Nga bóp nghẹt những tiếng nói chống lại cuộc chiến với Ukraine

La Croix ngày 12/08/2026 chú ý đến việc "Đảng chống chiến tranh cuối cùng của Nga bị cấm tranh cử". Tòa án Tối cao Nga hôm thứ Hai 10/08, đã cấm đảng Yabloko tham gia cuộc bầu cử Quốc hội dự kiến ​​diễn ra vào ngày 20/09 Cử tri Nga sẽ không có cơ hội bỏ phiếu chống lại chiến tranh. Đây là đảng duy nhất ở Nga công khai lên án cuộc xâm lăng Ukraine.

Cảnh sát Nga canh gác bên ngoài Tòa án Tối cao ngày 10/08/2026, khi tòa đưa ra phán quyết cấm đảng Yabloko tham gia tranh cử trong cuộc bầu cử Quốc hội tháng 9/2026. Reuters - Yulia Morozova

Yabloko, đảng chống chiến tranh cuối cùng, bị cấm tranh cử

Đảng Yabloko ("trái táo" trong tiếng Nga) là một trong số những đảng hiếm hoi trong thời kỳ đa nguyên còn sống sót. Ủng hộ mạnh mẽ Châu Âu, đảng này đại diện cho phe cải cách dân chủ xã hội cánh tả trong thời kỳ Boris Yeltsin thập niên 90, sau đó dần dà bị gạt ra ngoài lề khi Vladimir Putin lên nắm quyền vào năm 2000. Yabloko vẫn hiện diện ở Moskva, Saint Petersburg và một số vùng của Nga.

Các cuộc thăm dò hồi tháng 6 cho biết đảng này có thể nhận được 3% số phiếu bầu, nhưng lập trường phản chiến đã giúp Yabloko nổi tiếng. Ngày 06/08, Yulia Navalnaya, vợ góa phụ của lãnh đạo phe đối lập bị đầu độc trong tù Alexei Navalny, đã kêu gọi bỏ phiếu cho đảng Yabloko. Rõ ràng đây là bước đi quá xa. Tòa án Tối cao chấp thuận cho đảng cực hữu Rodina ("Tổ quốc") và Dân chủ Tự do tranh cử, nhưng cáo buộc Yabloko sử dụng "khẩu hiệu cực đoan" và nhận được sự hỗ trợ từ các "đặc vụ nước ngoài".

Đảng Yabloko kháng cáo, nhưng không có hy vọng thành công. Tám đảng viên đã bị tống giam, trong đó có cựu dân biểu Lev Chlosberg, bị bắt tại nhà ở Pskov tháng 6/2025 vì kêu gọi ngưng bắn ở Ukraine. Khoảng 40 đảng viên khác bị truy tố, trong đó có chủ tịch đảng Nikolai Rybakov. Yabloko tuyên bố muốn biến cuộc bầu cử Quốc hội thành cuộc "trưng cầu dân ý về chiến tranh", dựa trên cơ sở 64% người Nga hiện muốn đàm phán với Ukraine để kết thúc cuộc chiến – theo thăm dò của trung tâm Levada.

Thế nhưng Kremlin đã tung ra hàng loạt đạo luật để bóp nghẹt mọi tranh luận, từ "nói xấu quân đội" đến "ủng hộ khủng bố". Theo lãnh tụ truyền thống của Yabloko, Grigori Iavlinski, quyết định của Tòa án Tối cao cho thấy "chính quyền đang sợ hãi" và "từ chối mọi đối thoại". Nhà đối lập lưu vong Ilya Yashin kêu gọi người Nga đi bỏ phiếu cùng lúc, vào 12 giờ trưa ngày 20/09 để bày tỏ sự phản đối. Chiến thuật này đã được sử dụng trong cuộc bầu cử tổng thống 2024.

Người Mỹ la-tinh bị lừa sang Nga lắp ráp drone

Liên quan đến chiến tranh ở Ukraine, Le Monde cho biết "Những người Mỹ la-tinh được tuyển mộ để sản xuất drone cho Nga". Chỉ cần tự giới thiệu trong một video, có hộ chiếu hợp pháp và học 100 chữ Nga là đủ để tham gia chương trình Alabuga Start, tuyển những cô gái từ 18 đến 22 tuổi từ 77 nước Châu Phi, Châu Á và nay là Châu Mỹ la-tinh. Chương trình này trên lý thuyết nhằm đào tạo và cung cấp việc làm trong bảy lãnh vực, từ khách sạn, lái xe đến hậu cần.

Tuy nhiên những phụ nữ làm việc tại làng Yelabuga ở Tatarstan cách Moskva 1.000 kilomet lại phải lắp ráp các drone loại Shahed được Iran nhượng quyền và cải tiến với tên gọi Gueran 2 và 3, để tấn công Ukraine. Từ năm 2022, đặc khu Alabuga là trung tâm sản xuất chính cho drone Shahed. Tờ báo The Reporter của Ethiopia ghi nhận có khoảng 200 phụ nữ Châu Phi trong năm đó.

Hiện nay chương trình đã được mở rộng sang 13 nước Châu Mỹ la-tinh nhờ quảng cáo rộng rãi trên mạng xã hội với nội dung được trí thông minh nhân tạo (AI) giúp sức và hợp tác với những người nhiều ảnh hưởng (KOL) tại địa phương. Nhiều tiếng nói cảnh báo đã được gióng lên về việc bóc lột sức lao động, thậm chí nạn nô lệ. Chương trình "đào tạo" kéo dài hai năm với lương khởi điểm trên 500 đô la một tháng và chuyến bay Moskva.

Tuy nhiên thực tế rất khác biệt : lịch làm việc căng thẳng, môi trường hóa chất nguy hiểm, hạn chế di chuyển. Trong điều tra của AP tháng 10/2024, các phụ nữ tố cáo "bị đối xử như lừa, coi như nô lệ". Đầu năm nay, báo cáo think tank Mỹ Foundation for Defense of Democracies cho biết Nga sử dụng lao động giá rẻ để sản xuất drone trong các điều kiện nguy hiểm, không trả lương như đã hứa, hộ chiếu của người lao động bị tịch thu. Khoảng 40.000 người đã bị lừa sang. Bên cạnh đó, 5.000 người Cuba bị gởi sang chiến đấu ở Donbass.

Latvia chịu sức ép di dân trong cuộc chiến đa diện của Nga

Đối với các nước vùng Baltic, Les Echos ghi nhận "Latvia, nạn nhân của chiến tranh đa diện Nga, đối mặt với áp lực di dân chưa từng thấy". Đây là hoạt động "gây bất ổn lớn lao với chi phí thấp". Tại Liepna, ngôi làng chỉ có vài trăm dân, làn sóng di dân từ Trung Đông và Châu Phi Hạ Sahara đổ đến, với sự đồng lõa của Belarus – đồng minh của Moskva. Một số đào hầm xuyên qua hàng rào, số khác dùng thang vượt qua, sau đó những kẻ đưa người tiếp tục chở họ bằng xe hơi đến Tây Âu.

Con đường nhập cư này rất nguy hiểm, chạy qua những khu rừng và đầm lầy của Đông Âu. Mùa hè năm nay đạt kỷ lục với 9.174 người bị chặn lại so với 12.046 cho cả năm 2025. Riga phải huy động quân đội để hỗ trợ lực lượng biên phòng, và từ hôm qua triển khai drone, trực thăng và nhân sự bổ sung.

Vì sao Latvia trở thành mục tiêu chính của Minsk ? Chuyên gia Olevs Nikers của Baltic Security Associatin giải thích, Latvia có cộng đồng người Nga đông đảo, và là một trong những nước nghèo nhất trong khu vực. Biên phòng không có đủ phương tiện giám sát, so với hai nước láng giềng. Litva đã xây dựng hệ thống hàng rào với camera giám sát và phương tiện can thiệp nhanh trên suốt 600 kilomet đường biên giới. Ba Lan còn xây thêm tường, triển khai quân đội, đầu tư hơn 3 tỉ euro và ngưng áp dụng quyền tị nạn.

Các hành động của Belarus nằm trong khuôn khổ trắc nghiệm của Nga về năng lực NATO ở sườn đông. Hồi tháng 5, nhiều drone Ukraine hướng về Saint Petersburg bị chuyển hướng sang Latvia, dẫn đến việc thủ tướng Evika Silina phải từ chức. Vấn đề di dân sẽ ảnh hưởng lớn đến kỳ bầu cử tới.

Trả lời phỏng vấn của Les Echos, ông Erkki Tori, giám đốc cơ quan điều phối an ninh quốc gia và quốc phòng của chính phủ Estonia cho rằng "không nên phóng đại khả năng của Moskva". Theo ông, vẫn cảnh giác trước chiến tranh đa diện của Nga, và đồng thời cần tăng cường hợp tác giữa các nước Châu Âu. Đã năm năm liên tiếp, khu vực này chịu đựng áp lực di dân từ Belarus sang. Trước mắt Moskva tập trung vào Ukraine, nên chưa bị đe dọa trực tiếp, hơn nữa hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara đã đưa ra thông điệp đoàn kết.

Hungary có tổng thống mới, phe Viktor Orban đang tan rã

Cũng tại Đông Âu, Les Echos chú ý đến việc "Hungary có tổng thống mới, trong bối cảnh thanh trừng sau khi Viktor Orban sụp đổ". Tân thủ tướng Péter Magyar tiếp tục xô đổ những thành trì do người tiền nhiệm Orban dựng lên. Với 140 phiếu thuận và chỉ có 6 phiếu chống, ông Andras Baka hôm qua đã được Quốc hội bầu làm tổng thống, tại một trong những kỳ họp đặc biệt liên tục diễn ra vào một mùa hè nóng bỏng ở Budapest.

Dù tác động chính trị chỉ hạn chế, nhưng quyết định này là một bước mới trong tiến trình thay thế các định chế cũ của Viktor Orban và thanh lọc đời sống chính trị. Nhiệm kỳ của tổng thống tiền nhiệm Tamas Sulyok đã bị rút ngắn. Nhà phân tích Zoltan Kiszelly nhắc lại, trước đó Péter Magyar đã ba lần định lật đổ ông, trước hết là kêu gọi từ chức, sau đó ra tối hậu thư. Nỗ lực thứ tư đã thành công : Quốc hội sửa đổi điều 17 Hiến pháp, chấm dứt nhiệm kỳ của tổng thống.

Song song đó, các biện pháp khác cũng đã được thông qua, như giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng xuống còn hai, các dân biểu không làm quá ba nhiệm kỳ, các thẩm phán không quá 70 tuổi. Những quy định mới này trên thực tế đã ngăn cản một số lượng lớn dân biểu đảng Fidesz của Viktor Orbán tái tranh cử, và 5 trong số 14 thẩm phán từ chức khỏi Tòa Bảo hiến. Những cải cách này rất được lòng dân, đặc biệt là trong giới lao động, cử tri nòng cốt của đảng Tisza.

Budapest chính thức gia nhập Văn phòng Công tố Châu Âu cách đây một tuần. Để điều tra các hành vi lạm dụng của chính quyền trước, chính phủ thành lập Cơ quan Thu hồi Tài sản Quốc gia, dự thảo Hiến pháp mới sẽ được chính phủ trình bày vào mùa thu tới. Tổng thống có thể được tăng cường quyền lực, bầu lên bằng phổ thông đầu phiếu, nên việc lựa chọn Andras Baka có thể chỉ là tạm thời, nhưng nó mang tính biểu tượng và được sự đồng thuận. Cựu chủ tịch Tòa án Tối cao này được biết đến với việc phản đối Viktor Orban vào năm 2011.

Trong khi đó, phe đối lập Fidesz, bị các lãnh đạo bỏ rơi, đang tan rã. Viktor Orbán đang nghỉ hè ở Hoa Kỳ, và cựu ngoại trưởng Péter Szijjarto làm việc cho tập đoàn xe hơi Trung Quốc BYD mà ông đã đàm phán các hợp đồng béo bở trong thời gian tại chức. Các mối quan hệ này có thể sẽ được các định chế tư pháp mới xem xét trong những tháng tới.

Nhật thực : Khi nước Pháp chìm trong bóng tối

Một mặt trời đen chiếm trang nhất các nhật báo ra ngày hôm nay : Nhật thực quay lại với nước Pháp – một hiện tượng chỉ diễn ra tại cùng một địa điểm sau khoảng 375 năm. Le Figaro chạy tít "Pháp đúng hẹn với nhật thực" : Nhiều triệu người dự tính chứng kiến hiện tượng độc đáo này, lại càng ấn tượng hơn khi diễn ra trước hoàng hôn. La Croix đăng ảnh một người đeo loại kiếng đặc biệt đang ngước nhìn lên trời, với dòng tựa "Trái Đất trong bóng tối của Mặt Trăng". Trang nhất Libération không có tít, chỉ đơn giản là một vòng tròn đen, xung quanh là một vầng sáng, trên nền đen.

Các báo dành rất nhiều đất để giải thích về hiện tượng ngoạn mục này, chuẩn bị của Tây Ban Nha – nơi nhật thực toàn phần diễn ra, những nguy hiểm nếu không có loại kính đặc biệt… Có những người say mê nhật thực tìm đến những địa điểm có thể quan sát tường tận hiện tượng, bất chấp nơi lưu trú đơn sơ vì không quen đón tiếp du khách, và giá cao ngất ngưởng. Đại đa số người dân thường thích xem hiện tượng kỳ vĩ này ở nơi công cộng để cùng chia sẻ cảm xúc trước sự trùng hợp kỳ diệu : Mặt Trăng nhỏ hơn Mặt Trời 400 lần, nhưng lại gần Trái Đất hơn 400 lần, và ba thiên thể cùng nằm trên một đường thẳng.

Các nền văn minh cổ đại từng rất sợ hãi nhật thực, họ lo sợ Mặt Trời sẽ không bao giờ quay trở lại. Người Inca dùng búa đập vào kim loại, người Trung Quốc đánh trống… Ở các nước khác, nhật thực là điềm báo của những tai họa lớn. Đối với người Babylon, đó là khúc dạo đầu của chiến tranh hoặc cái chết của người lãnh đạo. Người Ai Cập tin rằng đó là con rắn Apophis đang cố gắng nuốt chửng Mặt trời… Tại Pháp năm nay, kính để xem nhật thực trở thành của hiếm, nhiều người không mua được, trong khi hồi năm 1999 được phát miễn phí và có chiến dịch truyền thông rộng rãi. Libération lấy làm tiếc là do ngân sách eo hẹp và còn nhiều việc khẩn cấp phải giải quyết, nên chủ đề này không phải là ưu tiên.

Thụy My