Tập Cận Bình thanh trừng quân đội giữa lúc kinh tế Trung Quốc lao đao

Chủ tịch Trung Quốc tiếp tục cuộc thanh trừng sâu rộng trong quân đội, nhắm vào những tướng lãnh cao cấp nhất, trong bối cảnh khủng hoảng địa ốc làm lung lay niềm tin xã hội. Ở Châu Âu, Ukraine gồng mình chống đỡ các đợt oanh kích mùa đông của Nga, trong khi một cuốn sách mới hé lộ những bí mật hậu trường Mật nghị bầu giáo hoàng.

Chủ tịch Tập Cận Bình kiêm chủ tịch Quân ủy Trung ương, tổng bí thư đảng cộng sản Trung Quốc gặp các đại diện quân nhân đóng tại Urumqi, khu tự trị Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương, ngày 23/09/2025. AP - Li Gang

Thanh trừng ở thượng tầng : Không ai an toàn trước "Hoàng đế Đỏ"

Trong bài xã luận "Đại đế của hư vô", Le Figaro ngày 05/02/2026 nhận định hơn bao giờ hết, thế giới bị cai trị bởi một vài kẻ cô độc đầy quyền lực, chỉ lắng nghe chính mình. Cũng như Donald Trump ở Nhà Trắng và Vladimir Putin ở Kremlin, Tập Cận Bình trị vì ở Trung Nam Hải trong một cung điện đầy những bóng ma. Những con người ngoan ngoãn, những giọng nói sợ hãi, phục tùng, chỉ nói với nhà lãnh đạo những gì ông ta muốn nghe mà thôi.

Quá nhiều quyền lực tập trung trong tay quá ít người không thể làm an tâm : sự ổn định quốc tế một lần nữa lại phụ thuộc vào những cái tôi quá lớn, những tham vọng hiếu chiến và những cá tính u ám. Đó là bằng chứng cuối cùng cho thấy đã quay trở lại thời đại của các đế chế, những cấu trúc mong manh và phù du chỉ tồn tại nhờ vũ lực. Tại Trung Quốc cộng sản, vốn tự giới thiệu như một cột trụ ổn định trước kẻ ngoài vòng pháp luật Nga và kẻ tống tiền Mỹ, bức màn vừa hạ xuống : Cuộc thanh trừng ác liệt do "Hoàng đế Đỏ" phát động nhiều năm trước, nay không tha cả những người thân cận nhất của ông ta.

Tướng Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia), phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, và Lưu Chấn Lập (Liu Zhenli), tổng tham mưu trưởng quân đội đã bị chế độ cho rơi vào quên lãng, cùng chung số phận với hàng chục sĩ quan cấp cao và hàng trăm ngàn quan chức khác bị cáo buộc tham nhũng hoặc bị nghi ngờ bất trung. Phía sau những cáo buộc ám chỉ tội phản quốc, thông điệp rất rõ ràng : Không ai an toàn trước quyền lực tuyệt đối của Tập Cận Bình, cũng như trước sự hoang tưởng của ông ta.

Quân đội chia rẽ và khoảng trống quyền lực quanh Tập Cận Bình

Chẳng ai khóc thương cho những vụ đấu đá làm yếu đi một quân đội đang cố gia tăng sức mạnh để đe dọa Đài Loan, ngấp nghé qua mặt Hoa Kỳ. Nhưng các chính ủy có sẵn sàng tuân theo mọi mệnh lệnh của Tập Cận Bình bất chấp nguy cơ ? Trả lời phỏng vấn của Le Figaro, ông David Shambaugh, giám đốc chương trình về chính sách Trung Quốc của đại học George Washington nhận định, việc hai tướng lãnh Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập bị bắt vừa là cú sốc lớn, vừa chứng tỏ quyền lực tuyệt đổi của Tập Cận Bình, nhưng đồng thời bộc lộ sự chia rẽ trầm trọng ở cấp chóp bu trong quân đội.

Sau mười ba năm cầm quyền, khao khát một nhiệm kỳ thứ tư vào năm 2027 - thời điểm cũng được đặt ra cho việc "thống nhất" Đài Loan - nhà độc tài Trung Quốc đã tạo ra một khoảng trống quyền lực xung quanh mình. Các lãnh đạo Châu Âu đổ xô đến Bắc Kinh để tìm kiếm một lựa chọn thay thế cho nước Mỹ dưới thời Trump không nên quên điều này.

Le Figaro dành đến năm bài viết cho vụ bắt tướng Trương Hựu Hiệp, trong đó có hai bài liên quan đến Đài Loan. Đài Bắc hết sức lo ngại, tuy bộ trưởng quốc phòng tuyên bố : "Chúng tôi không để sự thất sủng của một cá nhân làm giảm mức độ cảnh giác". Từng là sĩ quan trẻ trong cuộc chiến tranh biên giới với Việt Nam năm 1979, ông Trương đã chứng kiến những thiệt hại khủng khiếp của quân Trung Quốc, và có thể ông đã can gián Tập Cận Bình không nên lao vào cuộc phiêu lưu Đài Loan quá sớm.

Địa ốc sụp đổ : Cơn khủng hoảng làm xói mòn lòng tin người dân

Trong khi đó theo Le Monde, "Trung Quốc chìm sâu vào khủng hoảng địa ốc". Giá bất động sản lao dốc làm suy sụp lòng tin nơi người dân cũng như giới tài chánh. Một nhà môi giới ở Tế Nam (Jinan) thuộc tỉnh Sơn Đông nói với đặc phái viên tờ báo, trước đây ký được hai, ba hợp đồng mỗi tháng, nay phải chờ hai, ba tháng mới có được một hợp đồng.

Thành phố Tế Nam 9 triệu dân chỉ cách thủ đô Bắc Kinh một tiếng rưỡi đồng hồ tàu cao tốc, có các trường đại học uy tín. Thế nhưng giá một mét vuông nhà ở đã giảm mất một phần ba, những căn hộ mới được đưa ra bán tuy những lô cũ vẫn chưa bán được. Những ai mua với giá lúc ban đầu đành chịu thiệt thòi. Chính quyền địa phương cũng thiệt vì không còn nguồn tiền để làm đường, xây cầu, trường học… từ việc bán đất cho các nhà kinh doanh.

Từ lâu người dân Hoa lục dành 70% tiền tiết kiệm để mua nhà, nay họ phải siết chặt chi tiêu và không còn tin tưởng vào tương lai. Hằng Đại (Evergrand), tập đoàn địa ốc lớn nhất sụp đổ vào năm 2021, tiếp đến là Bích Quế Viên (Country Garden) năm 2023 và đầu năm nay đến lượt Vạn Khoa (Vanke) thông báo lỗ 10 tỉ euro. Trước đây là động cơ tăng trưởng, nay địa ốc phải nhường chỗ cho công nghệ, năng lượng mới, xuất khẩu – với nguy cơ sản xuất thừa, lại thêm một mối đe dọa mới.

Nhiều thành phố đã hủy bỏ các quy định ngặt nghèo về hộ khẩu, hay việc hạn chế số căn hộ được mua, giảm hạn mức vốn tự có ban đầu. Chính quyền trung ương cũng tài trợ để các công trình xây dựng dang dở được tiếp tục. Tại Thiên Tân, tòa tháp 597 mét cao thứ sáu thế giới nhiều năm bị bỏ mặc, nay được một tập đoàn quốc doanh đảm nhiệm. Ở Thành Đô, tòa nhà chọc trời 468 mét bị ngưng xây dựng, nổi rõ trên bầu trời, càng làm nặng thêm tâm lý bất ổn.

Ukraine : Chống chọi với mùa đông giá rét không điện nước cũng là kháng chiến

Tại Ukraine, phóng sự của La Croix mô tả "Không có điện, Kiev vẫn chống chọi với băng giá và Nga". Chịu đựng một mùa đông lạnh lẽo chưa từng thấy, Ukraine tiếp tục bị Nga oanh tạc dữ dội. Thủ đô Kiev đặc biệt bị nhắm đến, nhưng cư dân cố gắng thích ứng với tình thế. Khu phố Vyhourivchyna-Troiechyna ở phía đông bắc có 200.000 dân, đông cứng dưới lớp băng, những dấu hiệu hiếm hoi của con người chỉ có ở vài chiếc lều được sưởi ấm. Bà Valentyna Tourianska, 79 tuổi, có được sandwich và trà nóng tại đây.

Căn hộ của bà cách đó vài chục mét không được sưởi ấm từ giữa tháng Giêng, nước không lên được tầng cao vì không có điện để bơm. Sau "chuyến đi dạo hàng ngày" đến căn lều được gọi là "điểm bất bại" của khu phố, bà Valentyna Tourianska sẽ được những tình nguyện viên mang thức ăn, nước uống đến tận nơi. Bà nói : "Tôi lớn lên với những câu chuyện Đệ nhị Thế chiến mà cha mẹ tôi kể lại. Chưa bao giờ phải chịu đựng những gì mà người Nga bắt chúng tôi phải chịu…".

Mùa đông 2026, quân Nga phá hoại cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine ác liệt hơn hẳn ba mùa đông trước. Hôm 31/01, hệ thống điện bị oanh kích nặng nề, ảnh hưởng đến cả Moldova. Tại Kiev, hơn 6.000 tòa nhà dân thường xuyên bị cúp điện, nhiều người phải sơ tán đi nơi khác vì nhiệt độ xuống – 20 °C trong nhiều ngày. Putin và Trump nói rằng tạm ngưng oanh tạc, nhưng thực ra chưa hề ngưng lại. Nga ngày càng dùng nhiều hỏa tiễn siêu thanh để oanh kích, không chỉ nhắm vào mạng năng lượng mà cả các trung tâm hậu cần, bưu điện, kho dược phẩm. Cơ quan an ninh Ukraine (SBU) gọi những vụ tấn công này là "tội ác chống nhân loại".

Thăm dò mới nhất của Viện Quốc tế Xã hội học Kiev khẳng định quyết tâm của dân chúng : 52% người Ukraine vẫn từ chối việc nhượng đất, ngay cả để đổi lấy bảo đảm an ninh của quốc tế. Chuyên gia Oleksandr Kharchenko nhận xét trời sẽ ấm lên dần, Nga chưa thắng nổi, hơn nữa các vùng biên giới của Nga như Belgorod hay Briansk cũng gặp vấn đề về điện, chiến tranh đang lan dần đến Nga. Chống chọi với cái lạnh cũng được coi như hành động kháng chiến. Sau kỳ nghỉ mùa đông kéo dài, các trường học ở Kiev mở cửa trở lại từ 02/02, nhiều em trong số 110.000 học sinh đến trường trong bộ đồ trượt tuyết, nón len. Mỗi ngày trôi qua được người dân coi là một chiến thắng.

Bí mật của Mật nghị Hồng y : Hậu trường cuộc bầu chọn Giáo hoàng Leo XIV

Le Figaro và La Croix nói về cuốn sách "Mật nghị cuối cùng" của hai nhà nghiên cứu Vatican, Gerard O’Connell và Elisabetta Piqué, ra mắt hôm nay tại Pháp. Diễn biến của cuộc bầu cử Giáo hoàng được mô tả chi tiết trong chương 17 và 18. Câu chuyện bắt đầu vào tối 07/05/2025 : 133 hồng y cử tri tập trung tại Nhà nguyện Sistine để bỏ phiếu lần đầu tiên, bắt đầu muộn – một phần do bài suy niệm dài của Hồng y Raniero Cantalamessa. Bên cạnh đó còn có một sự cố chưa từng thấy : Khi các hồng y chuẩn bị bỏ phiếu, lực lượng an ninh Vatican phát hiện một tín hiệu - một thẻ SIM đang hoạt động trong Nhà nguyện Sistine. Một "hồng y lớn tuổi" phát hiện ra mình vẫn để điện thoại trong túi. Chiếc điện thoại được trả lại, quy trình tiếp tục.

Theo Piqué và O’Connell, kết quả bỏ phiếu đầu tiên của buổi tối khá phân tán. Hơn 30 hồng y mỗi người chỉ nhận được một phiếu bầu. Có ba cái tên nổi lên với khoảng từ 20 đến 30 phiếu bầu, theo thứ tự là : Hồng y người Hungary Péter Erdő, người Mỹ Robert Francis Prevost, và người Ý Pietro Parolin. Đứng thứ tư, ngay sau họ, là tổng giám mục Marseille của Pháp, Jean-Marc Aveline. Những người khác, dù có tên trong danh sách đề cử của Giáo hoàng, chỉ nhận được một hoặc hai phiếu.

Sáng sớm hôm sau, vòng bỏ phiếu thứ hai đã đưa Hồng y Prevost lên dẫn đầu. Pietro Parolin đứng thứ hai với số phiếu tương đương với vòng đầu tiên. Péter Erdő tụt xuống vị trí thứ ba - dấu hiệu cho thấy số phiếu ủng hộ ông bắt đầu chuyển sang người Mỹ. Hồng y Pháp Aveline vẫn giữ vị trí thứ tư. Cả hai đều chưa đạt được đa số cần thiết là 89 phiếu. Vòng bầu cử thứ năm bị vô hiệu do Hồng y người Tây Ban Nha Carlos Osoro Sierra vô tình bỏ hai lá phiếu dính vào nhau vào thùng phiếu.

Vòng cuối cùng được tổ chức : 108 phiếu bầu cho Prevost. Cuốn sách của Piqué và O’Connell cho thấy rằng việc bầu chọn Giáo hoàng Leo XIV là kết quả của một sự trỗi dậy âm thầm. Người đọc khi khép lại cuốn sách được viết ngay sau cuộc bầu cử, có cảm tưởng như đã sống lại một cuộc bầu cử mang ý nghĩa toàn cầu, nhưng vẫn đậm chất La Mã.

Ai đã ám sát con trai Kadhafi ?

Tại Libya, Le Figaro, Le Monde và Les Echos đều chú ý đến sự kiện Saif Al-Islam Kadhafi, 53 tuổi, con trai của nhà độc tài Mouammar Kadhafi, bị ám sát. Lâu nay ông ta sống như một bóng ma lặng lẽ tại một khu vực sa mạc ở Fezzan, miền nam Libya. Và hôm thứ Ba 03/02 giả thiết quay trở lại chính trường đã kết thúc : Saif Al-Islam Kadhafi bị bốn sát thủ giết chết. Vẫn không thể biết được danh tính và động cơ của các thủ phạm.

Saif Al-Islam Kadhafi là con thứ của người vợ hai của nhà cựu độc tài Libya, có bằng kiến trúc sư và tiến sĩ kinh tế, đã đóng một vai trò trong các cuộc mật đàm liên quan đến việc trả tự do cho các nữ y tá Bulgaria năm 2007. Phương Tây và một phần giới tinh hoa Libya từng chờ đợi một khuôn mặt cải cách, nhưng Saif đã dập tắt mọi hy vọng khi đe dọa "một dòng sông máu" đối với những người nổi dậy.

Bị Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) truy nã, ông ta chạy trốn sang Niger nhưng bị người đưa đường phản bội và bị bắt. Saif tránh được số phận thảm hại của người cha, nhờ được coi là một lá bài để thương lượng. Năm 2015 Saif Al-Islam Kadhafi bị kết án tử hình, nhưng Libya đang nội chiến, chính quyền chia rẽ, và đến 2017 Quốc hội được cộng đồng quốc tế công nhận thông qua luật ân xá. Saif được thả, ẩn náu ở một nơi bí mật nhưng đến 2021 bỗng xuất hiện ở một ủy ban bầu cử miền nam Libya để đăng ký ứng cử tổng thống. Nay thì giấc mơ này vĩnh viễn tắt lịm.

Thụy My