Tương lai bất định của Gaza sau cuộc chiến Israel - Iran
Thời sự sôi sục ở Trung Đông, từ Iran đến dải Gaza là chủ đề được báo chí Pháp khai thác nhiều trong số báo ra ngày hôm nay, 27/06/2025.
Các em nhỏ ngồi trên đống đổ nát của ngôi nhà bị phá hủy do xung đột tại Beit Lahia, Dải Gaza ngày 3/3/2025.
Tương lai bất định của Gaza
Về Trung Đông, tờ Libération chạy tựa trang nhất "Nạn đói hoành hành ở Gaza". Bài xã luận của nhật báo thiên tả ghi nhận số người chết do các cuộc không kích ở dải đất này đã vượt quá 56.000, và điều này một lần nữa cho thấy không còn thời gian để chần chừ.
Sau khi đơn phương tuyên bố kết thúc "cuộc chiến 12 ngày" giữa Israel và Iran, liệu Donald Trump có thể chấm dứt cuộc chiến từ 628 ngày qua tại Gaza theo cách tương tự ? Hôm qua, có 56 người Palestine được cho là thiệt mạng do đạn pháo của Israel, nâng tổng số người chết lên hơn 56.000 kể từ khi Israel bắt đầu đáp trả không thương tiếc cuộc tấn công của tổ chức Hamas hồi tháng 10/2023. Nhà nước Do Thái đang bị cộng đồng quốc tế gây áp lực nhằm chấm dứt điều mà thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez gọi là "thảm họa diệt chủng".
Ngoài ra, cũng có những tiếng nói phản đối chiến tranh trong nội bộ Israel. Một đồng minh thân cận của thủ tướng Netanyahu, dân biểu Moshé Gafni, đã tuyên bố không còn hiểu tại sao Israel tiếp tục chiến đấu. Libération nhận định cuộc chiến này dường như ngày càng gắn liền với tương lai chính trị của thủ tướng Netanyahu, đã củng cố vị thế trong 12 ngày qua.
Áp lực cũng đến từ các quốc gia Vùng Vịnh, những nước khó có thể ký kết những hợp đồng kinh tế lớn với Donald Trump, trong bối cảnh người dân Gaza đang chết đói. Đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff đã bất ngờ thông báo việc thúc đẩy các cuộc đàm phán giải cứu con tin Israel đang bị giam cầm ở Gaza, đồng thời mở rộng những thỏa thuận bình thường hóa quan hệ giữa Israel và Saudi Arabia sang các quốc gia Ả rập khác. Điều này cho thấy tổng thống Mỹ mong muốn Trung Đông có được hòa bình sớm nhất có thể.
Benjamin Netanyahu bị Donald Trump chi phối
Nhìn sang Israel, nhật báo kinh tế Les Echos có bài viết về việc thủ tướng Benjamin Netanyahu đang hoàn toàn bị Donald Trump chi phối. Tổng thống Mỹ mới đây đã ngăn cản các cuộc không kích của Israel vào Iran và kêu gọi hủy bỏ phiên tòa xét xử thủ tướng Israel về tội tham nhũng, vào lúc ông đang bị truy tố trong ba vụ án khác nhau. Nếu phiên tòa không bị hủy, tổng thống Trump có thể sẽ đề nghị đồng nhiệm Israel Isaac Herzog ban sắc lệnh ân xá. Sự can thiệp chưa từng có này đối với các vấn đề nội bộ Israel cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng tăng của Benjamin Netanyahu vào Donald Trump. Thủ tướng Netanyahu đã buộc phải tuân theo yêu cầu của Mỹ, ra lệnh cho các chiến đấu cơ Israel quay đầu sau khi chủ nhân Nhà Trắng kêu gọi Nhà nước Do Thái ngưng bắn với Iran.
Tại Israel, sự can thiệp của Mỹ gây chia rẽ sâu sắc trong chính giới. Một số bộ trưởng hoan nghênh sự hỗ trợ từ Washington, trong khi nhiều người khác lên tiếng phản đối vì cho rằng đây là hành động vi phạm chủ quyền quốc gia. Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid cho rằng tổng thống Trump muốn gây áp lực buộc thủ tướng Netanyahu chấm dứt chiến tranh ở dải Gaza. Đảng Likud đang có uy tín nhờ những chiến thắng quân sự trong cuộc xung đột gần đây, nhưng liên minh của thủ tướng Netanyahu vẫn có thể bị yếu thế trước một liên minh trung dung cánh tả. Israel có thể sẽ tiến hành bầu cử trước thời hạn vào tháng 10/2026, trong bối cảnh nội bộ ngày càng lục đục.
Không kích của Mỹ vào Iran buộc Bắc Triều Tiên thay đổi chiến lược
Sau các cuộc không kích của Israel và đặc biệt là của Mỹ vào các cơ sở hạt nhân Iran, Bắc Triều Tiên, quốc gia cũng sở hữu vũ khí hạt nhân, có thể sẽ xem xét lại chiến lược của mình. Tờ La Croix nhận định Bình Nhưỡng có thể sẽ có hai hướng hành động : hoặc mở lại đàm phán với Donald Trump, hoặc đẩy nhanh và hiện đại hóa các chương trình tên lửa và hạt nhân của mình.
Chế độ Bắc Triều Tiên đã lên án mạnh mẽ các cuộc không kích nêu trên. Mặc dù các chuyên gia quốc tế ước tính Bình Nhưỡng đang có hơn 50 đầu đạn hạt nhân, giới lãnh đạo Bắc Triều Tiên nay nhận ra rằng Hoa Kỳ, dưới thời Donald Trump, sẵn sàng tấn công phủ đầu. Cho nên quốc gia Đông Á này phải xem xét lại chiến lược răn đe hạt nhân của mình.
Theo chuyên gia Brad Glosserman của tờ báo Nhật The Japan Times, Kim Jong-un chắc chắn cảm thấy an toàn nhờ chương trình hạt nhân của mình. Tuy nhiên, một quốc gia có chương trình hạt nhân đang phát triển vẫn có thể bị tấn công là điều khiến lãnh đạo Bắc Triều Tiên lo ngại.
Chad O’Carroll, nhà phân tích ở Seoul, cho biết giới chuyên gia vẫn chưa thống nhất được về phản ứng của Kim Jong-un : liệu ông sẽ xem các cuộc không kích của Mỹ như một lời cảnh báo để trở lại bàn đàm phán, hay như động lực để thúc đẩy chương trình hạt nhân của mình. Vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên sẽ sớm trở thành ưu tiên của Mỹ, sau các hồ sơ Nga, Ukraine và Iran.
Về mặt ngoại giao, Hoa Kỳ đã nhiều lần tìm cách liên lạc với đại diện Bắc Triều Tiên tại Liên Hiệp Quốc, nhưng không có kết quả. Điều này cũng dễ hiểu khi Bắc Triều Tiên đang có quan hệ gần gũi về kinh tế và quân sự với "người bạn lớn Vladimir Putin" qua việc cung cấp vũ khí, tên lửa và binh lính cho Nga để đổi lấy công nghệ quân sự.
Nhật báo Công Giáo kết luận rằng các cuộc không kích của Mỹ nhiều khả năng sẽ khiến Bắc Triều Tiên từ chối đàm phán, nhất là nếu Donald Trump yêu cầu nước này phi hạt nhân hóa. Theo nhiều chuyên gia, như Andrei Lankov thuộc trường đại học Kookmin ở Seoul, Washington đã làm gia tăng cảm giác bất an ở Bình Nhưỡng. Điều này sẽ khiến Kim Jong-un ưu tiên đẩy nhanh và hiện đại hóa các chương trình quân sự, tên lửa và hạt nhân, nhằm tăng cường khả năng răn đe và có thể tấn công Hoa Kỳ. Nói cách khác, nhà lãnh đạo họ Kim sẽ chỉ đàm phán với Washington vào thời điểm thích hợp, nhằm câu giờ và tiếp tục phát triển quân sự.
Chính quyền Iran gia tăng đàn áp dân chúng
Trang nhất của tờ Le Figaro chú ý đến việc chính quyền Iran gia tăng đàn áp người dân. Vào đêm 23 rạng sáng 24/06, tổng thống Mỹ Donald Trump hồ hởi tuyên bố "chiến tranh đã kết thúc", nhưng theo Nastaran, một nhà xã hội học Iran, đó chỉ là ảo tưởng. Tuy lệnh ngưng bắn giữa Iran và Israel đã được thiết lập sau 12 ngày chiến sự khốc liệt, nhưng tại Iran, một cuộc chiến mới bắt đầu, đó là chính quyền quay sang đàn áp người dân trong cơn thịnh nộ.
Theo nhật báo thiên hữu, chính quyền Iran gia tăng đàn áp ngay buổi sáng 24/06 với hàng loạt vụ bắt giữ các nghi phạm bị cáo buộc làm gián điệp cho Cục Tình báo và Đặc nhiệm Israel (Mossad) hoặc đe dọa an ninh quốc gia. Một ngày sau, ba người Kurdistan bị treo cổ tại thành phố Ourmia vì bị cho là hỗ trợ Israel. Còn hai ngày trước đó, một người khác cũng bị hành quyết vì tội gián điệp. Bộ trưởng Tư Pháp tuyên bố đẩy nhanh các vụ án liên quan đến "an ninh quốc gia", đồng thời Quốc Hội chuẩn bị thông qua luật mới với những hình phạt nặng nề hơn đối với những nghi phạm bị buộc tội làm gián điệp.
Nastaran lên án việc chính quyền lợi dụng "kẻ thù bên ngoài" để gieo rắc nỗi sợ hãi trong dân chúng. Sau khi thất bại trong việc ngăn chặn tình báo Israel, chính quyền quay sang bắt giữ tùy tiện và tái sử dụng chiêu bài "thú tội" trên truyền hình. Ở thành phố Kerman, 9 giáo viên bị truy tố vì "xúc phạm lãnh đạo tối cao", "tuyên truyền chống chính quyền" và "đe dọa an ninh quốc gia".
Tại Tehran, người dân sống trong nỗi sợ hãi bị bắt giữ tùy tiện. Một phụ nữ kể rằng em trai cô bị công an mặc thường phục đánh đập vì bị cáo buộc làm gián điệp do dùng ứng dụng WhatsApp nhắn tin với số nước ngoài. Các cộng đồng thiểu số như người Kurdistan và người tị nạn Afghanistan bị đặc biệt chú ý. Đã có 100 người bị bắt tại Kermanchah, và người Afghanistan bị cấm ra đường và bị bỏ tù nếu vi phạm.
Dù tình hình căng thẳng, cuộc sống dường như đang trở lại như trước. Người dân giúp đỡ nhau, cửa hàng mở cửa trở lại. Nhưng đa số người Iran vẫn cảnh giác và hoài nghi. Chính quyền cố tạo ra không khí đoàn kết bằng các lễ tang trọng thể cho các tướng lĩnh bị giết, tuyên bố ngừng hợp tác với Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (AIEA) và công bố "tầm nhìn mới" cho chương trình hạt nhân.
Lãnh tụ tối cao, giáo chủ Ali Khamenei đã gửi lời chúc mừng tới "dân tộc Iran vĩ đại" vì "chiến thắng" Israel và Mỹ, nhưng người dân chỉ cảm thấy bị phản bội. Một nhà hoạt động tố cáo chính quyền không hề chuẩn bị gì để bảo vệ dân : không hầm trú ẩn, không còi báo động, không tin nhắn cảnh báo. Cả Israel lẫn Mỹ, sau khi hứa hẹn thay đổi chế độ, đã bỏ rơi người dân Iran trong tay chính quyền.
Ngoài ra, chính quyền muốn kiểm soát thông tin bằng hệ thống "Internet trắng", mạng nội bộ dễ kiểm soát và kiểm duyệt. Chế độ Tehran cấm truyền thông đưa tin "sai lệch", điển hình là số nạn nhân trong chiến dịch "Sư Tử Trỗi Dậy" vẫn chưa được công bố chính thức. Bộ Y tế Iran cho biết khoảng 610 người đã thiệt mạng, trong khi các tổ chức nhân quyền ước tính con số này có thể lên đến 1.000 người. Điều đó cho thấy mức độ bưng bít và dối trá sâu sắc trong bộ máy chính quyền Iran.
Pháp : Hạn hán diện rộng gây lo ngại
Về khí hậu, nhật báo Le Monde dành trang nhất báo động nước Pháp đang bị hạn hán diện rộng từ đầu mùa hè, những cơn giông vừa qua và sắp tới không đủ để cải thiện tình hình. Hiện tượng này có thể khiến nguồn nước ngầm rơi vào tình trạng không đồng đều trên cả nước, báo hiệu những tháng khó khăn ở một số khu vực.
Từ đầu tháng 6, các khu vực được đặt trong tình trạng cảnh báo khuyến khích người dân tiết kiệm nước đã chiếm khoảng 1/4 nước Pháp, đặc biệt ở Hauts-de-France, Bretagne, Centre-Val de Loire và Grand-Est. Ví dụ, toàn bộ tỉnh Moselle đã bị ảnh hưởng từ cuối tháng 6 với các con sông bắt đầu cạn nước.
Lượng mưa từ đầu mùa xuân rất ít, thiếu khoảng 30% vào tháng 5 và dự báo thiếu khoảng 20% vào tháng 6. Thiếu mưa làm đất khô cằn và ảnh hưởng đến các con sông, nhất là phía đông bắc, nơi lưu lượng nước thấp hơn bình thường.
Phan Minh