Liên Âu giảm "tham vọng xanh" trước thách thức về kinh tế

Ngành công nghiệp lừa đảo ở Cam Bốt ; Những tác động từ các thuật toán "nguy hiểm" của các mạng xã hội ; Bộ phim Avatar 3 và bậc thầy điện ảnh 3D Cameron được mong đợi nhất năm 2025. Trên đây là những chủ đề chính trên các báo Pháp số ra ngày 17/12/2025.

Những chiếc xe điện Volkswagen ID. Buzz tại nhà máy Volkswagen ở Hanover, Đức, ngày 17/12/2024. Reuters - Fabian Bimmer

Liên Âu giảm "tham vọng xanh" trước thách thức về kinh tế

Libération và Les Echos quan tâm đến một đề xuất của Liên Hiệp Châu Âu trong lĩnh vực môi trường. Hôm thứ Ba, 16/12/2025, Bruxelles đã đề nghị xóa bỏ lệnh cấm các phương tiện giao thông chạy bằng xăng và diesel, vốn được dự trù áp dụng vào năm 2035. Thay vì lệnh cấm hoàn toàn (giảm 100% khí thải) như dự định ban đầu của Thỏa thuận Xanh (Pacte vert), Ủy Ban Châu Âu đã hạ mục tiêu xuống mức giảm 90% lượng khí thải CO2 vào năm 2035.

Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất xe hơi không còn bắt buộc phải chuyển sang sản xuất 100% xe điện. Quyết định này, theo Les Echos, đánh dấu một bước lùi đáng kể so với tham vọng xanh của EU. Tờ báo đưa ra nguyên nhân chính được cho là kết quả từ chiến dịch vận động hành lang quyết liệt từ nhiều tháng qua, "làm lung lay một trong những trụ cột quan trọng của chính sách khí hậu Châu Âu".

Libération nêu ra những nhượng bộ của Bruxelles trước áp lực từ Đức, đặc biệt là từ cánh hữu và cực hữu, vận động để đưa ra biện pháp cạnh tranh với hàng Trung Quốc. Nhật báo cánh tả Pháp hy vọng rằng "chắc chắn, đây không phải là dấu chấm hết cho Thỏa thuận Xanh, mà chỉ là sự chậm lại, xuất phát từ nhu cầu kinh tế và công nghiệp cấp bách".

Liên Âu - Mercosur

Về thời sự Châu Âu, trang nhất báo La Croix chạy tựa "Trao đổi thương mại tự do phải chăng đã lỗi thời ?". Từ nay đến cuối tuần, Liên Hiệp Châu Âu phải đưa ra quyết định về việc ký hiệp định thương mại tự do với khối Mercosur, gồm 4 nước Châu Mỹ Latinh. Các điều khoản về hiệp định này đã được thảo luận từ cuối năm 2024, và chỉ cần các bên ký kết. Hôm thứ Ba vừa qua, theo Les Echos, Nghị Viện Châu Âu đã thông qua các điều khoản bảo vệ nông dân Châu Âu, nhằm ngăn chặn tác động tiêu cực từ việc nhập khẩu nông sản từ Mỹ Latinh, bảo vệ các sản phẩm nông nghiệp nhạy cảm như thịt bò, gia cầm và đường.

Xã luận nhật báo công giáo cho rằng hiệp định này bộc lộ hàng loạt mâu thuẫn nội tại của Liên Hiệp Châu Âu, tác động đến việc làm trong công nghiệp và nông nghiệp, an ninh và chủ quyền lương thực, cho tới bảo vệ môi trường và những thách thức khí hậu. Thêm vào đó là lợi ích đối nghịch giữa các quốc gia thành viên, các nhóm vận động kinh tế, cùng sức ép chính trị nội bộ trong bối cảnh cử tri phân mảnh sâu sắc.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là tương lai của tự do thương mại, nền tảng lịch sử đã giúp Liên Hiệp Châu Âu trở thành một cường quốc thương mại toàn cầu từ sau Đệ Nhị Thế Chiến. Tuy nhiên, bối cảnh quốc tế đã thay đổi sâu sắc khi Mỹ chuyển sang bảo hộ, Trung Quốc cạnh tranh không công bằng, còn địa chính trị trở nên bất ổn khi Nga, với nguồn cung năng lượng quan trọng, bị trừng phạt.

Về chủ đề này, Le Monde nhấn mạnh đến sự kiên quyết của Pháp, kêu gọi hoãn thỏa thuận này và khiến Paris bị cô lập trong khối, đồng thời thể hiện mối quan tâm sâu sắc tới tính bền vững trong nền nông nghiệp Châu Âu. Liên quan đến việc triển khai các biện pháp kiểm soát chất lượng sản phẩm nhập khẩu, Pháp yêu cầu các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng. Tình hình này cho thấy sự căng thẳng giữa lợi ích thương mại và bảo vệ nông dân trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay.

Xã luận của La Croix kết luận rằng Liên Âu vẫn cần mở cửa và tìm kiếm thị trường mới, trong đó có Mỹ Latinh, nhưng phải  kèm theo các cơ chế bảo vệ chặt chẽ về kinh tế, xã hội và môi trường. Trước sức ép từ các "đối thủ lớn", ưu tiên chiến lược hàng đầu của Châu Âu là duy trì đoàn kết nội khối để bảo vệ lợi ích chung.

Liên Hiệp Châu Âu giảm "tham vọng xanh" trước thách thức về kinh tế

Libération và Les Echos thì quan tâm đến một chủ đề khác cũng đáng quan tâm trong khối 27 nước. Hôm thứ Ba, 16/12/2025, Bruxelles đã đưa ra đề xuất xóa bỏ lệnh cấm các phương tiện sử dụng động cơ đốt trong (xe chạy bằng xăng và diesel), vốn được dự trù áp dụng vào năm 2035. Thay vì lệnh cấm hoàn toàn (giảm 100% khí thải) như dự định ban đầu của Thỏa thuận Xanh (Pacte vert), Ủy Ban Châu Âu đã hạ mục tiêu xuống mức giảm 90% lượng khí thải CO2 vào năm 2035.

Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sản xuất xe hơi không còn bắt buộc phải chuyển sang sản xuất 100% xe điện. Quyết định này, theo Les Echos, đánh dấu một bước lùi đáng kể so với tham vọng xanh của EU. Tờ báo đưa ra nguyên nhân chính được cho là kết quả từ chiến dịch vận động hành lang quyết liệt từ nhiều tháng qua, "làm lung lay một trong những trụ cột quan trọng của chính sách khí hậu Châu Âu".

Libération nêu ra những nhượng bộ của Bruxelles trước áp lực từ Đức, đặc biệt là từ cánh hữu và cực hữu, vận động để đưa ra biện pháp cạnh tranh với hàng Trung Quốc. Nhật báo cánh tả Pháp hy vọng rằng "chắc chắn, đây không phải là dấu chấm hết cho Thỏa thuận Xanh, mà chỉ là sự chậm lại, xuất phát từ nhu cầu kinh tế và công nghiệp cấp bách".

Bóng đen Nhà nước Hồi giáo ở Sydney

Về hồ sơ quốc tế, Le Monde nêu ra "bóng đen" của Nhà nước Hồi giáo (IS) trong vụ xả súng khủng bố ở Sydney, Úc vào đầu tuần này. Vụ tấn công nhắm vào cộng đồng người Do Thái khi họ đang tổ chức buổi lễ Hanukkah linh thiêng, khiến 15 người thiệt mạng, gây rúng động dư luận bởi sự tàn bạo và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của hung thủ là Sajid Akram (50 tuổi, đã bị cảnh sát bắn hạ) và Naveed Akram (24 tuổi).

Sajid là người gốc Pakistan đến Úc từ năm 1998, còn Naveed được sinh ra tại Úc. Hàng xóm mô tả họ là một gia đình "bình thường", nhưng các bằng chứng cho thấy một quá trình cực đoan hóa ngầm.

Theo Le Monde, Naveed từng bị cơ quan tình báo Úc (ASIO) thẩm vấn năm 2019 do liên hệ với các thủ lĩnh IS, nhưng sau đó lại được kết luận là không nguy hiểm. Vào tháng 11, hai cha con đã đến vùng Mindanao, Philippines, nơi các nhóm liên kết với IS hoạt động mạnh, để tham gia huấn luyện. Vụ tấn công đã được lên kế hoạch tỉ mỉ. Cảnh sát đã thu giữ tổng cộng 6 khẩu súng, chất nổ tự chế và cờ IS tại nơi ở của các nghi phạm.

Ngành công nghiệp lừa đảo ở Cam Bốt

Nhìn sang Châu Á, phóng sự của Le Monde phác họa những vùng nông thôn nghèo ở Cam Bốt, gần biên giới Thái Lan trong bối cảnh căng thẳng hai nước gia tăng trong thời gian gần đây. Do xung đột và biên giới phải đóng cửa, ít nhất 900 ngàn người lao động di cư Cam Bốt ở Thái Lan đã phải trở về nước. Chính phủ của Hun Manet hứa tạo ra 1 triệu việc làm, nhưng đa số người dân chỉ có thể làm những công việc trong nông nghiệp, thu nhập thấp. Nhiều người buộc phải làm việc trong các trung tâm lừa đảo trực tuyến, thường do các tổ chức tội phạm Trung Quốc điều hành, với điều kiện lao động khắc nghiệt.

Theo Le Monde, lừa đảo đã trở thành một ngành công nghiệp ở Cam Bốt, chiếm tới 40-60% GDP, với sự tiếp tay của giới tài phiệt thân cận với gia đình họ Hun. Hậu quả từ tệ nạn này không chỉ là kinh tế, mà cả những vụ mất tích, hay những cái chết không rõ nguyên nhân của những lao động trẻ trong các trung tâm này. Nhiều quốc gia như Mỹ, Thái Lan, Trung Quốc đã lên tiếng yêu cầu Cam Bốt giải quyết nhóm tội phạm mạng này.

Những thuật toán nuôi dưỡng bạo lực, mang tính phá hủy

Xã luận nhật báo Le Figaro đề cập đến những thuật toán được ví như liều thuốc độc, theo dõi người dùng mạng, "bao vây các tế bào thần kinh", nắm những sở thích cũng như điểm yếu, những thói hư tật xấu, dù lớn hay nhỏ. Nhật báo cánh hữu lấy ví dụ về từ khóa "Islam" (Hồi giáo), người dùng mạng chỉ cần gõ trên thanh tìm kiếm là sẽ bị "dội bom" bởi những lời lẽ cực đoan… Cách nay vài tuần, cuộc điều tra của một ủy ban Quốc hội Pháp về những tác động tâm lý mà Tiktok gây ra cho trẻ vị thành niên đã chỉ ra "một hệ thống", bằng ngôn ngữ lập trình, "nuôi dưỡng một thế giới bạo lực, tục tĩu".

Những thuật toán được coi là những "bạo chúa ẩn mình", được lập trình để khuất phục và bóp nghẹt tâm trí, "nhân danh thị trường dữ liệu". Le Figaro nhận định "thật ngây thơ khi người ta tin rằng mình có quyền kiểm soát những gì trước mắt họ". Chính phủ Pháp đặc biệt nêu ra quan ngại của những thuật toán này đối với nền dân chủ, nhưng ưu tiên cấp bách hiện nay vẫn là bảo vệ sức khỏe tinh thần cho thanh thiếu niên, do ảnh hưởng của những mạng xã hội này đối với khả năng tập trung, tinh thần, trí tuệ và tâm hồn của những người đang trong giai đoạn phát triển.

Chuyên gia về thần kinh học, giám đốc nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu về y tế quốc gia Pháp (Inserm), Michel Desmurget nêu ra những tác động tích cực của mạng xã hội mà không ai phủ nhận, ví dụ như cho phép kết nối mọi người với nhau, tìm sự ủng hộ hay tìm kiếm thông tin, đặc biệt là đối với những người sống bên lề xã hội. Tuy nhiên, những điểm tác động tích cực ít ỏi này bị nhấn chìm trong một đại dương đầy rẫy những điểm tiêu cực mang tính "hủy hoại".

Nhiều quốc gia như Úc đã xem xét vấn đề này một cách nghiêm túc, đưa ra các biện pháp, như cấm mạng xã hội đối với trẻ dưới 16 tuổi. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron thì cho rằng cách duy nhất là cấm trẻ dưới 15, 16 tuổi sử dụng mạng xã hội (Snapchat, Instagram, Tiktok…) và coi đây là một trong những biện pháp để đánh dấu nhiệm kỳ này. Hiện hai văn bản luật đã được đưa ra. Le Figaro nêu ra những thách thức về chính trị tại một Quốc hội bị chia rẽ cũng như là về kỹ thuật, đặc biệt là khi có nhiều cách để luồn lách những biện pháp kiểm tra độ tuổi. Mặc dù vẫn chưa có giải pháp hoàn hảo, Le Figaro kết luận rằng không được phép không có hành động nào.

Trong hồ sơ về chủ đề này, Le Figaro cũng đề cập đến cam kết của những bậc phụ huynh Pháp về việc hạn chế quyền tiếp cận điện thoại thông minh, muộn nhất có thể, khoảng 15 tuổi, tức là muộn hơn so với độ tuổi trung bình khoảng 11 tuổi ở Pháp. Nhật báo Pháp nói về một phong trào chưa từng có của các phụ huynh Pháp, từ những thành phố nhỏ ở vùng Bretagne đến những đô thị lớn, các hiệp hội phụ huynh được thành lập, để chia sẻ cách thức, hỗ trợ nhau trong việc hạn chế mạng xã hội đối với con trẻ.

Avatar 3 và bậc thầy điện ảnh 3D

Trong lĩnh vực văn hóa, giải trí, cả Libération và Les Echos đều dành trang nhất để nói về Avatar 3 (Khói lửa và tro tàn) của đạo diễn James Cameron, một trong những bộ phim được mong đợi nhất năm nay, ra rạp tại Pháp hôm 17/12/2025. Bộ phim với kinh phí lớn được dự trù khuấy đảo các phòng vé vào những ngày cuối năm và đưa vị đạo diễn người Canada vào câu lạc bộ rất khó vào : Những đạo diễn trở thành tỷ phú, tương tự như Steven Spielberg và George Lucas. Tạp chí Forbes đã dự đoán rằng Avatar 3 có thể giúp Cameron bỏ túi khoảng 200 triệu đô la, và tài sản cá nhân của ông có thể lên tới 1,1 tỷ đô la.

Giống như những bộ phim trước đây, mỗi tác phẩm của James Cameron là một ván bài lớn. Variety ước tính kinh phí sản xuất Avatar 3 có thể vượt quá 400 triệu đôla. Trong mục ý kiến, cây bút Adrien Gambeau của Les Echos mô tả James Cameron như là bậc thầy "3D" của Hollywood. Vốn phản đối việc sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), Cameron đã thực hiện bộ phim này, cùng thời gian với Avatar 2, tức là trước khi ChatGPT ra đời. Mỗi lần làm phim, vị đạo diễn đều tìm cách vượt qua những giới hạn, đặc biệt là trong kỹ thuật sử dụng 3D.

Libération thì đăng bài phỏng vấn hai diễn viên Sam Worthing và Stephen Lang về những đóng góp của họ trong phim của James Cameron từ 17 năm qua. Mỗi thước phim được quay trong điều kiện thật, dù ở dưới nước hay trên cạn, tại những phim trường khổng lồ. Các máy quay ghi lại từng cử chỉ, chuyển động, cảm xúc giọng nói của các diễn viên. Các kỹ xảo biến họ thành những "Avatar" chỉ được thêm ở phần hậu kỳ.

Trong mùa phim Avatar mới này, James Cameron tiếp tục hành trình của các Na'vi, phải đối mặt với sự xâm lược của những người Terriens. Bộ phim không chỉ gây ấn tượng với hình ảnh tuyệt đẹp mà còn truyền tải thông điệp sâu sắc về cuộc chiến giữa các nền văn hóa và thiên nhiên. Jake Sully, nhân vật chính, cùng với Neytiri và con cái của họ, phải hứng chịu những nỗi đau mất mát khi con trai Neteyam bị giết trong cuộc xung đột với những kẻ khai thác tài nguyên.

Nghệ thuật khai thác nội tâm nhân vật khéo léo của James Cameron, được kết hợp với những kỹ xảo điện ảnh mãn nhãn xen lẫn giữa những câu chuyện đầy chất nhân văn, nhấn mạnh đến tầm quan trọng của sự đồng cảm, thấu hiểu giữa các nền văn hóa khác nhau. Libération kết luận "Avatar 3" không chỉ là một tác phẩm giải trí, mà còn là một lời nhắc nhở về tình trạng của thế giới hiện nay, cũng như về tương lai của điện ảnh. Bộ phim mở ra một góc nhìn mới, khuyến khích khán giả nhìn nhận lại bản thân và thế giới xung quanh.

Chi Phương