Đôi mắt của Trung Quốc giúp Iran nhìn thấy mọi căn cứ Mỹ

Iran khiến Washington sửng sốt với những vụ tấn công chính xác chưa từng thấy. Theo La Croix ngày 20/07/2026, Tehran không tự nhiên trở thành thiện xạ. Đằng sau những đòn tấn công chính xác vào các căn cứ Mỹ là một hệ sinh thái công nghệ gồm vệ tinh, trí thông minh nhân tạo và dữ liệu theo thời gian thực có nguồn gốc từ Trung Quốc. Một cuộc chiến mới đang hiện ra : Không cần đưa quân ra chiến trường, chỉ cần cho đồng minh mượn đôi mắt.

Ảnh ghép cho thấy ba drone hải chiến của Mỹ áp sát căn cứ hải quân Bandar Abbas của Iran, ngày 12/07/2026. U.S. Central Command via AP

Trung Đông đứng trước nguy cơ một cuộc chiến mới

Les Echos nhận định "Các cuộc tấn công "trả đũa" giữa Iran và Hoa Kỳ đã vượt qua một ngưỡng mới". Vào ngày thứ 32 kể từ khi ký kết bản ghi nhớ, vẫn chưa rõ liệu đây là một loạt vụ vi phạm lệnh ngừng bắn hay là sự leo thang mới có nguy cơ lan rộng ra khắp Trung Đông. Các tuyên bố từ nhiều phía dường như hướng về khả năng thứ hai này, với việc Donald Trump hứa hẹn "cửa địa ngục" cho các lãnh đạo Tehran, còn Mojtaba Khamenei, nhà lãnh đạo vô hình của Iran, muốn "dạy cho Hoa Kỳ những bài học không thể nào quên".

Tuy nhiên, đôi bên có vẻ vẫn giới hạn trong phạm vi "mắt đổi mắt, răng đổi răng". Hôm thứ Bảy, Mojtaba Khamenei và thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi Tehran tuyên bố không còn tôn trọng các cam kết trong thỏa thuận khung, nhưng việc này không được trưởng đoàn đàm phán Iran là Mohammad Bagher Ghalibaf, lẫn tổng thống Pezeshkian và ngoại trưởng Araghchi xác nhận. Các nhân vật ôn hòa đều không thấy xuất hiện sau đám tang của Ali Khamenei.

Những cuộc tấn công chính xác bất thường của Iran

Căng thẳng tăng cao sau cái chết của quân nhân Mỹ thứ ba tại bắc Iraq, tổng cộng 17 binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng kể từ đầu cuộc chiến vào tháng 2. Tình trạng này rất đáng lo ngại, vì có vẻ Iran đã thích ứng được với công nghệ tiên tiến hoặc được Trung Quốc và Nga hướng dẫn. Những vụ oanh kích hồi tháng 2, tháng 3 vào Israel không chính xác như vậy. Hôm Chủ nhật Iran lại tấn công tiếp vào Jordan, nhưng lần này các hỏa tiễn bị chặn, chủ yếu nhờ Israel.

Các nước vùng Vịnh trong tình trạng báo động vì Tehran đánh vào các địa điểm dân sự thiết yếu. Đặc biệt Kuwait tố cáo Iran vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế : một nhà máy khử nước biển bị tấn công liên tiếp khiến nước này phải kêu gọi hạn chế sử dụng nước. Giao thông tại eo biển Hormuz trở lại ở mức tối thiểu.

Le Figaro cho biết tổng thống Mỹ vào đầu tháng 6 đã thổ lộ với các cố vấn thân cận là sẽ tái diễn "chiến tranh tổng lực" chỉ khi nào lại có thương vong của binh sĩ Mỹ. Sau khi mất thêm ba quân nhân, một trong những phó văn phòng là Dan Scavino đã đăng lên mạng X hình ảnh pháo đài bay B-2 được các tiêm kích hộ tống, bộ trưởng quốc phòng Pete Hegseth tuyên bố "Những hy sinh chỉ củng cố thêm quyết tâm chiến đấu". Tuy nhiên Donald Trump vẫn kín tiếng. Còn chưa đầy bốn tháng là đến bầu cử giữa kỳ, Nhà Trắng có vẻ vẫn chìm trong màn sương mù chiến lược.

Vệ tinh Trung Quốc : Bí mật phía sau các mục tiêu Mỹ bị oanh kích

La Croix giải thích "Tehran thách thức quân đội Hoa Kỳ nhờ vệ tinh Trung Quốc như thế nào". Washington nhận ra rằng năng lực không gian của Iran chủ yếu do Trung Quốc cung cấp. Hoa Kỳ bất ngờ khi căn cứ không quân Muwaffaq Salti ở Jordan hôm 17/07 bị tấn công bằng drone, hỏa tiễn đạn đạo, dẫn đến việc hai quân nhân Mỹ tử thương.

Hoa Kỳ trả đũa bằng một trận bão lửa lên Sirik, thành phố cảng nhìn ra eo biển Hormuz. Tehran bèn tập trung vào các căn cứ Mỹ ở Kuwait, phá hủy một nhà máy nước và điện. New York Times dẫn các nguồn tin quân sự nhận định, đây là dấu hiệu cho thấy Iran không chỉ còn nhiều hỏa tiễn mà đã quen tránh được hệ thống phòng không Mỹ. Hơn nữa, còn tấn công rất chính xác, vào các kho trữ nhiên liệu của căn cứ quân sự Mỹ Azraq, cũng ở Jordan, và những nhà chứa phi cơ.

Nhà nghiên cứu Florence Duveiller thuộc Viện Quan hệ Quốc tế Pháp nhấn mạnh đến hiệu quả oanh kích của Tehran. Cho đến nay Iran chỉ có hình ảnh vệ tinh với độ phân giải nhiều mét, trong khi chỉ có thể tấn công chính xác như vậy với độ phân giải chưa đầy một mét. Financial Times cho biết năm 2024 Tehran đã mua một vệ tinh dân sự Trung Quốc là TEE-01B có độ phân giải 50 centimet với giá 32,3 triệu euro, để dùng cho mục đích quân sự. Trung tâm kiểm soát đặt ở Hoa lục, nên không thể tấn công.

Mặt khác, Vệ binh Cách mạng dùng dịch vụ tổng hợp dữ liệu bằng trí thông minh nhân tạo của một công ty Trung Quốc là MizarVision. Florence Duveiller lưu ý, những hình ảnh được công bố, cùng với các phân tích gần như thời gian thực đi kèm, có chất lượng và độ chính xác đáng kinh ngạc. Việc di chuyển phi cơ, vị trí của nhà chứa máy bay, kho nhiên liệu, trận địa tên lửa, trạm radar và các điểm tập trung binh lính đều được xác định tự động.

Bắc Kinh phủ nhận mọi liên quan, nói rằng đó là hình ảnh từ "các nguồn mở" hoặc các nguồn thương mại. Các công ty khác không phải của Trung Quốc như Airbus bị các viên chức Mỹ nghi là cung cấp hình ảnh cho Mizar­Vision, nhưng công ty này bác bỏ, khẳng định luôn tuân thủ chế độ trừng phạt. Số lượng lớn các nhân tố công cũng như tư, thuộc phương Tây hay không, có thể cung cấp dữ liệu hình ảnh khiến khó thể kiểm soát nổi. Đây là cách mà Iran tăng cường sức mạnh tấn công của mình, mà các cường quốc quân sự hàng đầu thế giới không hề hay biết.

Kiev hứng chịu một trong những trận mưa hỏa tiễn dữ dội nhất

Trong khi Trung Đông căng thẳng, thì "Kiev trải qua một đêm bị đánh bom ác liệt, với bối cảnh khủng hoảng chính trị". Le Figaro cho biết đến 2 giờ 38 phút sáng, quân Nga dồn dập bắn hỏa tiễn đạn đạo và siêu thanh với tốc độ bất thường là 40 quả trong vòng một giờ. Tổng thống Volodymyr Zelensky coi đây là "một trong những đợt tấn công đạn đạo dữ dội nhất vào Kiev".

Phòng không Ukraine bắn hạ được 108 drone, một hỏa tiễn Kh-59/69 và 17 hỏa tiễn đạn đạo hay Zircon, nhưng 23 hỏa tiễn và 10 drone đã rơi trúng mục tiêu. Nhiều người dân thủ đô không còn muốn xuống hầm trú ẩn vì drone Shahed bay chậm nhưng tên lửa rất nhanh khó thể tránh khỏi. Được Donald Trump cho phép nhưng việc sản xuất các hỏa tiễn PAC-3 để chặn vũ khí đạn đạo chỉ có thể bắt đầu sớm nhất là cuối năm.

Ukraine : Cuộc đối đầu giữa cải cách và truyền thống

Bên cạnh đó, tổng thống Ukraine còn gặp khó khăn trong nội bộ. Cách Dinh tổng thống vài cây số, mấy trăm người lại tiếp tục biểu tình, từ phản đối việc cách chức bộ trưởng quốc phòng Fedorov nay đã mở rộng sang một phong trào rộng lớn hơn, chống lại tổng tư lệnh Oleksandr Syrsky. Từ hai ngày qua, người biểu tình hô to "Syrsky hãy ra đi !", một số giơ biểu ngữ có hình một miếng phô mai bị gạch chéo, vì tên Syrsky trong tiếng Ukraine gần với chữ "phô mai", biệt danh được một số quân nhân đặt cho ông.

Tờ Ukrainska Pravda phân tích : "Dưới mắt công chúng, cuộc xung đột giữa bộ quốc phòng và Bộ Tổng tham mưu đã biến thành cuộc đối đầu giữa cải cách và nguyên trạng. Một tình thế tiến thoái lưỡng nan". Theo Financial Times, Zelensky muốn thay thế ông Syrsky. Cuối tuần rồi, ông họp các thủ lãnh quân sự để đánh giá tình hình mặt trận và cân nhắc về người kế nhiệm. Syrsky có thể bị cách chức nếu nếu tìm được người đủ năng lực bảo đảm chuyển giao suôn sẻ mà không làm suy yếu tiền tuyến.

Một quân nhân tham gia biểu tình nói : "Việc ông ấy can thiệp quá sâu đã gây khó chịu trong một thời gian dài. Theo tôi, một số tướng lĩnh giỏi hơn ông Syrsky rất nhiều ở cả cấp độ chiến lược và tác chiến". Fedorov và Syrsky thể hiện hai tầm nhìn đối lập về chiến tranh. Cựu bộ trưởng quốc phòng đặt cược vào drone và tự động hóa, còn vị tướng này vẫn kiên định với cách đánh truyền thống tập trung vào bộ binh và pháo binh.

Fedorov, từ Bộ trưởng quốc phòng đến "Sa hoàng công nghệ quân sự" ?

Hôm thứ 7, Fedorov hé ra một tia hy vọng, nói rằng đối thoại đang diễn ra. Theo trang ZN của Ukraine, tổng thống Zelensky muốn giao phó cho ông vai trò mới là người điều phối công nghệ quân sự, nói cách khác là "Sa hoàng của miltech". Nhà chính trị học Volodymyr Fessenko giải thích, mô hình này được Hoa Kỳ sáng tạo nhằm tập trung các lãnh vực chiến lược, và các đồng minh phương Tây sẽ ủng hộ để bảo toàn chuyên môn của Fedorov trong lãnh vực chiến tranh kỹ thuật số.

Đối với Zelensky và Fedorov, đây có thể là một sự thỏa hiệp tạm thời, nhưng mối quan hệ của họ sẽ không bao giờ như trước nữa. Ngược lại một số người biểu tình sẽ thất vọng, vì nhiều người đã coi Fedorov là lãnh đạo tương lai của phe đối lập - một vai trò mà cựu bộ trưởng trẻ tuổi dường như chưa sẵn sàng đảm nhận.

Les Echos đánh giá "Tại Ukraine, phong trào phản kháng làm phức tạp thêm công cuộc cải cách của Zelensky". Những thay đổi trong chính phủ đã bị cuộc khủng hoảng xung quanh Fedorov che khuất. Hôm thứ Năm Quốc Hội đã thông qua với 264 phiếu nội các của tân thủ tướng Serhy Korestskyi, nhiều nhân vật quan trọng vẫn tại vị. Không thể tổ chức bầu cử vì thiết quân luật, việc cải tổ nội các là một trong những công cụ mà Volodymyr Zelensky có được. Nhưng có thể gây phản tác dụng vì bộc lộ những rạn nứt trong bộ máy quân sự và thúc đẩy trở lại tranh cãi về việc tập trung quyền lực trong tay tổng thống.

World Cup 2026 : Cổ động viên mang không khí bóng đá đến nước Mỹ

Các báo có đánh giá khác nhau về Cúp bóng đá thế giới 2026. Libération nhận xét, giải đấu được cứu vãn nhờ bầu không khí do những cổ động viên Mỹ La-tinh, Scotland và Na Uy tạo ra. Nước Mỹ không có văn hóa bóng đá như láng giềng Mexico, và trong sáu tuần qua chừng như không bị nhiễm con virus này. Chính người hâm mộ Mỹ La-tinh đã mang đến bầu không khí sôi động cho World Cup. Nếu không có những chiếc áo mang màu sắc Argentina, Colombia và Mexico, giải đấu có lẽ đã gần như không được chú ý ở Hoa Kỳ.

Người Argentina, cho đến tận trận chung kết vào Chủ nhật, đã để lại dấu ấn của mình bằng những bài hát cổ vũ. Người Mexico thì có mặt ở khắp mọi nơi, mọi lúc. Họ ăn mừng sau mỗi trận đấu như thể đó là trận cuối cùng. Cổ động viên Scotland được coi là tuyệt vời nhất với những chiếc kilt truyền thống và những lít bia, lúc nào cũng vui tươi ; hay người Na Uy và những tiếng hô kiểu Viking kéo dài từ khán đài đến tận Times Square.

Tại những thành phố diễn ra các trận thi đấu, vài ngày trước khi đội nhà tỉ thí, hàng đoàn cổ động viên ngoại quốc mặc áo đội tuyển, mang cờ xí đổ về, khi đó các quán bar Mỹ bắt đầu chiếu các trận bóng. Thách thức lớn nhất là hậu cần, một World Cup trải rộng trên ba quốc gia rộng lớn, nơi xe hơi là phương tiện di chuyển chính. Đây là Cúp bóng đá thế giới mang lại lợi ích nhiều nhất trong lịch sử, với giá vé từ 200 đô la đến 188.000 đô la. Nhật báo thiên tả cho rằng sau trận chung kết còn lại một vị đắng : ước gì giải đấu được tổ chức tại một quốc gia yêu bóng đá hơn.

Pháp : Sau niềm vui ban đầu, đến lượt nước mắt rơi

Le Figaro nói về "Niềm vui và nước mắt". Như thường lệ, trước khi World Cup khởi tranh, người ta ít nói về chính giải đấu. Donald Trump chiếm sóng với những phát ngôn và sự can thiệp của ông vào công tác tổ chức, hạn chế đi lại, quảng cáo được ngụy trang thành giờ giải lao, sự Mỹ hóa của giải đấu… World Cup "made in USA" đầy những tranh cãi. Rồi một khi quả bóng lăn trên sân, bóng đá mới trở thành tâm điểm. Các sân vận động - được thiết kế tuyệt đẹp - chật kín người. Các chương trình truyền hình phá kỷ lục lượng xem.

World Cup kỳ này chứng kiến ​​sự sụp đổ của một số đội bóng vĩ đại. Brazil (5 lần vô địch) không còn những nghệ sĩ. Đội tuyển Đức (4 lần vô địch) đã mất đi nguồn cảm hứng. Nhiều quốc gia Châu Phi đã suýt tạo nên bất ngờ : Cap-Vert, Bờ Biển Ngà, Senegal, Ai Cập… Liệu bóng đá có phải là tấm gương phản chiếu địa chính trị ? Toàn cầu hóa đã làm đảo lộn thứ bậc của các quốc gia bóng đá.

Đối với Pháp, World Cup lần này nhắc nhở bóng đá không phải là một môn khoa học chính xác. Được coi là ứng cử viên vô địch, đội tuyển có thể mang lại một tia hy vọng, khôi phục hình ảnh quốc gia và khơi dậy lòng yêu nước. Hơn nữa, lại vào ngày lễ Quốc khánh. Tiếc thay, đội tuyển đã dừng bước ở bán kết. Sau niềm vui là những giọt nước mắt. Bộ ba tấn công (Mbappé-Olise-Dembélé) đã không rời sân trong tiếng vỗ tay. Thật đáng tiếc cho Didier Deschamps, trong mười bốn năm qua đã viết nên những chương huy hoàng nhất trong lịch sử bóng đá Pháp.

Thụy My