Mossad, những chiến binh Israel trong bóng tối của "Sư tử vươn mình"

Tình hình Trung Đông vẫn chiếm lĩnh trang nhất, lấn át các thông tin thời sự khác trong ngày 19/06/2025. Le Monde chạy tít "Iran : Ý đồ can thiệp của Mỹ", Libération cho rằng "Israel-Iran : Trump ở trung tâm căng thẳng", Les Echos mô tả "Tehran dưới bão lửa Israel", Le Figaro giải thích "Mossad đã thâm nhập Iran như thế nào". Nhật báo cánh hữu nhận định những gì Mossad thực hiện được đã vượt quá sức tưởng tượng.

 Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trình bày tài liệu về chương trình nguyên tử Iran ngày 30/04/2018 tại Tel Aviv, do tình báo Mossad thu thập được. AP - Sebastian Scheiner

Đội quân bí mật "chuẩn bị sân bãi" cho trận cuồng phong 200 tiêm kích

Hôm 12/06, tướng Hossein Salami, chỉ huy Vệ binh Cách mạng tự tin tuyên bố trước ống kính truyền hình là "sẵn sàng cho mọi kịch bản". Chỉ vài tiếng đồng hồ sau, nhân vật thân cận với đại giáo chủ lại là một trong những người đầu tiên bị chiến dịch Rising Lion tiêu diệt ngay tại tổng hành dinh. Nhà báo Iran Sharareh Mehboudi tị nạn ở Paris nói : "Đó không chỉ là một thất bại quân sự, mà là sự sụp đổ của một huyền thoại".

Một chế độ trong nhiều thập niên xây dựng tính chính danh trên chiến lược bất khả xâm phạm, nhưng lại không bảo vệ được những nhà lãnh đạo của mình. Trong vòng chưa đầy một tuần lễ, hơn 20 nhân vật hàng đầu của chính quyền đã bị trừ khử, cho thấy từ nhiều năm qua, tình báo Israel đã cài cắm sâu trong lòng nước Cộng hòa Hồi giáo. Đêm 13/06, khi 200 phi cơ tiêm kích Israel bay đến tấn công Iran ở cách xa 1.500 kilomet, các phi công biết rằng thành công của họ tùy thuộc vào những chiến binh trong bóng tối.

Ê-kíp Mossad có hai nhiệm vụ. Một mặt, ám sát các thủ lãnh quân sự, những người thân tín của giáo chủ Ali Khamenei, các nhà khoa học phụ trách chương trình nguyên tử. Mặt khác, vô hiệu hóa khả năng trả đũa của quân đội Iran. Ngay đêm đầu tiên, các sĩ quan cao cấp bị drone chứa chất nổ giết chết ngay trong phòng ngủ, số khác trong boong-ke mà Mossad biết rằng họ sẽ lánh vào khi có báo động.

Những thông điệp gởi tận nhà các thủ lãnh sắp kế nhiệm

Ba mặt trận được kích hoạt cùng lúc. Ở miền trung, một đơn vị triển khai hệ thống dẫn đường chính xác gần các địa điểm đặt hỏa tiễn địa-không. Mossad đã bí mật đưa vào các xe có giấu vũ khí tân tiến, theo kiểu chiến dịch Mạng nhện của Ukraine, để phá hủy hệ thống phòng không Iran, giúp những chiếc F-15 và F-35 có thể tung hoành. Đồng thời, các drone tự sát lắp ráp trong những xưởng bí mật trên lãnh thổ Iran, được tung vào các bệ phóng hỏa tiễn địa-địa, phá được mấy chục chiếc. Tình báo Israel biết điểm yếu của Tehran là có nhiều tên lửa nhưng lại ít bệ phóng, kết quả là sau đó Iran chỉ có thể trả đũa yếu ớt.

Những ngày tiếp theo, Mossad chứng tỏ nắm rất vững tình hình nhân sự ở Iran. Các "thông điệp" được gởi đến những người có thể lên thay những nhân vật đã bị ám sát : một lá thư nhét vào khe cửa, một cuộc gọi vào điện thoại của người vợ… Hôm thứ Ba, thiếu tướng Shadman vừa thay thế tổng tham mưu trưởng tiền nhiệm thiệt mạng bốn ngày trước, thì bị diệt tiếp. Không một lãnh đạo Iran nào còn có thể an toàn.

Coi dân như kẻ thù, chế độ Iran mù lòa trước các hoạt động của Israel

Làm thế nào mà Cộng hòa Hồi giáo lại để cho kẻ thù đáng gờm nhất xâm nhập dễ dàng như thế ? Việc đàn áp các đợt biểu tình (làn sóng xanh năm 2009, đợt phản kháng 2017-2019, phong trào "Phụ nữ, Cuộc sống, Tự do" năm 2022) rốt cuộc đã khiến chế độ trở nên mù quáng. Nhà báo Mehboudi cho Le Figaro biết các nhân viên an ninh lo đặt camera giám sát để truy lùng những phụ nữ không choàng khăn trên đường phố hay trong xe, coi người dân như thù địch, thì kẻ thù thực sự lặng lẽ tiến vào.

Israel gầy dựng được một mạng lưới đặc tình trên cả nước : thanh niên bất mãn, nhà hoạt động ở vùng Kurdistan, nhóm ly khai... Thậm chí một bộ phận nhỏ của Vệ binh Cách mạng cũng bị xâm nhập. Iran bị đánh ngay tại trung tâm là nhờ đưa vào được linh kiện drone qua khu vực đồi núi của người Kurdistan.

Không chỉ trên chiến trường, mà cuộc chiến còn diễn ra ở thế giới mạng. Bên cạnh "Sư tử trỗi dậy" còn có "Chim sẻ săn mồi" (Gonjeshke Darande trong tiếng Ba Tư), một nhóm tin tặc thân Israel. Ngân hàng Sepah quản lý tài khoản các thành viên Vệ binh Cách mạng và quân đội Iran đã bị tê liệt sáng thứ Ba. Đến chiều, internet bị rối loạn nghiêm trọng, và hôm sau sàn giao dịch tiền ảo Nobitex bị tấn công, thiệt hại 48 triệu đô la. "Chim sẻ săn mồi" là cái tên có vẻ được chọn để đối chọi với nhóm tin tặc Iran có cái tên rất lừa đảo là "Mèo con dễ thương".

Le Monde giải thích cách thức Israel chiếm được thế thượng phong trên không phận Tehran. Quân đội Iran đã mất tất cả các giàn S-300 và radar tầm xa. Chỉ còn bốn vòm phòng không bao phủ Tehran ; ba địa điểm nguyên tử Natanz, Fordo và Ispahan ; nhà máy Bouchehr ở vịnh Persic, và cảng Bandar-e Abbas cùng eo biển Ormuz. Iran chỉ còn có thể trông cậy vào hỏa tiễn đạn đạo đang ngày càng cạn dần.

Donald Trump đơn độc trước quyết định quan trọng

Mỹ sẽ dùng đến giải pháp quân sự với Iran hay không ? Có thể có và cũng có thể không. Trump sắp sửa phải có một quyết định quan trọng trong nhiệm kỳ, đối với quốc gia đã gây bất ổn cho Trung Đông từ 1979 và là đối thủ chính của Hoa Kỳ trong khu vực.

Trong nhiệm kỳ hai, tổng thống không có được đội ngũ cố vấn quân sự và ngoại giao truyền thống. Le Figaro nhận xét các bộ quốc phòng, ngoại giao và cơ quan tình báo bị rối rắm vì thanh trừng, chỉ có ảnh hưởng hạn chế. Phòng Tình huống mà Donald Trump tập họp hôm thứ Ba không có bao nhiêu chuyên gia thực sự cũng như tiếng nói phản biện.

Bộ trưởng quốc phòng Pete Hegseth không tin tưởng cả các cộng sự, văn phòng ông ở Lầu Năm Góc treo tấm ảnh rất lớn của bà vợ. Trump không còn cố vấn an ninh quốc gia, sau khi Mike Waltz ra đi, ngoại trưởng Marco Rubio kiêm luôn hai chức. Các hồ sơ ngoại giao quan trọng được giao cho Steve Witkoff, bạn chơi gôn của Trump. Bản thân ông này nói rằng mình là "nhà ngoại giao amateur", tự học bằng cách xem phim tài liệu trên Netflix. Phó tổng thống J.D. Vance không có mấy kinh nghiệm, còn giám đốc tình báo Tulsi Gabbard không được Trump coi trọng.

Ai có thể níu tay Trump lại ?

Liên minh MAGA cũng chia rẽ. Fox News, thường được Trump lắng nghe, ngay từ đầu muốn Hoa Kỳ can thiệp, còn hai người có ảnh hưởng khác Tucker Carlson và Steve Bannon phản đối. Les Echos dẫn một nguồn tin ẩn danh cho biết xu hướng giải pháp ngoại giao đang xa dần, Trump đăng những tin ngày càng hiếu chiến hơn. Tờ Wall Street Journal vốn hay chỉ trích Donald Trump, nay đòi hỏi "tái lập năng lực răn đe" đã bị giảm sút khi Joe Biden để cho Afghanistan rơi vào tay Taliban, nhấn mạnh can thiệp vào Iran sẽ khiến Trung Quốc không dám chiếm Đài Loan.

Tướng Erik Kurilla, biệt danh "Khỉ đột", chỉ huy các chiến dịch ở Trung Đông cũng cổ vũ. Còn vài tháng nữa sẽ về hưu, vị tướng không còn nhiều thời gian để lao vào một chiến dịch quyết định. Les Echos đặt câu hỏi, ai có thể níu lại tay Trump ? Đang hừng hực khí thế, ngay cả những người chủ trương cô lập nhất cũng trở nên dè dặt. J.D. Vance, vốn luôn đòi bỏ rơi Ukraine, nói theo Trump rằng Iran không thể có vũ khí nguyên tử. Thủ lãnh tổ chức thanh niên Turning Point USA, Charlie Kirk mới đây còn lo ngại việc can thiệp, nay ca ngợi "tính thực tế" của tổng thống và "một số cuộc chiến có thể biện minh được".

Nỗi lo khoảng trống quyền lực ở Iran

Nhưng hạ bệ giáo chủ Khamenei thì ai sẽ lên thay ? Đây là câu hỏi lớn được báo chí đặt ra. Các nhà quan sát đều lo ngại khoảng trống quyền lực sẽ dẫn đến hỗn loạn. Les Echos cho biết, các nhà đối lập đều đã chết, đang ngồi tù hay bị quản thúc. Giới trẻ từng nổi dậy sau cái chết của cô gái Mahsa Amini, bị cảnh sát phong tục đánh chết, dù đôi khi còn lôi kéo được cha mẹ tham gia, nhưng phong trào mạnh mẽ và phi đảng phái này lại không được tổ chức và không có thủ lãnh. Do bị đàn áp tàn bạo, không có tổ chức chính trị khả tín nào thay thế được nếu chế độ sụp đổ, đây cũng là trường hợp của đa số nước độc tài.

Còn đối lập ở hải ngoại không được tin tưởng vì không cùng điều kiện sống. Thái tử Reza Pahlavi, con của cựu vương bị lật đổ ít được ưa thích, phong trào MEK ra đời năm 1965 bị coi là phản bội và bị nhiều nước phương Tây xếp vào tổ chức khủng bố. Một sự chuyển đổi dân chủ một cách hòa bình khó thể diễn ra tại Iran vì có những phong trào ly khai của người Azeri, Ả rập, Kurdistan, Balut.

Giải pháp cuối cùng là chỉnh đốn chế độ, kết thúc chương trình nguyên tử và thay thế Khamenei. Từ nhiều năm qua các phe phái vẫn cạnh tranh để lên thay chân giáo chủ đã 86 tuổi. Con trai Khamenei là Mojtaba, có tiếng là cứng rắn, kiên quyết bảo vệ chủ thuyết của nước Cộng hòa Hồi giáo, thù nghịch với Israel, coi khăn choàng là biểu tượng nhất định phải có nơi phụ nữ, tôn giáo đứng trên chính quyền. Còn giả thiết một cuộc đảo chánh của Vệ binh Cách mạng khó thể xảy ra nếu bại trận, vì cuộc chiến đấu này cũng là của họ.

Thụy My