Phi công Mỹ được giải cứu ngoạn mục, chiến tranh Iran vẫn chưa có lối thoát

Trong ngày nghỉ lễ Phục Sinh 06/04/2026, chỉ có Le Figaro xuất bản cùng với Le Monde ra từ cuối tuần trước, nhưng hồ sơ Trung Đông vẫn chiếm vị trí trung tâm. Vụ đặc nhiệm Mỹ giải cứu phi công bị rơi tại Iran phô bày sức mạnh quân sự Washington, đồng thời cho thấy cuộc xung đột với Tehran ngày càng bế tắc và tiềm ẩn nhiều rủi ro leo thang.

Ảnh do Sepahnews, trang web của Vệ binh Cách mạng cung cấp : Những mảnh vỡ tại hiện trường mà theo truyền hình Nhà nước Iran là nơi một phi cơ vận tải và hai trực thăng tham gia chiến dịch giải cứu bị rơi tại Isfahan, tháng 04/2026. AP

Chiến dịch giải cứu "kiểu Hollywood" của quân đội Mỹ

Vụ giải cứu ngoạn mục phi công thứ hai của chiếc F-15 bị rơi tại Iran trong vòng 48 tiếng đồng hồ tập trung mọi chú ý, một lần nữa đã cho thấy tính chuyên nghiệp của quân đội Mỹ. Le Figaro cho rằng chiến dịch này là một thành công, nhưng việc bị mất nhiều phi cơ cho thấy Iran vẫn còn sở hữu phương tiện phòng không.

Trang web Les Echos và Libération đều đưa chi tiết về vụ giải cứu ly kỳ này. "WE GOT HIM !" (Chúng ta đã tìm được anh ấy !). Tổng thống Donald Trump phấn khởi viết trên mạng xã hội của ông hôm Chủ nhật : Phi công thứ hai của chiếc F-15 E bị bắn rơi trên không phận Iran đã được cứu thoát nhờ một chiến dịch quân sự khó khăn. Đặc nhiệm Mỹ có sự hỗ trợ của CIA đã huy động phương tiện quy mô, làm nên một kịch bản hoàn hảo kiểu Hollywood.

Khi chiếc tiêm kích bị bắn trúng ở phía nam Ispahan hôm thứ Sáu, phi công và cơ phi xạ thủ đã thoát được bằng ghế phóng. Phi công vô sự, tín hiệu khẩn cấp nhanh chóng được nhận ra và được cứu khỏi vùng nguy hiểm an toàn. Cơ phi xạ thủ là một đại tá, theo "Axios" và "New York Times" tuy bị thương nhưng ẩn núp được hơn 24 tiếng đồng hồ, tránh được dân quân Iran đang lùng sục. Sĩ quan này có một khẩu súng, một thiết bị định vị và một thiết bị liên lạc, trốn trong một hang động "không thể nhìn thấy được ngoại trừ bằng phương tiện của CIA".

Cuộc chạy đua với thời gian giữa đặc nhiệm Mỹ và lực lượng Iran

Lầu Năm Góc đã cho máy bay cùng với drone oanh tạc mọi đoàn xe quân sự Iran tiến gần. Trong khi đó mấy trăm đặc nhiệm Mỹ được yểm trợ bởi mấy chục phi cơ gồm C-130 Hercules, trực thăng Black Hawk, phi cơ tiếp liệu, chuyên gia tình báo điện tử và không gian lao vào một cuộc chạy đua với thời gian. CIA đánh lạc hướng Tehran bằng cách tung tin giả rằng đã tìm thấy viên sĩ quan và đưa đi nơi khác khiến Iran hoang mang không biết hướng xử trí.

Sau khi định vị được cơ phi xạ thủ đang ở gần thành phố Dehdasht thuộc quận Kohgiluyeh miền nam Iran, Donald Trump đã bật đèn xanh để gởi đặc nhiệm đến cứu vị đại tá. Đó là SEAL Team 6 của Hải quân Mỹ, từng bắt Usama bin Laden năm 2011 và Nicolas Maduro mới đây ở Venezuela. Dù bị thương, người cơ phi xạ thủ phải leo lên một đỉnh núi đá hơn 2.100 mét. Trong chiến dịch giải cứu, hai phi cơ vận tải trúng đạn, đặc nhiệm bèn phá hủy tại phi đạo một phi trường bỏ hoang của Iran để tránh rơi vào tay địch, rồi được các phi cơ khác bốc đi. Một chiếc A-10 để yểm trợ lực lượng mặt đất cũng trúng đạn nhưng bay về được căn cứ.

Le Figaro lưu ý là Tehran công bố hình ảnh xác những chiếc máy bay nói rằng đã phá hủy được, nhiều Vệ binh Cách mạng đã bị giết chết. Quân đội Mỹ khẳng định không mất một quân nhân nào trong chiến dịch thuộc loại gay go nhất trên đất địch. Theo Le Monde, trong cuộc chiến tranh bất đối xứng này, bất cứ một thiệt hại nào dù nhỏ về người và thiết bị của Mỹ đều được chế độ Tehran khai thác tối đa để tuyên truyền, với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo.

Thành công quân sự, nhưng bộc lộ giới hạn trước phòng không Tehran

Tổng thống Mỹ tuyên bố : "Việc hoàn thành chiến dịch mà không một người Mỹ nào chết hay bị thương một lần nữa chứng tỏ chúng ta có được ưu thế áp đảo trên không phận Iran. Đây là lúc TẤT CẢ người Mỹ, Cộng Hòa, Dân Chủ hay những đảng phái khác cần hãnh diện và đoàn kết". Thế nhưng sự kiện vừa qua cho thấy Iran vẫn luôn sở hữu phương tiện phòng không.

Le Figaro nhắc lại trong bài diễn văn ngày 01/04, tổng thống Mỹ nói rằng các radar của Iran đã bị tiêu hủy 100%, còn bộ trưởng quốc phòng Pete Hegseth tuần trước loan báo có thể gởi các pháo đài bay B-52 đến Iran. Le Monde cho rằng Tehran để dành đối phó với chiến dịch trên bộ của Mỹ, nhật báo cũng nghi có sự tiếp tế vũ khí từ Nga. Tờ báo nhận xét, khi liên tục thay đổi mục tiêu, Nhà Trắng đã đặt quân đội hùng mạnh nhất thế giới vào tình trạng dễ tổn thương.

Theo Le Figaro, thành công ngoạn mục của biệt kích Mỹ giúp ông Trump tránh được nguy cơ các phi công bị bắt, và ông coi đây là thắng lợi cá nhân. Tổng thống Mỹ triển hạn tối hậu thư cho Iran, và đe dọa bằng ngôn từ kém ngoại giao : "Ngày thứ Ba sẽ vừa là Ngày của các nhà máy điện và Ngày các cây cầu ở Iran, không có gì so sánh nổi !!! Hãy mở cái eo biển khốn kiếp ấy ra, lũ điên kia, nếu không sẽ thấy được địa ngục. RỒI SẼ THẤY ! Cứ ca ngợi Allah đi". Trump nói với Fox News nếu Iran không nhanh chóng đạt được thỏa thuận, ông sẽ cho nổ tung tất cả và thâu tóm dầu lửa.

Washington tìm kiếm chiến thắng mang tính biểu tượng

Trả lời Le Figaro, ông Ali Vaez, giám đốc chương trình Iran của International Crisis Group nhận định "Cuộc chiến ngày càng trở nên khó giải quyết". Dù đã yếu đi rất nhiều, chế độ Tehran không có lợi gì khi thương lượng nếu cái giá phải trả của Hoa Kỳ chưa cao.

Ông Vaez cho rằng bài diễn văn ngày 01/04 của tổng thống Mỹ không có thông tin gì mới, chỉ nhằm trấn an cử tri. Trump tìm cách giáng thêm một đòn nữa cho Iran để thay đổi thăng bằng cuộc chiến, hay ít nhất đạt được một chiến thắng mang tính biểu tượng, nhưng việc này rất khó. Đưa bộ binh vào có thể làm trầm trọng thêm tình hình, và nhất là hồi kết của cuộc chiến tùy thuộc vào Iran, nhưng lần này Tehran không muốn để ông Trump đơn phương tuyên bố ngưng bắn.

Lập trường của Iran là không thương lượng khi oanh tạc vẫn tiếp diễn, thậm chí còn không trả lời các đề nghị của Saudi Arabia, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan. Như vậy đây sẽ là một cuộc xung đột đóng băng, với cơ sở hạ tầng bị phá hủy, năng lực quân sự yếu đi hẳn, luôn bị cấm vận và không có nguồn lực nào để tái thiết, chưa kể khả năng sẽ bị oanh tạc tiếp trong sáu tháng đến một năm nữa. Hiện Iran vẫn cầm cự được, thế nên thà chiến đấu còn hơn ngưng bắn. Tehran cũng "thu thuế" việc đi qua eo biển Hormuz để chi cho tái thiết.

Iran suy yếu nhưng chưa sẵn sàng lùi bước

Ban lãnh đạo Iran đã thay đổi, nhưng chế độ không hề thay đổi, thậm chí còn tệ hơn. Trước đây Vệ binh Cách mạng nằm dưới quyền giáo chủ Khamenei, nay người kế nhiệm ông ta bị lực lượng này khống chế. Iran đã phải trả một cái giá khổng lồ cho cuộc chiến, và phải mất nhiều năm hay nhiều thập niên mới gượng dậy được. Cái giá đối với Israel và Hoa Kỳ chưa đến mức không thể chịu đựng, nhưng sẽ tăng lên khi chiến tranh kéo dài, khi Mỹ gởi bộ binh đến và bị thiệt hại, hay cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran và khu vực bị tàn phá khiến giá dầu vượt quá 200 đô la một thùng.

Hoa Kỳ và Israel hy vọng chế độ Iran sẽ sụp đổ hay tan rã, nhưng dù bị yếu đi, Tehran chỉ cần một, hai drone một ngày để phá rối vận chuyển hàng hải. Điều mỉa mai là chế độ này, gồm toàn những khuôn mặt cực đoan, đã phát hiện ra vũ khí răn đe là eo biển Hormuz. Các giải pháp khác vẫn còn để ngỏ vì Tehran vẫn có thể sở hữu vũ khí nguyên tử, tái lập chương trình đạn đạo, giựt dây các nhóm tay sai như Houthi. Chưa kể nhiều người Iran dù chán ghét chế độ nhưng không muốn đất nước bị oanh tạc. Tehran nghi ngờ Washington hơn bao giờ hết. Theo Ali Vaez, chỉ còn giải pháp ngoại giao, cần nhiều kiên nhẫn và nhượng bộ của mỗi bên - hai điều kiện mà hiện rất thiếu.

Đức đối phó với mạng lưới "điệp viên dùng một lần" của Nga  

Tại Châu Âu, Đức đối mặt với mối đe dọa các "điệp viên dùng một lần rồi bỏ" đến từ Đông Âu. Le Figaro cho biết tình báo Nga tuyển dụng những tội phạm để dọ thám với giá rẻ nhưng mang lại nguy cơ cao. Trong năm 2025 đã có đến 321 ca phá hoại khả nghi do một Nhà nước giựt dây, theo cảnh sát hình sự (BKA), tức hầu như mỗi ngày một vụ, chưa kể các drone trên bầu trời.

Những vụ phá hoại gần đây ngày càng tinh tế hơn. Một người Romania và một người Bulgaria bị bắt vì dọ thám giám đốc một nhà máy xuất khẩu drone và linh kiện vũ khí cho Ukraine. Một nghi can khác cũng bị tống giam vào tuần trước, sau khi theo dõi một cựu chiến binh Ukraine tị nạn ở Olpe, có thể nhằm ám sát theo lệnh của Nga. Tòa án Stuttgart mới đây đưa ra xử ba nghi can chuẩn bị khủng bố bằng chất nổ. Báo chí Đức tiết lộ có những kẻ lưu manh vặt được trả tiền để theo dõi những đoàn xe lửa hay hoạt động của các căn cứ quân sự. Chẳng hạn Dylan E. được trả 4.000 đô la để phóng hỏa một nhà kho, theo dõi một quân nhân Anh. Một khi bị bắt, các "điệp viên" giá rẻ này bị bỏ mặc cho số phận.

Hoạt động của những tay mơ này hữu ích cho tình báo Nga sau khi các quốc gia Châu Âu từ 2022 đã trục xuất hàng trăm điệp viên đột lốt nhà ngoại giao. Nhưng nay một giai đoạn mới đã mở ra : tình báo Litva cảnh báo GRU (tình báo quân đội Nga) tìm cách tuyển mộ những tội phạm nhiều kinh nghiệm. Ông Armin Papperger, tổng giám đốc tập đoàn vũ khí Rheinmetall, đang bị Kremlin đe dọa đến tính mạng. Không thắng được trên chiến trường, Nga làm mọi cách để làm yếu nước Đức – trung tâm hậu cần NATO và nhà viện trợ vũ khí hàng đầu cho Ukraine : phá hoại cơ sở hạ tầng, mưu toan ám sát, tin tặc…

Moskva dụ dỗ sinh viên tham gia lực lượng drone

Cũng theo Le Figaro, quân đội Nga dùng cách vừa đe dọa vừa dụ dỗ để tuyển được tối đa sinh viên nhập ngũ. Số lính Nga tử trận quá lớn, mỗi tháng Moskva cần thêm 35.000 tân binh và nhất là người điều khiển drone. Bộ quốc phòng Nga dự kiến tuyển 78.000 người trước cuối năm nay, trong đó có 58.000 sinh viên. Chỉ tiêu đặt ra là lực lượng drone phải có được 165.000 người tuổi dưới 35.

Những sự kiện đã được tổ chức tại trên 300 trường đại học, cao đẳng cả nước, nhằm dụ dỗ sinh viên ký hợp đồng một năm với lương cao, sau thời gian phục vụ được quay lại trường thậm chí được cấp luôn bằng, và lời hứa hẹn chung chung là sẽ không bị gởi ra tiền tuyến. Bên cạnh đó là những lời đe dọa. Một sinh viên ở Voronej cho biết họ bị buộc phải chọn, hoặc bị đuổi học vì điểm thấp và phải đi quân dịch, hoặc ký hợp đồng một năm và có thu nhập 2 triệu rúp (23.000 euro). Nhưng trên thực tế đó là hợp đồng vô thời hạn, và người điều khiển drone luôn là mục tiêu hàng đầu của quân địch.

Pháp chứng kiến làn sóng tân tòng trong mùa Phục Sinh

Liên quan đến Pháp, các báo đều chú ý đến hiện tượng mùa Phục Sinh năm nay có đến trên 21.000 người dự tòng chịu bí tích rửa tội để trở thành người Công giáo, gấp nhiều lần so với những năm trước. Trong bài xã luận "Tỉnh thức Phục Sinh", Le Figaro nhận định từ thời Spinoza (triết gia duy lý thế kỷ 17), các nhà triết học đã tự hỏi liệu loài người có thể sống mà không có Chúa ?

Từ thời Khai sáng đến thời hiện đại, nhân loại đã tìm kiếm "lý trí", "tự do" và quyền lực, đến mức ngày nay tự coi mình là một sản phẩm tự sinh, và sẽ còn mạnh mẽ thêm với những tiến bộ và trí thông minh nhân tạo. Các Giáo hội, tàn tích của những thế kỷ trước, có thể mang lại được điều gì ? Dù vậy từ vài năm qua trên bậc thềm các nhà thờ đã xuất hiện những khuôn mặt mới, những trái tim tinh khôi nhưng tìm thấy nơi Phúc Âm một niềm vui không có ở nơi nào khác. Các tín đồ không tin nổi mắt mình : người ta chen chúc đi lễ Giáng Sinh, dự Tuần Thánh, đi hành hương…

Tuy hơn hai chục ngàn người tân tòng vẫn còn khiêm tốn so với 43% người Pháp tự nhận mình không theo tôn giáo nào. Nhưng con số không nói lên được nỗi đau của con người đương đại thất vọng trước thế giới, nỗi hoài nhớ sự vô hạn của Thượng Đế mà Freud lẫn Marx hay khoa học, hay cơn lốc xoáy tiêu dùng đều không lấp đầy nổi. Lễ Phục Sinh, một suối nguồn hy vọng, giúp mở rộng tâm hồn và tầm nhìn. Văn hóa Ki-tô giáo được nuôi dưỡng bởi hai thiên niên kỷ chiêm nghiệm và tìm kiếm, là một kho báu trao tặng cho mọi người.

Thụy My