Một thượng đỉnh Trump-Putin lần hai sẽ chẳng đi đến đâu

Hôm nay 21/10/2025 cựu tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy phải vào tù, vấn đề an ninh được đặt ra sau vụ cướp táo bạo ở viện bảo tàng Louvre, là hai chủ đề được báo chí Pháp bàn tán nhiều nhất. Về thời sự quốc tế, tình hình Ukraine và Gaza tiếp tục được đề cập. Theo Le Figaro, cơ hội duy nhất để có được tiến triển trong cuộc gặp Trump-Putin lần hai - nếu diễn ra - là tổng thống Mỹ phải gây áp lực lên Nga để ngưng bắn, chứ không phải chèn ép phía Ukraine.

Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt tay tổng thống Nga Vladimir Putin trong cuộc gặp tại Anchorage, Alaska (Hoa Kỳ) để thương lượng về chiến tranh ở Ukraine, ngày 15/08/2025. Reuters - Kevin Lamarque

Cuộc sống trong tù của cựu tổng thống Nicolas Sarkozy ra sao ?

Báo Le Figaro chạy tít "Sarkozy vào tù : Thử thách cá nhân, cú sốc chính trị". Trả lời phỏng vấn nhật báo thiên hữu một ngày trước đó, cựu tổng thống Pháp khẳng định "Họ muốn tôi biến mất, nhưng việc này làm tôi hồi sinh". Trang nhất Libération dùng một màu đen với chân dung ông Sarkozy và hàng chữ trắng nổi bật "Bóng tối". Nhật báo thiên tả coi đây là sự kiện vô tiền khoáng hậu đã bị bi kịch hóa. La Croix nhận định lần đầu tiên trong lịch sử Đệ ngũ Cộng Hòa Pháp, một cựu tổng thống phải ngủ phía sau chấn song nhà tù. Bị kết án năm năm tù, ông Nicolas Sarkozy phải vào trại giam Santé ở Paris hôm nay. Tháng trước, tòa hình sự Paris ra phán quyết công nhận ông có tội "âm mưu bất hảo" trong vụ gọi là tài trợ Libya trong chiến dịch tranh cử năm 2007. Cựu tổng thống đã kháng cáo nhưng vẫn phải vào tù trước đã.

Những gì chờ đợi cựu tổng thống 70 tuổi trong nhà tù ? La Croix cho biết ông sẽ được biệt giam trong khu vực dành cho người dễ tổn thương (QPV), nơi giam giữ những người nổi tiếng, và phải chịu những quy định y như các tù nhân khác. Nhà tù "Santé" nằm ngay trung tâm Paris, được thành lập từ năm 1867 và đã được tôn tạo. Do quá tải, nhiều xà lim dành cho hai người nay phải chứa ba. Nicolas Sarkozy được ưu tiên một mình một phòng giam, trang bị giống các xà lim khác : giường, bàn, máy sưởi, tủ lạnh, ti vi, điện thoại bàn và toa-lét, có phòng tắm riêng được sử dụng không hạn chế.

Cựu tổng thống khi nhập trại sẽ bị khám xét, lấy dấu tay, chụp ảnh với số tù, nộp tiền vào tài khoản "căng-tin" nếu muốn. Tù nhân phải trả tiền mướn tủ lạnh 7,50 € một tháng, ti vi 14,15 € mỗi tháng. Người tù có quyền dùng điện thoại bàn gọi vào những số đã được cho phép, nhưng trên thực tế ít người sử dụng vì phí cao. Theo báo La Tribune Chủ nhật, cựu tổng thống sẽ tập trung vào viết sách, và theo Le Figaro, Nicolas Sarkozy mang vào nhà giam hai cuốn sách : Bá tước Monte-Cristo của Alexandre Dumas và Chúa Giêsu của nhà sử học Jean-Christian Petitfils.

Nhật báo công giáo cho rằng nhân dịp này cũng nên chú ý đến điều kiện giam giữ của các tù nhân. Tháng 10 này, có 84.000 người tù trên toàn nước Pháp nhưng chỉ có 62.500 chỗ. Một trong những nguyên nhân khiến các nhà giam quá tải là các thẩm phán ngày càng khắt khe hơn, áp dụng các đạo luật được thông qua dưới áp lực của chính quyền và công luận.

Sau Trung Đông đến Ukraine : Đích ngắm là Nobel 2026 cho Trump

"Một cuộc gặp thượng đỉnh thứ hai giữa Trump và Putin sẽ mang lại được gì ?". Tác giả Renaud Girard đặt câu hỏi trên Le Figaro. Trong cuộc điện đàm rất dài hôm 16/10, Vladimir Putin đã đề nghị gặp gỡ Donald Trump tại Budapest vào đầu tháng 11. Cuộc gặp ở Alaska chẳng dẫn đến kết quả nào, chưa đầy ba tháng sau lại hội đàm, đôi bên có lợi gì hay không ?

Về phía ông Trump là lợi ích cá nhân : Ông bị ám ảnh bởi giải Nobel hòa bình. Theodore Roosevelt, tổng thống Mỹ vào đầu thế kỷ 20 với chính sách ngoại giao cây gậy và củ cà rốt, năm 1906 đã được tặng thưởng vì tạo điều kiện cho hòa bình giữa Nga và Nhật tháng 9/1905 và tháo gỡ khủng hoảng giữa Pháp và Đức tháng 4/1906. Tổng thống Mỹ thứ 47 ao ước giải này cho năm 2026, nên muốn giải quyết được hòa bình Đông Âu sau thành công ở Cận Đông.

Có vẻ như Donald Trump sẵn sàng bán rẻ lợi ích hợp pháp của Ukraine để đạt được ngưng bắn. Khi tiếp tổng thống Ukraine ở Nhà Trắng hôm 17/10, ông lặp lại luận điệu của Kremlin, gây sức ép lên Volodymyr Zelensky để nhượng lại Donetsk mà cho đến nay Nga vẫn không chiếm nổi bằng vũ lực. Ông Zelensky từ mùa xuân đã chấp nhận nguyên tắc ngưng bắn tại chỗ, chính Putin từ chối vì vẫn hy vọng chiếm thêm được lãnh thổ. Thật đáng ngại khi tổng thống Mỹ đòi phải cho không Nga đất của Ukraine. Kiev nhấn mạnh, như vậy chỉ khuyến khích lòng tham của Moskva mà thôi.

"Cây gậy" Tomahawk thay cho củ cà rốt nếu muốn thành công

Do Ukraine không hề muốn giao cho kẻ thù mảnh đất của mình và đang do mình kiểm soát, cơ hội duy nhất cho hội nghị Budapest là Trump phải thay đổi quan điểm. Để thuyết phục Putin chấp nhận giải pháp đơn giản nhất là ngưng bắn, Trump có cây gậy quan trọng kiểu Roosevelt : đe dọa giao cho Ukraine hỏa tiễn Tomahawk. Có tầm bắn 2.000 km, loại hỏa tiễn được vệ tinh dẫn đường có thể gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng năng lượng Nga.

Về phía Nga, tâm lý cũng quan trọng như địa chính trị. Vladimir Putin tự coi mình là người thừa kế của tất cả Sa hoàng nhờ chiến tranh đã mở rộng đế quốc Nga, Peter the Great, Catherine II, Alexandre I, Stalin. Lo sợ Trump gởi Tomahawk cho Kiev, Putin vội gọi điện hẹn gặp, nêu ra nguy cơ leo thang đồng thời đưa ra mồi nhử là một đề nghị cũ về đường hầm giữa Alaska và Chukotka, đi qua eo biển Bering.

Putin liệu có chấp nhận đề nghị bằng vàng của Trump là bình thường hóa ngoại giao và kinh tế để chỉ đổi lấy ngưng bắn hay không ? Hanno Pevkur, bộ trưởng quốc phòng Estonia hôm qua nói với Le Figaro, ông không tin Putin sẽ quay lại Duma để nói rằng sẽ không giữ lại bốn tỉnh của Ukraine đã sáp nhập và ghi vào Hiến pháp. Và dù có ngưng bắn đi nữa, sẽ vô cùng khó để lấy lại lòng tin. Còn đối với Châu Âu, không thể để cho bức tường thành Ukraine sụp đổ, hiện phải chuẩn bị hỗ trợ Ukraine lâu dài về quân sự và tài chánh, tối thiểu 40 tỉ euro một năm, vì lợi ích trung và dài hạn.

Không có Tomahawk, Kiev tiếp tục tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga bằng vũ khí tự sản xuất trong nước. La Croix tả lại "Tại Nga, lo sợ ngày càng tăng trước tình trạng xăng dầu khan hiếm". Nhiều cây xăng giới hạn số xăng bán ra là 15 lít một ngày cho một người. Từ đầu năm, xăng tăng giá 10%, cao gấp đôi tỉ lệ lạm phát. Báo chí nhà nước trấn an là tình hình sẽ sớm được giải quyết nhưng người dân không bị lừa, họ biết rằng do bị drone Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu.

Budapest, địa điểm đầy thách thức cho Ukraine

Cũng theo Le Figaro, việc chọn Budapest làm nơi hội đàm là thách thức cho Kiev : nhắc lại kỷ niệm đau buồn đồng thời nhấn mạnh đến sự yếu kém của Châu Âu. Nhật báo lưu ý, chính trị còn là vấn đề biểu tượng, như chiếc cà vạt màu cờ Nga mà ông chủ Lầu Năm Góc Peter Hegseth đeo vào lúc tiếp Volodymyr Zelensky tại Washington.

Thủ đô Hungary là nơi mà ngày 04/12/1994, Ukraine trở thành quốc gia độc lập sau khi Liên Xô sụp đổ, dưới áp lực đã phải chấp nhận chuyển giao kho vũ khí nguyên tử cho Nga. Đổi lại, các nước ký kết bản ghi nhớ Budapest là Hoa Kỳ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc bảo đảm độc lập chủ quyền cho Ukraine. Hai mươi năm sau, Moskva chiếm Crimea và ngày 24/02/2022 bản ghi nhớ trở thành giấy lộn khi quân Nga ngang nhiên kéo sang Kiev.

Hungary còn là nước luôn chống lại viện trợ cho Ukraine, thủ tướng là đồng minh thân thiết của Donald Trump và Vladimir Putin. Nếu cuộc họp diễn ra, Victor Orban giúp Vladimir Putin quay lại Châu Âu, nơi ông ta không dám đặt chân đến từ 2022 do bị trừng phạt. Dù vậy Putin cũng phải bay vòng thật xa vì lệnh cấm của các quốc gia EU. Thượng đỉnh Budapest cũng bộc lộ sự chia rẽ của Châu Âu, đồng thời thách thức luật pháp : Vladimir Putin đang bị Tòa án Hình sự Quốc tế truy nã.

Trung Quốc : Kinh tế khó vực dậy, Tập Cận Bình tiếp tục thanh trừng

Tại Châu Á, Les Echos và Le Monde nhận xét "Ngay trong thương chiến, Tập Cận Bình cố gắng đẩy Trung Quốc tiến lên vào năm 2030". Trung ương Đảng cộng sản Trung Quốc họp tại Bắc Kinh từ hôm qua để bàn về kế hoạch năm năm lần thứ 15, trong bối cảnh nội tình và quốc tế đều căng thẳng.

Giới quan sát chú ý đến mục tiêu tăng trưởng GDP vì kế hoạch lần thứ 14 trong đại dịch không đề cập đến. Theo dự báo, sẽ vào khoảng 4-5%. Bên cạnh đó là phương hướng kinh tế chính trị của đất nước, như Tập Cận Bình đã đề ra là nâng cấp nền kinh tế nhờ "các lực lượng sản xuất mới", độc lập công nghệ, ngoại giao luôn quyết đoán, nhắm vào các nước phương Nam. Kỹ nghệ rất được các nhà kinh tế quan tâm trong lúc cạnh tranh rất quyết liệt, từ xe hơi đến pin mặt trời.

Cho đến nay, kinh tế Trung Quốc chống chọi được nhờ các biện pháp tái thúc đẩy, hàng xuất khẩu chuyển hướng sang Châu Âu và Nam Á để bù lại thị trường Mỹ. Nhưng trước đe dọa mới của Donald Trump là đánh thuế 100%, tiêu thụ nội địa giảm sút, thị trường địa ốc không thấy cải thiện, mục tiêu 5% xem chừng khó đạt nổi nếu chính quyền không trợ giá tiếp.

Cuối cùng là trò chơi quyền lực trong đảng cộng sản. Đếm các khuôn mặt hiện diện, vắng mặt và tái xuất, các nhà Trung Quốc học hình dung ra một Trung ương Đảng kỳ này, dấu hiệu báo trước cho Đại hội đảng 21 sẽ tổ chức vào cuối 2027, giúp Tập Cận Bình tại vị thêm nhiệm kỳ thứ tư. Chín sĩ quan cao cấp trong đó có một phó chủ tịch Quân ủy Trung ương đã bị khai trừ đảng vì "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật đảng", một số đã mất tích từ nhiều tháng qua. Như vậy ông Tập tiếp tục chiến dịch thanh trừng, từ khi lên ngôi năm 2012 ông đã cho điều tra tham nhũng sáu tướng lãnh, điều chưa từng thấy trong thời Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào. Trong 20 năm, hai người tiền nhiệm của Tập Cận Bình đã tấn ông hai ủy viên Bộ Chính trị, nhưng chưa bao giờ đụng đến các tướng quân đội.

Thụy My