Ukraine sẽ nhượng bộ những gì để đổi lấy hòa bình ?

Lãnh đạo Ukraine đưa ra những đề xuất và nhượng bộ với Mỹ để thúc đẩy đàm phán hòa bình với Nga ; Vụ xả súng bài Do Thái nhằm phá vỡ sự chung sống hài hòa đa sắc tộc tôn giáo ở Úc ; Căng thẳng Trung – Nhật lan rộng với sự can thiệp của Mỹ liên quan đến vấn đề Đài Loan... trên đây là những chủ đề chính trên các báo Pháp số ra ngày 15/12/2025.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz (phải) tiếp tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại phủ thủ tướng ở Berlin, Đức, ngày 14/12/2025. AFP – Guido Bergmann

Trang nhất báo Le Monde đăng ảnh người lính Ukraine căng lưới, phủ kín khắp các con đường ở Izioum, nhằm ngăn chặn drone, được ví như các "con chim điện tử khổng lồ". Phóng sự của nhật báo mô tả cảnh tượng như trong phim Mad Max, với những chiếc xe quân sự được trang bị lồng bảo vệ, di chuyển qua lại trên con đường chiến lược, cách Kharkiv khoảng 120 km.

Kể từ tháng 11, dân thường và quân nhân đã được huy động để căng các tấm lưới, vốn được dùng trong nông nghiệp, dọc các tuyến đường. Trục đường chiến lược nối Izium và Sloviansk hiện là tuyến tiếp tế duy nhất cho Donbass. Những cuộc tấn công của Nga diễn ra thường xuyên đến nỗi hàng chục xác xe dân sự hay quân sự, bị drone oanh kích, vẫn ngổn ngang trên đường. Việc căng lưới chống drone được coi là biện pháp bảo đảm an ninh tạm thời, có thể ngăn chặn các drone loại nhỏ nhưng không thể cản được tên lửa của Nga. Những dải lưới, như mạng nhện bao phủ thành phố cũng rất mong manh vào mùa đông này, khi những trận tuyết lớn có thể làm thủng lưới bất cứ lúc nào.

Để cứu lấy bức tường thành Donbass, Les Echos và La Croix đưa ra những nhượng bộ của tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gửi lãnh đạo Mỹ Donald Trump, hiện làm trung gian hòa giải với Nga. Để thúc đẩy đàm phán hòa bình, ông Zelensky cho biết chấp nhận điều kiện của điện Kremlin là không xin gia nhập NATO. Lãnh đạo Kiev cũng bày tỏ sẵn sàng tổ chức bầu cử tổng thống vài tháng tới, vì tính chính danh của ông bị Hoa Kỳ chỉ trích. Ukraine cũng cho biết có thể tổ chức cuộc trưng cầu dân ý về những khả năng nhượng lãnh thổ cho Nga.

Đổi lại, Ukraine muốn nhận được bảo đảm an ninh song phương của Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu và một số nước như Nhật Bản và Canada. Những bảo đảm này tương tự như điều khoản phòng thủ chung của NATO, nhưng Ukraine không cần phải gia nhập liên minh.

Đặc phái viên của tổng thống Trump đã đến Berlin hôm Chủ nhật và tiếp tục đàm phán về hồ sơ Ukraine hôm nay. Theo đề xuất của phía Mỹ, Ukraine ở thế bất lợi, bởi họ phải rút quân khỏi khu vực vẫn do Kiev kiểm soát ở Donetsk. Nếu những thành phố chiến lược, vốn được xem là những pháo đài bảo vệ thủ đô Kiev, rơi vào tay Nga thì không gì có thể ngăn cản Moskva lùi bước.

Les Echos so sánh cuộc chiến của Vladimir Putin với hành động của Hitler, sáp nhập những vùng Sudetes, biên giới với Tiệp Khắc vào năm 1938. Vào thời điểm đó, phương Tây đã không có phản ứng nào. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định rằng cuộc tấn công của Nga vào Ukraine, "là cuộc chiến nhắm vào Châu Âu, và nếu Ukraine thất thủ, kẻ hiếu chiến sẽ không dừng lại, cũng giống như Hitler đã không dừng lại ở việc sáp nhập vùng Sudetes. Putin sẽ không dừng lại". 

Trong bối cảnh này, phóng sự của Libération tường thuật về chuyến thăm của tổng thống Ukraine tại chiến tuyến ở Kupiansk. Kiev đã khẳng định rằng đã chiếm lại được thành phố chiến lược này từ tay Nga. Chiến thắng này đã củng cố tinh thần của lực lượng Ukraine, nhất khi Nga đạt được đà tiến trên nhiều mặt trận.

Trong hồ sơ về chủ đề này, nhật báo kinh tế Pháp Les Echos đặt ra nghi vấn về việc Ba Lan vắng mặt trong các cuộc đàm phán. Vốn là láng giềng và bày tỏ ủng hộ nhiệt thành cho Ukraine, Ba Lan là nước đóng vai trò chủ chốt trong việc hỗ trợ Ukraine, điều phối việc chuyển giao các viện trợ quân sự cho Kiev kể từ đầu cuộc xung đột. Warzsawa cũng nằm trên tuyến đầu của Châu Âu trước Nga, giáp với Belarus và nhiều lần bị drone Nga xâm phạm lãnh thổ.

Les Echos giải thích Ba Lan khó có thể đóng vai trò đầu tàu như Pháp và Anh do những chia rẽ trong nội bộ nước này. Kể từ khi tổng thống cánh hữu Karol Nawrocki đắc cử, chính phủ của thủ tướng Donald Tusk gặp nhiều khó khăn trong việc bổ nhiệm đại sứ, tướng lĩnh, cũng như quan chức trong các cơ quan đặc biệt. Tổng thống Ba Lan tỏ rõ lập trường chống Nga, nhưng lại e dè, giữ khoảng cách với Ukraine.

Tranh cãi về số tài sản bị phong tỏa của Nga ở Châu Âu

Hiện các nước Châu Âu cũng đang tích cực tìm cách để không bị Mỹ cho ra rìa trên bàn đàm phán hòa bình cho Ukraine và nỗ lực hỗ trợ thêm cho Kiev. Chủ đề được quan tâm nhiều gần đây là đề xuất dùng tài sản Nga bị phong tỏa trong khối. Gần đây, Liên Âu đã ra quyết định phong tỏa "dài hạn" khối tài sản trị giá hơn 210 tỷ euro cho đến khi chiến tranh Ukraine kết thúc, thay vì phải gia hạn 6 tháng 1 lần và cần đến lá phiếu của Hungary để thông qua. Liên Hiệp Châu Âu đã sử dụng Điều 122 của Hiệp ước về Chức năng của EU (TFEU), trong trường hợp bất ổn kinh tế, cho phép EU thông qua với đa số đủ điều kiện mà không cần đến sự đồng thuận của toàn khối.

Việc phong tỏa dài hạn được xem là một bước đi "chiến lược" quan trọng, cho phép EU tiến hành các kế hoạch sử dụng lợi nhuận từ những tài sản này để hỗ trợ tài chính cho Kiev trong giai đoạn 2026-2027, giúp khối khẳng định quyền tự định đoạt cách sử dụng quỹ này. 

Khối tài sản của Nga này đang được lưu giữ ở ngân hàng Euroclear, Bỉ hiện cũng gây tranh cãi bởi đề xuất sử dụng chúng để bảo đảm cho khoản vay 90 tỷ euro cho Ukraine. Les Echos nêu ra lập trường của 4 nước Châu Âu, trong đó có Ý và Bỉ, kêu gọi các nước tìm giải pháp ít có rủi ro về pháp lý để hỗ trợ cho Ukraine. Vấn đề phức tạp về pháp lý và chính trị này dự kiến sẽ là chủ đề chính tại cuộc họp sắp tới của các nhà lãnh đạo Châu Âu. 

Donald Trump châm ngòi cho sự suy tàn của Châu Âu

Trong mục ý kiến của Le Figaro, cây bút Nicolas Baverez cho rằng kế hoạch hòa bình "giả tạo" của Mỹ trong cuộc đàm phán giữa Nga và Ukraine là minh chứng cho thấy sự suy tàn của phương tây, vốn thống trị thế giới từ thế kỷ XV. Chiến lược an ninh quốc gia của Hoa Kỳ, định hình lại quan hệ giữa hai bên bờ Đại Tây Dương càng làm nổi bật thách thức địa chính trị của phương Tây, trong tình trạng bị cô lập, phân mảnh. Hiện các nước phương Tây chỉ đại diện cho một phần nhỏ dân số toàn cầu, trong khi các cường quốc như Ấn Độ và Trung Quốc đang nổi lên trên bàn cờ quốc tế.

Sự suy yếu của phương Tây được xem là chủ yếu xuất phát từ khủng hoảng nội bộ của các nền dân chủ hơn là sự trỗi dậy của các chế độ độc tài (chiếm 72% dân số thế giới). Le Figaro nhận định chính ông Trump đã làm phân mảnh phương Tây và phá hủy trật tự thế giới được thiết lập sau năm 1945. Châu Âu hiện rơi vào thế nguy hiểm, phải lựa chọn giữa việc lệ thuộc hay độc lập, và cần phải tự khẳng định mình là một nhân tố quan trọng của thế kỷ XXI, bằng cách khôi phục các giá trị tự do, vốn là nền tảng của khối.

Úc : Cuộc tấn công đẫm máu bài Do Thái, nhắm vào sự chung sống hài hòa đa tôn giáo

Vẫn về thời sự quốc tế, La Croix tường thuật lại vụ tấn công đẫm máu tại bãi biển Bondi, ở Sydney, Úc, hôm Chủ nhật, được coi là vụ khủng bố nhắm vào cộng đồng Do Thái, nhân dịp lễ Hanukkah. Ít nhất 15 người đã thiệt mạng, hơn 30 người bị thương. La Croix mô tả khung cảnh hoảng loạn tại bãi biển khi tiếng súng vang lên, người thì nhảy xuống biển, người thì tìm chỗ trú ẩn tại bãi đậu xe hay trong các hàng quán xung quanh.

Ngoài những hình ảnh hoảng loạn, một đoạn video cũng được loan truyền rộng rãi trên mạng xã hội, cho thấy một người đàn ông dũng cảm dùng tay không khống chế và tước vũ khí của một trong những kẻ xả súng. Động cơ gây án hiện vẫn chưa rõ. Phía cảnh sát cho biết phát hiện những thiết bị nổ trong xe của những nghi phạm, cho thấy rằng họ có ý định thực hiện những vụ tấn công khác nữa.

Tại Úc, những vụ xả súng giết người hàng loạt hiếm khi xảy ra kể từ sau cải cách về luật liên quan đến vũ khí, sau vụ thảm sát ở Port Arthur năm 1996. Trong bối cảnh địa chính trị bất ổn, liên quan đến chiến tranh Gaza, những hành vi bài Do Thái và bài Đạo Hồi gia tăng trong một xã hội bị chia rẽ. Tại khu phố Bondi ở Sydney, nơi tập trung nhiều gia đình Do Thái, những người theo đạo Hồi cũng như du khách Á Âu, vốn được coi là biểu tượng của sự chung sống hòa bình. Theo La Croix, lựa chọn tấn công vào bãi biển ở Bondi là nhắm vào sự chung sống đó.

Nhiều tổ chức hỗ trợ tâm lý đã được thành lập, an ninh được tăng cường tại các cơ sở tôn giáo hoặc các sự kiện được tổ chức ngoài trời. Nhiều lãnh đạo tôn giáo cũng đã kêu gọi cầu nguyện và tổ chức các buổi tưởng niệm thể hiện sự đoàn kết tại Sydney. Thủ tướng Anthony Albanese mô tả vụ tấn công là một "hành động bài Do Thái tàn bạo" và kêu gọi người dân Úc hãy đứng lên vì sự chung sống hòa bình. Theo Le Figaro, những hành động dũng cảm hay phát biểu của các lãnh đạo cũng không đủ để trấn an nỗi sợ hãi của những người Do Thái ở Úc.

Xã luận của nhật báo cánh tả Libération nhận định cuộc tấn công xảy ra chỉ vài ngày trước khi kết thúc năm 2025, đã minh họa rõ nét chủ nghĩa bài Do Thái đang gia tăng trên toàn cầu, không chỉ ở Úc mà cả ở Châu Âu và nhiều nước khác. Trong hồ sơ về chủ đề này, Libération tường thuật một buổi tập trung tại đại lộ Champs-Eslysées ở Paris, quy tụ hơn 200 người, cùng thắp nến mừng lễ Hanukkah, bất chấp nỗi sợ bị tấn công, sau vụ khủng bố ở Úc. 

Căng thẳng Nhật – Trung lan rộng ?

Nhìn sang Châu Á, mục quốc tế của Le Monde có tựa "Khủng hoảng Trung- Nhật mở rộng", trong bối cảnh Hoa Kỳ bày tỏ ủng hộ đối với Nhật Bản, trước các cuộc tập trận chung giữa Nga và Trung Quốc. Báo Pháp nhắc lại khủng hoảng ngoại giao giữa Tokyo và Bắc Kinh đã leo thang sau khi thủ tướng Nhật hồi tháng 11 tuyên bố cuộc tấn công vào Đài Loan là một mối đe dọa với Nhật Bản, và ngụ ý rằng Tokyo có thể can thiệp quân sự.

Không lâu sau, để giễu võ giương oai, Bắc Kinh đã mạnh mẽ đáp trả, đặc biệt là tăng cường các hoạt động quân sự biểu dương lực lượng. Tiêu biểu là cuộc phô diễn quân sự giữa Nga và Trung Quốc với các chiến đấu cơ, bay qua biển Nhật Bản và Hoa Đông, xâm phậm vùng nhận dạng hàng không của Hàn Quốc.

Ban đầu Mỹ không tỏ rõ lập trường và ưu tiên ổn định quan hệ với Trung Quốc, nhưng sau đó đã có phản ứng, tổ chức cuộc tập trận chiến thuật cùng lực lượng không quân Nhật Bản, điều máy bay ném bom B52, khẳng định ngăn chặn "các hành vi đơn phương thay đổi hiện trạng". Quan hệ giữa Nhật và Trung Quốc đang ở mức thấp nhất từ năm 2012.

Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp gây sức ép kinh tế và văn hóa, bao gồm hạn chế du lịch và hủy bỏ các sự kiện của nghệ sĩ Nhật Bản tại nước này. Tuy nhiên, sự ủng hộ của công chúng Nhật Bản đối với Đài Loan vẫn mạnh mẽ, thủ tướng Nhật cũng từ chối rút lại tuyên bố của bà. Theo Le Monde, Trung Quốc muốn cô lập Nhật Bản và ngăn chặn sự nguy cơ hình thành một "NATO chống Trung Quốc" ở Châu Á-Thái Bình Dương.

Trong hồ sơ về chủ đề này, Le Monde nhắc lại quá khứ ám ảnh đối với quan hệ Nhật Trung tại Nam Kinh. Về vụ thảm sát năm 1937 do quân đội Nhật thực hiện cho đến nay, vẫn khó có thể xác định con số thương vong chính xác. Phía Trung Quốc ước tính khoảng 300 ngàn người thiệt mạng, hàng chục ngàn phụ nữ bị xâm hại. Le Monde nêu lại lập trường cứng rắn của nữ thủ tướng Nhật Takaichi và nhiều chính trị gia khác có những quan điểm tranh cãi về mặt lịch sử, trong đó có việc phủ nhận những hành vi của quân đội Nhật, bắt ép phụ nữ làm nô lệ tình dục. Le Monde kết luận rằng đợt căng thẳng này không chỉ được phản ánh trong chính trị mà còn trong tâm thức của người dân hai nước.

Chi Phương