Ukraine thiếu Patriot, eo biển Hormuz, nắng nóng gay gắt, chung kết Ligue des Champions PSG - Arsenal

Ukraine báo động nguy cơ thiếu hệ thống phòng không Patriot để đối phó tên lửa Nga ; Căng thẳng dai dẳng giữa Mỹ và Iran ở eo biển Hormuz ; Chính phủ Pháp bị chỉ trích thiếu chuẩn bị đón nắng nóng gay gắt và Trận tranh hùng chung kết Ligue des Champions giữa hai câu lạc bộ bóng đá PSG và Arsenal vào thứ Bảy 30/05. Đây là những chủ đề chính trên các trang báo lớn của Pháp ngày 29/05/2026.

Một dàn phóng tên lửa phòng không Patriot của Mỹ. AP - Sean Murphy

Ukraine : quân đội đối mặt với tình trạng "vắng mặt không phép" và thiếu hệ thống phòng không chống tên lửa Nga ?

Le Figaro nêu lên một tình huống nghịch lý trong quân đội Ukraine : Ngày càng có nhiều binh sĩ "vắng mặt không phép", để được luân chuyển sang các đơn vị chiến đấu khác. Tội danh này, theo điều 407 của bộ luật Hình sự, có thể bị phạt từ 5 đến 10 năm tù. Theo các số liệu từ chính quyền Kiev, có đến khoảng 200 ngàn quân nhân "vắng mặt không phép" vào đầu năm 2026, so với 50 ngàn lính đào ngũ. Việc luân chuyển không thường xuyên, bất mãn với cấp trên và thất vọng trong nhiệm vụ hay như nạn tham nhũng trong quân đội là những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng bỏ ngũ.

Cùng lúc này, Ukraine đối mặt với tình trạng thiếu hệ thống phòng không nghiêm trọng để đối phó với tên lửa Nga, đặc biệt là các hệ thống chống tên lửa đạn đạo. Theo nhật báo kinh tế Les Echos, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm 26/05/2026, đã viết thư gởi đến đồng cấp Mỹ Donald Trump và Quốc hội, báo động về sự thiếu hụt và đề nghị xin hỗ trợ từ Washington. Đối với Kiev, hệ thống Patriot, nhất là loại PAC-3, vẫn là công cụ phòng thủ chủ lực, trong khi các hệ thống SAMP/T của Pháp-Ý, tuy có hiệu quả tương tự, nhưng lại bị hạn chế về số lượng.

Phải chăng tình trạng này cũng đang làm sứt mẻ uy tín quân sự của Mỹ ?

Vụ không kích ồ ạt quy mô lớn trong đêm 24-25/05/2026, cho thấy Kiev dễ bị tấn công trước các loại tên lửa đạn đạo của Nga như Iskander-M hay Kinjal. Tổng thống Zelensky cảnh báo, "nếu chiến tranh kéo dài, Ukraine sẽ thiếu vũ khí". Tuy nhiên, theo trang Axios, xung đột giữa Mỹ và Iran đang gây căng thẳng cho chuỗi cung ứng. Kho dự trữ tên lửa Patriot và THAAD của Mỹ đã được tiêu thụ với một nhịp độ nhanh hơn cả khả năng sản xuất.

Theo các số liệu do New York Times cung cấp, chỉ trong vòng 39 ngày chiến dịch Mỹ đã tiêu hao gần 50% kho tên lửa dự trữ (khoảng 1.200 chiếc), trong khi khả năng sản xuất chỉ ở mức 600 tên lửa/năm. Các hãng Lockheed Martin và Raytheon dự trù đạt sản lượng 1.000 tên lửa Patriot từ đây đến năm 2030 và 2.000 tên lửa vào năm 2035, trong khi hiện nay Nga xuất xưởng mỗi năm 1.000 tên lửa.

Les Echos kết luận : Nếu như tình trạng này làm lộ rõ sự phụ thuộc vào vũ khí Mỹ cũng như là triệu chứng thiếu hụt công nghiệp của Châu Âu, theo một ghi chú phân tích của CSIS, thì việc Hoa Kỳ có nguy cơ thiếu hụt tên lửa Patriot, đang làm hoen ố hình ảnh "bất khả chiến bại" của quân đội Mỹ.

Châu Âu tỏ ra do dự nối lại đối thoại với Putin ?

Tại Châu Âu, một cuộc tranh luận đang diễn ra : "Liệu có nên nối lại đối thoại với Vladimir Putin thông qua một đặc sứ của Liên Hiệp Châu Âu hay không ?". Vấn đề này đã được các ngoại trưởng khối 27 nước thành viên đề cập đến trong cuộc họp tại Cyprus hôm thứ Năm 28/05. Tuy nhiên, theo Le Figaro, trong vấn đề này còn có một thách thức khác quan trọng hơn cho Liên Âu : Liệu họ có muốn tham gia đàm phán hòa bình và bắt đầu thảo luận về những nhượng bộ lãnh thổ có thể xảy ra, bất chấp nguy cơ gạt bỏ tổng thống Zelensky ?... Cuộc tranh luận dự báo sẽ diễn ra gay gắt, do việc Liên Âu vẫn chưa thể làm sáng tỏ các yếu tố của một cuộc đối thoại như vậy !

Tại Trung Đông, hòa bình chỉ là một ảo tưởng ?

Bất chấp các tuyên bố có những tiến triển trong đàm phán, tình hình ở eo biển Hormuz chưa cho thấy có những dấu hiệu sáng sủa vào lúc Iran nỗ lực giành quyền kiểm soát nơi trung chuyển của khoảng 1/4 lượng dầu thô thế giới. Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Chiến tranh Mỹ (ISW), được Libération trích dẫn "Iran coi việc kiểm soát eo biển Hormuz là điều thiết yếu để xây dựng lại khả năng răn đe của mình đối phó Hoa Kỳ và Israel, sau khi các khả năng răn đe khác của Iran suy yếu, đặc biệt là khả năng tên lửa đạn đạo của nước này".

Gần đây, Iran đề xuất một dự thảo thỏa thuận, theo đó, nước này "mở lại" eo biển nhưng bằng cách tiếp tục quản lý lưu thông chung với Oman. Một đề xuất đã bị tổng thống Trump bác bỏ khi cho rằng khu vực này là "vùng lãnh hải quốc tế", đồng thời ông đe dọa "đập tan" Oman – vốn dĩ cũng là đồng minh của Mỹ – nếu nước này tham gia dự án của Iran.

Cùng lúc Washington ban hành lệnh trừng phạt thứ cấp nhắm vào tất cả những thực thể nào hợp tác với PGSA (Cơ quan Kiểm soát eo biển tại Vịnh Ba Tư). Ông Lars Jensen, nhà phân tích về vận chuyển hàng hải cảnh báo : "Washington đang gởi đi một tín hiệu rõ ràng đến các hãng vận chuyển hàng hải : Họ không thể tiếp tục vượt qua eo biển mà không vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ hoặc đối mặt với nguy cơ bị Iran tấn công".

Ngoài ra, Libération đăng một bài viết của một nhà báo Iran xin ẩn danh ghi nhận, một cảm giác "kiệt quệ và không chút ảo tưởng" của người dân Iran. Đối đầu bùng phát hôm thứ Năm 28/05 không còn làm người dân Iran hoảng loạn như những ngày đầu cuộc chiến. Điều họ bận tâm nhất hiện nay là hậu quả của chiến tranh đối với cuộc sống thường nhật : phá hủy đại trà, phong tỏa các tuyến đường hàng hải, phong tỏa nhập khẩu, thiếu hụt hàng hóa, lạm phát phi mã, khan hiếm các sản phẩm cơ bản và hóa dầu, đóng cửa doanh nghiệp, thất nghiệp, gián đoạn internet nghiêm trọng và song song đó là gia tăng trấn áp chính trị… những điều càng làm tăng thêm cảm giác thất vọng ở người dân Iran.

Tại Pháp, nắng nóng gay gắt, chính phủ bị chỉ trích là "thiếu chuẩn bị" ?

Báo động cam nắng nóng gay gắt hôm nay, 29/05/2026, vẫn được duy trì ở Paris và các vùng phụ cận cùng với 13 tỉnh thành khác khi nhiệt kế tiếp tục ở mức trên 33-34°C. Xã luận của La Croix thừa nhận nắng nóng gay gắt vào tháng 5 là không bình thường. Nhiệt độ tăng cao vào mùa này rõ ràng là một dấu hiệu mới của hiện tượng khí hậu ấm dần đang diễn ra trên toàn cầu.

Nhật báo công giáo khẳng định tình trạng này tác động mạnh mẽ đến điều kiện sống thường nhật và làm việc của người dân. Còn theo Le Monde, thời tiết nóng gắt đến sớm đang "nhấn chìm giới nông gia trong bất định". Nắng gắt xảy ra ngay giữa mùa xuân ảnh hưởng đến cây trồng, đặc biệt là lúa mì, khiến nông dân lo sợ mất mùa, trong khi các nhà chăn nuôi lo lắng cho sản lượng sữa bị giảm, trứng dễ vỡ hơn và nhất là nguy cơ tử vong cao ở gia súc chăn nuôi.

Nếu như chính phủ Pháp, hôm qua, đã có cuộc họp khẩn cấp về "một kế hoạch chịu đựng" vào mùa hè, thì các đảng cánh tả và các hiệp hội môi trường chỉ trích chính phủ thủ tướng Lecornu là đã phản ứng "chậm trễ" hay "thiếu chuẩn bị" để đối phó với hiện tượng nắng nóng, giờ diễn ra thường xuyên hơn, theo như tường thuật của Libération và Le Monde.

La Croix, lưu ý, đó chỉ là những biện pháp mang tính chất tạm thời, không giúp giải quyết được vấn đề cơ bản : Đó là giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính. Đối với tờ báo, đây là "một vấn đề mang tính chính trị". Thách thức này cần một cam kết dài hạn. Từ một thập kỷ qua, nhiều định hướng chiến lược đã được thông qua tại Pháp và Châu Âu, nhưng việc thực thi, thường xuyên bị trì hoãn.

Trong khi đó, phóng viên thời tiết bị tấn công là "thổi phòng tình hình" ?

Tuy nhiên, Libération chú ý đến một hiện tượng mới tại Pháp : "Phóng viên dự báo thời tiết, mục tiêu tấn công mới của những người phủ nhận biến đổi khí hậu". Nếu như Libération đặc biệt chỉ trích kênh truyền hình tư nhân CNEWS của nhà tỷ phú Pháp Vincent Bolloré, lan truyền thông tin sai lệch về thời tiết, trên mạng xã hội, các chuyên gia về khí hậu hứng chịu những lời lăng mạ và đe dọa, bị chỉ trích là bản đồ thời tiết "quá đỏ" và bị cáo buộc là phóng đại tình hình.

Viện trợ nhân đạo, một công cụ "mặc cả" để Trump tiếp cận các nguồn khoáng sản ?

Sau khi Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) bị giải thể vào năm 2025, đến lượt chương trình quỹ Lương thực vì Hòa bình (Food for Peace) là nạn nhân mới của "xe ủi" Trump – theo như cách gọi của Le Monde – và chính sách "Make America Great Again – Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại" của ông. Ngày 13/05/2026, Hoa Kỳ công bố các quy định mới, yêu cầu tất cả - thay vì là một phần ba như trước đây – số lương thực được phân phát miễn phí tại các quốc gia nhận viện trợ phải được sản xuất hoàn toàn ở Mỹ.

Le Monde nhấn mạnh, trong lĩnh vực lương thực, Hoa Kỳ là quốc gia đi đầu, cung cấp đến 45% viện trợ cho Chương trình Lương thực Thế giới. Quyết định này là một bước thụt lùi đáng kể so với định hướng chiến lược được Mỹ cùng nhiều quốc gia khác và các tổ chức quốc tế áp dụng từ những năm 1990 : Tháo gỡ các ràng buộc về viện trợ, nghĩa là khả năng tự do mua lương thực từ tất cả các quốc gia chứ không chỉ tại nước tài trợ.

Điều này giúp cải thiện hiệu quả viện trợ bằng cách giảm chi phí vận chuyển, đồng thời hỗ trợ sản xuất trong nước, tránh vận chuyển lương thực không phù hợp và thúc đẩy quyền tự chủ của các nước nhận viện trợ. Chính sách này giúp đối phó với các tình huống khẩn cấp, giải quyết tình trạng mất an ninh lương thực, hiện đang ảnh hưởng đến khoảng 266 triệu người trên thế giới.

Quyết định này của Trump đưa nước Mỹ trở về thời kỳ Chiến tranh lạnh. Chương trình Lương thực vì Hòa bình được thực hiện vào thời điểm đó nhằm bán bớt lượng nông sản dư thừa của Mỹ và củng cố các mối liên minh chiến lược của Washington. Dòng nông sản ồ ạt này có thể đã gây ra nhiều tác động tai hại cho các ngành nông nghiệp địa phương.

Le Monde lưu ý, việc đảo ngược chính sách viện trợ lương thực diễn ra sau khi chính quyền Trump có những thay đổi trong lĩnh vực y tế, bằng cách bỏ qua các hợp tác quốc tế, và tìm cách ràng buộc viện trợ với các nhượng bộ như quyền tiếp cận dữ liệu y tế, trữ lượng khoáng sản, hoặc thậm chí là việc tiếp nhận người di cư. Cách tiếp cận mang tính giao dịch này chỉ làm tăng sự phụ thuộc của các quốc gia nhận viện trợ, có nguy cơ dẫn đến sự giảm sút về số lượng viện trợ được phân phối, vào thời điểm ngân sách đang bị cắt giảm, các cuộc xung đột vũ trang đang gia tăng, cũng như tác động của biến đổi khí hậu.

Paris-Saint-Germain nỗ lực tìm kiếm ngôi sao thứ hai

Les Echos chạy tít nhỏ trên trang nhất : "PSG tìm kiếm một ngôi sao thứ hai". Vào ngày mai, đội bóng của Paris đấu trận chung kết với Arsenal trong khuôn khổ giải Vô địch các câu lạc bộ. Nhật báo kinh tế có bài viết dài tường thuật "Làm thế nào Qatar trong vòng 15 năm đã đưa đội bóng Câu lạc bộ PSG lên một chiều hướng khác". Tiếp quản câu lạc bộ này vào ngày 30/06/2011 với mức giá 100 triệu euro, quỹ đầu tư của Qatar, vốn quan tâm nhiều cho phát triển "quyền lực mềm", trong vòng 15 năm đã không tiếc tiền của đầu tư cho đội bóng, liên tiếp tăng ngân sách hàng năm đi từ 80 triệu euro vào năm 2011 lên khoảng 850 – 900 triệu euro như hiện nay.

Bảng xếp hạng của Forbes cũng xếp PSG hàng thứ 7, thuộc nhóm các đội bóng có giá nhất thế giới, ước tính ở mức 4,6 tỷ đô la, sau Real Madrid (6,7 tỷ), Manchester United (6,6 tỷ) và FC Barcelona (5,6 tỷ đô la). Chiến lược của QSI (Qatar Sports Investment, chi nhánh của quỹ đầu tư Qatar) rất đơn giản : Tuyển dụng các cầu thủ hay nhất để làm tỏa sáng PSG như trường hợp của Kylian Mbappé, Neymar hay Lionel Messi…

Trước trận cầu nóng vào ngày mai, theo dự đoán của Emmanuel Petit và Jérôme Rothen, cựu trung vệ và cựu hậu vệ cánh của PSG, với Le Figaro, "Đội PSG có nhiều ưu thế trước đội Arsenal". Thời tiết Paris ngày mai, bất kể kết quả ra sao, có lẽ sẽ còn "đỏ rực" hơn nữa !

Minh Anh