

Pháp tăng cường hỗ trợ quân sự cho Saudi Arabia : Bước đi chiến lược và những toan tính phía sau

Việc tổng thống Emmanuel Macron, ngày 24/09, thông báo Pháp sẽ triển khai các phương tiện quân sự tới Saudi Arabia để bảo vệ cơ sở dầu mỏ Yanbu đang được báo chí Pháp nhìn nhận như một bước đi đáng chú ý cả về an ninh khu vực lẫn quan hệ giữa Paris và Riyadh. Le Monde dành trang nhất tập trung vào sự chuyển biến trong hợp tác quốc phòng vốn lâu nay khá kín đáo giữa hai nước, còn Les Echos giải thích động thái của Paris chủ yếu bắt nguồn từ nhu cầu bảo vệ nguồn cung dầu mỏ, trong bối cảnh Pháp đã duy trì lực lượng tại Trung Đông từ nhiều năm nay.

Cảng dầu Yanbu nằm ở điểm cuối của đường ống Đông – Tây, tuyến vận chuyển dầu chiến lược giúp Saudi Arabia đưa dầu từ phía Đông sang phía Tây, qua đó giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa nhắm vào Saudi Arabia gia tăng, thông báo của chủ nhân điện Elysée cho thấy Pháp đang chuyển từ một hình thức hợp tác quốc phòng tương đối kín đáo sang một cam kết an ninh rõ nét hơn.

Tuy nhiên, Le Monde lưu ý rằng quy mô thực tế của đợt triển khai vẫn chưa được công bố. Pháp chưa cho biết sẽ điều bao nhiêu binh sĩ, những hệ thống cụ thể nào được đưa tới Saudi Arabia và khi nào chúng bắt đầu hoạt động. Bộ tổng tham mưu Pháp chỉ khẳng định sự tham gia của nước này tại khu vực vẫn nằm trong khuôn khổ "phòng thủ", nhằm góp phần duy trì ổn định khu vực và bảo vệ các lợi ích cũng như đối tác của Pháp.

Về phần mình, tờ Les Echos đi sâu vào nguyên nhân trực tiếp khiến Yanbu trở thành mục tiêu cần được bảo vệ. Theo nhật báo kinh tế, thay vì tìm cách can thiệp trực tiếp vào cuộc xung đột giữa Riyadh và lực lượng Houthi ở Yemen, Paris muốn "giải quyết vấn đề từ gốc rễ" đối với giá năng lượng. Các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ Saudi Arabia đã đẩy giá dầu tăng mạnh, tác động đến giá nhiên liệu tại Pháp. Vì vậy, bảo vệ tuyến xuất khẩu dầu của Riyadh cũng được nhìn nhận như nỗ lực bảo đảm nguồn cung và hạn chế những tác động tiếp theo đối với thị trường năng lượng.

Yanbu có vị trí đặc biệt trong chiến lược này. Saudi Arabia sử dụng đường ống Đông – Tây, được xây dựng từ những năm 1980, để vận chuyển dầu từ các mỏ ở phía Đông, gần vịnh Ba Tư, tới Yanbu ở bờ Hồng Hải. Tuyến đường này cho phép Riyadh không hoàn toàn phụ thuộc vào eo biển Hormuz. Nhưng khi lực lượng Houthi, được Iran hậu thuẫn, gia tăng oanh kích khu vực Hồng Hải và eo biển Bab el-Mandeb, tuyến vận chuyển này cũng trở nên dễ bị tổn thương hơn. Les Echos nhấn mạnh rằng chính trong bối cảnh đó, tổng thống Macron muốn khẳng định nhiệm vụ của Pháp là bảo vệ các cơ sở Yanbu, chứ không phải trực tiếp tham gia cuộc chiến giữa Saudi Arabia và lực lượng Houthi.

Gaza : Nỗ lực giải quyết xung đột vẫn hoàn toàn bế tắc

Vẫn tại Trung Đông, nhật báo thiên tả Libération dành hồ sơ lớn báo động rằng bất chấp những lời kêu gọi từ nhiều nhà lãnh đạo quốc tế, đến nay vẫn chưa xuất hiện dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy xung đột Gaza có thể sớm được giải quyết. Kế hoạch hòa bình do tổng thống Mỹ Donald Trump công bố cách đây một năm cũng chưa đạt được bước tiến đáng kể và dường như vẫn giậm chân tại chỗ.

Trong bài phát biểu ngày 24/09 tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không đưa ra kế hoạch cụ thể cho Gaza hay phương án tái thiết vùng lãnh thổ đã bị tàn phá nặng nề. Thay vào đó, ông tập trung bác bỏ những cáo buộc cho rằng Israel phạm tội diệt chủng tại Gaza, gọi đây là "lời nói dối lớn nhất thế kỷ", đồng thời đả kích gay gắt các tổ chức nhân quyền và một ủy ban của Liên Hiệp Quốc đã đưa ra cáo buộc này, trong bối cảnh nhiều lãnh đạo nước ngoài liên tiếp chỉ trích Nhà nước Do Thái tại New York.

Một năm sau khi một số quốc gia, trong đó có Pháp, công nhận Nhà nước Palestine, tình hình tại Gaza vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Theo báo cáo mới nhất của Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hiệp Quốc (OCHA), dân thường tiếp tục phải đối mặt với mối hiểm nguy nghiêm trọng trong bối cảnh cơ sở hạ tầng bị phá hủy trên diện rộng. Nguồn tài chính dành cho hoạt động cứu trợ cũng thiếu hụt nghiêm trọng. Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Antonio Costa nhận định Gaza đang rơi vào một "ngõ cụt".

Khủng hoảng nhân đạo đi kèm với sự sụp đổ nghiêm trọng của nền kinh tế khiến người dân Gaza gần như hoàn toàn phụ thuộc vào viện trợ, trong khi việc đưa hàng cứu trợ vào vùng lãnh thổ này vẫn gặp nhiều trở ngại. Theo Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), trước tháng 10/2023, khoảng 2/3 dân số Gaza đã sống trong tình trạng nghèo đói ; hiện nay, toàn bộ dân số đều sống trong cảnh này. GDP bình quân đầu người hiện chưa đến 0,6 đô la mỗi ngày, giảm 83% so với năm 2022. Hoạt động nông nghiệp gần như bị xóa sổ khi chỉ khoảng 1,5% diện tích đất canh tác còn có thể tiếp cận và chưa bị hư hại. Tỷ lệ thất nghiệp trong nhóm dân số ở độ tuổi lao động đã vượt 90%.

Trong khi đó, nhu cầu tái thiết ngày càng lớn, nhưng chưa có kế hoạch cụ thể và khả thi. UNCTAD ước tính chi phí tái thiết Gaza ít nhất 71,5 tỷ đô la và có thể còn tăng nếu xung đột tiếp diễn. Lệnh ngừng bắn được cho là có hiệu lực từ tháng 10/2025 vẫn thường xuyên bị vi phạm, khiến việc tái thiết trở nên khó khăn.

Công nghệ : Google đặt cược vào Israel để phát triển chip AI cho robot

Về công nghệ, Les Echos có bài nói về việc tập đoàn Google của Mỹ đang tuyển một đội ngũ kỹ sư tại Israel để phát triển chip trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho robot và nhiều thiết bị tự động như ô tô tự lái, thiết bị gia dụng thông minh, camera, điện thoại hay tivi. Theo bài viết, mục tiêu là giúp các thiết bị này xử lý AI ngay tại chỗ thay vì phải liên tục kết nối với hệ thống đám mây (cloud).

Đội ngũ do Guy Kaminitz, từng phụ trách R&D của Hailo, công ty chip AI của Israel vừa được Microchip Technology mua lại, dẫn dắt. Công nghệ mà Google hướng tới thuộc lĩnh vực edge AI, cho phép dữ liệu được xử lý trực tiếp trên thiết bị. Nhờ đó, các ứng dụng đòi hỏi phản hồi nhanh như ô tô tự lái, robot công nghiệp hay hệ thống hỗ trợ phẫu thuật có thể hoạt động gần như theo thời gian thực mà không phải chờ máy chủ từ xa.

Một lợi ích khác là bảo mật dữ liệu. Hình ảnh, bản ghi âm hay hồ sơ y tế có thể được giữ và xử lý ngay trên thiết bị, hạn chế việc truyền dữ liệu qua Internet. Công nghệ này cũng cho phép thiết bị tiếp tục hoạt động khi kết nối mạng yếu hoặc bị gián đoạn. Tuy nhiên, cloud vẫn cần thiết khi phải vận hành những mô hình AI rất lớn với hàng tỷ tham số.

Phan Minh