Trump đã lạc đề khi đàm phán với Iran ?

Vì sao chính quyền Donald Trump lại đàm phán với Teheran về hồ sơ nguyên tử trong khi người dân Iran bị đàn áp đẫm máu đang mong được can thiệp ? Quân Nga bị vô hiệu hóa các thiết bị Starlink bất hợp pháp. Chiến thắng áp đảo của nữ thủ tướng Nhật Bản trong cuộc bầu cử Quốc hội, sự sụp đổ của cựu bộ trưởng Pháp Jacques Lang vì xì-căng-đan Epstein là những chủ đề được báo Pháp bàn luận hôm nay 09/02/2026.

Những người phụ nữ Iran đi ngang qua một bức tường có những hình vẽ chống Mỹ ở Teheran, ngày 05/02/2026 via Reuters - Majid Asgaripour

Iran : Thương lượng hạt nhân và nỗi khát khao dân chủ

Les Echos đặt câu hỏi "Iran, thương lượng lạc đề ?". Tại sao Donald Trump lại tái chính danh hóa một chế độ đã đàn áp đẫm máu người dân, khi thương thảo với Iran ở Mascate, thủ đô Oman ? Chính ông Trump trong nhiệm kỳ đầu đã đơn phương rút khỏi hiệp ước Vienna 2015 (JCPOA) do người tiền nhiệm Barack Obama ký.

Phải chăng Trump cảm thấy đang ở thế mạnh sau cuộc chiến 12 ngày bộc lộ những điểm yếu của Iran, và sau các cuộc biểu tình chứng tỏ chế độ thần quyền vô cùng mất lòng dân và đã ra tay tàn bạo cực điểm ? Trong lịch sử hiện đại, hiếm khi thấy có những tính toán ngoại giao xa rời thực tế chính trị xã hội như vậy. Điều quan trọng không phải là tương lai của chương trình nguyên tử Iran, mà tương lai của chế độ các giáo sĩ Hồi giáo. Cứ như là Donald Trump không nhận ra tầm cỡ của các sự kiện bi thảm ngày 08 và 09/01 vừa qua : Chỉ trong 48 giờ, hơn 30.000 người đã bị thảm sát, chủ yếu là người trẻ. Một chế độ xuống tay sát hại lớp trẻ của mình sẽ không có được tương lai.

Những vụ nổ bí ẩn liên tục xảy ra ở Iran có thể là một dạng kháng chiến tiếp diễn. Bị Mỹ phản bội, bị những kẻ đang lãnh đạo dìm trong biển máu trong sự thờ ơ của công luận thế giới, người dân Iran nhận ra rằng trước hết chỉ có thể trông cậy vào chính mình. Họ không còn gì để mất, "Thà chết hiên ngang còn hơn sống nhục". Liệu có thể tin tưởng một chế độ trong gần nửa thế kỷ qua chứng tỏ là tham nhũng, bất tài, man rợ ?

"Quả bom" có cứu nổi các giáo sĩ ?

Sở hữu vũ khí nguyên tử là sống còn đối với các giáo sĩ Hồi giáo bị ám ảnh bởi số phận Saddam Hussein ở Iraq, họ tin rằng Washington sẽ không dám tấn công như ở Baghdad năm 2003. Nhưng sau cuộc thảm sát kinh hoàng vừa qua, liệu "quả bom" có bảo vệ được chế độ thần quyền trước mối đe dọa nội tại, trước nhân dân của mình ?

Khi các nước trong vùng đứng đầu là Saudi Arabia tìm cách ngăn cản Mỹ, họ sợ một Iran nguyên tử hay sự hỗn loạn khu vực ? Họ ra sức nhấn mạnh đến nguy cơ mất trật tự, phải chăng sợ hãi chiến thắng của một "Mùa Xuân Ba Tư" ? Theo nhiều nhà phân tích, nếu chế độ thần quyền sụp đổ, Iran vẫn khó có được dân chủ vì có thể quân đội sẽ nắm quyền. Điều chắc chắn là sự dã man chưa từng thấy của chế độ khiến người dân tiếp tục chống đối dù họ vô cùng cô đơn. Trên mạng xã hội có thể đọc thấy câu nhận xét mỉa mai này : "Hơn 90 triệu người Iran muốn xin nhập tịch Palestine để thế giới còn chú ý đến mình một chút !".

Làm thế nào giải thích sự xúc động có chọn lọc đặc biệt là sự im lặng nặng nề của một số cánh tả đã vận động mạnh mẽ cho Gaza ? Phải chăng vì cả đao phủ lẫn nạn nhân đều là người Iran ? Và người hưởng lợi nhất khi chế độ thần quyền sụp đổ là Mỹ, và tệ hơn nữa là Israel ? Cuộc đàm phán ở Mascate nằm ngoài chủ đề cốt yếu. Vũ khí tối thượng là một chuyện, độc tài tối thượng lại là chuyện khác.

Ukraine : Nga bị vô hiệu hóa Starlink lậu

Trên chiến trường Ukraine, Les Echos cho biết lính Nga ngoài mặt trận nay không còn sử dụng được các thiết bị Starlink nhập lậu từ đầu tháng 2. Cho dù không lập tức dẫn đến thay đổi tương quan lực lượng, nhưng đã khiến liên lạc bị rối loạn nặng nề tại một số vị trí tiền phương, cho thấy sự lệ thuộc ngày càng tăng vào công nghệ.

Starlink là mạng internet dựa vào hàng ngàn vệ tinh trên quỹ đạo thấp của SpaceX, ban đầu dùng cho dân sự nhưng từ 2022 đã trở thành cơ sở hạ tầng quan trọng trên chiến trường Ukraine. Các thiết bị này được dùng để phối hợp các đơn vị, chuyển giao tin tình báo, giúp việc điều khiển drone được liên tục nhất là ở những vùng mà mạng trên mặt đất bị phá hủy hoặc gây nhiễu.

Lực lượng Ukraine được hưởng lợi rất nhiều nhưng từ vài tháng qua Kiev tố cáo Nga cũng sử dụng dù bị phương Tây cấm vận. Theo chuyên gia địa chính trị Joshua Kroeker, quân Nga mua lén thông qua Các tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, Gruzia hay Thổ Nhĩ Kỳ, qua trung gian Kapkaz. Nay Moskva đã mất đi một công cụ quan trọng trong liên lạc quân sự và dùng drone Shahed đánh vào các đô thị và cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine. Courrier International cho biết đó là nhờ bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov nói chuyện trực tiếp với nhà tỉ phú Elon Musk.

Giờ đây chỉ những thiết bị nào trong "danh sách trắng" được cập nhật thường xuyên với SpaceX mới hoạt động được. Trên mạng xã hội đặc biệt là Telegram, nhiều blogger và nhà phân tích quân sự Nga cho biết tình hình ngoài mặt trận rối loạn. Thậm chí người dẫn chương trình nổi tiếng trên truyền hình Nhà nước Nga, Vladimir Soloviov còn đòi tấn công nguyên tử trên vũ trụ để vô hiệu hóa các vệ tinh Starlink - một dạng cực đoan nhưng bộc lộ sự tức tối của Moskva.

Quân Nga có thể quay lại với hệ thống liên lạc cũ, nhưng không ít đơn vị có nguy cơ bị cô lập trong khi chờ đợi. Phía Ukraine, một số đơn vị không đăng ký kịp cũng tạm thời bị mất kết nối, chính quyền khẳng định hầu hết đã được giải quyết. Giai đoạn này cho thấy vị trí ngày càng lớn của cơ sở hạ tầng không gian dùng cho thương mại trong chiến tranh hiện đại, và các nhân tố tư nhân dù muốn hay không đang là trung tâm của các bài toán an ninh và răn đe.

Binh đoàn Lê dương quốc tế bị giải thể âm thầm

Cũng về Ukraine, Le Monde chú ý đến sự kiện Ukraine âm thầm giải thể Binh đoàn Lê dương quốc tế, gây thất vọng cho những chiến binh ngoại quốc đã tham gia đơn vị được thành lập sau khi Nga đổ quân sang xâm lược năm 2022. Andrii Spivak, tham mưu trưởng tiểu đoàn số 2 của binh đoàn nhận định, đây là "một sự lãng phí nguồn lực kinh khủng".

"Chúng tôi là đơn vị duy nhất trong quân đội mà tất cả các sĩ quan đều nói thông thạo hai thứ tiếng. Trung tâm tuyển mộ và huấn luyện do các ê-kíp song ngữ phụ trách. Chúng tôi đào tạo các chiến binh về các chiến thuật phòng vệ sáng tạo, gồm 2/3 là người điều khiển drone và 1/3 là bộ binh. Nhưng giờ tất cả bị giải tán, họ được gởi sang một đơn vị xung kích – một nhiệm vụ hoàn toàn khác. Các kỹ năng này có nguy cơ bị mất đi". Năm 2025, Binh đoàn Lê dương có bốn tiểu đoàn, trên lý thuyết gồm 400 đến 600 người. Trước đây người Mỹ, Pháp, Anh, Ý, Belarus, Gruzia chiếm đa số, nay các công dân Nam Mỹ nhất là Colombia đông đảo hơn.

Sự kiện một quan chức tình báo cao cấp Nga bị bắn ở ngay Moskva cũng được Le Monde quan tâm. Tướng Vladimir Alekseiev, 64 tuổi, khi ra khỏi nhà lúc 7 giờ sáng 06/02 đã bị một người giả làm người giao hàng bắn nhiều phát súng và tẩu thoát, ông ta nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Vụ tấn công này xảy ra một tháng rưỡi sau vụ ám sát tướng Fanil Sarvarov vì bom gài trong xe, cũng tại thủ đô. Ông Sarvarov là tướng lãnh thứ ba bị giết chết bằng bom, mà Moskva cho rằng tình báo Ukraine là thủ phạm.

Nhật Bản : Sanae Takaichi thắng lớn

Liên quan đến Châu Á, tất cả nhật báo đều chú ý đến chiến thắng áp đảo của thủ tướng Nhật Bản Sanae Takachi trong cuộc bầu cử Quốc hội, tìm lại sức mạnh cho Đảng bảo thủ. Bất chấp băng tuyết, cử tri đã đến phòng phiếu để trao cho đảng Dân chủ Tự do (PLD) hơn 300 trong số 465 ghế ở Hạ Viện.

Cùng với đồng minh Japan Innovation Party, phe bảo thủ sẽ kiểm soát 2/3 Hạ Viện, thông qua được những đạo luật khó qua cửa Thượng Viện. Phe đối lập trung tả bị mất cả trăm ghế. Chiến thắng này được tổng thống Donald Trump hoan nghênh, ủng hộ "một nhà lãnh đạo mạnh mẽ và khôn khéo", trong khi Bắc Kinh nhanh chóng hứa hẹn "kiên quyết đáp trả" nếu có hành động quá đáng.

Bà Sanae Takachi 64 tuổi, xuất thân từ giới bình dân, đã đánh bóng lại hình ảnh đảng PLD sau hai thất bại liên tiếp, bản thân bà đạt kỷ lục về uy tín với trên 60 % dân chúng ủng hộ. Tuy không đưa ra cải cách sâu rộng nào, nhưng công chúng đánh giá cao sự tiến thân chỉ dựa vào năng lực. Takachi hứa hẹn một nước Nhật "thịnh vượng và an toàn hơn", thúc đẩy kinh tế và sức mua. Thủ tướng Sanae Takaichi loan báo hủy bỏ thuế tiêu thụ 8 % đánh vào thực phẩm – biện pháp bị cho là dân túy, tăng cường kiểm soát biên giới. Về đối ngoại, chiến lược đối với Trung Quốc của bà rất rõ ràng. Cuối 2025, Sanae Takaichi khiến Bắc Kinh tức giận khi hàm ý là Tokyo sẽ đáp trả bằng quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan.

Pháp : Jack Lang gục ngã vì hồ sơ Epstein

Về nội tình nước Pháp, các báo đều dành nhiều giấy mực cho cựu bộ trưởng văn hóa dính vào vụ Epstein. Le Figaro chạy tít trang nhất "Vụ Epstein đã làm Jack Lang gục ngã như thế nào". Dưới áp lực quá lớn, nhân vật nổi tiếng của cánh tả Pháp đành phải từ chức viện trưởng Viện Ả Rập. Mối quan hệ với tỉ phú ấu dâm, bị cánh tả bỏ rơi, bị đặt trong vòng điều tra, ông Jack Lang không còn cách nào khác.

Xã luận của Le Figaro mỉa mai về một cánh tả nhưng túi tiền thiên về hữu. Từ lâu ông Jack Lang tự cho mình có thể làm mọi thứ, từ việc thản nhiên mặc áo cổ Mao tại Quốc hội vốn bắt buộc mặc đồ vét, cho đến việc nhận lương ở Viện Thế giới Ả Rập mà trước đây là một công việc tình nguyện. Nhân vật bất khả xâm phạm, được cho là đóng vai trò thời Mitterrand như nhà văn Malraux thời De Gaulle tên tuổi gắn liền với Ngày hội Âm nhạc và giá tiền thống nhất cho sách in, vừa bị làn gió độc cuốn đi. Tự cho là "trong sạch như tuyết trắng", nhưng bóng tối đã chiến thắng ánh sáng.

Le Monde nói đến tai tiếng cho nước Pháp, khiến cả tổng thống lẫn thủ tướng đều yêu cầu Jack Lang phải giải trình cho bộ ngoại giao. Nhật báo thiên tả Libération chạy tít ngắn gọn "Jack Lang, sự sụp đổ" và dành bốn trang báo khổ lớn cho vụ này, nhấn mạnh ông Jack Lang đại diện cho văn hóa made in France từ bốn thập niên qua.

Thụy My