Không bị Trump trừng phạt, Nga tha hồ trút hỏa tiễn xuống Ukraine

Libération ngày 08/09/2025 nhận định, sau tháng 8 tương đối yên tĩnh để làm ra vẻ "yêu chuộng hòa bình" trước khi Vladimir Putin gặp Donald Trump ở Alaska, Nga tiếp tục oanh tạc dữ dội chưa từng thấy, vì cuộc tấn công mùa hè vào Donbass đã thất bại.

Lực lượng Ukraine bắn hạ một hỏa tiễn Nga trong đợt oanh kích quy mô của Kremlin vào Kiev ngày 07/09/2025. Reuters - Gleb Garanich

Nga lại tấn công đại quy mô vào Ukraine. Thủ tướng François Bayrou trước cuộc bỏ phiếu tín nhiệm ở Quốc hội Pháp mà hầu như chắc chắn sẽ thất bại. Chính sách của Donald Trump làm lợi cho Tập Cận Bình, Thái Lan và Cam Bốt tiếp tục xung đột dù đã ký ngưng bắn. Lần đầu tiên Giáo hội Công giáo có hai vị thánh ở lứa tuổi thiên niên kỷ. Trên đây là một số vấn đề thời sự chính trên báo chí hôm nay 08/09/2025.

Trận mưa hỏa tiễn khủng khiếp nhất từ đầu cuộc chiến

Về tình hình Ukraine, Libération nhận xét, "Nga lại tấn công với một trận mưa hỏa tiễn", Le Figaro mô tả "Kiev thức giấc dưới cú sốc một cuộc oanh tạc lớn chưa từng thấy kể từ đầu cuộc chiến", La Croix nhấn mạnh "Trụ sở chính phủ Ukraine bị hỏa hoạn vì bom Nga". Trong cuộc tấn công chưa từng thấy vào Ukraine hôm Chủ nhật, quân Nga đã đánh trúng trụ sở chính phủ ở Kiev. Kremlin cho bắn phá từ Belarus, nhằm làm bão hòa phòng không của Ukraine.

Hình ảnh rõ ràng mang giá trị biểu tượng : Tòa nhà chính phủ vẫn còn bốc cháy nhiều tiếng đồng hồ sau cuộc không kích trong đêm. Ngọn lửa tàn phá hai tầng trên của một phần tòa nhà được xây dựng trong thập niên 30 ở khu Lypky. Nữ thủ tướng Yulia Svyrydenko nói : "Lần đầu tiên dinh thự chính phủ bị kẻ thù gây thiệt hại. Chúng ta sẽ tái thiết, nhưng những mạng sống mất đi không tìm lại được". Bà kêu gọi : "Thế giới cần phản ứng trước hành động hủy diệt này. Cần phải tăng cường trừng phạt, nhắm vào dầu khí Nga để đánh vào bộ máy quân sự của Kremlin".

Hôm qua 4 người thiệt mạng và 44 người bị thương tại Kiev, trong vụ không kích quan trọng nhất kể từ đầu cuộc xâm lăng. Quân Nga tấn công với 823 drone tự sát và hỏa tiễn, trên thực tế các drone Shahed là hỏa tiễn có cánh. Như thường lệ, Nga vừa nhắm vào các mục tiêu quân sự chiến lược, vừa các khu phố dân sự. Tại khu Svyatoshyn từng bị oanh kích nhiều lần, một bà mẹ trẻ cùng bé trai hai tháng tuổi đã tử vong. Tổng thống Volodymyr Zelensky tố cáo Kremlin "cố tình gây tội ác và kéo dài chiến tranh".

"Mà mắt" được Trump ở Alaska, Kremlin hung hăng trở lại

Libération lưu ý, sau tháng 8 tương đối yên tĩnh để làm ra vẻ "yêu chuộng hòa bình" trước cuộc gặp Vladimir Putin và Donald Trump ở Alaska, Nga tiếp tục oanh tạc vì cuộc tấn công mùa hè vào Donbass đã thất bại như năm ngoái, thậm chí không tiến vào được thành phố nhỏ bé Pokrovsk. Không chỉ các tòa nhà hành chánh của Sumy (miền bắc), khu dân cư ở Odessa (miền nam), mà lần đầu tiên còn đánh vào cầu trên sông Dniepr ở Krementchuk (miền trung).

Yuriy Ihnat, phát ngôn viên Không quân thổ lộ, không thể bảo vệ hoàn toàn được một đất nước rộng như Ukraine bằng lưới phòng không, chẳng nước nào trên thế giới làm được. Ukraine đã bắn chặn 751/823 mục tiêu, nhưng hỏa tiễn và drone Nga đã gây thiệt hại 33 địa điểm. Từ nhiều tháng qua, số lượng drone Shahed tăng vọt, đến mấy trăm chiếc một đêm.

Theo Libération, rõ ràng Kremlin quyết định thảm sát người Ukraine và các chuyên gia dự báo sắp tới có thể lên đến cả ngàn chiếc trong đêm, và điều bất ngờ là còn tấn công từ Belarus láng giềng. Về phía Kiev, điều ấn tượng vào cuối mùa hè là chiến dịch Ukraine đánh vào càc nhà máy lọc dầu Nga, gây thiếu xăng tại nhiều vùng. Mới đây, trong đêm thứ Bảy rạng sáng Chủ nhật, Ukraine oanh kích nhà máy Naytopovychi, ở vùng Briansk chuyên cung cấp nhiên liệu cho quân Nga,

Nga lại bị tố cáo dùng vũ khí hóa học tấn công binh sĩ Ukraine

Bên cạnh đó, Nga lại bị tố cáo là tấn công bằng vũ khí cấm. Các nhà báo của nhóm điều tra Ukraine "Schémas", cũng như tình báo Châu Âu trước đó, cáo buộc các đơn vị quân Nga sử dụng lựu đạn cay, bị coi là vũ khí hóa học theo công ước quốc tế. Dựa trên các video do truyền thông Nga đăng tải, và các cuộc đàm thoại được tình báo Ukraine ghi lại, người ta phát hiện lữ đoàn 114 và 136 cơ giới Nga dùng lựu đạn tỏa khói độc RG-Vo tấn công chiến binh Ukraine, bất chấp công ước cấm vũ khí hóa học mà Moskva đã ký. Chủ yếu ở miền đông Ukraine, đặc biệt là Kharkiv.

Tháng 5/2024 một kênh Telegram thân Nga phổ biến hình ảnh một cuộc tấn công bằng chất hóa học, sát hại 17 quân nhân Ukraine. Một người lính lữ đoàn 136 giấu tên cho biết từ sáu tháng qua họ sử dụng loại lựu đạn chứa hóa chất hàng ngày. Vệ binh quốc gia nhận lệnh trực tiếp từ Kremlin cũng được trang bị vũ khí hóa học do Viện Hóa Ứng dụng cung cấp. Viện này đã bị cấm vận nhưng cũng lén mua được nguyên liệu từ hai nhà cung cấp.

Việc Nga sử dụng vũ khí hóa học đã bị lên án từ Đệ nhất Thế chiến, và đã tái diễn ít nhất từ 2023, nhưng Moskva chối phắt và còn đổ tội ngược lại cho Ukraine. Cuối tháng 6, Tổ chức Cấm vũ khí hóa học loan báo đã ba lần nhận diện được khí độc ở mặt trận ; ngày 04/07 bộ trưởng quốc phòng Đức công bố báo cáo trong đó tình báo ghi nhận Nga gia tăng vũ khí hóa học, ngày càng phổ biến và bình thường hóa. Đại diện ngoại giao Châu Âu tố cáo Moskva cố gắng gây đau thương tối đa để buộc Kiev phải đầu hàng. 

Phản ứng của tổng thống Mỹ ra sao ? Les Echos cho biết "Trump đe dọa trừng phạt mới đối với Nga sau cuộc tấn công quy mô vào Kiev". Trên mục Diễn đàn của Le Figaro, cựu bộ trưởng Pháp Pierre Lellouche đặt vấn đề "Liên minh tình nguyện hay liên minh bất lực ?". Hai mươi sáu nước chủ yếu ở Châu Âu vào đầu tháng 9 cam kết tham gia lực lượng tái bảo đảm trong khuôn khổ một cuộc ngưng bắn tương lai. Trên thực tế, Pháp và Đức đã để cho người Mỹ đóng vai nhà hòa giải duy nhất.

Donald Trump, phản nghĩa của Kissinger

Nhà bình luận Nicolas Baverez trên Le Figaro ví von "Donald Trump hay Kissinger đảo ngược". Ông Trump đã chia rẽ nước Mỹ và chống lại các đồng minh, đồng thời giúp các đế quốc độc tài bắt tay với nhau, tập hợp các nước phương Nam xung quanh Trung Quốc.

Henry Kissinger với những chuyến "đi đêm" với Bắc Kinh năm 1971 đã mở đường cho chuyến thăm lịch sử của Richard Nixon đến Trung Quốc năm 1972. Bắc Kinh được giao chiếc ghế ủy viên thường trực Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc thay cho Đài Loan, đổi lại Hoa Kỳ chia rẽ được khối cộng sản, cô lập Liên Xô và thâm nhập vào thị trường 700 triệu người lúc đó. Trong chiến dịch tranh cử, Donald Trump muốn tái lập thắng lợi ngoại giao tương tự bằng cách tách rời Nga khỏi Trung Quốc, nhờ đàm phán hòa bình ở Ukraine theo điều kiện của Moskva, hủy bỏ trừng phạt và cho phép đầu tư vào Nga.

Nhưng sau thất bại ở Anchorage (Alaska), hội nghị thượng đỉnh ở Thiên Tân và Bắc Kinh chứng tỏ chính sách ngoại giao sai lạc của Donald Trump đã phá sản. Ngược với không khí hỗn loạn ở Washington đã gây phương hại đến quan hệ giữa Hoa Kỳ và các đồng minh, Trung Quốc vừa biểu dương lực lượng một cách ấn tượng. Các nhà lãnh đạo của 26 nước đại diện phân nửa dân số thế giới và 1/3 trao đổi thương mại quốc tế đã có mặt. Việc xây dựng ống dẫn khí Sức mạnh Siberia 2 được loan báo, sẽ bù đắp được việc mất thị trường Châu Âu và tránh được trừng phạt.

Tập Cận Bình bóp méo lịch sử Đệ nhị Thế chiến

Hai ngày sau, Bắc Kinh giương oai diễu võ trong cuộc duyệt binh đại quy mô, phô trương các hỏa tiễn siêu thanh, drone tàng hình và chống tàu ngầm, vũ khí laser… nhất là ba loại hỏa tiễn liên lục địa mới, chứng tỏ khả năng tấn công lần thứ hai trong trường hợp chiến tranh hạt nhân. Hai bên Tập Cận Bình là Vladimir Putin và Kim Jong-un, nhằm phô ra liên minh với Nga và coi Hoa Kỳ là kẻ thù chung.

Muốn khẳng định là trung tâm mới của thế giới hậu phương Tây, Trung Quốc còn viết lại lịch sử, cao giọng nói rằng Trung Quốc và Liên Xô là các nhân tố quyết định trong cuộc chiến tranh chống phát-xít, nhằm chính doanh hóa trật tự quốc tế thế kỷ 21 và việc dùng vũ lực chiếm Đài Loan hay Ukraine, theo Le Figaro. Les Echos nhấn mạnh, chính hai quả bom nguyên tử đã gây ra tác động quyết định, và Trung Quốc trong phía chiến thắng năm 1945 thực ra là do công lao Quốc dân đàng của Tưởng Giới Thạch chứ không phải Trung Quốc cộng sản của Mao Trạch Đông.

Trump giúp Tập "Make China Great Again"

Trong vòng chưa đầy một năm, Donald Trump đã thành công trong việc thiết lập vị thế lãnh đạo cho Tập Cận Bình, dù ông Tập đang gặp nhiều khó khăn do xử lý đại dịch Covid một cách thảm hại, nạn giảm phát và sự bất bình trước bước ngoặt Tân Mao. Đồng thời gây phương hại cho sức mạnh nước Mỹ : đối nội rối loạn, coi Châu Âu và Nhật Bản là mục tiêu tấn công thuế quan sau khi không ép được Trung Quốc. Và trong khi Trump hủy diệt trật tự quốc tế phương Tây có từ 1945, Tập Cận Bình xây dựng trật tự quốc tế hậu phương Tây từ 2045. Với cùng một nạn nhân : Tự do.

Tương tự, nhà bình luận Dominique Moïsi nhận định "Đế quốc Trung Hoa quay lại". Trung Quốc của Tập Cận Bình vội vã thế vào chỗ trống do ntước Mỹ của Trump để lại. Làm thế nào muốn duy trì vị trí đại cường số một toàn cầu nhưng lại tự tách rời với thế giới ? Trump để yên cho Tập "Make China Great Again".

Liệu các nhà sử học tương lai sẽ coi cuộc duyệt binh rầm rộ ngày 03/09/2025 ở Bắc Kinh là biểu tượng mở ra một thế giới mới hay không ? Nhờ xúc tiến các động thái ngoại giao và quân sự với tốc độ chóng mặt, Tập Cận Bình có thể củng cố uy tín ở nước ngoài và quyền lực trong nước, qua đó khiến người dân quên đi những khó khăn kinh tế cũng như chính trị của đế chế do ông ta lãnh đạo.

Thụy My