Một nhân viên địa phương dưới mạng lưới chống drone trong thời gian ngưng bắn cục bộ ở Kherson, Ukraine ngày 28/10/2026. Reuters - Thomas Peter

"Sahara Ukraine" bên bờ Dniepr : Thảm cảnh nạn đói ở Oleshky

Le Figaro ngày 28/10/2026 nói về "Cuộc ngưng bắn bất ngờ ở Oleshky, ngôi làng ở bờ đông sông Dniepr bị cắt rời khỏi thế giới". Từ Kherson đến Oleshky chỉ mất 15 phút đi xe hay 10 phút đi tàu, nhưng nay dòng sông đã biến thành chiến tuyến. Từ tháng 11/2022, quân Nga đã phá nổ chiếc cầu nối liền đôi bờ, khiến Oleshky bị cắt đứt khỏi Kherson và với thế giới văn minh. Đến ngày 19/11 quân đội Ukraine đã tiến vào giải phóng Kherson và hữu ngạn sông Dniepr, nhưng quân Nga vẫn chiếm đóng bên kia bờ.

Bị drone và đại pháo hàng ngày đe dọa, Tetyana đưa hai con gái chạy trốn, người chồng Oleh ở lại vì sợ không qua được quá trình "thanh lọc" của Nga. Từ tháng 5, thành phố 25.000 dân chỉ còn chưa đến 2.000 dân, trong tình trạng bị vây hãm, thiếu thức ăn nước uống, thuốc men, điện, khí đốt. Con đường sơ tán bị phong tỏa vì mìn bẫy, đạn bom. Theo lời kể của bà với Le Figaro, Oleh sống sót nhờ mảnh vườn và đàn gà, nhưng nhiều người dân đã chết đói, ông không thể giúp được tất cả mọi người.

Những người hiếm hoi chạy thoát được tả lại thảm cảnh. Nếu bị thương vì drone, người ta có thể chết cô đơn trên đường phố, không ai đến lấy xác chôn cất vì có nguy cơ trở thành nạn nhân kế tiếp của drone. Những con chó hoang bắt đầu bữa tiệc xác chết… Những lời chứng này rốt cuộc đã gây xúc động cho cộng đồng quốc tế.

Giáo hoàng Leo XIV điện thoại cho Vladimir Putin kêu gọi chấp nhận hưu chiến để đưa viện trợ nhân đạo đến, rồi gọi cho Volodymyr Zelensky. Bà phó chủ tịch Nghị Viện Châu Âu Pina Picierno tuyệt thực để đánh động dư luận thế giới về số phận những người dân bị vây hãm. Nhưng cuối cùng thì đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump là người loan báo ngưng bắn cục bộ ở Oleshky đến 01/11, với sự hợp tác của các nhà lãnh đạo hai nước. Sáng hôm qua thứ Ba 27/10 tại Kherson, phóng viên Le Figaro ghi nhận tình hình tương đối yên tĩnh. David Arakhamia, một trong các nhà đàm phán Ukraine cho rằng đây là "sự xuống thang quan trọng nhất kể từ 2022".

Cuộc đào thoát qua 23 cây số tử thần đầy drone, mìn

Libération dẫn lời các nhân chứng "Chết đói hay đi bộ dưới sự đe dọa của drone để trốn thoát : Chiếc bẫy Oleshky, thành phố bị Nga kiểm soát". Vitali, một người sống sót 55 tuổi kể lại, ông cùng vợ con đã đi bộ 23 kilomet, trên con đường đầy mìn và xác xe cháy thành than. Chuyến đi mất 5 tiếng đồng hồ và thêm ba ngày nữa để đến được vùng đất Ukraine, vượt qua Donbass bị chiếm đóng, Nga và Belarus. Oleshky, được mệnh danh là "Sahara Ukraine", nay đồng nghĩa với nạn đói. Sau khi quân Nga phá nổ nhà máy thủy điện Kakhovka tháng 6/2023, thành phố hoàn toàn không có điện cho đến nay. Người dân sạc điện thoại bằng pin mặt trời, dùng nước giếng, nấu ăn bằng củi. Sau trận lụt, nhiều người không còn giấy tờ, nam giới muốn ra đi phải qua "thanh lọc" và có nguy cơ bị bỏ tù hoặc buộc vào lính Nga.

Người dân Kherson lo ngại quân Nga lợi dụng ngưng bắn để đưa thêm đạn dược và gia tăng oanh tạc hữu ngạn. Nhưng đối với dân làng Oleshky, đây là cơ hội hiếm hoi : Sau chuyến hàng cuối cùng ngày 26/05, phải đợi đến tháng 9 các quân nhân Ukraine mới dùng drone thả xuống được 7 tấn thực phẩm, và nhiệm vụ khó khăn này chỉ có thể thực hiện vào ban đêm. Giám đốc Ủy ban viện trợ dược phẩm cho Ukraine, ông Jacques Duplessy cho biết, quân Nga nhắm vào tất cả phương tiện sinh hoạt của người dân. Nga đã san bằng nhiều siêu thị, trạm xăng, kho dược phẩm…

Les Echos dẫn lời ông Serhuiy Nikitenko, tổng biên tập tờ Most, lo ngại vì đến nay không có bảo đảm nào về an ninh. Ông nói : "Nếu người dân Oleshky chỉ được sơ tán sang Crimea và đưa vào sâu trong các vùng chiếm đóng, mà không có cơ chế đưa ngay sang lãnh thổ Ukraine tự do, sẽ là hồi kết theo phương pháp của một cuộc vây hãm : bỏ đói dân chúng để buộc họ phải chấp nhận tự lưu đày".

Trump đã chọn phe Putin, "Sa hoàng mới" lên gân

Xã luận của Le Figaro nhấn mạnh đến "Ukraine và sự lựa chọn của Trump". Với việc Donald Trump trắng trợn công khai sự ủng hộ dành cho Vladimir Putin, ông chủ điện Kremlin đã giành được lợi thế to lớn.  Sau bốn năm bế tắc, Putin coi đây là cơ hội dùng áp lực ngoại giao, để đạt được các mục tiêu chiến lược và quân sự mà lâu nay không thể thực hiện nổi bằng vũ lực : giành quyền kiểm soát hoàn toàn Donbass, và biến Kiev thành chư hầu của Moskva.

Trump không phản đối bất kỳ tham vọng nào trong số đó. Bất chấp sự thật, tổng thống Mỹ tuyên bố "cỗ máy khổng lồ" của quân Nga "tiếp tục tiến công không ngừng", thúc giục người Ukraine từ bỏ các vùng lãnh thổ mà họ đã bảo vệ quyết liệt kể từ năm 2014. Và Trump nói theo luận điệu của Kremlin, rằng tổng thống Volodymyr Zelensky "không chính danh", kêu gọi bầu cử ngay trong thời chiến mà chắc chắn sẽ bị tuyên truyền Nga, có thể cả của Mỹ, thao túng.

Không còn nghi ngờ gì nữa, Sa hoàng bám ghế bằng mọi giá biết cách lợi dụng người ngưỡng mộ mình ở Nhà Trắng : hứa giao vài ngàn thùng dầu để hy vọng làm giảm giá dầu diesel trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, những áp-phe béo bở dành cho những người thân cận tổng thống Mỹ, ngưng bắn tạm thời ở Oleshky để làm hài lòng đệ nhất phu nhân Melania Trump, vốn đang lo ngại trước nạn đói tại đây. Những người có ảnh hưởng phe MAGA đứng về phía Nga, sẵn sàng tuyên truyền cho sự hào phóng của "nhà nhân đạo vĩ đại" đang ngự trị ở Moskva…

Thế nên Putin tỏ ra cứng rắn hơn bao giờ hết. Hôm qua ông ta nhắc lại, không có hòa bình nếu các điều kiện của Nga "không được đáp ứng toàn bộ và vô điều kiện". Một "hội nghị Yalta" với các đồng nhiệm Mỹ và Trung Quốc có thể diễn ra và người Ukraine phải trả giá ? Tuy nhiên Trump có sự chọn lựa : Hoặc trao tặng cho Putin cơ hội tốt nhất để đè bẹp Ukraine, hoặc làm áp lực với tổng thống Nga để ông ta chấp nhận đề nghị hưu chiến trên giới tuyến hiện nay, như Ukraine đã chấp nhận. Đây là điều kiện tiên quyết để hướng tới hòa bình mà Trump cho rằng "đã đến gần". Nhật báo kết luận, hãy cố gắng thêm chút nữa thôi, Monsieur Trump !

Mượn bóng ma Mao Trạch Đông để trị vì thêm nhiệm kỳ thứ tư

Về phía "người bạn thân thiết" của Vladimir Putin, Le Figaro nhận định "Tập Cận Bình khởi đầu ‘cuộc trường chinh’ hướng đến một nhiệm kỳ thứ tư". Chủ tịch Trung Quốc hôm thứ Hai đã khai mạc Hội nghị trung ương lần thứ năm của đảng cộng sản, tập trung vào kỷ luật, nhằm tại vị thêm một nhiệm kỳ nữa trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động.

Những cánh cửa nặng nề đầy bí ẩn đã đóng lại hôm 26/10 đối với các quan chức cao cấp nhất của Trung Hoa cộng sản, dự mật nghị tại một địa điểm ở Bắc Kinh đến ngày thứ Năm. Tổng bí thư cổ vũ gần 300 ủy viên trung ương tái diễn cuộc hành hương lịch sử gần 12.000 kilomet xuyên qua rừng núi, theo bước Mao Trạch Đông. Ông yêu cầu "thu xếp hành lý, tiến lên phía trước với cảm hứng từ quá khứ. Cuộc Trường Chinh của thế hệ chúng ta nhằm thực hiện ‘Giấc mơ Trung Hoa’" - theo tường thuật của Tân Hoa Xã.

Ông Tập nhấn mạnh đến tinh thần "chiến đấu" của thời kỳ Mao trong thập niên 30, trong cuộc so găng với nước Mỹ của Donald Trump. Với mệnh lệnh, phải tuân phục hơn bao giờ hết "trái tim" của đảng, có nghĩa là chính ông. Vài ngày trước đó Tập Cận Bình khẳng định : "Lịch sử chứng minh rằng việc đặt đồng chí Mao Trạch Đông vào trung tâm của đảng là yếu tố quyết định thắng lợi cho cuộc Trường Chinh". Một sự viết lại lịch sử về cuộc triệt thoái chiến lược của Hồng quân đói khát, bị quân đội Quốc dân đảng của Tưởng Giới Thạch bao vây năm 1934. Rốt cuộc Mao đã nắm được quyền lực với cái giá tổn thất nhân mạng vô cùng lớn.

Sức khỏe Tập hoàng đế : Điều cấm kỵ ở Trung Quốc

Lời cảnh cáo đối với mọi tiếng nói bất đồng là hết sức rõ ràng, trong một bộ máy bị tê liệt bởi chiến dịch chống tham nhũng đại quy môi, bị ám ảnh trước tình hình kinh tế tồi tệ và bối cảnh quốc tế đầy náo động. Hội nghị trung ương V theo truyền thống luôn chú trọng đến kinh tế, nay tập trung vào việc điều hành đảng. Đó là nhằm dập tắt ngay từ trong trứng mọi tranh luận về việc kế nhiệm. Chủ đề này là cấm kỵ, khi tình trạng sức khỏe của chủ tịch 73 tuổi được giữ bí mật tối đa.

Le Figaro dẫn lại Wall Street Journal cho biết trong chuyến thăm Washington tháng trước, Tập Cận Bình đòi hỏi một chương trình giảm nhẹ, không dự tiệc trưa với chủ nhà Mỹ, và yêu cầu dành một phòng riêng trong Nhà Trắng để nghỉ ngơi. Một nhà chính trị học độc lập giấu tên ở Bắc Kinh khẳng định, Hội nghị trung ương lần này chỉ nhằm củng cố quyền lực cá nhân của Tập thông qua thanh trừng và siết chặt kỷ luật đảng, tiến tới tự đăng quang. Đây là cột mốc chính trị để ở thế mạnh trước khi đón tiếp Trump và Putin tại Thâm Quyến tháng 11 nhân hội nghị thượng đỉnh APEC.

"Đả" cả hổ lẫn ruồi : Cuộc trường chinh mới của Tập Cận Bình

Càng gần đến đại hội đảng, chiến dịch chống tham nhũng càng mạnh đối với 101 triệu thành viên của đảng lớn nhất thế giới. Cả "cọp" lẫn "ruồi" đều gục ngã. Như cựu thị trưởng Trùng Khánh Hoàng Kỳ Phàm (Huang Qifan), từng là cộng sự của Bạc Hy Lai (Bo Xilai), đối thủ quan trọng của Tập Cận Bình trong những năm 2010. Hoặc cựu thị trưởng Thành Đô Uông Phong Sào (Wang Fengchao).

Dưới chiêu bài "thanh lọc" đảng, gần 5 triệu cán bộ đã bị điều tra trong một thập niên qua, để tiêu diệt các đối thủ tiềm tàng. Chuyên gia Laurent Malvezin, Viện Thomas More nhận xét trên Le Figaro, việc thanh trừng thường xuyên đã trở thành cách quản trị có hệ thống và là vũ khí răn đe. Thách thức chủ yếu của ông Tập là chặn trước bất kỳ rạn nứt nội bộ nào trước khi đại hội đảng khai mạc, và lòng trung thành là tiêu chí quan trọng nhất để bổ nhiệm.

Quân đội Trung Quốc chính là điển hình với mấy chục tướng tá bị kỷ luật kể từ 2023, làm yếu đi trọng lượng chính trị. Chỉ còn có hai quân nhân trong số 44 ủy viên trung ương. Sau sự sụp đổ của tướng Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia), Quân ủy Trung ương chỉ còn lại hai người là bản thân Tập Cận Bình và chính ủy Trương Thăng Dân (Zhang Shengmin).

Sau khi tước đoạt quyền lực thực sự của Bộ Chính trị trong hai nhiệm kỳ đầu, nay ông Tập có thể vô hiệu hóa Quân ủy Trung ương. Tất cả xoay quanh hồ sơ nóng bỏng là Đài Loan. Hội nghị có thể đưa ra một thông cáo bế mạc nghèo nàn, và chính thức loan báo đại hội đảng thứ 21 vào mùa thu 2027 dưới khẩu hiệu "kiên trì" - một giai đoạn mới cho cuộc "trường chinh" của Tập Cận Bình. Theo Les Echos, nay ông Tập phải chọn lựa. Hoặc tái lập nhiều tầng nấc trong đảng và quân đội, đưa vào những người trung thành trẻ tuổi hơn để đào tạo lớp kế nhiệm vào thời điểm thích hợp. Nhân Hội nghị trung ương, ông có thể bổ nhiệm, chủ yếu trong quân đội. Hoặc tiếp tục nắm quyền một cách chuyên chế, một mình một chợ. Nếu không hạ bài trong dịp này, Tập Cận Bình có cơ hội thứ hai trong đại hội đảng 2027.

Thụy My