Những lá bài đáng thất vọng của Trump và chứng bệnh hậu đế quốc của Nga

Le Monde ngày 20/10/2025 nói về "Trò quay ngược mới của Trump". Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bỉ bôi đồng nhiệm Ukraine "chẳng có lá bài nào hết", nhưng cách thức Trump xử sự với Putin cho thấy những "lá bài" của ông mới là đáng thất vọng. Trả lời Le Figaro, ông Pierre Lévy, cựu đại sứ Pháp tại Moskva, nhận định "Nga mắc chứng bệnh hậu đế quốc".

Tổng thống Mỹ Donald Trump đón tiếp tổng thống Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng ngày 17/10/2025. AP - Alex Brandon

Không bán Tomahawk : Một lần nữa Trump lại theo đuôi Putin

Trong bài xã luận "Ukraine : Sự bất nhất đáng thất vọng của Donald Trump", nhật báo ghi nhận tuần lễ vừa qua là minh chứng mới cho sự thiếu quyết đoán của tổng thống Mỹ. Sau nhiều lần tuyên bố sẵn sàng gia tăng áp lực lên Moskva, nay ông Trump cho rằng ý tưởng để cho Ukraine tấn công sâu vào lãnh thổ Nga bằng vũ khí Mỹ là "leo thang".

Hôm thứ Hai 13/10, Donald Trump đe dọa cung cấp hỏa tiễn hành trình Tomahawk cho Kiev nếu Vladimir Putin không quyết định chấm dứt cuộc xâm lăng. Ông Trump có vẻ muốn tạo ra tương quan lực lượng mới đối với một người chỉ biết có vũ lực như Putin. Nhưng quyết tâm này không đứng vững sau cuộc điện đàm dài hai tiếng đồng hồ, trong đó Putin lại tỏ ra trên cơ, với viễn cảnh một cuộc gặp mới ở Hungary. Hôm sau tiếp tổng thống Ukraine tại Nhà Trắng, Donald Trump từ chối cung ứng hỏa tiễn hành trình vì lượng dự trữ của Mỹ không đủ. Sau đó trên mạng xã hội, ông lại đánh đồng kẻ xâm lược và người bị xâm lăng.

Volodymyr Zelensky nhắc lại điều hiển nhiên : "Chúng tôi muốn hòa bình, còn Putin thì không, vì vậy cần phải gây áp lực lên ông ta". Tomahawk là một trong những mảnh ghép còn thiếu nơi quân đội Ukraine, vốn đã làm được nhiều chuyện thần kỳ trước kẻ thù mạnh hơn nhiều. Le Monde nhắc lại, trong cuộc đấu khẩu ở Phòng Bầu dục hồi tháng 2, Donald Trump đã bỉ bôi đồng nhiệm Ukraine là ông Zelensky "chẳng có lá bài nào hết". Nhưng cách thức Trump hành động cho thấy những lá bài của ông là đáng thất vọng.

Nhượng Donetsk cho Nga : "Bán chân phải lấy vịt trời"

Trong bối cảnh đó, "Quân đội Ukraine đứng trước thách thức về những zigzag của ngoại giao kiểu Trump" - theo Le Monde. Lực lượng Kiev đành phải thích ứng với tính cách khó lường của tổng thống Mỹ. Hôm thứ Sáu 17/10 tổng thống Volodymyr Zelensky đành phải ra về tay trắng, dù trước đó chính ông Trump đã gợi ra ý tưởng bán hỏa tiễn Tomahawk. Điều nghịch lý là sự từ chối này diễn ra ngay sau khi Hoa Kỳ tăng cường cung cấp tin tình báo cho Kiev, một sự hỗ trợ quý giá đã giúp Kiev nhắm chính xác các cơ sở hạ tầng năng lượng Nga. Cơ quan nghiên cứu Mỹ Argus Media ước tính ít nhất 16/38 nhà máy lọc dầu của Nga đã bị hư hại, làm giảm năng lực 1 triệu thùng/ngày.

Tình báo Mỹ chuyển giao thông tin cụ thể về tổ chức phòng không địa đối không của Nga và điểm yếu của một số cơ sở, nhờ đó Ukraine dùng drone hay hỏa tiễn tự sản xuất tấn công. Tuy nhiên không thể biết rằng sự hỗ trợ này kéo dài được bao lâu, nhất là cả Kiev lẫn Washington không chính thức nhìn nhận liên minh cơ hội này. Theo các thông tin mới, Donald Trump hối thúc Kiev nhượng Donetsk cho Nga. Một nguồn tin ngoại giao Châu Âu nhận xét, như vậy chẳng khác nào "bán đi chân phải để lấy vịt trời".

Kịch bản xâm lăng Ukraine được soạn từ khi Putin thấy phương Tây yếu đuối

Đối với ông Pierre Lévy, cựu đại sứ Pháp tại Moskva, thì "Nga mắc chứng bệnh hậu đế quốc". Trả lời Le Figaro, ông cho rằng nên coi lịch sử là những cuộc khủng hoảng lồng ghép với nhau, như những con búp bê matryoshka nổi tiếng của Nga. Con búp bê nhỏ nhất là Ukraine mà Nga muốn khuất phục, búp bê cỡ trung là sự đối đầu với Liên Hiệp Châu Âu, NATO và Hoa Kỳ. Búp bê matryoshka lớn nhất, là cuộc chiến với trật tự quốc tế mới, đa cực, có nghĩa là nhìn nhận các vùng ảnh hưởng, với mục đích phi phương Tây hóa. Vladimir Putin coi chiến tranh Ukraine là đòn bẩy để dấn lên, bắt nguồn từ một quá khứ khó chấp nhận và một tương lai bị chối từ. Ông ta không để cho một nước Ukraine có chủ quyền được chọn lựa tương lai của mình.

Bên cạnh đó có những yếu tố khiến Putin quyết định tấn công Kiev ngày 24/02/2022. Trước hết, là việc sửa đổi Hiến pháp năm 2020, cho phép Vladimir Putin được làm tổng thống thêm hai nhiệm kỳ nữa, đến tận năm 2036. Kể từ lúc đó, ông ta tin rằng sẽ phải để lại di sản cho hậu thế : Giải quyết vấn đề Ukraine. Và Putin ra tay hành động sau khi quan sát thấy những dấu hiệu yếu kém ở Châu Âu và Hoa Kỳ năm 2021. Nhà Trắng phải đối mặt với sự kiện đồi Capitol và cuộc rút lui thảm hại khỏi Kabul. Hội nghị thượng đỉnh giữa Liên Hiệp Châu Âu (EU) với Putin vào tháng 6 do Đức và Pháp đề nghị bị Đông Âu từ chối, cho thấy châu lục đang chia rẽ. Kịch bản xâm lăng có lẽ đã được soạn ra.

Sau khi triển khai quân ở biên giới Ukraine mùa thu 2021, đến tháng 12 Kremlin đề nghị hai dự thảo hiệp ước với Hoa Kỳ và NATO, về việc mở rộng NATO năm 1997 và nền tảng an ninh Châu Âu. Đòi phải trở lại tình trạng xưa kia, Putin cố tình leo thang vì biết đồng minh không đời nào chấp nhận. Đó là động thái ngoại giao cuối cùng trên con đường dẫn đến chiến tranh, nhằm biện minh cho cuộc xâm lược, rằng phương Tây không bao giờ lắng nghe Moskva.

Nếu Nga thắng ở Ukraine, sẽ là thất bại của Mỹ

Do Vladimir Putin luôn đòi hỏi tối đa, ông Pierre Lévy dự báo Nga sẽ còn tiếp tục tấn công sâu vào Ukraine và phá hoại Châu Âu trên nhiều phương diện. Donald Trump khi kêu gọi hòa bình và coi chiến tranh Ukraine là cuộc chiến của Joe Biden, chỉ khuyến khích Vladimir Putin mà thôi. Tổng thống Nga chừng như áp dụng câu ngạn ngữ Trung Hoa : "Hãy ngồi bên bờ sông nhìn xác thù trôi qua".

Theo cựu đại sứ Pháp, cũng trên Le Figaro, người Nga không hề tin vào Hoa Kỳ, mối nghi ngờ là sâu sắc. Họ tự nhủ Trump sẽ ra đi trong vài năm nữa, và tiếp tục lịch trình chống Mỹ, chẳng hạn "phi đô la hóa". Làm thế nào Hoa Kỳ lại không thấy rằng một chiến thắng của Nga ở Ukraine sẽ là thất bại của Mỹ, nhất là Trung Quốc sẽ rút ra bài học ?

Nga là một quốc gia Châu Âu, nhưng lại là một thế giới khác - do lãnh thổ rộng mênh mông, sức nặng lịch sử, tổn thương từ chủ nghĩa cộng sản... Nga mắc chứng bệnh hậu đế quốc. Nhà sử học Timothy Snyder đã nói, để trở nên tốt đẹp hơn, một nước phải thất bại trong cuộc chiến thực dân cuối cùng. Cần tiếp tục hỗ trợ Ukraine và gia tăng trừng phạt Nga, như một chất độc ngấm dần vào nền kinh tế. Về phía Nga, chính quyền và người dân phải hiểu rằng tương lai không ở việc khoác lên mình một đế chế huy hoàng, sức mạnh và sự tôn trọng không đến bằng việc gây sợ hãi, quyền lực của một quốc gia là ở khả năng đóng góp cho hòa bình và an ninh quốc tế.

"Chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21" đang bần cùng hóa người dân Venezuela

Về Châu Mỹ la-tinh, tác giả Nicolas Baverez trên Le Figaro nhìn thấy "Những tia hy vọng le lói trong địa ngục Venezuela", với giải thưởng Nobel hòa bình dành cho Maria Corina Machado, nhà đối lập dũng cảm trước chế độ độc tài của Nicolas Maduro. Bà Machado chọn hoạt động bí mật từ sau cuộc bầu cử gian lận năm 2024, từ chối đấu tranh vũ trang, thay vào đó là bất tuân dân sự, chủ trương chuyển đổi hòa bình. Rất khôn ngoan, bà nói rằng Donald Trump xứng đáng được giải thưởng này, để tránh bị ông thù ghét. Tấm gương của nhà văn Aleksandr Solzhenitsyn, Nobel văn chương năm 1970 cho thấy giải Nobel có thể khuyến khích sự kháng cự của xã hội dân sự trước độc tài. Như vậy việc chọn lựa Maria Corina Machado là dấu hiệu hy vọng cho Venezuela và dân chủ.

Venezuela là trường hợp điển hình của một đất nước vô cùng giàu có, giai cấp trung lưu năng động, giới tinh hoa đáng nể, đã trở nên lụi tàn, nghèo khổ, thành nô lệ của cuộc cách mạng tự cho là xã hội chủ nghĩa thế kỷ 21. Tuy sở hữu trữ lượng dầu lửa lớn nhất thế giới, hơn cả Saudi Arabia ; và những mỏ khí mênh mông, mỏ vàng, bauxite, sắt, nickel, đất hiếm, kinh tế nước này đã bị tê liệt. GDP giảm 75% từ 2014 đến 2020, đây là ca duy nhất của một quốc gia không trong chiến tranh. Lạm phát lên đến 130.000% năm 2018, sẽ là 350% năm 2025, đồng bolivar mất giá 99%, mất khả năng chi trả số nợ công chiếm 137% GDP.

Vào lúc toàn cầu hóa giúp 1,2 tỉ người thoát nghèo, cách mạng xã hội chủ nghĩa khiến 90% dân Venezuela lâm vào cảnh cực nghèo. Tiền chợ cho một gia đình 5 người lên đến 500 đô la mỗi tháng trong khi lương tối thiểu là 1 đô la. Tỉ lệ trẻ em tử vong tương đương Pakistan, bệnh lao và sốt rét hoành hành, Venezuela là một trong những nước nguy hiểm nhất thế giới với 6.884 vụ sát nhân năm 2024. Nhà nước biến thành nơi buôn ma túy, quân đội có riêng tập đoàn ma túy của mình là Los Soles, cơ quan an ninh mượn tay bọn buôn lậu để tiêu diệt đối lập ở hải ngoại. Nicolas Maduro còn đe dọa xâm chiếm các nước láng giềng.

Có đến 8/28 triệu người dân phải chạy ra nước ngoài, gây bất ổn cho các quốc gia Châu Mỹ la-tinh, khiến người Mỹ chống lại nhập cư bất hợp pháp. Bên cạnh giải Nobel cho Maria Machado, hy vọng còn dấy lên với việc ông Donald Trump trước đây không quan tâm đến Venezuela nay can thiệp mạnh mẽ. Bi kịch Venezuela cho thấy một quốc gia giàu có tài nguyên vẫn có thể phá sản vì ý thức hệ, tách rời với thực tế. Tác giả kết luận, cực điểm của "chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21" là độc tài, bần cùng hóa tuyệt đối quần chúng, chiến tranh chống lại tất cả.

Bảo vật ở Louvre bị cướp theo đơn đặt hàng ?

Sự kiện gây chú ý nhất ở Pháp không phải là vấn đề thông qua ngân sách vẫn luôn tốn nhiều giấy mực, mà là vụ cướp nữ trang ly kỳ ở viện bảo tàng Louvre nổi tiếng. Sáng Chủ nhật, bọn gian phi đã dùng xe thang để xâm nhập, cướp đi những bảo vật "vô giá về di sản và lịch sử", theo lời bộ trưởng nội vụ Laurent Nuñez. Bảo tàng đến hôm nay vẫn bị đóng cửa.

Viện Kiểm sát Paris cho mở điều tra về "cướp có tổ chức", giao cho đơn vị cảnh sát hình sự chuyên trấn áp băng nhóm (BRB) phụ trách với sự hỗ trợ của Cơ quan trung ương chống buôn lậu vật phẩm văn hóa (OCBC). Theo Le Figaro, bốn kẻ gian, hai trên xe tải có thiết bị nâng và hai trên xe gắn máy loại mạnh, đến trước bảo tàng vào 9 giờ rưỡi sáng.

Chúng dùng xe nâng và máy cắt để xâm nhập vào gian triển lãm Apollon ở tầng 1 qua cửa sổ, đập bể hai tủ kiếng "trang sức của Napoléon" và "trang sức của các vị vua Pháp" và bỏ trốn với nhiều món nữ trang. Cụ thể, là một vương miện, bông tai trong bộ nữ trang saphir của hoàng hậu Marie-Amélie và hoàng hậu Hortense, một dây chuyền và đôi bông tai ngọc bích của Marie-Louise, trâm cài, vương miện và chiếc trâm cài áo lớn dạng nơ của hoàng hậu Eugénie. Bọn cướp tẩu thoát bằng xe gắn máy, tất cả chỉ diễn ra trong vòng 7 phút.

Cảnh sát tìm thấy hai máy cắt, một đèn khò, xăng, găng tay, bộ đàm, một chiếc mền và một món nữ trang bị hư hại sau khi đánh rơi trên lề đường : vương miện của hoàng hậu Eugénie, được cẩn 1.354 viên kim cương, 56 viên ngọc bích. Theo bộ trưởng nội vụ, tỉ lệ tìm ra thủ phạm rất cao. Được biết gian triển lãm Apollon là một trong những báu vật của di sản Pháp. Dưới mái vòm mạ vàng dài hơn 60 mét với các bức họa của Le Brun và Delacroix, các bảo vật được gìn giữ từ 1887, trong đó có viên kim cương huyền thoại 140 ca-ra.

Trả lời Libération, luật sư Corinne Hershkovitch cho biết những bảo vật bị đánh cắp không thể nào bán được. Bọn gian có thể nấu chảy để lấy vàng và đá quý, nhưng những viên đá quý có thể bị nhận diện. Giả thiết khác là chúng đánh cướp theo đơn đặt hàng : những kẻ có nguồn tiền lớn bất hợp pháp có thể rửa tiền và có được bảo vật vô cùng quý giá.

Thụy My