Thượng đỉnh Mỹ-Trung : Tập Cận Bình ra về vẻ vang

Cuộc gặp giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Hàn Quốc, Nga trình làng vũ khí mới để "hù dọa" phương Tây là hai trong số những chủ đề được báo chí Pháp khai thác hôm nay 31/10/2025.

Donald Trump và Tập Cận Bình có nhiều điều để thảo luận trong cuộc gặp trực tiếp đầu tiên sau 5 năm. (Reuters : Evelyn Hockstein)

Tờ Le Figaro dành trang nhất cho cuộc gặp thượng đỉnh giữa Donald Trump và Tập Cận Bình tại Hàn Quốc. Nhật báo thiên hữu có cuộc phỏng vấn với cây bút xã luận của báo Nhật Bản Nikkei, Akita Hiroyuki, phân tích về chính sách đối ngoại của tân thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi với Mỹ và Trung Quốc. Lấy cảm hứng từ người tiền nhiệm Shinzo Abe, bà Takaichi mong muốn củng cố liên minh với Hoa Kỳ, đặc biệt là với Donald Trump, đồng thời tập trung vào việc phát triển quân sự Nhật Bản để đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc. Bà Takaichi muốn xây dựng một mối quan hệ chủ động với Donald Trump, đặc biệt là thông qua việc chứng minh Tokyo có thể là một đối tác hữu ích "làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại".

Vấn đề hiện diện quân sự của Hoa Kỳ ở Châu Á cũng đang được tranh luận ở Nhật Bản. Một số người cho rằng Mỹ sẽ gia tăng sự hiện diện quân sự để đối đầu với Trung Quốc, nhưng cũng có nhiều người lo ngại rằng chủ nhân Nhà Trắng sẽ chỉ tập trung vào việc củng cố quốc phòng tại Hoa Kỳ và giảm bớt sự hiện diện quân sự của Mỹ tại những nơi khác. Người Nhật cũng chú ý đến các cuộc đàm phán kinh tế với Donald Trump, đặc biệt là thuế quan đánh vào ô tô và những khoản đầu tư vào các lĩnh vực như năng lượng và trí tuệ nhân tạo.

Về Trung Quốc, mặc dù nước này là đối tác kinh tế quan trọng của xứ hoa anh đào, nhưng mối đe dọa quân sự đang gia tăng, đặc biệt là do Bắc Kinh đã tăng ngân sách quốc phòng cùng với những cuộc tập trận. Nhật Bản thực sự lo ngại trước việc tổng thống Trump sẽ nhượng bộ Trung Quốc về các vấn đề an ninh để đổi lấy một thỏa thuận thương mại "tuyệt vời". Điển hình là Trung Quốc muốn Mỹ công khai phản đối tính độc lập của Đài Loan.

Cuối cùng, Akita Hiroyuki cho rằng sự đối đầu giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đang trở thành một cuộc đấu tranh vì sự thống trị toàn cầu, và chiến tranh ở Ukraine đã tạo ra những thách thức mới đối với chính sách đối ngoại của Nhật Bản, đặc biệt trong bối cảnh hợp tác quân sự giữa Trung Quốc, Nga và Bắc Triều Tiên ngày càng khăng khít. Ông Hiroyuki cũng nghi ngờ về tính bền vững của liên minh giữa Trung Quốc và Nga, cho rằng mối quan hệ này chủ yếu dựa vào nhu cầu chống lại Hoa Kỳ hơn là sự tin tưởng lẫn nhau.

Vẫn về cuộc gặp giữa Tập Cận Bình và Donald Trump, tờ Les Echos dành trang nhất nói về việc tổng thống Mỹ tìm cách thể hiện sức mạnh đối với Trung Quốc, nhưng cuối cùng Bắc Kinh lại tỏ ra vượt trội, cả về thực chất lẫn hình thức. Đây là cuộc gặp đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo kể từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, và Trung Quốc đã thể hiện sự kiên quyết với Tập Cận Bình không hề tỏ ra nhún nhường trước tổng thống Mỹ.

Nhật báo kinh tế nhấn mạnh mục tiêu chính của cuộc gặp là giải quyết cuộc thương chiến đang diễn ra giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Sau những cuộc đàm phán căng thẳng, một thỏa thuận "đình chiến" mong manh đã được hai bên nhất trí. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng Trung Quốc rõ ràng đã tránh được tình huống xấu nhất.

Bắc Kinh đã cam kết hợp tác trong cuộc chiến chống ma túy fentanyl, còn Donald Trump đã thông báo giảm thuế nhập khẩu từ 57% xuống 47% đánh vào hàng hóa Trung Quốc, đồng thời từ bỏ mối đe dọa áp thuế bổ sung 100% đối với một số sản phẩm Trung Quốc. Điều này giúp tránh được sự tách rời hoàn toàn giữa hai nền kinh tế.

Một vấn đề quan trọng khác trong các cuộc đàm phán là việc Trung Quốc quay lại mua đậu nành Mỹ, sau khi tạm ngừng từ tháng 9. Đây là một vấn đề đặc biệt quan trọng đối với Donald Trump vì nông dân là nhóm cử tri chủ chốt của ông. Năm ngoái, Trung Quốc đã mua 25 triệu tấn đậu nành từ Mỹ, chiếm gần 21% sản lượng của quốc gia này. Tuy nhiên, Trung Quốc không đưa ra thông báo rõ ràng về việc liệu họ có dỡ bỏ thuế đối với đậu nành Mỹ hay không, và Bắc Kinh vẫn sẽ tiếp tục nhập khẩu đậu nành từ Brazil, nhà cung cấp lớn nhất của Hoa lục từ năm 2012. Ngoài ra, Trung Quốc còn có kho dự trữ đậu nành khá lớn, khoảng 43 triệu tấn, đủ để đáp ứng nhu cầu của họ cho đến cuối năm nay.

Cuối cùng, Donald Trump cũng thông báo rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ, nhưng chỉ trong vòng một năm. Các nhà phân tích vẫn tỏ ra thận trọng, cho rằng mối quan hệ giữa hai cường quốc vẫn còn có nhiều yếu tố không chắc chắn. Zhao Minghao, giáo sư tại đại học Fudan ở Thượng Hải, cũng tỏ ra hoài nghi về tính bền vững của thỏa thuận này. Tổng thể, Trung Quốc dường như đã đạt được mục tiêu chính của mình : ổn định và điều chỉnh mối quan hệ với đối thủ lớn nhất của mình, một chiến thắng đã được các chuyên gia của ngân hàng Pháp BNP Paribas ghi nhận.

Burevestnik : Vũ khí "tâm lý" của Nga

Về thời sự nước Nga, nhật báo Le Monde có bài viết nói về việc tổng thống Vladimir Putin đã giới thiệu một tên lửa hành trình mới, Burevestnik mà ông gọi là "vũ khí độc nhất vô nhị trên thế giới". Tên lửa này sử dụng động cơ hạt nhân và đã được thử nghiệm thành công vào ngày 20/10. Chủ nhân điện Kremlin mô tả tên lửa này như một vũ khí "bất khả chiến bại", có thể bay không giới hạn và tránh được tất cả các hệ thống phòng không hiện tại hoặc tương lai.

Ngoài Burevestnik, ông còn quảng bá một dự án quân sự khác, Poseidon, một drone dưới nước có khả năng mang vũ khí hạt nhân, đã được thử nghiệm vào ngày 28/10. Vladimir Putin khẳng định không có cách nào để ngăn chặn nó.

Sau những thông báo này, đồng nhiệm Mỹ Donald Trump đã phản ứng bằng cách ra lệnh cho bộ Quốc phòng bắt đầu thử nghiệm ngay lập tức vũ khí hạt nhân của Hoa Kỳ và tuyên bố rằng Mỹ sở hữu nhiều vũ khí hạt nhân hơn cả Nga và Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh sẽ đuổi kịp trong vòng 5 năm.

Burevestnik nằm trong khuôn khổ chương trình vũ khí mà Nga công bố từ năm 2018, bao gồm cả tên lửa Poseidon và Kinjal, đã được sử dụng ở Ukraine. Việc phát triển Burevestnik từng gặp khó khăn, với nhiều lần thử nghiệm thất bại và các vấn đề về an toàn, trong đó có những cái chết liên quan đến những vụ nổ trong các cuộc thử nghiệm vào năm 2019.

Các chuyên gia cho rằng mặc dù Burevestnik dường như khó có thể mang lại hiệu quả về mặt quân sự, nhưng tên lửa này chủ yếu đóng vai trò gửi một thông điệp tâm lý : Moskva muốn thể hiện khả năng phát triển công nghệ quân sự tiên tiến.

Vladimir Putin sử dụng những vũ khí này để đối phó với các phương án phòng thủ của Mỹ, và giới chuyên gia cho rằng những thông báo này nhằm ép Washington phải chi tiêu rất nhiều tiền vào các hệ thống phòng thủ.

Cuối cùng, tổng thống Nga tiếp tục áp dụng chính sách đe dọa hạt nhân để hù dọa phương Tây, nhằm đạt được các nhượng bộ về quân sự, đặc biệt là ở Ukraine. Le Monde kết luận, mặc dù các tên lửa của ông Putin khó thể nào thay đổi cục diện trên chiến trường, nhưng chúng nằm trong chiến lược đe dọa rộng lớn hơn của ông.

Serbia : Người dân muốn thoát khỏi chế độ độc tài Vucic

Vẫn tại Châu Âu, tờ Libération có bài "Người dân Serbia đã thức tỉnh". Một cuộc tụ tập lớn chống tham nhũng sẽ diễn ra vào ngày mai 01/11 tại Novi Sad, một năm sau thảm họa sập nhà ga khiến 16 người chết. Mục tiêu của phong trào này là lật đổ tổng thống độc tài Aleksandar Vucic.

Nhật báo thiên tả nhận định xã hội Serbia dường như đang thức tỉnh, với hy vọng thoát khỏi chế độ độc tài và chuyển sang thời kỳ dân chủ. Mặc dù liên tục bị đàn áp, giới trẻ dường như quyết tâm muốn thoát khỏi ách thống trị của tổng thống Vucic.

Pháp : Tỷ lệ hút thuốc suy giảm

Về xã hội, nhật báo công giáo La Croix dành trang nhất chú ý đến tình trạng hút thuốc tại Pháp có phần suy giảm. Ngày mai 01/11, tháng "Không thuốc lá" lần thứ 10 chính thức bắt đầu, và xứ lục lăng hiện có ít người hút thuốc hơn bao giờ hết : số người trưởng thành hút thuốc giảm 4 triệu người so với 10 năm trước và số thanh thiếu niên hút thuốc giảm gấp 10 lần so với 20 năm trước, những con số chứng tỏ tính hiệu quả của các chính sách chống thuốc lá.

Trong những tuần gần đây, một số nghiên cứu đã xác nhận sự suy giảm rõ rệt của việc hút thuốc. Theo khảo sát của Santé publique France được công bố giữa tháng 10, một phần tư người từ 18-75 tuổi vẫn hút thuốc vào năm 2024, trong đó 18% hút thuốc hàng ngày, giảm 4 triệu người so với 10 năm trước. Xu hướng này cũng rõ rệt ở giới trẻ. Theo một nghiên cứu Châu Âu được Viện quan sát Pháp về ma túy và các xu hướng gây nghiện (OFDT) công bố vào đầu tháng 9, 20% thanh thiếu niên 16 tuổi cho biết đã từng hút thuốc, nhưng chỉ có 3% hút thuốc hàng ngày, giảm gấp 10 lần so với đầu những năm 2000.

Amélie Eschenbrenner, phát ngôn viên của Ủy ban quốc gia chống thuốc lá (CNCT) cũng rất ngạc nhiên khi không ngờ việc hút thuốc ở giới trẻ lại giảm mạnh như vậy và cũng không nghĩ rằng người lớn lại giảm hút thuốc nhiều đến thế.

Sự giảm sút mạnh mẽ của việc hút thuốc là kết quả của một loạt các chính sách công kéo dài qua các năm. Cuộc chiến bắt đầu từ năm 1976 với đạo luật Veil, hạn chế quảng cáo thuốc lá và yêu cầu cảnh báo sức khỏe trên bao bì. Vào năm 1991, đạo luật Evin đã củng cố các biện pháp này bằng cách cấm quảng cáo thuốc lá, hạn chế việc hút thuốc ở nơi công cộng và thiết lập các chính sách phòng ngừa.

Một trong những biện pháp quan trọng khác và cũng được cho là hiệu quả nhất vẫn là việc tăng giá thuốc. Từ 2000 đến 2020, giá một bao thuốc lá đã tăng từ 3,20 euro lên 10,40 euro. Trong cùng thời gian này, doanh thu từ thuốc lá đã giảm một nửa. Giá trung bình hiện nay của một bao thuốc lá là 12,50 euro.

Ngoài giá cả, hiện tượng giảm hút thuốc cũng được giải thích bởi sự thay đổi sâu sắc trong nhận thức về thuốc lá trong xã hội. Một chuyên gia nhận định "các chiến dịch thay đổi nhận thức đã thay đổi hình ảnh thuốc lá, khiến nó mất đi sự quyến rũ mà trước đây gắn liền với sự tự do và hấp dẫn".

Sự thay đổi này đặc biệt rõ rệt ở giới trẻ. Theo các nghiên cứu của OFDT, một sự gia tăng ý thức về tính nguy hiểm của thuốc lá đã được ghi nhận, đặc biệt là trong những người sinh ra vào cuối những năm 2010, thế hệ đầu tiên lớn lên trong môi trường cấm hút thuốc ở nơi công cộng.

Phan Minh