Pháp hứng chịu nắng nóng và bị động trong việc thích ứng với thời tiết cực đoan

Nắng nóng cực điểm bao trùm khắp mặt báo Pháp số ra hôm nay. Hơn 58 tỉnh, tương đương với 90% dân số Pháp trong tình trạng báo động đỏ vì nhiệt độ cao hôm thứ Tư, được ghi nhận hơn 40 độ C tại nhiều thành phố.

Tháp Eiffel đóng cửa sớm do đợt nắng nóng gay gắt ở Paris, Pháp, ngày 23/06/2026. AFP – Charlotte Siemon

Hầu hết các báo nhắc lại mùa hè hỏa ngục năm 2003, hơn 15.000 người chết vì nắng nóng. Kể từ đó, chính quyền đã bắt đầu chú trọng đến các biện pháp ứng phó với nắng nóng. Le Monde và La Croix đều nêu ra thực trạng nước Pháp chưa có đủ chuẩn bị để ứng phó với thời tiết nóng cực đoan, từ hệ thống công, y tế, cho đến giao thông. Pháp cũng ở thế bị động trước tần suất các đợt nắng nóng kỷ lục xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn. Nếu các nước như Tây Ban Nha và Ý có kinh nghiệm xây nhà chống nóng, thì kiến trúc truyền thống của Pháp lại ưu tiên chống rét.

La Croix chạy tựa lớn trang nhất nói về cảnh tiến thoái lưỡng nan vì nắng nóng tại Pháp, cố gắng thích ứng với thời tiết nóng bức nhưng không từ bỏ kế hoạch chuyển đổi năng lượng. Paris đã đưa ra nhiều kế hoạch mang tính quốc gia về thích ứng với biến đổi khí hậu, cải cách trong xây dựng, ví dụ các công trình xây mới hiện nay phải tích hợp tiêu chuẩn "tiện nghi mùa hè", thông qua vật liệu và cách nhiệt thông minh.

Nhiều kịch bản đã được đưa ra, ví dụ như ưu tiên cải tạo các công trình công cộng, trường học, viện dưỡng lão, đối với đối tượng dễ bị tổn thương trước. Với dự báo vào năm 2100 nhiệt độ mùa hè tại Pháp có thể vượt ngưỡng 50 độ C, các biện pháp làm mát như trồng cây xanh sẽ không còn hiệu quả, vì chỉ có các loại cây ở sa mạc có thể thích ứng với điều kiện này, nhưng lại không tạo bóng mát. Tuy nhiên, các biện pháp này khá tốn kém, lên đến hàng tỷ euro, khó có thể theo kịp các đợt nắng nóng.

Theo La Croix, người dân Pháp đang "tự cứu lấy mình" bằng cách lắp đặt điều hòa, những ai có điều kiện thì mua các căn nhà ở vùng quê, xa đô thị. Năm 2026, tỷ lệ các cá nhân lắp điều hòa tăng mạnh, 28% đối với nhà riêng và 13,4% đối với căn hộ chung cư. Tờ báo cũng nêu ra việc lạm dụng các điều hòa di động, có thể gây ra hiệu ứng "đảo nhiệt", tăng 2 độ C nhiệt độ ngoài trời ở các đô thị, và cũng tạo ra nguy cơ quá tải, sập lưới điện quốc gia.  Tờ báo kết luận rằng Nhà nước phải nhanh chóng can thiệp bằng các chính sách tập thể, ví dụ như trợ giá các điều hòa cố định, cấm các thiết bị rò rỉ khí thải, tránh tình trạng bất bình đẳng khi phải thích ứng với tình trạng thời tiết cực đoan.

Le Monde quan tâm đến tác động của nắng nóng đối với nhóm người 18-24 tuổi, chủ yếu là sinh viên, sống trong các căn hộ chật hẹp, thường ở tầng gác mái, như nồi hơi, lên đến 38, 40 độ C. Hơn 40% những người trẻ này trong tình cảnh "dễ tổn thương vì tài chính", "thiếu thốn về năng lượng", do những căn hộ này, thường giá rẻ, và không được cách nhiệt tốt, và cuộc khủng hoảng nhà ở khiến họ không có nhiều lựa chọn, chấp nhận mùa hè quá nóng, mùa đông quá lạnh. Không chỉ sức khỏe thể chất mà cả tinh thần cũng bị ảnh hưởng.

"Điều hòa nhiệt độ", chủ đề cấm kỵ tại Pháp ?

Nhật báo cánh hữu Le Figaro thì nêu ra rào cản sử dụng điều hòa tại Pháp đang dần được dỡ bỏ sau ngày thứ Ba nóng nhất trong lịch sử được ghi nhận tại Pháp. Trong giới chính trị, phải kể đến phát biểu của lãnh đạo đảng Xanh Marine Tondelier cho rằng cần phá bỏ "cấm kỵ khi nói về điều hòa nhiệt độ", dù không phải là giải pháp tối ưu, nhưng cần khẩn cấp trang bị điều hòa cho bệnh viện, trường học… Nhiều chính trị gia cũng ủng hộ "phong trào điều hòa", được cho là không thể đảo ngược.

Le Figaro cũng trích dẫn quan điểm của François Gemenne, một trong những tác giả của báo cáo về khí hậu Giec, ủng hộ việc sử dụng điều hòa. Chuyên gia về khí hậu này nêu ra việc 95% điện năng được sản xuất tại Pháp là phi carbon, và chất làm lạnh, một loại hydrocarbon dạng khí, vốn được sử dụng trong các hệ thống điều hòa, gây hại cho môi trường, đã bị cấm khắp Châu Âu. Hơn nữa, sử dụng điều hòa mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe cộng đồng, giảm tỷ lệ tử. Hiện chỉ có lãnh đạo đảng cực tả nước Pháp ất khuất Jean-Luc Melenchon là vẫn phản đối điều hòa, cho rằng thiết bị này sẽ gây ra nhiều thiệt hại cho môi trường.

Nhật báo cánh tả Libération thì nói đến tình trạng nắng nóng, để các chính trị gia cực hữu bảo thủ được đà, chỉ trích phe cánh tả và các nhà sinh thái về quan điểm chống điều hòa, chống điện hạt nhân…, đổ lỗi cho các nhà hoạt động môi trường, "gây ra" cảnh hơn một nửa người dân Pháp phải khốn khổ vì thời tiết nóng cực đoan, khiến chính phủ chậm chạp trong việc trang bị cho trường học hay bệnh viện. Cây bút xã luận của tờ báo tỏ ra phẫn nộ gọi đây là mức tư duy chạm đáy, "giả điếc", "đáng thương hại", "lố bịch", lợi dụng sư đau khổ của người dân trong đợt nắng nóng để tấn công vào giới sinh thái, che giấu lập trường hoài nghi về biến đổi khí hậu, thậm chí bác bỏ các chính sách về sinh thái. Bài báo cũng thừa nhận rằng dù giới sinh thái từng có cái nhìn cực đoan về điều hòa, nhưng họ giờ đã thay đổi để thích ứng với thực tế mới.

Tuy nhiên, Libération cũng nhấn mạnh rằng việc truyền thông và cánh hữu ca ngợi điều hòa là giải pháp tối thượng là "thiển cận", che giấu cội rễ của vấn đề. Trong hồ sơ về chủ đề này, tờ báo cũng nhắc lại quan điểm của giới sinh thái, tiêu biểu như phát biểu của lãnh đạo đảng Xanh. Hiện giới sinh thái đang đề xuất các chính sách cụ thể, ngắn và trung hạn, ví dụ như quy định mức nhiệt độ tối đa được phép trong tường học, hay xây dựng các hầm trú mát, tại các nơi sinh hoạt công cộng, các nhà thi đấu… và cho phép người lao động nghỉ tối đa 5 ngày/ năm khi thời tiết cực đoan. Bài báo một mặt chỉ trích những chính trị gia thực quyền trong chính phủ của Macron nhưng không tạo ra những thay đổi đáng kể, và đem so sánh với các thành phố do đảng Xanh lãnh đạo. Ví dụ ở Lyon và Nantes, thành phố cung cấp bản đồ các địa điểm có điều hòa cho người dân vào tránh nóng, đồng thời mở cửa xuyên đêm công viên.

Nước Anh thời hậu Brexit

Về thời sự quốc tế, Le Monde có bài "sự sụp đổ của Starmer khiến nước Anh ngày càng lún sâu trong tình trạng bất ổn thời hậu Brexit." Nhật báo mô tả thủ tướng Keir Starmer, từng hứa sử dụng nhiệm kỳ 5 năm của mình để tạo ra thay đổi, khôi phục dịch vụ công, cũng như sự tôn trọng đối với giới chính trị, nhưng hai năm sau, lại rưng rưng nước mắt phát biểu từ chức, vì "lợi ích của đất nước".

Le Monde giải thích cách mà ông Starmer, với những sai lầm trong chính sách, đã đánh mất lòng tin trong công chúng, cũng như trong chính phe phái của mình như thế nào. Ví dụ như việc cắt giảm phúc lợi của người già ngay đầu nhiệm kỳ, bổ nhiệm nhân vật gây tranh cãi, có liên hệ với tội phạm ấu dâm Epstein, như Peter Mandelson làm đại sứ tại hoa Kỳ. Bài báo tập trung khai thác mối liên hệ với Brexit, cách nay 10 năm, khi Anh Quốc rời Liên Hiệp Châu Âu. Những lời hứa hẹn khi đó về một tương lai thịnh vượng, độc lập, khó có thể khiến người dân tin tưởng. Từ kinh tế đến chính trị, theo Le Monde, nước Anh rơi vào vòng luẩn quẩn. Trong 10 năm thay bảy thủ tướng, và là mức độ bẩn ổn thể chế chưa từng thấy tại quốc gia, vốn được biết đến với sự ổn định chính trị.

Trong hồ sơ này, Le Monde cũng nêu ra những nỗ lực nhằm khôi phục quan hệ giữa Luân Đôn và các đối tác Châu Âu, đầy "khó khăn" dưới thời Keir Starmer. Mặc dù cựu thủ tướng Starmer coi việc giảm căng thẳng với Châu Âu là nước đi cần có, trong bối cảnh kinh tế suy giảm, xung đột Ukraine và áp lực từ Mỹ gia tăng. Nếu như Luân Đôn đã thừa nhận Brexit tạo ra sự cô lập, tổn hại đến lợi ích của nước này, trong bối cảnh thế giới bất ổn, thì đảng Lao Động trong hai năm qua, lại tỏ ra quá thận trọng, giữ quan điểm không thị trường chung, không liên minh thuế quan, không tự do di chuyển.

Le Monde cũng vẽ ra bức chân dung của người được kỳ vọng là lãnh đạo tương lai của Anh Quốc, Andy Burnham, một chính trị gia thực dụng, cánh tả, với các chính sách như việc công hữu hóa hệ thống giao thông công cộng ở Manchester. Bài báo nhận định chính phủ mới của Anh, có khả năng sẽ mạnh tay chi tiêu công hơn, từ bỏ chính sách thắt lưng buộc bụng, nghiêng về cánh tả hơn so với thủ tướng mãn nhiệm Keir Starmer.

Mặc dù Burnham có lập trường thân Châu Âu, và từng bày tỏ mong muốn trở lại khối, tuy nhiên áp lực từ các khu vực bầu cử của ông, với 65% cử tri từng ủng hộ Brexit, có thể khiến chính trị gia này phải thỏa hiệp.

Hungary và cuộc thanh lọc truyền thông

Vẫn về thời sự Châu Âu, Le Figaro đưa độc giả đến Hungary của tân thủ tướng Peter Magyar và cuộc chiến với giới truyền thông. Lãnh đạo của đảng Tisza đã giành thắng lợi sau cuộc bầu cử vừa qua, và hiện đang trong tiến trình xóa bỏ bộ máy cũ, đóng cửa các "cỗ máy tuyên truyền" của chính quyền Viktor Orban, với mong muốn "xây dựng nền báo chí công vụ độc lập", theo "tiêu chuẩn Châu Âu". Chính phủ của ông đã thông qua sắc lệnh sửa đổi Đạo luật Truyền thông tại Quốc hội với đa số phiếu tuyệt đối, giải thể tập đoàn truyền thông độc quyền MTVA.

Hungary cũng cắt toàn bộ nguồn tài trợ quảng cáo từ ngân sách nhà nước đối với các cơ quan báo chí tư nhân thân chính quyền cũ, buộc các đơn vị này phải tự sinh tự diệt theo quy luật thị trường, dẫn đến làn sóng phá sản và sa thải hàng loạt của các kênh truyền thông phe bảo thủ.

Chi Phương