Ukraine ở tuyến đầu trong kỷ nguyên chiến tranh robot

Le Monde ngày 09/09/2025 đánh giá "Kỷ nguyên chiến tranh robot hóa đã đến". Cuộc chiến ở Ukraine lần đầu tiên đã cho thấy sự thống trị của drone và các hệ thống tự hành, được hàng ngàn tình nguyện viên và các thành viên xã hội dân sự phát triển.

1111111111111111111111111111

Drone hải chiến đa năng Magura V5 của Ukraine từng lập kỳ tích bắn hạ một trực thăng Mi-8 của Nga phía trên Hắc Hải. Ảnh không rõ ngày tháng, do Bộ Chuyển đổi kỹ thuật số Ukraine cung cấp. AP - Daniyar Sarsenov

Cuộc đua công nghệ "mèo đuổi chuột"

Theo báo Le Monde, cuộc xâm lăng Ukraine của Nga nay đã trở thành một cuộc chiến tranh công nghệ cao có quy mô lớn, 70 đến 80% thiệt hại giờ đây do drone không chiến gây ra. Ba năm rưỡi sau khi khởi động, chiến tranh nay là trò mèo đuổi chuột thường trực, mỗi khi một vũ khí mới tạo được ưu thế trước đối thủ thì chỉ hai, ba tháng sau đã bị vũ khí khác "hóa giải".

Tại các ga-ra, hầm trú ẩn và nhà máy Ukraine, hàng trăm ê-kíp chế tạo thường xuyên các mẫu drone tác chiến mới và drone đánh chặn, những công nghệ quân sự được triển khai với tốc độ nhanh chưa từng thấy trên thế giới. Nhiều ê-kíp từ đầu cuộc chiến đến nay làm việc không hề ngơi nghỉ. Ngay khi có thiết bị mới, họ gởi ra tiền tuyến, những người lính trắc nghiệm và chỉ 24 giờ sau đã có phản hồi với nhà chế tạo, khởi động chu trình mới. Một số ê-kíp thậm chí còn trao tận tay ngoài mặt trận cho quân nhân sử dụng trực tiếp để nghe góp ý.

Lần đầu tiên một đơn vị Ukraine dùng drone và robot đánh bại quân Nga

Tuy vậy cỗ máy chiến tranh của Nga cũng hoạt động hết công suất với nhiều nhà máy sản xuất 24/24. Bằng chứng là hôm 09/07 Nga phóng sang Ukraine 728 drone Shahed trong cùng một ngày, và tính đến cuối tháng 7, trên 6.000 Shahed đã được bắn đi, nhiều gấp 14 lần so với năm ngoái. Để đối phó, ít nhất hai công ty quốc phòng Ukraine đã triển khai các drone đánh chặn được trí thông minh nhân tạo (AI) hướng dẫn, tỉ lệ thành công có khi lên đến 70%.

Nhưng cùng với cuộc chiến, các Shahed cũng trở nên thông minh hơn. Khi Ukraine đưa ra loại súng máy mới, chúng bèn bay cao hơn 3.000 mét tức là ngoài tầm bắn, với tốc độ 700 km/giờ, nhanh hơn đa số thiết bị đánh chặn. Và nay một số còn trang bị hệ thống hình ảnh nhiệt, biết tránh né khi bị truy đuổi. Le Monde lưu ý, đây là biểu hiện của chiến tranh đầu tiên giữa các robot. Một sự đối đầu giữa hai hệ thống tự hành, mỗi bên đều cố tỏ ra ma-lanh hơn bên kia trong thời gian thực.

Các drone dùng cáp quang có thể đánh vào những mục tiêu cách xa tiền tuyến 30 kilomet, khiến mọi sự di chuyển trong khu vực trở nên hết sức nguy hiểm. Hai bên bắt đầu dùng "drone ngủ đông", chờ đợi trên mặt đất nhiều tiếng đồng hồ cho đến khi mục tiêu xuất hiện. Hệ quả là các thiết bị tự hành mặt đất giờ đây được triển khai rộng rãi, chủ yếu cho hậu cần, tiếp tế, phá mìn và ngay cả tấn công. Ukraine có vẻ đã đi trước một bước khá dài. Đến tháng 7, lữ đoàn tác chiến số 3 đã tiến hành một chiến dịch lịch sử hoàn toàn tự động, phối hợp drone FPV với robot mặt đất để buộc quân Nga phải đầu hàng ở Kharkiv mà không có chiến binh Ukraine nào trực tiếp tham gia cuộc tấn công.

Kiev thành tuyến đầu trong kỷ nguyên chiến tranh robot

Một trong những thành công lớn của Ukraine là sử dụng drone hải chiến để đuổi các chiến hạm Nga ra khỏi Hắc Hải. Đơn vị này dần dà phát triển theo với thời gian. Ngày 31/12/2024, một drone hải chiến Ukraine Magura V5 trang bị hỏa tiễn địa-không đã tiêu diệt một trực thăng Mi-8 của Nga phía trên Hắc Hải. Chưa bao giờ một thiết bị tự hành có thể bắn hạ một phi cơ có người điều khiển như vậy. Nay một số drone biển được dùng để phóng hỏa tiễn hay tiếp sóng thông tin cho những drone nhỏ, làm tăng năng lực và tầm hoạt động của các drone này.

Theo Le Monde, chúng ta rõ ràng đang bước vào kỷ nguyên mới của chiến tranh, trong đó các hệ thống tự hành đóng vai trò quan trọng trong các trận đánh. Những đơn vị hiệu quả nhất của Ukraine hoạt động như các start-up với cung cách riêng về tuyển mộ, đào tạo, tài trợ và tình thần tập thể. Một lữ đoàn có thể có hơn 70 chuyên gia dữ liệu, phân tích tin tình báo 24/24, thích ứng nhanh chóng với những biến chuyển trên chiến trường.

Điều gây ấn tượng nhất là nhiều công nghệ mới được phát kiến không phải từ những công ty quốc phòng lớn, mà từ hàng ngàn tình nguyện viên và xã hội dân sự. Tính chất sáng tạo này lý giải vì sao Ukraine có thể đương cự với một siêu cường quân sự lâu như thế. Tác giả bài viết cho rằng NATO và các đồng minh cần khẩn cấp nghiên cứu và tăng cường hỗ trợ cho Kiev. Chiến tranh robot đã hiển hiện, và Ukraine đang soạn thảo cuốn cẩm nang sử dụng.

Duyệt binh : Trung Quốc phô trương sức mạnh trong mọi lãnh vực

Le Monde nhận xét "Bắc Kinh quyết phô trương một quân đội mạnh nhất". Với cuộc duyệt binh hôm 03/09, Trung Quốc chứng tỏ quyết tâm thống trị về quân sự. Các nhà quan sát lưu ý đến những vũ khí được Bắc Kinh trưng ra để tìm hiểu thông điệp cũng như mức độ tiến bộ. Họ không có những bất ngờ lớn, nhưng thấy rằng Trung Quốc đầu tư vào tất cả mọi lãnh vực, từ răn đe hạt nhân đến sử dụng chó robot, drone yểm trợ phi cơ tiêm kích, hỏa tiễn chận hàng không mẫu hạm Mỹ.

Một nhà phân tích ở Đài Bắc cho rằng Bắc Kinh muốn dằn mặt Hoa Kỳ, Đài Loan, Nhật Bản và Châu Âu, cho thấy họ có một giải pháp toàn diện để chống lại, và quyết vượt qua quân đội Mỹ. Đáng chú ý là hàng loạt hỏa tiễn mang ký hiệu YJ (Ying Ji tức Ưng Kích - đại bàng tấn công), một số có tốc độ siêu thanh vượt Mach 5, có nghĩa là không thể bắn hạ. Một cách để đối phó với lực lượng 11 hàng không mẫu hạm Mỹ trong trường hợp xâm lược Đài Loan.

Sự đa dạng của các loại vũ khí cũng gây lo lắng, cả trên bộ, trên không lẫn trên biển, có thể triển khai ngày càng xa hơn. Đô đốc Nicolas Vaujour, tư lệnh Hải quân Pháp cho rằng chiến hạm Trung Quốc nay có thể tiếp cận cả Hawai.

Bắc Kinh khắc phục được những điểm yếu, với đích nhắm Đài Loan

Nhà nghiên cứu Marc Julien kinh ngạc nhận thấy Bắc Kinh đã lấp được những lỗ hổng đã khiến trước đây người ta nghĩ rằng chế độ cộng sản không thể xâm lược Đài Loan trong thời gian ngắn, trong đó có tàu ngầm. Nay Trung Quốc phô ra các tàu ngầm tự hành, nhất là loại HSU100 dài 15-20 m mang theo ngư lôi, để thám thính và tấn công. Tuy chưa biết được hiệu quả, nhưng nếu sản xuất số lượng lớn sẽ rất đáng ngại.

Eo biển Đài Loan chỉ sâu khoảng 60 m được cho là đặc biệt nguy hiểm cho tàu ngầm, nhưng các drone thì có thể "hy sinh", không cần nhiều thủy thủ để vận hành các tiềm thủy đĩnh truyền thống. Trong khi đó việc huấn luyện binh sĩ đặc biệt là các sĩ quan đang là thách thức cho quân đội Trung Quốc.

Bắc Kinh cũng có nhiều tiến bộ trong lãnh vực drone bay kèm tiêm kích với hệ thống phối hợp trí thông minh nhân tạo. Như vậy Trung Quốc có thể tấn công quân phòng vệ trên mặt đất lẫn các chiến đấu cơ Đài Loan, mở ra một hành lang cho tiêm kích Trung Quốc tiến về phía đảo quốc. Bên cạnh đó là khả năng chống drone, vũ khí laser… Năng lực răn đe nguyên tử được củng cố với 600 đầu đạn hạt nhân và lần đầu tiên trưng ra một hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa có thể phóng đi từ trên không bên cạnh một hỏa tiễn tương tự bắn từ mặt đất hay tàu ngầm, tức một bộ ba nguyên tử. Các nhà phân tích Trung Quốc thì nhấn mạnh đến thành công trong việc triển khai toàn bộ chuỗi sản xuất ở Hoa lục, từ chip bán dẫn đến động cơ.

Pháp : Ba lý do khiến tổng thống Macron phải nhanh chóng chọn thủ tướng mới

Sự kiện thủ tướng François Bayrou thất bại trong cuộc bỏ phiếu tín nhiệm khiến tổng thống Emmanuel Macron phải lên tuyến đầu để tìm lối thoát cho khủng hoảng, chiếm trang nhất các nhật báo hôm nay. Libération đăng ảnh ông Bayrou, chạy tít lớn "194 ủng hộ, 364 phiếu chống : Vô cùng rúng động". Le Figaro chạy tựa "Bayrou ra đi, Macron dưới áp lực", tương tự với Les Echos "Bayrou bị từ chối, Macron bị dồn vào chân tường". La Croix băn khoăn "Làm thế nào giải tỏa nước Pháp", Le Monde ra từ chiều hôm trước, lúc chưa có kết quả, chọn một cách nhìn khác "Ngày 10/09, câu hỏi về vấn đề lực lượng tham gia".

Les Echos giải thích vì sao tổng thống Macron phải tìm người thay thế ông François Bayrou thật nhanh, chứ không thể để lâu như sau khi giải tán Quốc hội và chính phủ Barnier bị lật đổ. Thường thì ông Emmanuel Macron dành thời gian suy nghĩ rất lâu trước khi bổ nhiệm. Nhưng lần này tổng thống Pháp không có nhiều chọn lựa, vì ba lý do.

Trước hết, ông đã có hai tuần để chuẩn bị cho việc thay thủ tướng. Ngay từ buổi tối ông François Bayrou loan báo sẽ tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm, kết quả tệ hại chừng như không thể tránh khỏi. Đây không phải là trường hợp của người tiền nhiệm. Cú sốc sau giải tán khiến cần có thời gian đủ để tổ chức lại, với một Quốc hội chia làm ba khối. Và chính phủ Barnier bị trừng phạt trong khi thủ tướng sáng hôm ấy còn ngỡ rằng được đảng Tập Hợp Dân Tộc (RN) ủng hộ, nhưng sau đó đảng này đòi hỏi quá đáng.

Lý do thứ hai là không khí chính trị xã hội đặc biệt xấu đi. Kêu gọi phong tỏa toàn bộ vào ngày 10/09, giải tán Quốc hội một lần nữa thậm chí đòi hỏi Emmanuel Macron từ chức : tổng thống đang chịu áp lực cao độ cùng với sự thay đổi chính phủ, càng chần chừ càng căng thẳng thêm. Cuối cùng là lý do kinh tế và ngân sách. Nước Pháp không thể tự do phép một giai đoạn thả nổi mới, các nhà đầu tư và chủ doanh nghiệp phải dừng tất cả để chờ đợi, và có nguy cơ bị các cơ quan đánh giá tín nhiệm hạ điểm.

Khi nhanh chóng bổ nhiệm một thủ tướng mới, tổng thống tạo điều kiện cho việc trình ra ngân sách 2026 kịp thời - văn bản này đã được chuẩn bị kỹ lưỡng. Đồng thời có thời gian cho tân thủ tướng thương lượng với các đảng phái để tránh bị trừng phạt - điều mà ông François Bayrou đã không làm ; còn việc lập được liên minh chỉ là ảo tưởng.

Trump đánh mất Ấn Độ

Le Figaro cho rằng khi quyết định đánh thuế 50% lên hàng xuất khẩu của Ấn Độ, Donald Trump đã vô tình phá hoại mối liên minh mà các nhà ngoại giao Mỹ đã kiên nhẫn dệt nên từ 20 năm qua với quốc gia đông dân nhất thế giới. Tờ báo nhắc lại thỏa thuận lịch sử mà tổng thống George W. Bush ký ngày 02/03/2006 ở New Delhi với thủ tướng Ấn Độ thời đó là Manmohan ­Singh, về hợp tác nguyên tử dân sự. Hoa Kỳ cam kết cung cấp các lò phản ứng và nhiên liệu cho các nhà máy điện nguyên tử Ấn Độ - một việc lâu nay chỉ dành cho các đồng minh của Mỹ. Động thái chiến lược này đã giúp đẩy Ấn Độ về phía phương Tây. Cuộc xung đột biên giới với Trung Quốc khiến Ấn Độ lại càng hợp tác hơn trong Bộ Tứ (Quad).

Nhưng tất cả đã thay đổi sau đòn thuế quan 50%, sự xuất hiện của ông Modi bên cạnh Tập và Putin như một "cái tát" cho giới ngoại giao Mỹ. Ông Trump tin rằng thủ tướng Modi, cầm quyền từ 11 năm và chiến thắng ba cuộc bầu cử liên tiếp có thể ngoan ngoãn vâng lời ? Đối xử tệ hại với những nước nhỏ có thể đạt kết quả ngắn hạn, nhưng với quốc gia rộng lớn như Ấn Độ thì rất khó.

Thụy My