Quốc khánh Pháp 14/07 : Khi đại lộ Champs-Élysées mang màu cờ Ukraine

Cuộc duyệt binh Quốc khánh Pháp năm nay không chỉ là màn phô diễn sức mạnh quân sự lớn nhất dưới thời Emmanuel Macron, mà còn là thông điệp cho Moskva. Sự hiện diện của quân đội Ukraine và các nước thuộc "liên minh tình nguyện" cho thấy một Châu Âu đang thức tỉnh, trong lúc mối quan hệ đặc biệt giữa Macron và Volodymyr Zelensky ngày càng được khẳng định. Nhưng ngày 14/07/2026 cũng nhắc nhở nước Pháp về những vết thương chưa lành của vụ khủng bố Nice cách đây đúng một thập niên.

Các quân nhân Ukraine diễu hành trên đại lộ Champs-Élysée, Paris trong lễ Quốc khánh Pháp 14/07/2026. AP Photo/Michel Euler - Michel Euler

Các chiến binh Ukraine trên đại lộ "đẹp nhất thế giới"

Le Figaro cho rằng sự hiện diện của quân đội Ukraine trên đại lộ Champs-Élysées hôm nay tượng trưng cho vị trí của một quốc gia đang chống xâm lăng và là trung tâm của quốc phòng Châu Âu. Bên cạnh các quân nhân này là các đoàn quân của "liên minh tình nguyện" sẵn sàng hỗ trợ Kiev một khi ngưng bắn.

Đối với Emmanuel Macron, ngày lễ Quốc khánh đánh dấu sự khởi đầu cho hồi kết nhiệm kỳ của ông. Tổng thống Pháp muốn trưng ra một quân đội được tăng cường và hiện đại hóa trong hai nhiệm kỳ. Tối nay tại Điện Invalides ông tiếp lần lượt 35 thành viên của "liên minh" và tất nhiên là tổng thống Ukraine. Sự tương trợ của phương Tây đối với Ukraine nhưng không có Hoa Kỳ là một bước ngoặt.

Trung úy Yaroslav dẫn đầu đoàn diễu hành Ukraine là người Kharkiv, hiện nay đang là "vùng xám". Người quân nhân kiệm lời, đi lên từ binh nhì, bày tỏ niềm tự hào được đại diện cho các đồng đội và dân tộc Ukraine. Các chiến sĩ Ukraine được mời đến Paris ở lứa tuổi 27-28, xuất thân từ Kherson, Donetsk, Vinnytsia, Ivano-Frankivsk, hầu hết từng chiến đấu ở nhiều mặt trận khác nhau như Bakhmut, Avdiivka, Vuhledar…

Hai mươi lăm tổng thống, thủ tướng hiện diện tại Paris hôm nay. Cuộc duyệt binh quy mô không có Hoa Kỳ được coi là dấu hiệu của "sự thức tỉnh chiến lược" Châu Âu. Số lượng quân nhân tham gia đông hơn 15% và khí tài tăng 30%. Lực lượng Pháp làm nhiệm vụ ở Đông Âu được vinh danh.

"Liên minh tình nguyện" và thông điệp gửi tới điện Kremlin

Le Monde nhận thấy "Liên minh tình nguyện thể hiện sự đoàn kết và thống nhất với Ukraine trước Vladimir Putin". Năm trăm quân nhân từ Đức, Úc, Canada, Romania, Anh, Ba Lan và Ukraine cùng quân đội Pháp tham gia cuộc duyệt binh, được coi như một "tín hiệu chiến lược" gửi tới Moskva. Nếu chủ nhân điện Kremlin đã phải giảm hẳn quy mô lễ kỷ niệm 9/5 vì sợ drone Ukraine tấn công, thì như để dằn mặt nhà độc tài, tổng thống Pháp tổ chức cuộc duyệt binh lớn chưa từng thấy với 6.800 quân nhân diễu hành, khí tài, xe cộ, chiến đấu cơ, drone, vũ khí mô hình, trực thăng…  tái hiện khung cảnh chiến trường.

Phải thừa nhận rằng "Liên minh tình nguyện" chủ yếu là một màn phô trương sức mạnh. Một dự án mà tương lai vẫn còn bất định. Đôi khi bị những người chỉ trích gọi là "liên minh các cuộc họp", sáng kiến ​​được Emmanuel Macron và thủ tướng Anh Keir Starmer khởi xướng vào tháng 2/2025 đã họp đến lần thứ mười sáu. Nhưng cấu trúc an ninh vẫn còn mơ hồ này chỉ có thể thành hiện thực trong trường hợp có lệnh ngừng bắn với Moskva - khó thể nghĩ đến hiện nay. Và một số quốc gia Châu Âu chỉ can thiệp nếu có sự hỗ trợ của quân đội Mỹ, điều không chắc chắn dưới thời Donald Trump.

Tuy nhiên ngày 13/07 đã có một bước tiến. Theo yêu cầu của Volodymyr Zelensky, một "liên minh chống đạn đạo", gồm Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Ý, Na Uy, Hà Lan, Thụy Điển, Anh Quốc và Ukraine, đã họp để phối hợp sản xuất các hệ thống chống hỏa tiễn, nhằm đánh chặn vũ khí của Nga nhắm vào thường dân. Liên minh mới này sẽ giúp cựu lục địa bớt lệ thuộc vào hệ thống Patriot của Mỹ.

Để lật hẳn sang một trang mới, dứt khoát với thời kỳ lo ngại bị coi là "đồng tham chiến", Emmanuel Macron loan báo sẽ giao 16 chiến đấu cơ Rafale cho Kiev. Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs than thở, phải chờ đến khi cuộc chiến này tạo ra hơn 1 triệu nạn nhân, Châu Âu mới trao cho Ukraine những gì cần thiết. Ông ví Putin như "một kẻ quấy rối trong trường học, hành xử như bạo chúa, nhưng những đe dọa của ông ta chỉ là trò hề".

Macron-Zelensky : Từ những cuộc điện thoại với Putin đến tình bạn thời chiến

Le Monde nhận thấy "Giữa Emmanuel Macron và Volodymyr Zelensky là một mối quan hệ độc đáo, đôi khi có những hiểu lầm". Ông Vadym Omelchenko, đại sứ Ukraine tại Pháp, hôm 14/07/2023 từng mơ rằng những người lính của nước mình sẽ được tham gia cuộc duyệt binh để mừng chiến thắng trước Nga.

Ba năm sau, giấc mơ của ông đã thành hiện thực một phần : Ukraine chưa thắng, nhưng không đầu hàng, quân Nga trước đây thống trị chiến trường, nay bị các drone tầm xa được hướng dẫn bằng trí thông minh nhân tạo của Kiev thách thức. Trên khán đài danh dự, tổng thống Volodymyr Zelensky đứng cạnh đồng nhiệm Pháp.

Đã xa rồi thời kỳ ông Emmanuel Macron kiên trì gọi điện cho Vladimir Putin. Là cột trụ địa chính trị phương Tây dù mới 48 tuổi, cả hai tổng thống trẻ quen nhau từ 2019. Vừa đắc cử, Volodymyr Zelensky dành chuyến công du nước ngoài đầu tiên cho Paris. Emmanuel Macron hầu như là người bảo trợ cho Zelensky, nhưng sai lầm của ông là nuôi hy vọng xích lại gần Moskva. Ông chịu ảnh hưởng của hai người là Hubert Védrine, cựu cố vấn của François Mitterrand, và viện sĩ Hàn lâm Hélène Carrère d’Encausse vốn thân thiết với ông chủ điện Kremlin. Mặc dù quan điểm khác nhau,

Volodymyr Zelensky vẫn tránh chỉ trích tổng thống Pháp. Khi chiến tranh nổ ra tháng 2/2022, ông gọi cho Macron : "Có thể ngày mai tôi không còn nữa". Mỗi ngày Macron đều lo lắng cho số phận đồng nhiệm Ukraine và gia đình, nhưng Châu Âu mà Pháp đang là chủ tịch luân phiên chỉ tự giới hạn ở việc trừng phạt Moskva. Đa số nhà phân tích Châu Âu và Mỹ đều cho rằng Nga sẽ nhanh chóng chiến thắng. Dù xảy ra vụ thảm sát thường dân ở Bucha, Emmanuel Macron vẫn không gọi Putin là "đao phủ" như tổng thống Mỹ Joe Biden.

"Ukraine đang bảo vệ chúng ta"

Tội ác chiến tranh của Nga chất chồng, các bài diễn văn đậm mùi đế quốc của Vladimir Putin rốt cuộc đã khiến Macron hiểu ra ông chủ điện Kremlin cứng nhắc như thế nào. Cũng theo Le Monde, từ 2023, một mối quan hệ thân thiết, không phải là chính trị hình thành giữa Volodymyr Zelensky và Emmanuel Macron. Hai nhà lãnh đạo thể hiện tình bạn thân thiết của họ bằng những cái ôm và những cái bắt tay siết chặt tại các hội nghị thượng đỉnh quốc tế. Khi tổng thống Pháp đến thăm Kiev, hai cặp vợ chồng dùng bữa tối với nhau.

Mối quan hệ của họ vượt xa ngoại giao, Macron như một người bạn khôn ngoan và nhiều ảnh hưởng. Hai người thường xuyên trao đổi thông điệp một cách tự nhiên, không bị ràng buộc bởi nghi thức. Volodymyr Zelensky thông báo cho Emmanuel Macron về kế hoạch đối phó với Moskva. Một nhà ngoại giao Pháp nói, Paris viện trợ ít vũ khí và tiền bạc cho Kiev hơn so với Đức và Anh. Nhưng động lực chính trị để giúp Ukraine tại Châu Âu là từ Macron. Từ 2023, Pháp đã giao thiết giáp AMX-10 cho Ukraine mà không sợ bị dán nhãn là đồng tham chiến. Tổng thống Pháp nói : "Không có lằn ranh đỏ đối với một người chẳng có lằn ranh đỏ nào".

Emmanuel Macron cũng cố gắng tận dụng mối quan hệ với Donald Trump để giúp Ukraine. Tháng 12/2024, bên lề lễ khánh thành trang trọng Nhà thờ Đức Bà Paris, ông sắp xếp cuộc gặp tay đôi giữa Trump và tổng thống Ukraine. Giữa tháng 6 năm nay, Macron cũng giúp Zelensky gặp tổng thống Mỹ bên lề hội nghị G7. Một nhà ngoại giao Châu Âu kết luận : "Mới đầu Pháp không có cùng quan điểm về cuộc chiến, nhưng nay lợi ích chiến lược đã được hiểu rõ : Ukraine đang bảo vệ chúng ta".

Drone Ukraine đẩy cuộc chiến ra biển Azov

Về quân sự, Le Monde ghi nhận "Ukraine mở rộng tấn công sang biển Azov, trục hàng hải quan trọng của Nga". Sau khi bóp nghẹt Crimea, các drone Ukraine đang tiến hành một trận hải chiến ác liệt, khiến hạm đội ma của Nga hầu như ngưng hoạt động. Trên mạng xã hội, đầy những hình ảnh tàu dầu, tàu kéo và phà bị oanh kích và chìm xuống, y như trong trò chơi video.

Biển Azov nằm ở phía bắc Hắc Hải, là nơi dùng để xuất khẩu hàng hóa đặc biệt là lúa mì cướp được của Ukraine, từ nhiều ngày qua trở thành chiến trường, chịu đựng những cuộc oanh kích chưa từng thấy. Kiev nay mở rộng mục tiêu, nhắm vào những tuyến đường Moskva dùng để chở dầu lửa, thép, ngũ cốc bán ra thị trường quốc tế. Volodymyr Zelensky gọi những cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng và hậu cần Nga là "trừng phạt tầm xa"

Robert Brovdi, tư lệnh lực lượng drone của quân đội Ukraine, hôm Chủ nhật 12/07 cho biết đã có 90 chiếc tàu Nga bị phá hủy tại vùng nội hải này. Các nhà máy lọc dầu Nga cũng bị tấn công, riêng nhà máy Syzran ở tây nam chuyên cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga đã bị đánh đến lần thứ ba. Những cảnh xe xếp hàng dài để được bán theo ngày chẵn lẻ, những vụ ẩu đả, gây gổ khi giành mua xăng được truyền thông Ukraine đăng rộng rãi. Tại Volgograd, cư dân bắt đầu dựng lều để ngủ trong khi chờ đợi có khi đến 20 tiếng đồng hồ để được đổ xăng.

Các đơn vị quân Nga ở miền nam Ukraine dần dà bị cô lập. Mục tiêu "làm tê liệt hậu cần" Crimea đang trở thành hiện thực. Moskva trông cậy vào đường biển, nhưng hạm đội ma đang bị drone Ukraine đánh tơi tả. Tư lệnh Robert Brovdi cảnh báo hôm Chủ nhật : "Sự lăng nhục đế quốc (Nga) về công nghệ tiếp diễn, Nga sẽ sụp đổ vì Crimea". Biển Caspi cũng bị ảnh hưởng. Nga đã ngưng việc di chuyển trên kênh Don-Azov nối mạng sông ngòi Nga với vùng biển khép kín này. Một lượng lớn hàng hóa, nông sản, phân bón…từng được vận chuyển qua kênh này và sông Đông, nhưng Caspi nay đã trở thành một cái hồ. Để trả đũa, Moskva gia tăng oanh kích thường dân Ukraine.

Nice, mười năm sau : Nỗi đau còn lại sau pháo bông Quốc khánh

Quay lại với nước Pháp, ngày Quốc khánh hôm nay cũng là ngày kỷ niệm 10 năm vụ khủng bố ở Nice. Một kỷ niệm hãi hùng không thể nào quên, nhưng người dân Nice cảm thấy có phần cay đắng khi bị coi là thứ yếu. Le Figaro nhắc lại, ngày 14/07/2016, Mohamed Lahouaiej Bouhlel, một người Tunisie 31 tuổi đã lái chiếc xe tải 19 tấn lao thẳng vào đám đông vào lúc nhiều gia đình đi xem pháo bông.

Chuyến xe đẫm máu của hắn để lại phía sau 86 xác người trong đó có 14 trẻ em, và 450 người bị thương, gây chấn thương khủng khiếp cho cộng đồng. Đêm hôm đó, tên khủng bố đã cướp đi mạng sống của các nạn nhân từ 2 đến 86 tuổi, thuộc 20 quốc tịch khác nhau và nhiều tôn giáo, trong đó 1/3 là người Hồi Giáo.

Tổng thống Emmanuel Macron sau khi dự cuộc duyệt binh truyền thống ở Paris đã đến Nice dự lễ kỷ niệm lúc 18 giờ. Dù động thái này cho thấy tầm vóc quốc gia của sự kiện, nhưng người địa phương vẫn ngậm ngùi. Trước hết vì tối 14/07 lúc 21 giờ mọi sự chú ý đều hướng về trận đấu của Les Bleus để giành được chỗ trong trận chung kết World Cup. Thị trưởng Nice đã yêu cầu chủ tịch FIFA dành một phút mặc niệm vào đầu trận đấu, nhưng sự trùng hợp ngẫu nhiên này khiến người dân Nice vẫn buồn lòng vì luôn là bị coi là hạng hai, nhất là sau các vụ khủng bố Paris ngày 13/11/2015.

Nhà nghiên cứu Janna Behel, đại học Paris 1 giải thích, sau Charlie Hebdo, Hyper Cacher và ngày 13 tháng 11, có một dạng bão hòa trước bạo lực. Nice nhanh chóng bị coi là một sự lặp lại của khủng bố Paris, và sự kiện kém phong phú hơn. Thủ phạm bị tìm thấy và bắn chết tại chỗ, còn việc truy lùng nhóm khủng bố Paris – được chỉ đạo từ Syria – khiến cả nước hồi hộp trong nhiều ngày. Thế nên rất nhiều phim bộ, phim tài liệu được thực hiện về vụ khủng bố ngày 13 tháng 11, trong khi vụ 14/07 chỉ được nói đến trong một phim tư liệu dài 1 giờ. Một bảo tàng về khủng bố sẽ được khai trương từ nay đến 2031 tại quận 13 Paris, cũng nằm xa Nice.

Thụy My