Năm 2025 : Trung Quốc trở thành đối thủ "đồng cân đồng lạng" với Hoa Kỳ

Sự trỗi dậy của Trung Quốc trong năm 2025, đàm phán hòa bình cho Ukraine, vai trò của Đài Loan đối với địa chính trị toàn cầu là ba trong số những chủ đề được các tờ báo Pháp khai thác sâu hôm nay, 30/12/2025.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Mỹ Donald Trump. © FMM

Về địa chính trị, trang nhất của tờ Les Echos chú ý đến sự trỗi dậy của Trung Quốc trong năm 2025, trở thành đối thủ "đồng cân đồng lạng" với Hoa Kỳ. Trước năm 2025, Trung Quốc được coi là đối thủ tiềm năng của Mỹ. Tuy nhiên, kể từ khi Donald Trump trở lại Nhà Trắng, ông đã đối đầu trực tiếp với chủ tịch Tập Cận Bình, khiến Trung Quốc trở thành đối thủ ngang tầm với Mỹ. Dù tỏ ra tự tin, Donald Trump đã không thành công trong việc gây sức ép với Trung Quốc, đặt dấu hỏi về vị thế dẫn đầu của Hoa Kỳ.

Một trong những cuộc đối đầu nổi bật là việc Hoa Kỳ muốn chiếm lại kênh đào Panama, một tuyến đường thủy quan trọng mà Mỹ từng xây dựng và đã trả lại cho Panama vào năm 1979. Đây là một khu vực chiến lược đối với thương mại toàn cầu. Một nhóm nhà đầu tư Mỹ, trong đó có BlackRock và MSC, đã đạt thỏa thuận với CK Hutchison của Hồng Kông về việc mua lại kênh đào với giá 22,8 tỷ đô la. Tuy nhiên, Trung Quốc đã phủ quyết thỏa thuận này vì cảm thấy bị phớt lờ. Một giải pháp tạm thời đã được tìm ra khi công ty vận tải Cosco của Trung Quốc nắm giữ một phần cổ phần trong liên doanh mới. Tuy nhiên, chính quyền Bắc Kinh sau đó đòi nắm quyền kiểm soát đa số và quyền phủ quyết, điều không thể chấp nhận đối với Washington.

Bên cạnh đó, vấn đề khoáng sản hiếm cũng là một trong những lá bài quan trọng mà Trung Quốc nắm giữ. Nhờ vào ưu thế trong việc khai thác và chế biến khoáng sản hiếm, Trung Quốc đã có thể gây sức ép với Mỹ trong suốt năm 2025. Sau khi Donald Trump áp thuế quan đánh vào hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách áp dụng quy định về giấy phép xuất khẩu đối với các khoáng sản hiếm, khiến các ngành công nghiệp Mỹ gặp khó khăn, đặc biệt là ngành ô tô và quốc phòng. Dù sau đó đã có các cuộc đàm phán và "đình chiến", Mỹ vẫn phụ thuộc vào nguồn khoáng sản này trong ngắn hạn.

Mặc dù Mỹ có nhiều công cụ để đối phó với Trung Quốc, Donald Trump đôi khi lại không sử dụng chúng, điển hình là vấn đề TikTok. Mặc dù Quốc hội Mỹ yêu cầu cấm TikTok do lo ngại về ảnh hưởng gia tăng của Trung Quốc đối với người dùng Mỹ, tổng thống Trump đã không ban hành lệnh cấm mạng xã hội này. Ông còn khuyến khích tỷ phú Larry Ellison liên kết với các nhà đầu tư khác để mua lại nền tảng của Trung Quốc, với điều kiện nếu Bắc Kinh chấp thuận, công ty mua lại sẽ kiểm soát dữ liệu người dùng và bảo mật thuật toán. Tuy nhiên, ByteDance, công ty mẹ của TikTok, vẫn sẽ thu lợi từ quảng cáo và thương mại điện tử.

Nhật báo kinh tế kết luận, mặc dù Mỹ đã áp dụng nhiều biện pháp gây sức ép trong cuộc chiến thương mại, kết quả cuối cùng lại cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Trung Quốc đạt thặng dư thương mại kỷ lục lên đến 1.000 tỷ đô la với phần còn lại của thế giới. Dù Donald Trump đã tìm cách cô lập Trung Quốc thông qua các đòn thuế quan, kết quả là các mức thuế đã giảm xuống và hàng hóa "made in China" vẫn giữ được sức hút, đặc biệt là so với các sản phẩm Châu Âu có chi phí sản xuất cao hơn.

Đàm phán hòa bình cho Ukraine : Kiev nhượng bộ, Moskva thì sao ?

Trang nhất và bài xã luận của tờ Le Figaro tiếp tục chú ý đến những đàm phán hòa bình cho Ukraine. Tư dinh Mar-a-Lago của tổng thống Mỹ Donald Trump đã trở thành tâm điểm của mọi sự chú ý của ngoại giao toàn cầu. Vào Chủ nhật 28/12, chủ nhân Nhà Trắng đã bày tỏ "sự lạc quan" với đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky, khẳng định thỏa thuận hòa bình đã đạt được đến "95%".

Tổng thống Ukraine, bị sỉ nhục trong Phòng Bầu dục vào tháng 2, đã đồng ý nhượng bộ đôi phần. Kiev đồng ý rút quân khỏi Donbass để tạo ra một "khu vực kinh tế phi quân sự và trung lập" nếu quân đội Nga cũng rút đi. Nhật báo thiên hữu nhận định đây là một bước đi mạo hiểm vì Moskva đã vi phạm nhiều lần các thỏa thuận trước đó.

Đổi lại, các quốc gia phương Tây sẽ cung cấp cho Ukraine một sự bảo đảm an ninh tương tự như Điều 5 của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO), với sự hỗ trợ quân sự nếu cần. Tuy nhiên, một điều khoản có thể gây tranh cãi : nếu Ukraine "vô cớ" tiến quân vào những vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát, bảo đảm an ninh sẽ bị hủy bỏ.

Điều khó khăn nhất vẫn còn ở phía trước : Donald Trump phải hiểu rằng đồng nhiệm Nga Vladimir Putin mới là trở ngại cho hòa bình. Le Figaro nhấn mạnh tổng thống Mỹ là người duy nhất có thể gây áp lực buộc điện Kremlin phải nhượng bộ, đặc biệt là về Donbass và nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Nếu muốn được coi là người mang lại hòa bình, Donald Trump phải làm cho Vladimir Putin hiểu rằng sẽ không trao cho chủ nhân điện Kremlin những thứ mà ông ta đã không chiếm được bằng vũ lực.

Vai trò của Đài Loan đối với địa chính trị toàn cầu

Le Figaro cũng dành trang nhất cho cuộc tập trận quy mô lớn mà Trung Quốc khởi động hôm qua xung quanh Đài Loan. Mặc dù cuộc sống ở hòn đảo không bị ảnh hưởng nghiêm trọng, quân đội Đài Loan đã phải nâng cao cảnh giác và triển khai các tàu tuần tra trong lúc quân đội Trung Quốc bắt đầu bắn đạn thật trong các khu vực tập trận. Điều này đã làm thay đổi một số đường bay trong khu vực.

Nhiều người dân Đài Loan không quá bận tâm về cuộc tập trận bởi họ đã quá quen với những áp lực từ Trung Quốc. Tuy nhiên, một số người nhận thức rõ rằng Đài Bắc cần phải tiếp tục nâng cao khả năng phòng thủ. Trong khi đó, Bắc Kinh, thông qua chiến dịch tuyên truyền "Nhiệm vụ Công lý 2025", đang gửi đi những thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm thống nhất Đài Loan, đồng thời dằn mặt các quốc gia ủng hộ Đài Loan, đặc biệt là Mỹ và Nhật Bản.

Cuộc tập trận này không chỉ phản ánh mục tiêu quân sự của Trung Quốc, mà còn có mục đích địa chính trị, đặc biệt là trong bối cảnh Mỹ gần đây đã phê duyệt hợp đồng bán vũ khí trị giá 11 tỷ đô la cho Đài Loan. Trong bối cảnh hoạt động quân sự gia tăng, nền kinh tế Đài Loan vẫn ổn định nhờ vào ngành công nghiệp bán dẫn, vốn đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này càng làm Đài Loan trở thành một điểm chiến lược trong mắt các đại cường, đặc biệt là Hoa Kỳ.

Về phần mình, bài xã luận của nhật báo công giáo La Croix nhấn mạnh cuộc đối đầu giữa Trung Quốc và Đài Loan không chỉ là vấn đề song phương, mà còn phản ánh cuộc xung đột địa chính trị giữa các cường quốc. Trung Quốc đang tìm cách khẳng định quyền kiểm soát đối với Đài Loan, coi đây là một phần của chiến lược mở rộng sức mạnh hải quân và kiểm soát khu vực, đi ngược lại với lập trường của Mỹ hay Nhật Bản, những quốc gia đang bảo vệ tự do hàng hải và nguyên tắc dân chủ.

Đài Loan không chỉ là một điểm nóng khu vực, mà còn là biểu tượng cho việc bảo vệ các giá trị dân chủ và tự do. Sự hỗ trợ của Mỹ và các quốc gia phương Tây dành cho Đài Loan không chỉ nhằm duy trì ổn định khu vực, mà còn để bảo vệ một chế độ dân chủ đang đối đầu với sự trỗi dậy của một nước Trung Quốc ngày càng theo đuổi mô hình độc tài. Các cuộc tập trận này, cùng với các hành động tuyên truyền, phản ánh rõ sự bất định về tương lai của Đài Loan và vai trò của hòn đảo trong cuộc đối đầu lớn hơn giữa dân chủ và độc tài.

Đông Nam Á : Lừa đảo trực tuyến trở thành vấn nạn toàn cầu

Trang nhất và hồ sơ lớn của nhật báo thiên tả Libération hôm nay báo động về các mạng lưới lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á đang phát triển mạnh mẽ, với hàng nghìn nạn nhân bị lừa và buộc phải làm việc trong các trung tâm lừa đảo, thường gắn liền với các sòng bạc. Những cơ sở này, chủ yếu nằm ở các quốc gia như Cam Bốt, Miến Điện, Lào hay Philippines, đã trở thành hiện trường của lao động cưỡng bức, nơi các nạn nhân bị giam giữ, tra tấn và buộc phải tham gia vào các hành vi lừa đảo trên mạng. Quy mô của ngành công nghiệp này rất lớn. Tổ chức Liên minh chống gian lận toàn cầu (GASA) ước tính, trong một năm, các nạn nhân trên toàn cầu đã mất khoảng 442 tỷ đô la do các hình thức gian lận trực tuyến.

Các nạn nhân thường được tuyển dụng qua những lời mời làm việc giả mạo, hứa hẹn mức lương cao, nhưng thực tế lại bị giam giữ trong các trung tâm, nơi họ phải chịu đựng bạo lực cả thể chất và tinh thần. Hầu hết các nạn nhân là thanh niên, bị buộc phải tham gia vào các trung tâm chuyên về lừa đảo qua email, lấy cắp thông tin cá nhân hoặc lừa tình. Trong một số trường hợp, như hai công dân Hàn Quốc được cứu thoát ở Cam Bốt, các nạn nhân bị giam trong các cơ sở tồi tệ, bị hành hạ, và nếu tìm cách trốn thoát, có thể bị trừng phạt nặng, thậm chí là mất mạng.

Vụ Park Min-ho, một sinh viên Hàn Quốc, bị giết hại sau khi bị bắt cóc và tra tấn, đã gây chấn động Hàn Quốc và làm dấy lên khủng hoảng ngoại giao giữa Seoul và Phnom Penh. Mặc dù các nỗ lực hồi hương nạn nhân đã được triển khai, nhưng vẫn còn hàng nghìn người khác mắc kẹt trong các mạng lưới lừa đảo này. Nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Mỹ và Anh đã tăng cường các biện pháp trừng phạt, phong tỏa tài sản của những tổ chức tội phạm như Prince Group tại Cam Bốt, bị cáo buộc gian lận và rửa tiền.

Miến Điện, quốc gia đang chìm trong nội chiến sau cuộc đảo chính quân sự năm 2021, đã trở thành trung tâm của ngành công nghiệp tội phạm này. Các cơ sở lừa đảo đã tăng lên nhanh chóng, đặc biệt dọc theo biên giới Thái Lan, nơi mà điều kiện làm việc rất khắc nghiệt. Những người không đem lại đủ lợi nhuận thường bị đánh đập. Các thanh niên thất nghiệp buộc phải làm việc trong những cơ sở này, trong khi những người khác, như Deedee, từng đi lừa đảo, cho biết họ không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc tham gia vào đường dây này để mưu sinh.

Tình hình hiện tại vô cùng nghiêm trọng và cần có phản ứng toàn cầu. Theo Amy Miller, một nhà hoạt động nhân quyền, mặc dù ngày càng có nhiều nỗ lực giải cứu các nạn nhân được thực hiện, mức độ nghiêm trọng và sự tinh vi của các mạng lưới này vẫn chưa được đánh giá đúng mức, đặc biệt là từ phía phương Tây. Vấn đề gian lận trực tuyến và buôn bán người không chỉ là vấn đề của Đông Nam Á, mà đã trở thành một vấn đề toàn cầu, gắn liền với tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia.

Pháp : Tưởng niệm nữ diễn viên Brigitte Bardot

Về văn hóa, nhật báo Le Monde dành trang và hồ sơ lớn để tưởng niệm Brigitte Bardot, nữ diễn viên nổi tiếng người Pháp, qua đời ở tuổi 91 hôm 28/12. Bà đã đóng vai chính trong 56 bộ phim trước khi giã từ sự nghiệp vào năm 1973 và chuyển sang hoạt động bảo vệ quyền động vật.

Sự nghiệp điện ảnh của bà khởi sắc nhờ bộ phim Et Dieu… créa la femme (Và Thượng đế… đã tạo ra đàn bà) (1956), do Roger Vadim đạo diễn, đã tạo ra một cuộc cách mạng trong ngành điện ảnh và xã hội thời bấy giờ. Bộ phim đưa Brigitte Bardot trở thành một biểu tượng, với hình ảnh một người phụ nữ dám phá vỡ những quy chuẩn xã hội.

Khi bộ phim ra mắt, bà Bardot chưa phải là một ngôi sao lớn, chỉ mới tham gia vào khoảng 15 bộ phim và chủ yếu đóng các vai phụ. Một số người đã mô tả bà như một cô gái xinh đẹp, quyến rũ, nhưng vẫn chưa thể hiện được tầm ảnh hưởng lớn của mình. Tuy nhiên, Et Dieu… créa la femme đã biến Brigitte Bardot thành một huyền thoại.

Phan Minh