Ukraine đưa chiến tranh vào lãnh thổ Nga, buộc Putin trả giá chính trị

Chiến tranh Ukraine tiếp tục leo thang với các cuộc tấn công bằng drone sâu vào lãnh thổ Nga, đẩy Moskva vào thế phòng thủ, gây lo ngại trong NATO về an ninh sườn đông Châu Âu. Trong khi đó, Trung Quốc tăng cường hiện diện tại Bắc Triều Tiên, nước trở thành vũ khí chiến lược tại Nam Á, Pháp đối diện những căng thẳng chính trị xã hội.

Ảnh vệ tinh cho thấy một kho dầu của Nga sau khi bị drone Ukraine tấn công ở Saint Petersburg, ngày 03/06/2026. via Reuters – Vantor

Drone Ukraine "chào mừng Davos Nga" cả khai mạc lẫn bế mạc

La Croix ngày 08/06/2026 nhấn mạnh, Diễn đàn kinh tế thường niên Saint Petersburg đã bế mạc hôm thứ Bảy 06/06 cũng y như lúc khai mạc : bằng hình ảnh những trận hỏa hoạn lớn và những cuộn khói ngùn ngụt, do drone Ukraine tấn công vào thành phố quê hương của Vladimir Putin. Hôm thứ Tư lúc Diễn đàn bắt đầu, các khách mời trong đó có phó chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính (Han Zheng) được đón tiếp bằng một cột khói đen bốc lên phía trên một nhà máy lọc dầu đang cháy.

Cho dù cách xa tiền tuyến đến 1.600 kilomet, trái tim nước Nga vẫn không thể bình an vô sự. Trong những tuần qua, quân đội Ukraine đã chứng minh nay không thua kém đối thủ trong việc sản xuất và sử dụng drone tác chiến tầm xa. Bộ quốc phòng Nga nói rằng đã chặn được 9.418 drone của kẻ thù trong tháng 5, một kỷ lục. Moskva ngày càng chịu nhiều sức ép với 329 drone bị hàng trăm hỏa tiễn địa-không đánh chặn trong tháng trước.

Rybar, kênh Telegram thân cận với quân đội Nga báo động : "Các cuộc tấn công sâu không còn lẻ tẻ mà nay đã là năng lực dài hơi của Ukraine". Tuy không thay đổi được tương quan lực lượng chiến trường, nhưng đã buộc Nga phải huy động các giàn hỏa tiễn đắt tiền để bảo vệ các địa điểm quân sự nằm rải rác trên lãnh thổ rộng mênh mông. Drone cũng làm tăng sức nặng kinh tế của cuộc chiến qua việc nhắm thường xuyên vào cơ sở hạ tầng năng lượng thiết yếu của Nga.

Chiến tranh "đi ngược chiều" : Kiev đưa xung đột trở lại đất Nga

Le Monde còn nêu ra "Ngày mà Nga tự bắn vào chân mình bằng một hỏa tiễn Oreshnik". Hôm 23/05 phương Tây phản đối việc Moskva sử dụng loại tên lửa có thể mang đầu đạn nguyên tử đến lần thứ ba, đánh vào làng Bila Tserkva của Ukraine, một hỏa tiễn thứ tư rơi xuống khu vực Donetsk bị Nga chiếm từ năm 2022, tóm lại là "quân ta đánh quân mình". Biết rằng các nguồn tin an ninh Châu Âu sẽ công bố thông tin này, Vladimir Putin "đi bước trước" bằng cách nói rằng đó chỉ là "thử nghiệm".

Theo La Croix, khi đưa chiến tranh trở lại đất Nga, Kiev tìm cách gia tăng cái giá chính trị mà Vladimir Putin phải trả, trong lúc quân Nga sa lầy ở Donbass. Trong nội bộ, vầng hào quang của ông chủ điện Kremlin, theo nhà nghiên cứu Tatiana Stanovaya, do "bất lực trong việc lập lại hòa bình ở Ukraine hay thắng được cuộc chiến mà ông ta đã khởi động" đã mờ nhạt trong giới tinh hoa Nga. Internet bị cắt thường xuyên những tháng gần đây làm dân Nga càng bất bình trong bối cảnh kinh tế sa sút.

Liệu đã đủ để thúc đẩy tổng thống Nga thương lượng chấm dứt chiến tranh dù không đạt được mục đích hay không ? Đó là thách thức của chính phủ Kiev. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo "Nguy cơ leo thang hiển hiện hơn cả cách đây hai năm". Trong số những mối nguy, có việc gia tăng oanh kích bằng hỏa tiễn đạn đạo, nhắm vào tổng thống Ukraine, thậm chí tổng động viên ở Nga.

Zelensky gửi thông điệp trực diện tới Putin : Vừa ngoại giao, vừa tâm lý chiến

Cũng có cùng nhận xét, Le Monde quay lại với lá thư của ông Volodymyr Zelensky gởi cho Vladimir Putin, cho rằng phía sau việc chìa tay ra cho ông chủ điện Kremlin, tổng thống Ukraine tìm cách khai thác những lỗ hổng của Moskva và sự chán chường của người Nga sau bốn năm chiến tranh ác liệt, vào lúc các đối tác Châu Âu cố chủ động tái lập tiến trình thương lượng hòa bình đã bị chính quyền Trump bỏ rơi.

Theo tờ báo, ý tưởng này đã được ông Volodymyr Zelensky nghiền ngẫm từ cuối tháng 5. Những người thân cận của ông cho biết những ngày qua, tổng thống Ukraine vẫn cân nhắc từng chữ một để đánh vào lòng kiêu ngạo của kẻ thù. Lá thư gay gắt nhằm chứng tỏ ưu thế của Kiev trên chiến trường và những điểm yếu về quân sự, kinh tế, đạo lý của Moskva ; đã được gởi đi hôm thứ Năm 04/06 trước lúc Vladimir Putin phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Saint Petersburg. Một viên chức Ukraine cho biết, chính ông Zelensky đã chọn lựa thời điểm gởi thư ngỏ, các đối tác Châu Âu nhất là E3 (Đức, Pháp, Anh) không biết ông đang soạn thảo lá thư.

Gởi cho tổng thống Nga nhưng thực tế là cho cả thế giới, thư ngỏ tỏ ý muốn chấm dứt chiến tranh, đề nghị Putin ấn định ngày gặp gỡ tại một quốc gia trung lập như Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ hay một nước Ả Rập. Putin trước hết mời Zelensky đến Moskva, như một cách trả lời, rồi chỉ trích "những yếu tố bất lịch sự" trong thư, nói rằng một cuộc gặp như vậy "chẳng có ích lợi gì". Nhưng điều này không quan trọng, Kiev chỉ muốn các đối tác và giới tinh hoa Nga gọi đúng tên sự việc và gây áp lực để ngưng chiến.

Macron : "Không nên vội vàng chấp nhận điều không thể chấp nhận"

Những từ ngữ của ông Zelensky đã xát muối vào vết thương Nga, giờ đây bị tấn công ngược lại trên chính lãnh thổ mình, với những vũ khí bay xa hơn 1.000 kilomet. "Như ông đã biết rất rõ, khoảng cách này không phải là giới hạn của chúng tôi. Các vị không thể chống lại nếu không có sự trợ giúp của Bắc Triều Tiên" - lá thư mô tả Nga như một cường quốc đang suy tàn, lệ thuộc vào các đồng minh, đặc biệt là Trung Quốc.

Donald Trump hồi cuối 2025 cho rằng sẽ buộc được Ukraine phải đầu hàng, qua việc ký kết một kế hoạch hòa bình của Mỹ nhưng hầu hết gồm các yêu sách của Nga. Ngược lại tổng thống Emmanuel Macron mới đây tuyên bố : "Người dân Ukraine, với sức mạnh và lòng dũng cảm, đã chứng minh rằng tất cả những ai cách đây sáu tháng trước nói rằng Ukraine sẽ sụp đổ, và chúng ta nên vội vàng chấp nhận điều không thể chấp nhận được, là sai lầm".

Thay vì nói chuyện với tổng thống Nga, nhà sử học Timothy Garton Ash, đại học Oxford đề nghị nên tiếp cận các nhóm tinh hoa Nga. Kirill Martynov, tổng biên tập tờ báo đối lập Novaïa Gazeta Europe nhận định : "Lá thư của ông Zelensky sẽ không gây ra một cuộc nổi dậy ở Nga, nhưng gieo rắc sự bất hòa trong giới tinh hoa và những người lãnh đạo quân đội". Bà Farida Rustamova, tổng biên tập trang Vlast chú ý đến lời nhắc nhở các bài học lịch sử cho Putin : "Khi nước Nga chán nản, sự thay đổi sẽ đến".

"Đối mặt chiến tranh, chinh phục hòa bình"

Về phía Pháp, La Croix kêu gọi hãy đối mặt trực diện với chiến tranh, trong loạt bài kéo dài hai tuần. Nước Pháp sống trong hòa bình kể từ sau chiến tranh Algeria, các quân nhân Pháp đang tham gia các hoạt động ở nước ngoài dưới màu cờ quốc gia hoặc Liên Hiệp Quốc, NATO và Liên Hiệp Châu Âu. Nhưng tiếng súng và thương vong của thường dân vẫn là thực tế xa vời, dù những hình ảnh tràn ngập trên mạng xã hội.

Tuy nhiên, mối đe dọa đang tiến gần hơn vì một kẻ thù đang điểm mặt, đó là Nga. Vladimir Putin đã phát động cuộc xâm lược Ukraine vào năm 2022, nhưng với ý đồ lớn lao hơn : ông ta muốn chia cắt Châu Âu để mở rộng đế chế. Do đó, giới quân sự cảnh báo về nguy cơ chiến tranh, mà quân đội Pháp sẽ phải tham gia với quy mô lớn. Với sứ mệnh thông tin, La Croix đã quyết định nâng cao nhận thức của độc giả, tham gia vào cuộc tranh luận về những nỗ lực cần thiết để thuyết phục Moskva không dấn thân vào cuộc phiêu lưu này.

Với chủ đề "Đối mặt với chiến tranh, chinh phục hòa bình", nhật báo Công giáo muốn mang lại tầm nhìn Kitô giáo về hòa bình. Đối với Giáo hội Công giáo, chiến tranh không phải là không thể tránh khỏi. Tiếp bước các vị tiền nhiệm, như Giáo hoàng Paulus VI năm 1965 tại Liên Hiệp Quốc từng kêu gọi Đừng bao giờ để xảy ra chiến tranh nữa, Giáo hoàng Leo XIV trong thông điệp Magnifica Humanitas khẳng định sử dụng vũ lực không bao giờ là giải pháp mà nhân loại có thể chấp nhận. Giáo hội có đức tin vào một Thiên Chúa của hòa bình, tin tưởng vào khả năng kiến ​​tạo hòa bình của con người.

Tập Cận Bình thăm Bắc Triều Tiên để tái lập ảnh hưởng

Tại Châu Á, La Croix chú ý đến sự kiện "Tập Cận Bình đến Bắc Triều Tiên để mở rộng ảnh hưởng Trung Quốc". Les Echos nhận định "Tập Cận Bình khởi đầu chuyến thăm hiếm hoi đến Bắc Triều Tiên để gắn chặt Bình Nhưỡng vào quỹ đạo của mình". Sau khi tiếp Donald Trump và Vladimir Putin tại Bắc Kinh chỉ cách nhau vài ngày, ông Tập tiếp tục cuộc tấn công ngoại giao. Tại quảng trường Kim Il-sung, hình ảnh vệ tinh trước đó cho thấy Bình Nhưỡng chuẩn bị tiếp đón long trọng. Một công trình rất lớn đang được xây dựng, quy mô hơn lần đón tổng thống Belarus Alexander Lukashenko hồi tháng 3.

Cho đến nay, Tập Cận Bình chỉ đến Bắc Triều Tiên có một lần hồi năm 2019, tức cách đây 7 năm. Cuộc gặp giữa Tập Cận Bình và Kim Jong-un giúp hai nước láng giềng cộng sản có đường biên giới chung 1.400 kilomet chứng tỏ sự đoàn kết trước phương Tây. Nhiều người thấy rằng Bắc Kinh muốn giành lại ảnh hưởng sau nhiều năm lạnh giá, nhất là do Bắc Triều Tiên xích lại gần Nga. Hai nước đã ký hiệp ước quốc phòng năm 2024, và tuy không công khai phản ứng trước việc gởi lính Bắc Triều Tiên sang Ukraine, Bắc Kinh lo ngại việc Moskva chuyển giao công nghệ quân sự cho Bình Nhưỡng, làm giảm lệ thuộc vào Trung Quốc.

Bắc Triều Tiên đang tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào nước láng giềng hùng mạnh đang chiếm 95% kim ngạch thương mại. Nhà nghiên cứu Dylan Motin nhận xét, chế độ dường như lo sợ sự can thiệp từ Bắc Kinh, thậm chí là một cuộc đảo chính lật đổ Kim Jong-un để thay thế bằng một người thân thiện hơn với Trung Quốc. Nhưng có vẻ sau 15 năm cầm quyền, Kim Jong-un đã tự tin hơn. Theo giáo sư Jihwan Hwang, đại học Quốc gia Seoul, đối với Bình Nhưỡng, ngoại giao không chỉ tập trung vào vấn đề nguyên tử, họ tìm cách tăng cường quyền tự chủ chiến lược và kinh tế. Nhà nghiên cứu Patricia Kim của Brooking Institution cho rằng Tập Cận Bình có thể ủng hộ đối thoại với Hoa Kỳ để Bình Nhưỡng không quay hẳn về phía Moskva.

Nước : Vũ khí mới giữa Ấn Độ và Pakistan

Cũng tại Châu Á, Le Monde nhận xét trong hơn sáu thập niên, Hiệp ước sông Indus ký năm 1960 vẫn được xem là một trong những thỏa thuận chia sẻ nguồn nước bền vững nhất thế giới. Nhưng sau vụ tấn công khủng bố tại Pahalgam ở Kashmir tháng 4/2025 khiến 26 du khách thiệt mạng, thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã quyết định đình chỉ hiệp ước, biến nguồn nước thành một công cụ gây sức ép chiến lược đối với Pakistan.

Tại tỉnh Punjab của Pakistan, nông dân Muhammad Nawaz vẫn chưa hồi phục sau trận lũ lịch sử năm 2025. Những cánh đồng bắp và lúa ven sông Chenab bị chôn vùi dưới lớp cát dày sau khi dòng nước bất ngờ tràn bờ. Islamabad cáo buộc New Delhi xả nước từ các hồ chứa thượng nguồn mà không báo trước, khiến hàng triệu người không kịp ứng phó. Ấn Độ bác bỏ, cho rằng chính lãnh thổ nước mình cũng chịu thiệt hại vì mưa lũ.

Con sông Indus cùng năm phụ lưu là huyết mạch của gần 300 triệu người ở hai bên biên giới. Đối với Pakistan, đây là vấn đề sống còn khi hơn 80% sản lượng nông nghiệp phụ thuộc vào hệ thống sông này. Theo hiệp ước năm 1960, Pakistan được hưởng phần lớn lưu lượng nước của ba con sông phía tây, trong khi Ấn Độ kiểm soát các công trình đầu nguồn và được phép xây dựng các nhà máy thủy điện.

Dù từng vượt qua nhiều cuộc chiến tranh và khủng hoảng song phương, hiệp ước nay đứng trước thử thách chưa từng có. New Delhi tuyên bố sẽ không khôi phục thỏa thuận và thậm chí tính đến việc chuyển hướng một phần nguồn nước sang bang Rajasthan. Pakistan coi đó là một hành động thù địch, thậm chí là "khủng bố nguồn nước". Vấn đề càng phức tạp khi biến đổi khí hậu làm tan chảy các sông băng Himalaya, thay đổi chế độ dòng chảy và gia tăng nguy cơ lũ lụt cũng như hạn hán.

Nhiều chuyên gia cho rằng cuộc đối đầu hiện nay không chỉ là tranh chấp giữa hai cường quốc hạt nhân, mà còn phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt về tài nguyên nước tại Nam Á. Nghịch lý là Ấn Độ cũng đang ở vị thế tương tự trước Trung Quốc. Các con sông lớn bắt nguồn từ Tây Tạng khiến New Delhi phụ thuộc vào dữ liệu thủy văn do Bắc Kinh cung cấp. Vì thế, "chiến tranh nước" không còn là vấn đề song phương giữa Ấn Độ và Pakistan, mà đang trở thành một thách thức địa chính trị đối với toàn bộ Châu Á.

Thụy My