19/11/2026

Điểm báo Pháp - Thượng đỉnh Thâm Quyến đầy giả tạo

Quốc tế

Phân tích

Cái tát trời giáng ở Crimea, thượng đỉnh Thâm Quyến đầy giả tạo và bài học pháp quyền Mỹ

Ngay trước thềm cuộc hội ngộ được ví như "cuộc tình tay ba địa ngục" giữa Trump, Tập và Putin tại Thâm Quyến, hỏa tiễn nội địa Hồng Hạc của Ukraine đã giáng đòn sấm sét đánh sập biểu tượng cầu Crimea. Giữa lúc cựu lục địa nín thở trước màn kịch phô trương của ba cường quốc, sự sụp đổ liên tiếp của cả Donald Trump lẫn ông trùm Nvidia Hoàng Nhân Huân lại một lần nữa chứng minh sức mạnh tự điều chỉnh đáng gờm của các định chế dân chủ Mỹ.

Tác phẩm sắp đặt của nhóm Art Lift : Ảnh tổng thống Donald Trump, Vladimir Putin, chủ tịch Tập Cận Bình đặt bên cạnh tượng "Big Three với các nhà lãnh đạo trong hội nghị Yalta 1945 - Joseph Stalin, Franklin D. Roosevelt và Winston Churchill, tại Yalta, Crimea ngày 16/11/2026. Reuters - Alexey Pavlishak

Đòn sấm sét từ hỏa tiễn Hồng Hạc : Biểu tượng cầu Crimea gãy gục

Le Monde ngày 19/11/2026 giải thích "Làm thế nào người Ukraine phá hủy được một phần "chiếc cầu của Putin" nối Nga với Crimea. Hôm 17/11, Kiev đã tiêu diệt được cả một biểu tượng, khi phá hủy phần trung tâm của cây cầu khổng lồ nối Nga với Crimea. Ảnh và video cho thấy một trong những vòm của công trình khổng lồ đã sụp đổ xuống eo biển Kerch. Không đơn thuần là một yếu tố trang trí, nó chịu tải trọng và nâng đỡ cấu trúc, bảo đảm sự ổn định tổng thể.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hãnh diện chia sẻ lên mạng xã hội một video trong đó một hỏa tiễn Flamingo (Hồng Hạc) sản xuất trong nước, đang tiến gần chiếc cầu ; và một vụ nổ mãnh liệt. Chiếc vòm dài 227 mét nặng 5.500 tấn (hơn phân nửa trọng lượng tháp Eiffel) đã biến mất, và một phần lớn sàn cầu ngập trong nước. Ông cám ơn quân đội và các nhà sản xuất vũ khí Ukraine "trong chiến dịch chưa có tiền lệ, để đáp trả Nga oanh kích cơ sở hạ tầng".

Nhà lãnh đạo cho biết đây là giai đoạn thứ bảy của một chiến dịch tiến hành từ nhiều tuần qua. Lực lượng Ukraine đã tuần tự tiêu diệt hệ thống phòng không, radar, phương tiện chiến tranh điện tử và các mục tiêu trên đường. Các blogger quân sự Nga nghi ngờ Kiev sử dụng hỏa tiễn Storm Shadow của Anh, nhưng tổng thống Zelensky đưa ra một danh sách drone và hỏa tiễn do Ukraine sản xuất, đặc biệt là Flamingo có tầm bắn 3.000 kilomet và mang được một tấn chất nổ. Mọi giao thông đường bộ, đường sắt đều bị đình chỉ "tạm thời" theo bộ giao thông Nga, nhưng trạng thái "tạm" này có nguy cơ kéo dài.

Cái tát trước thềm thượng đỉnh : Chiến tranh quay trở lại nơi xuất phát

Thời điểm tấn công không phải là ngẫu nhiên : Vladimir Putin gặp gỡ Donald Trump và Tập Cận Bình tại Thâm Quyến hôm nay. Le Monde nhắc lại, năm 2018 tổng thống Nga đích thân lái xe tải lên cầu để khai trương, bốn năm sau khi chiếm Crimea. Công trình vĩ đại này nối bán đảo Taman của Nga với bán đảo Kerch của Ukraine, được xây dựng trong thời gian kỷ lục theo mệnh lệnh của Kremlin, huy động 10.000 công nhân dưới sự chỉ huy của tài phiệt Arkadi Rotenberg thân cận với Putin.

Chi phí 3 tỉ đô la cho cây cầu 19 kilomet dài nhất Châu Âu, là đáng giá : nối Crimea với lãnh thổ Nga, áp đặt chuyện đã rồi. Putin giữ im lặng trong khi phát ngôn viên Dmitri Peskov hứa hẹn cây cầu sẽ được sửa chữa "đẹp hơn xưa". Tại Ukraine, hình ảnh chiếc cầu bị nguyền rủa này được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội. Volodymyr Zelensky nhấn mạnh : "Chúng tôi nhắc nhở Nga là chiến tranh luôn quay trở lại nơi xuất phát" - tức Crimea.

Cuộc tình tay ba địa ngục : Màn kịch phô trương ru ngủ Washington tại Thâm Quyến

Về địa chính trị, cuộc gặp Trump-Tập-Putin là sự kiện được báo chí chú ý nhất hôm nay. Libération đăng ảnh ba nhà lãnh đạo trên trang nhất, chơi chữ "Thượng đỉnh Thâm Quyến : Cuộc tình tay ba địa ngục", đặt câu hỏi, đây là cuộc gặp lịch sử hay chẳng để làm gì ?

Xã luận của nhật báo thiên tả đánh giá đây là một cuộc gặp thượng đỉnh "nặng phần trình diễn". Đằng sau màn phô trương hào nhoáng, mỗi nhà lãnh đạo đều có những khó khăn và chiến lược riêng. Trên lý thuyết thì cả ba muốn chia sẻ thế giới, nhưng thực tế thì khác. Trump đến với tư thế suy yếu đáng kể sau thất bại nặng nề trước đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, sau vũng lầy quân sự ở Vịnh Ba Tư, đặc biệt là sau xì-căng-đan Nvidia. Mặc cho Vladimir Putin cố tỏ ra oai phong, quân của ông ta không tiến nổi dù cuộc chiến đã giết chết 400.000 lính Nga, và còn bị lăng nhục tột độ khi "chiếc cầu Putin" chiến lược vừa bị Ukraine phá hủy.

Về phần Tập Cận Bình - vốn kín đáo hầu từng bước chiếm lĩnh Biển Đông, thống trị thế giới - không hẳn thích thú với ánh đèn sân khấu sẽ gắn tên tuổi mình vào lịch sử cùng hai nhân vật mà ông luôn dè chừng. Nhưng ông hiểu rằng cả Trump lẫn Putin đều khao khát được chú ý, và thứ ánh sáng hào nhoáng đó có thể ru ngủ họ trong một thời gian. Đó chính là lý do đằng sau màn đón tiếp trọng thị đến mức phô trương dành cho tổng thống Mỹ khi ông đặt chân tới Trung Quốc.

Còn người Châu Âu ở đâu trong ván cờ này ? Nhìn bề ngoài, họ là những kẻ vắng mặt lớn nhất, đồng nghĩa với việc là những người thua cuộc lớn nhất của cuộc gặp này. Việc Mỹ rút lui khỏi hồ sơ Ukraine cùng sự xích lại gần nhau giữa Trump và Putin là thảm họa đối với cựu lục địa, khi phải đối diện trực tiếp với các tham vọng của Nga. Thế nhưng khi đã thấu hiểu mức độ giả tạo bao trùm cuộc gặp, tốt hơn hết là Châu Âu nên đứng trong bóng tối, tận dụng thời cơ xây dựng một mặt trận chung, củng cố vững chắc hậu phương.

Thế giới nghiêng về phương Đông : Kiev quyết không lặp lại bi kịch Munich 1938

Le Figaro nhận định "Trọng tâm của thế giới đã dịch chuyển về phương đông". Tại Thâm Quyến, Châu Âu đứng ngoài cuộc quan sát khi Vladimir Putin và Donald Trump tìm cách áp đặt một nền hòa bình tồi tệ lên Ukraine. Nhưng trái ngược với hy vọng "một Yalta mới và một Potsdam mới" - hai hội nghị đã quyết định số phận Đức và Châu Âu năm 1945 – chừng như hội nghị thượng đỉnh Thâm Quyến chỉ mang tính biểu tượng.

Nếu ở Yalta, Stalin, Roosevelt và Churchill gặp nhau với tư cách là những người chiến thắng trong Đệ nhị Thế chiến, Trump, Putin và Tập đến với những chương trình nghị sự khác nhau, trong đó hai người đang vướng vào những cuộc chiến mà họ không thể thắng. Tổng thống Nga muốn yêu sách về Ukraine và cấu trúc an ninh Châu Âu. Donald Trump chủ yếu muốn thảo luận về giải trừ vũ khí nguyên tử.

Chủ nhà Tập Cận Bình thì đã ám chỉ sẽ tránh xa cả hai vấn đề này. Thâm Quyến là cơ hội để Vladimir Putin gây áp lực lên Donald Trump. Nhưng Ukraine không sẵn sàng chịu chung số phận với Tiệp Khắc năm 1938 - bị các đồng minh hy sinh tại Munich để xoa dịu Hitler. Zelensky luôn từ chối đầu hàng. Châu Âu dù chia rẽ vẫn cam kết ủng hộ Ukraine lâu dài, và cả Trump lẫn Putin hiện không thể áp đặt lên Kiev.

Phao cứu sinh từ Nhà Trắng cho Putin

Đối với Châu Âu, mối nguy nằm ở chỗ khác. Tương quan lực lượng đang nghiêng về phương đông. Tại Thâm Quyến, ba cường quốc muốn thay đổi trật tự thế giới mà không quan tâm đến lợi ích Châu Âu, dùng vũ lực để củng cố phạm vi ảnh hưởng.

Với Tập Cận Bình là Đài Loan và Châu Á, Donald Trump là Châu Mỹ la-tinh và Greenland, Vladimir Putin tại các quốc gia thuộc Liên Xô cũ. Ông chủ điện Kremlin, tội phạm bị Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) truy nã, được dịp tái xuất trên trường quốc tế. Ngoại trưởng Ba Lan Radoslaw Sikorski lấy làm tiếc khi hội nghị này "nâng tầm Nga lên vị thế siêu cường toàn cầu một cách không cần thiết".

Putin không được đích thân đón tiếp ở chân máy bay như Trump nhưng đã đạt mục tiêu ngồi ngang hàng với hai đại cường. Cựu đại sứ Mỹ ở Trung Quốc Nicholas Burns bình luận : "Trump đưa cho Putin phao cứu sinh". Nhà ngoại giao Mỹ Ivo Daalder cho rằng rốt cuộc Thâm Quyến "nguy hiểm hơn là một Yalta 2". Putin và Tập sẽ nịnh nọt Trump và có thể trao cho ông vài thắng lợi, nhưng sau đó sẽ khai thác điểm yếu của tổng thống Mỹ. Châu Âu sẽ phải cố tái lập thăng bằng. Như một nhà ngoại giao đã nói : "Hòa bình sẽ không đạt được tại Thâm Quyến vì Vladimir Putin chỉ chịu chấm dứt chiến tranh một khi bị Ukraine đánh bại".

Trận lũ quét tầm cỡ XXL : Cú bốc hơi 1.000 tỉ đô và thử thách bong bóng AI

Riêng đối với tổng thống Hoa Kỳ, Les Echos nhận định "Từ Trump đến Hoàng Nhân Huân : Phép thử cho nền dân chủ Mỹ". Chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần lễ, hai trong số những nhân vật quyền lực nhất thế giới phương Tây đã bị rơi đài, làm thay đổi hẳn thế trận chính trị và kinh tế trong những tháng tới, và có thể cả những năm sắp tới. Hai trận động đất mà các định chế Mỹ đã hóa giải được, trái đất vẫn quay. Một kịch bản mà mới đây khó thể hình dung ra nổi.

Nạn nhân đầu tiên của trận lũ quét tầm cỡ XXL này tất nhiên là Donald Trump sau thất bại bầu cử mang tính lịch sử. Ông vẫn tiếp tục chiếm ngôi vị hàng đầu trên trường quốc tế, giữ quyền phủ quyết, nhưng cú đòn này đánh dấu sự phá sản của một nhiệm kỳ tổng thống được cho là giúp nước Mỹ có được một thời kỳ hoàng kim mới, báo hiệu sự khởi đầu cho hồi kết của chủ nghĩa Trump.

Cú ngã ngựa của Hoàng Nhân Huân (Jensen Huang), người sáng lập Nvidia, thì khó lường trước được - có thể nói đã làm sững sờ toàn cầu. Ai có thể ngờ rằng vị giám đốc ngôi sao của tập đoàn có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới - người suốt hai năm qua tưởng như có phép lạ "lướt đi trên mặt nước" - lại chết đuối chỉ trong vỏn vẹn một tuần lễ vì một vụ ngoại tình nhuốm màu nghi án gián điệp Trung Quốc ? Thế nhưng, vượt ra ngoài kịch bản kỳ quặc đến khó tin chẳng khác gì một bộ phim James Bond hạng bét, dư chấn từ vụ phế truất thần tốc Hoàng Nhân Huân khỏi chiếc ghế lãnh đạo của doanh nghiệp - vốn vừa là động cơ, vừa là ngân hàng của cuộc cách mạng trí thông minh nhân tạo - có thể làm dấy lên nỗi lo sợ về một vụ nổ bong bóng AI.

Có lẽ còn hơi sớm để kết luận, nhưng chẳng có kịch bản tận thế tài chánh (Armageddon) nào đang lộ diện. Nvidia đúng là đã bốc hơi khoảng 1.000 tỉ đô la giá trị vốn hóa trong vụ này, để lại những vết thẹo trong danh mục đầu tư của nhiều người. Thế nhưng, chỉ số công nghệ Nasdaq vẫn đứng vững và ánh mắt của giới đầu tư lúc này đã hướng về thương vụ niêm yết khổng lồ trên sàn chứng khoán của Anthropic, cha đẻ của mô hình Claude.

Sức mạnh pháp quyền Mỹ : Cái kết của những vị vua không ngai

Hai sự kiện này mang lại nhiều bài học sâu sắc. Trước hết là về sức mạnh của các định chế ở bên kia bờ Đại Tây Dương. Trước cuộc bỏ phiếu giữa kỳ, Donald Trump từng cố tình gieo rắc sự hoài nghi về thái độ của ông nếu phe Cộng Hòa thất bại. Xét đến tiền lệ cuộc bạo loạn tại Điện Capitol vào ngày 06/01/2021, sự mập mờ đó hoàn toàn có cơ sở để khiến người ta lo sợ điều tồi tệ nhất. Nhưng cuối cùng, ông đã chấp nhận phán quyết của lá phiếu mà không một lời phản kháng. Dù sao đi nữa, vị tổng thống dân túy đầu tiên của nước Mỹ cũng nối dài danh sách những ông chủ Nhà Trắng bị cử tri quay lưng vào giữa nhiệm kỳ. Và nền dân chủ Mỹ vững vàng hơn.

Tương tự, Hoàng Nhân Huân mới đây còn vững như bàn thạch trên chiếc ghế quyền lực tại Nvidia. Vừa là người sáng lập, tổng giám đốc điều hành, lại vừa là chủ tịch không chính thức của tập đoàn, ông ta trông có vẻ như bất khả xâm phạm. Ấy vậy mà chỉ trong vài ngày ngắn ngủi, ông đã buộc phải cúi đầu tuân thủ các quy tắc quản trị và đạo đức của chính doanh nghiệp mình.

Sự ra đi này không thể bị đảo ngược bởi bản kiến nghị được hàng loạt ngôi sao công nghệ Mỹ tung ra nhằm đòi phục chức cho Hoàng Nhân Huân. Theo Les Echos, đây là phường hội bao che lẫn nhau của những "ông chủ công nghệ" (tech bros) – muốn thâu tóm quyền kiểm soát công ty ngay cả khi đã lên sàn chứng khoán. Và thất bại của chiến dịch giải cứu đó một lần nữa chứng minh sức mạnh của pháp quyền tại Mỹ. "Dura lex, sed lex" (Luật pháp tuy nghiêm khắc, nhưng đó là luật). Các định chế của nước Mỹ tuy đang "cảm cúm", nhưng vẫn hoạt động rất hiệu quả.

Thụy My