Tập Cận Bình đi Ai Cập : Đâu là những tính toán đằng sau chuyến thăm Pharaon của Hoàng đế Đỏ ?

Chuyến công du Ai Cập của chủ tịch Trung Quốc, sức ép chính trị với thủ tướng Tây Ban Nha khi tránh công kích Morocco, bất chấp những cáo là hỗ trợ người nhập cư tràn vào Ceuta, các khoản nợ công gây chia rẽ dư luận Pháp bị các đảng phái chính trị lợi dụng để lôi kéo cử tri, vấn đề bản quyền trí tuệ và an ninh quốc gia trong cuộc đối đầu giữa New York Times và OpenAI. Trên đây là những chủ đề chính được các báo Pháp số ra hôm nay, 04/09/2026, quan tâm.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah el-Sissi tham quan Bảo tàng Lớn Ai Cập ở Giza, Ai Cập, vào ngày 2/9/2026. Egyptian Presidency Media Office

Le Figaro hôm nay có bài phân tích về chuyến thăm Ai Cập đầu tiên sau mười năm của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, theo lời mời của tổng thống nước chủ nhà Abdel Fattah al-Sissi. Bài viết mở đầu bằng lời so sánh "Hoàng đế và Pharaon dưới chân những kim tự tháp". 

Liệu Cairo có thể chờ đợi gì từ chuyến thăm của nhà lãnh đạo Trung Quốc ? Nhà lãnh đạo Ai Cập đã tận dụng chuyến thăm mang tính biểu tượng này để quảng bá "chính sách đối ngoại độc lập" của mình, thể hiện vai trò "đối tác của Bắc Kinh" nhằm "tăng cường vai trò của ‘Nam bán cầu’" trong một thế giới ngày càng phân cực và chia rẽ. 

Trong khi đó, với Bắc Kinh, đây là một đòn nhằm vào Washington, khi uy tín của Mỹ đang suy giảm sau chiến dịch quân sự sa lầy nhằm vào Tehran, một chiến dịch đã khiến toàn khu vực bùng cháy. Ảnh hưởng của Mỹ đang suy giảm một cách không thể phủ nhận và cuộc chiến vùng Vịnh đã cho thấy khả năng chống chịu của Iran. 

Tổng bí thư Đảng cộng sản Trung Quốc đã đề xuất một "kiến trúc an ninh mới" cho khu vực, qua đó thể hiện vai trò đối trọng chiến lược với Mỹ. Trên cao nguyên Giza, ông Tập công khai sát cánh với Ai Cập, quốc gia đang bị Washington chỉ trích vì vẫn duy trì các hoạt động trao đổi với Tehran. Bắc Kinh cũng như Cairo lo ngại trước ý định của chính quyền Mỹ áp đặt trừng phạt lên các đối tác thương mại của Iran nhằm buộc Tehran phải khuất phục.

Ma Xiaolin, giáo sư tại Đại học Nghiên cứu Quốc tế Chiết Giang, giải thích : "Ai Cập là một quốc gia then chốt ở Châu Phi, trong thế giới Ả rập và cũng là thành viên của BRICS. Nước này tương đối ổn định trong bối cảnh Trung Đông đang biến động". Ai Cập đồng thời là quốc gia kiểm soát kênh đào Suez, tuyến hàng hải mang tính sống còn đối với cường quốc thương mại số một thế giới, vốn luôn lo lắng trước những bất ổn bao trùm eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, bất chấp những lời lẽ mạnh mẽ dưới chân các kim tự tháp, ông Tập không tìm cách thay thế Mỹ trong cuộc chơi lớn tại Trung Đông, do thiếu cả nguồn lực ngoại giao và quân sự, cũng như thiếu ý chí chính trị để tự đặt mình vào một khu vực đang sôi sục. Emilie Tran, nhà nghiên cứu tại Đại học Hong Kong Metropolitan, nhận định : "Không nên đánh giá quá cao tham vọng của Trung Quốc : nước này không tìm cách thay thế Mỹ với tư cách là bên bảo đảm quân sự cho trật tự khu vực. Mục tiêu của Trung Quốc là giảm mức độ dễ tổn thương trước các cuộc khủng hoảng bằng cách bảo đảm an toàn cho những hành lang thương mại và năng lượng mà Ai Cập cũng phụ thuộc vào".

Khủng hoảng nhập cư Ceuta : Sức ép cho thủ tướng Tây Ban Nha

Về thời sự Châu Âu, cả hai tờ La Croix và Les Echos đều có bài phân tích về những sức ép chính trị mà thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đang phải đối mặt sau cuộc khủng hoảng di cư tại Ceuta, khi khoảng 70.000 người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Tây Ban Nha này từ biên giới Morocco trong hai ngày 30 và 31/07. Ông Pedro Sanchez đã bị phe đối lập chất vấn ngay tại Quốc hội về một báo cáo của lực lượng cảnh sát biên phòng được công bố vào ngày hôm trước. Theo Les Echos, báo cáo này cho thấy sự tham gia trực tiếp của các thành viên lực lượng chấp pháp Morocco, bao gồm cả hiến binh mặc đồng phục và cảnh sát mặc thường phục, kèm theo những bức ảnh cho thấy họ hộ tống và hướng dẫn các dòng người đi bộ tiến về phía biên giới Ceuta.

Tài liệu mô tả rất chi tiết cách thức cuộc xâm nhập quy mô lớn này đã được lên kế hoạch có phương pháp từ trước : đầu tiên là những người bơi nhanh nhẹn, được trang bị đầy đủ đồ lặn, vượt qua bằng đường biển nhằm làm quá tải lực lượng bảo vệ biên giới ; sau đó là những đoàn đông đảo gồm các gia đình, phụ nữ và trẻ em, nhằm bảo đảm rằng lực lượng chấp pháp Tây Ban Nha sẽ thể không sử dụng bạo lực với họ. 

Ông Sanchez đã bác bỏ khả năng chính quyền Morocco có liên quan đến dòng người di cư, đồng thời khẳng định chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy Morocco đã tổ chức hay điều phối làn sóng di cư này. Tuy nhiên, La Croix nhận định lập trường của ông không thuyết phục được ngay cả các đồng minh trong liên minh cầm quyền. Các đảng cánh tả chỉ trích chính phủ phản ứng quá chậm trước khủng hoảng nhân đạo và cho rằng Morocco phải chịu phần lớn trách nhiệm. Một số lực lượng chính trị thậm chí cáo buộc cuộc khủng hoảng được Morocco thực hiện với sự hậu thuẫn của Israel và Mỹ nhằm gây bất ổn cho chính phủ Tây Ban Nha. Trong khi đó, phe cánh hữu và cực hữu còn công kích mạnh mẽ hơn, yêu cầu Sanchez từ chức và cáo buộc ông "thông đồng" với Morocco. Nhiều giả thuyết cho rằng Morocco có thể nắm giữ những thông tin bí mật về Sanchez do điện thoại của ông từng bị theo dõi bằng phần mềm Pegasus. 

Căng thẳng càng gia tăng khi hàng chục nghìn người Tây Ban Nha xuống đường ủng hộ người dân Ceuta và khẳng định vùng lãnh thổ này không thể bị nhượng lại cho Morocco. 

Pháp : Ai nên gánh chi phí của những khoản nợ công khổng lồ ?

Về tình hình nước Pháp, vài tháng trước cuộc bầu cử tổng thống sẽ diễn ra vào năm 2027, tình hình nợ công vẫn là vấn đề lớn được các cử tri đặc biệt quan tâm. Hai tờ Le Monde và Les Echos cùng có bài phân tích vấn đề nợ công trong bối cảnh lãi suất dài hạn tăng mạnh trên toàn cầu. Theo Le Monde, chính phủ hiện phải đối mặt với chi phí vay nợ ngày càng cao, trong khi nhu cầu chi tiêu lại tăng lên do các yêu cầu về quốc phòng, chuyển đổi khí hậu, tái công nghiệp hóa và già hóa dân số. 

Tuy nhiên, việc khôi phục cân đối ngân sách lại gặp trở ngại lớn về chính trị, bởi các biện pháp như cắt giảm chi tiêu hay tăng thuế đều có thể gây mất lòng dân. Trong khi các thị trường đòi hỏi kỷ luật tài khóa cao hơn, cử tri dường như lại không mấy sẵn sàng chấp nhận điều đó, nhất là khi mà lợi ích của việc củng cố ngân sách thường chỉ xuất hiện về lâu dài. Điều này có thể làm gia tăng bất mãn và tạo thuận lợi cho các lực lượng chính trị cực đoan. Trong khi một số đảng phái chính trị cực đoan lại tận dụng điều này để gây chia rẽ, hứa hẹn những điều khó đạt được và đồng thời trì hoãn những ràng buộc. 

Trong khi đó, tờ Les Echos lại đặt câu hỏi theo người Pháp ai nên gánh chịu chi phí cho khối nợ khổng lồ này. Theo cuộc thăm dò dư luận của Les Echos, người dân nhìn chung không muốn tất cả các nhóm xã hội cùng phải gánh chịu chi phí của việc giảm thâm hụt, mà ưu tiên tập trung nỗ lực vào các doanh nghiệp có lợi nhuận cao và những hộ gia đình giàu có nhất. 

Biện pháp được những người được hỏi ưu tiên vẫn là "giảm mức chi tiêu của Nhà nước". Chi tiết về những khoản cắt giảm được ưu tiên đã thay đổi đáng kể trong hai năm qua. Trong số khoảng mười đề xuất về ngân sách được các ứng cử viên tổng thống đưa ra, có một số nhận được sự ủng hộ rất cao : xóa bỏ các khoản hỗ trợ cho doanh nghiệp nếu không đi kèm các điều kiện ràng buộc (78%), hoặc tiếp tục áp dụng khoản phụ thu đối với lợi nhuận của các doanh nghiệp lớn (77%), giảm các khoản trợ cấp xã hội dành cho người nước ngoài (68%), tăng thuế đối với những "siêu tài sản thừa kế" (68%) hay giảm khoản đóng góp vào ngân sách của Liên Hiệp Châu Âu (68%), giảm trợ cấp thất nghiệp (30%). 

Cuộc chiến New York Times-OpenAI : Tổng thống Mỹ chọn phe

Về tình hình Châu Mỹ, hai tờ Libération và Les Echos đều hướng về màn "cứu nguy" của tổng thống Donald Trump dành cho tập đoàn trí tuệ nhân tạo hàng đầu của Hoa Kỳ OpenAI. Trong một bản "tuyên bố về lợi ích", chính quyền của tổng thống Mỹ hôm thứ Ba, ngày 01/09, đã đóng góp thêm vào cuộc chiến pháp lý đang đối đầu giữa New York Times và OpenAI. Giữa một tờ nhật báo Mỹ vốn khiến ông Trump khó chịu và một tập đoàn đa quốc gia về trí tuệ nhân tạo mà ông đặc biệt ưu ái, nguyên thủ quốc gia Mỹ đã chọn phe, viện dẫn "sự phát triển của con người, năng lực cạnh tranh kinh tế và an ninh quốc gia".

Bắt đầu từ năm 2023, New York Times cáo buộc OpenAI và nhà tài trợ chính của công ty này là Microsoft đã sử dụng trái phép hàng triệu bài báo để huấn luyện chatbot ChatGPT. Kể từ đó, hàng chục vụ kiện tương tự đã được những người nắm giữ quyền tác giả khởi xướng nhằm vào các gã khổng lồ trong lĩnh vực này. Phần lớn các vụ kiện đã được gộp lại vào năm ngoái tại một tòa án liên bang ở bang New York.

Về cơ bản, một chatbot tạo ra các câu bằng cách tính toán xác suất một từ xuất hiện sau một từ khác. Để đạt được khả năng này, các tập đoàn AI cần một lượng dữ liệu khổng lồ để huấn luyện những mô hình tiên tiến nhất của họ. Đó là một tập hợp khổng lồ các văn bản được tìm thấy trước tiên trên các trang web, mạng xã hội… và các phương tiện truyền thông.

Theo cách nhìn của chính quyền Trump, quá trình huấn luyện này biến đổi các tác phẩm viết đủ nhiều để chúng trở thành những nội dung mới… và do đó được pháp luật cho phép. New York Times không chấp nhận quan điểm này. Trong một tuyên bố gay gắt, người phát ngôn của tờ báo đáp trả rằng chính quyền đang "đứng về phía một số ít các công ty AI có giá trị hàng nghìn tỷ đô la, gây thiệt hại cho vô số nhà sáng tạo Mỹ, những người mà các công ty này đã đánh cắp công sức". Người phát ngôn này nhận định : "AI và các nhà sáng tạo đều có thể cùng phát triển : các công ty AI chỉ cần trả thù lao công bằng cho những nội dung khiến sản phẩm của họ có thể tồn tại, đúng như luật bản quyền yêu cầu".

Ngoài ra, viện dẫn vấn đề an ninh quốc gia, với chính quyền Trump, bất cứ điều gì có thể làm tăng chi phí phát triển hoặc làm chậm bước tiến của các doanh nghiệp AI đều bị nhìn nhận một cách tiêu cực. Theo họ, việc cản trở sự phát triển của một ngành AI vững mạnh tại Mỹ cấu thành một mối đe dọa đối với an ninh quốc gia và tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các đối thủ nước ngoài, những bên không phải chịu những ràng buộc tương tự. 

Minh Phương