Nức lòng sau chiến thắng, Ukraine cảnh giác trước đòn phản công của Nga

Tại Ukraine, Le Figaro nhận thấy, các vụ tập kích ly kỳ trên lãnh thổ Nga và Crimea đã nâng cao tinh thần quân dân. Về phía Nga, La Croix cho biết Moskva đang nung nấu ý định trả thù.

Phân tích các hình ảnh nguồn mở giúp hiểu rõ hơn về chiến dịch "Mạng Nhện - Spider Web" của Ukraine. © Captures d'écran/ X/ Planet Labs/ Montage RFI

Tình hình ở Ukraine và Nga sau hai đợt tấn công ngoạn mục của Kiev, Châu Âu lo lắng trước tân tổng thống Ba Lan chống Kiev là hai vấn đề đáng chú ý trong rất nhiều sự kiện thời sự hôm nay 05/06/2025. Tại Pháp, đảng xã hội bầu người lãnh đạo, một đạo luật vừa được thông qua mang lại công lý cho những người Pháp từ Đông Dương trở về nhiều thập niên trước. Ở Mỹ, Elon Musk vừa ra khỏi chính phủ đã đả kích luật ngân sách của Donald Trump, hội nghị chuyên ngành ung thư ở Chicago mang lại hy vọng mới trong việc chữa trị căn bệnh thuộc loại nan y này.

Sau hai chiến dịch ngoạn mục, quân dân Ukraine lên tinh thần

Tại Ukraine, Le Figaro nhận thấy, các vụ tập kích ly kỳ trên lãnh thổ Nga và Crimea đã nâng cao tinh thần quân dân. Sau chiến dịch "Mạng nhện", người Ukraine phấn khích chia sẻ trên mạng xã hội những hình ảnh xe tải chở drone với chú thích dí dỏm "Hàng không mẫu hạm của chúng ta đây". Từ ba năm qua, phi cơ Nga không ngớt tàn phá cơ sở hạ tầng dân sự của Ukraine, và sự trả đũa cực kỳ thông minh, táo bạo đã làm dấy lên niềm tự hào dân tộc.

Những drone nhỏ bé giá chỉ 200 euro đã hủy diệt được các phi cơ mà giá trị có khi lên đến nửa triệu euro. Theo giải thích của ông Serhiy Kouzan, cựu cố vấn của bộ quốc phòng Ukraine, chiến dịch này "cực kỳ phức tạp về mặt hậu cần". Ông cho biết tình báo Ukraine (SBU) đã lập ra những công ty thương mại khác nhau trên đất Nga, hoạt động thực sự trong các ngành dịch vụ, hậu cần, ký hợp đồng, giao hàng đầy đủ, không có gì để nghi ngờ.

Hôm thứ ba, tình báo Ukraine lại bồi thêm thêm một đòn mới vào biểu tượng của quân đội Nga : đặt chất nổ vào cột trụ của cầu Kerch. Được chuẩn bị từ nhiều tháng, đây là vụ tấn công thứ ba vào công trình quan trọng được Moskva xây dựng năm 2018 để tiếp tế cho quân Nga ở Crimea. Chuyên gia Serhiy Kouzan nhận xét : "Trước quân Nga đông đảo, các chiến dịch phi quy ước này trở nên cần thiết để đánh vào chỗ hiểm của địch". 

"Mạng nhện" và cầu Kerch : Những kịch bản Hollywood

Bên cạnh tác động quân sự, còn có vai trò tâm lý quan trọng. Cũng như cuộc tiến công vào Kursk năm 2024, những chiến thắng này mang lại lòng tin nơi các nước đồng minh và dân chúng Ukraine về quân đội Kiev. Trên mạng xã hội, một người lính so sánh với "kịch bản Hollywood", nhiều người của công chúng hoan nghênh SBU - vốn thường bị chỉ trích : "Nhờ các bạn mà hàng triệu người vẫn còn giữ được hy vọng".

Việc nhắm vào các oanh tạc cơ dùng để khủng bố các thành phố Ukraine khiến người dân được nhẹ nhõm phần nào. Tháng 4 vừa qua là đẫm máu nhất với dân thường : ít nhất 209 người thiệt mạng và 1.146 người bị thương. Nhưng quân Nga tiếp tục oanh kích tiền tuyến với đại pháo và bom lượn. Và "không phải tất cả phi cơ chiến lược Nga đều bị tiêu hủy", nên quân dân Ukraine không thể buông lơi cảnh giác - Youriy Ignat, phát ngôn viên không quân Ukraine nhấn mạnh.

Sau chiến dịch "Mạng nhện", Nga tung ra cuộc tấn công kỷ lục với 500 drone Shahed cùng một lúc, nhiều cư dân Kiev phải ngủ trong nhà tắm khi có báo động ban đêm. Và sau vụ đánh vào cầu Kerch, cảnh báo hỏa tiễn đạn đạo Orechnik vang lên trên toàn quốc. Được dùng lần đầu tiên vào tháng 11/2024 ở Dnipro, hỏa tiễn này có thể mang theo đầu đạn quy ước hoặc nguyên tử.

Tuy mở được những chiến dịch táo bạo, quân đội Ukraine tiếp tục chịu đựng áp lực của quân Nga trên chiến trường. Trong bối cảnh đó, tổng thống Volodymyr Zelensky hôm thứ Ba đã có một loạt thay đổi trong bộ tham mưu, nhất là bộ phận về drone. Tư lệnh lục quân Mykhaïlo Drapatyi - vừa từ chức hôm 01/06 sau vụ mười mấy quân nhân thiệt mạng và khoảng 60 bị thương vì Nga oanh kích một trại huấn luyện - đã được bổ nhiệm làm chỉ huy lực lượng hỗn hợp.

Kremlin sẽ trả thù thế nào ?

Về phía Nga, La Croix cho biết Moskva đang nung nấu ý định trả thù. Hôm thứ Ba, Dmitri Medvedev, con rối của Vladimir Putin khẳng định việc trả đũa là không thể tránh khỏi, mặc nhiên xác nhận cú sốc sau các chiến thắng vẻ vang của Kiev. Loạt tấn công này là cái tát cho tình báo Nga. Và nếu chính quyền gia tăng các vụ tra xét, bắt bớ là để tránh bị chỉ trích. Các blogger quân sự coi đây là trận Trân Châu cảng của Nga.

Một dân biểu Moskva đả kích việc các chỉ huy quân đội "mãi không rút ra được những bài học từ cuộc chiến tranh với Ukraine. Không thể tiếp tục đánh đấm kiểu này. Thật phi lý khi vẫn dựa vào những kinh nghiệm thời Thượng cổ". Những blogger hung hăng nhất đòi "Đánh, đánh nữa, đánh mãi", kể cả ám sát các lãnh đạo chính trị và quân sự của Ukraine. Dù là nỗi nhục cho Moskva, các chiến dịch ngoạn mục của Kiev không xoay chuyển được tình hình trên chiến trường. Bất chấp thiệt hại nặng nề, Kremlin vẫn thí quân để tiến dù rất chậm chạp.

Ba Lan từ đi đầu làm cách mạng sắp trở thành phản cách mạng ?

Le Monde cho rằng Ba Lan, quốc gia đi đầu trong thập niên 90 về việc mở rộng NATO và Liên Hiệp Châu Âu, nay có thể trở thành quốc gia đóng cửa trước những ứng viên mới, với việc chính khách dân tộc chủ nghĩa Karol Nawrocki trở thành tổng thống. Tờ báo nhắc lại, cách đây đúng 36 năm, ngày 04/06/1989, cử tri Ba Lan đã mở đầu thời kỳ cách mạng. Lần đầu tiên trong khối xô-viết, họ đã bầu cho Công đoàn Đoàn kết thay vì đảng cộng sản cầm quyền. Chiến thắng của phe dân chủ làm rung chuyển toàn khối. Sáu tháng sau, bức tường Berlin sụp đổ và 18 tháng sau, Liên Xô không còn tồn tại.

Phải chăng chu kỳ cởi mở sẽ khép lại ? Hôm Chủ nhật 01/06, ứng cử viên bảo thủ Karol Nawrocki có sự ủng hộ của cực hữu đã thắng khít khao chính khách cánh trung Rafal Trzaskowski. Tỉ số có vẻ như không đáng kể (50,89%), nhưng trên thực tế thì khác. Thủ tướng Donald Tusk giàu kinh nghiệm của chính phủ trung hữu vẫn nắm quyền, nhưng tổng thống có quyền phủ quyết các luật của Quốc hội và một số quyết định bổ nhiệm. Nhất là trong bối cảnh cực hữu đang lên ở Châu Âu, còn ở Washington phe MAGA đang ngự trị.

Để kiếm thêm phiếu, trong vòng hai Karol Nawrocki cam kết phản đối việc Ukraine gia nhập NATO. Ông ta đã khiến cả Donald Trump lẫn Vladimir Putin hài lòng khi làm Châu Âu chia rẽ, bất ổn. Ba Lan vốn đóng vai trò chủ chốt cùng với các quốc gia Baltic trong việc hỗ trợ Ukraine, giúp dịch chuyển trọng tâm Châu Âu về hướng đông. Tam giác Weimar gồm Berlin, Paris và Warsazawa vốn đang hoạt động tích cực, Pháp vừa ký với Ba Lan hiệp ước song phương Nancy quan trọng về an ninh. Ngày nay cả ba nhà lãnh đạo tam giác này là Emmanuel Macron, Friedrich Merz và Donald Tusk đều đang bị ảnh hưởng vì cực hữu trong nước. Một chu kỳ mới đã mở ra : chu kỳ phản cách mạng.

Nhà nước Pháp nhìn nhận sai lầm với công dân từ Đông Dương

Tại Pháp, vừa diễn ra một sự kiện có liên quan đến Việt Nam là các dân biểu đã nhất trí thông qua một dự luật nhìn nhận trách nhiệm của Nhà nước trong việc "đối xử tệ hại" với những người Pháp hồi hương từ Đông Dương cùng với vợ Việt và con lai, hồi năm 1954. Le Monde cho biết đây là thời khắc hiếm hoi có sự đồng thuận trong Quốc hội.

Thứ Ba 03/06, vào lúc 11 giờ khuya, toàn bộ 231 dân biểu đã cùng đứng dậy vỗ tay kéo dài, hướng về phía khoảng 20 nhân chứng tuổi từ 70 đến 80. Những "người Pháp Đông Dương" sinh ra ở cựu thuộc địa Pháp tại Châu Á, đã phải sống trong những trại ở Sainte Livrade sur Lot (vùng Lot et Garonne) và Noyant d’Allier (vùng Allier) cùng với con cháu, là đại diện cho một câu chuyện đã bị quên lãng từ hơn 70 năm qua. Một số tập họp lại trong hiệp hội để ký ức không bị bỏ quên, đấu tranh từ những năm 2000, cho đến ngày 03/06, những giọt nước mắt xúc động đã rơi ở Palais Bourbon.

Dự luật do dân biểu đảng xã hội Olivier Faure soạn thảo, công nhận trách nhiệm của nước Pháp trong việc để cho hàng ngàn người Pháp đã chiến đấu hay làm việc cho nước Pháp ở Đông Dương cùng với vợ con phải chịu đựng cuộc sống khép kín, tạm bợ trong các doanh trại quân đội cũ, một số đến tận năm 2014. Ngay cả đại diện của đảng cực hữu Tập Hợp Dân Tộc (RN) cũng lấy làm tiếc trước một thực tại đã quá lâu chìm trong im lặng, kêu gọi cùng đồng thuận thông qua, nói về sự hội nhập mẫu mực của người gốc Việt so với các cộng đồng khác. Những người còn sống (khoảng 250 đến 500) sẽ được bồi thường thiệt hại, tính từ tháng 7/1954 sau hiệp định Genève cho đến năm 1975.

Elon Musk và Donald Trump "cơm không lành canh không ngọt"

Nhìn sang nước Mỹ, các báo đều chú ý đến việc Elon Musk thẳng thừng phản đối đạo luật "Big and Beautiful" (lớn và đẹp) của tổng thống Donald Trump. Nhà tỉ phú viết trên mạng X : "Tôi xin lỗi, nhưng tôi không thể chịu đựng được nữa. Dự luật ngân sách khổng lồ, gây sốc và lãng phí này là đáng ghê tởm. Thật đáng xấu hổ cho những người đã bỏ phiếu". Ông nói thêm : "Việc vung tay quá trán đang làm nước Mỹ phá sản !". Theo Musk, "ngân sách có thể ‘lớn và đẹp’, nhưng không thể là cả hai".

Thiên tài đã trở nên vật cản nay giữ khoảng cách, dù ông Trump cẩn thận giữ bề ngoài ổn thỏa. Tuần rồi Musk xuất hiện với một vết bầm trên mắt, khiến tin đồn cho rằng ông xô xát với một nhân vật trong chính phủ. Những chỉ trích của Musk là dấu hiệu chia rẽ đầu tiên trong phe Cộng Hòa, có thể báo hiệu cho việc chia tay giữa tổng thống Mỹ và tỉ phú giàu nhất thế giới sau thời gian gắn bó.

Tin vui cho bệnh nhân ung thư

Chuyển sang lãnh vực y tế, Le Figaro loan báo tin vui của ngành khoa học : Hội nghị các chuyên gia về ung thư vừa bế mạc tại Chicago đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc chống lại căn bệnh nguy hiểm này. Đã hẳn là không có những tuyên bố gây tiếng vang về một loại thuốc mới, hay một phương pháp sáng tạo về một hướng nghiên cứu đầy hứa hẹn. Nhưng đối với bệnh nhân, kết quả được giới thiệu tại hội nghị về ung thư Mỹ (ASCO) sẽ có tác động lập tức, giúp gia tăng cơ hội sống sót. Nhiều thí nghiệm cho thấy có thể bắt đầu liệu pháp miễn dịch sớm. Điều đáng nói là các liệu pháp này đã có mặt trên thị trường.

Xuất hiện từ đầu những năm 2010, các dược chất này kích thích hệ thống miễn dịch để giúp tiêu diệt những khối u mà y học tỏ ra bất lực. Để chứng minh lợi ích của việc điều trị sớm, cần phải mất nhiều năm nghiên cứu để không làm mất đi cơ hội của người bệnh – không được chữa bằng các loại thuốc đang có. Tiếc rằng một bóng tối đang phủ lên thành công này : chính quyền Trump cắt ngân sách, khiến ngành nghiên cứu ung thư có thể bị mất 20 tỉ đô la. Nhưng đây lại là dịp may cho các nhà nghiên cứu Trung Quốc, hiện diện đông đảo tại hội nghị Chicago.

Thụy My