Từ "loser" thành "winner" : Zelensky đổi vị thế ở G7

Sau thỏa thuận khung Mỹ-Iran, Donald Trump đến Evian với tâm thế thoải mái hơn. Trong khi đó, nhờ những thành công quân sự mới và sự đoàn kết được khôi phục lại của phương Tây, Volodymyr Zelensky xuất hiện tại G7 trong vị thế khác hẳn vài tháng trước : từ người bị xem là kẻ thua cuộc, tổng thống Ukraine đang dần trở thành đối tác mà phương Tây không thể bỏ qua.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và đồng nhiệm Pháp Emmanuel Macron, Ukraine Volodymyr Zelensky tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Evian-les-Bains, Pháp ngày 16/06/2026. AFP – Thibault Camus

Volodymyr Zelensky : Từ người đứng bên lề trở lại trung tâm

Les Echos ngày 17/06/2026 đánh giá "Từ "loser" (kẻ thua cuộc) thành "winner" (người thắng cuộc) : Zelensky mạnh thêm sau Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Evian". Được mời tham dự G7 ở Evian hôm thứ Ba cho một phiên làm việc đặc biệt dành riêng cho cuộc chiến ở Ukraine, rốt cuộc ông đã kéo dài thời gian lưu lại thành phố bên bờ hồ Genève và tham dự toàn bộ hội nghị thượng đỉnh cho đến thứ Tư.

Tổng thống Ukraine đã nhận được sự quan tâm đặc biệt từ đồng nhiệm Pháp, chủ trì diễn đàn G7 năm nay. Emmanuel Macron đã đi bộ qua khu vườn của khách sạn Royal để gặp Volodymyr Zelensky khi vừa xuống xe, và có thể trao đổi vài lời riêng tư. Zelensky đề nghị ông Macron giúp tổ chức một cuộc gặp với Donald Trump. Vài giờ sau, vào cuối phiên làm việc sáng nay, Donald Trump cho biết đã gặp Zelensky khoảng 20 phút, cùng với ngoại trưởng Marco Rubio, và sau đó sẽ gặp lại. Đối với tổng thống Mỹ, Nga "nên thỏa thuận" với Ukraine, và khẳng định ông sẽ làm cách để đạt được điều này. "Lý do duy nhất khiến tôi can thiệp là vì tôi không thích nhìn thấy 25.000 thanh niên chết đi mỗi tháng".

Les Echos nhận thấy cái thời mà Donald Trump dạy đời tổng thống Ukraine và ưu ái Vladimir Putin, dường như đã xa rồi. Tại Evian, Donald Trump hàm ý rằng ông đã thay đổi quan điểm về khả năng kháng cự của Ukraine. Dường như trong mắt tổng thống Mỹ, Zelensky đã từ "loser" trở thành "winner", dù Zelensky nhận được rất ít vũ khí kể từ khi ông nhậm chức tại Nhà Trắng.

Canh bạc Evian của Emmanuel Macron

Nhật báo kinh tế nói thêm là tại G7 ở Evian, Macron vượt qua được thách thức : khuyến khích trao đổi trực tiếp một cách thẳng thắn thay vì những bài diễn văn được soạn sẵn. Chỉ có bảy nhà lãnh đạo ngồi xung quanh chiếc bàn tròn ở khách sạn Royal, không ghi chép, không có cố vấn. Cuộc đối thoại diễn ra suôn sẻ, Donald Trump phát biểu ít nhất sáu lần, thủ tướng Ý Giorgia Meloni cũng nói khá nhiều.

Tổng thống Mỹ nhân đó giải thích về thỏa thuận với Iran, phía Pháp cho rằng việc eo biển Hormuz mở lại và giá dầu giảm là điều tốt, "giúp lại đoàn kết về vấn đề Ukraine và tăng áp lực lên Nga". Ngay khi Trump vừa đến, thủ tướng Đức Friedrich Merz đã tặng tổng thống Mỹ chiếc áo của "Mannschaft" (đội tuyển Đức) mang tên ông và con số 47. Dù hơi mệt mỏi, Trump tỏ ra vui vẻ, không như lần bỏ đi khỏi Hội nghị thượng đỉnh G7 năm ngoái tại Canada. Ông thích thú nhận lời mời của tổng thống Pháp dự dạ tiệc tại điện Versailles tối nay.

Kết thúc cuộc họp kéo dài hơn một giờ, nhóm G7 đã nhất trí bốn điểm chính. Trước hết, bảy nhà lãnh đạo tái khẳng định chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine, củng cố đà tiến của Ukraine - không chỉ chặn được Nga mà còn giành lại lãnh thổ. Các nước Châu Âu cho rằng vì đã ủng hộ thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Iran, nên Donald Trump giờ đây phải hỗ trợ họ bằng cách đứng hẳn về phía Ukraine.

Kiev có thể nhận được "vũ khí phòng không, nguồn lực để tự vệ và củng cố những thành quả đạt được". G7 sẽ tăng cường áp lực lên Nga, đặc biệt là trừng phạt về dầu khí - mở rộng việc bắt giữ các tàu ma, như Pháp đã khởi xướng, tiếp theo là Anh và Ý. Hoa Kỳ dự kiến ​​sẽ không gia hạn lệnh tạm thời cho phép bán dầu lửa Nga được lưu trữ trên các tàu dầu, nhằm tránh giá dầu tăng vọt do chiến tranh Trung Đông.

Mỗi nước G7 cũng áp đặt thêm các lệnh trừng phạt riêng đối với các tổ chức và cá nhân buôn bán dầu bất hợp pháp, như Canada hôm qua loan báo trừng phạt 160 tổ chức liên quan đến "hạm đội ma" của Nga. Xung đột ở Trung Đông kết thúc làm giảm giá dầu cũng sẽ gây bất lợi cho Nga. Lần đầu tiên kể từ đầu tháng 3 giá dầu Brent đã giảm xuống dưới 80 đô la một thùng.

Kiev đánh vào hậu cần, hậu phương Nga nếm mùi chiến tranh

Trên chiến trường, Le Figaro nhận xét "Nay có thể oanh kích sâu vào Nga, Ukraine đảo ngược tình thế". Đợt tiến công mùa xuân của Nga đã không diễn ra. Sau hơn bốn năm chiến tranh, hai tháng gần đây Kiev đã gia tăng số "kill zone" - vùng tử địa mà drone truy sát tất cả những mục tiêu phát hiện được.

Ukraine tận dụng việc quân Nga không còn dùng được Starlink bất hợp pháp, bên cạnh đó là chiến lược tấn công tầm trung và tầm xa đến 1.000 kilomet trong lãnh thổ đối thủ. Cho dù khả năng gây nhiễu của Nga vẫn mạnh, hầu hết đều đạt mục tiêu. Một nguồn tin quân sự Pháp giải thích : "Cách tốt nhất để tránh bị tấn công, ngoài cấp độ chiến thuật, là cắt đứt nguồn tiếp tế của đối phương. Như vậy Nga không thể tập trung phương tiện, đạn dược, xăng dầu cho tiền tuyến. Mục tiêu chính của Ukraine là hành lang hậu cần trên bộ giữa Crimea và vùng sâu của Donbass".

Xa lộ R280 ở vùng chiếm đóng thường xuyên nằm trong lưới lửa, tháng trước 200 xe bồn của Nga đã bị Ukraine hủy diệt. Quân Nga đang gánh chịu hậu quả vì việc cung ứng lương thực, đạn dược đều bị ảnh hưởng. Ở mức chiến lược, nền kinh tế Nga bị ưu tiên nhắm đến. Drone Ukraine đe dọa tận Saint Petersburg và Moskva – một nhà máy lọc dầu gần thủ đô hôm qua đã bị tấn công. Kiev muốn Kremlin phải trả cái giá cao hơn cho cuộc chiến, và toàn xã hội Nga cảm nhận được hệ quả, bên cạnh trừng phạt của phương Tây.

Drone và AI làm thay đổi cục diện chiến trường Ukraine 

Đa số nhà máy lọc dầu Nga đã trở thành mục tiêu. Bốn nhà máy sản xuất linh kiện cho hỏa tiễn Iskander và Kalibr, nhiều cảng và tàu, một giàn phóng Iskander, các oanh tạc cơ gần đây đã bị Ukraine phá hủy. Hiện nay Kiev có đủ vũ khí để nhắm đến Crimea dù không phải là tân tiến nhất. Các cuộc oanh tạc tầm trung do drone Hornet hay FP-1 giá sản xuất chỉ 6.000 đô la, chúng bay xa 150 kilomet, được trí thông minh nhân tạo (AI) dẫn đường. Một cách khác là tự bay né khỏi khu vực bị kẻ thù gây nhiễu, tuy nhiên Starlink không hoạt động được tại Nga.

Chủ trương mới của Ukraine là đánh đi đánh lại nhiều lần để công nhân các nhà máy chán nản, làm chậm lại sản xuất. Nga đang phải phân tán các hệ thống phòng không, đưa một số về hậu phương khiến tiền tuyến dễ tổn thương hơn. Trong cuộc chiến kỹ nghệ, Kiev nay có thể sản xuất số lượng lớn drone tầm xa nếu được tài trợ lâu dài, và đang kêu gọi đối tác Châu Âu, hy vọng đang quay trở lại với quân đội Ukraine, hỗ trợ. Volodymyr Zinovskyi, giám đốc một công ty drone Ukraine cho biết các đơn vị tác chiến đã học được cách sử dụng, và nay tấn công được tới Mariupol.

Zaporizhzhia, nơi robot đông gấp 10 lần con người

Phóng sự của Le Figaro đưa người đọc đến mặt trận Zaporizhzhia, nơi quân đội Ukraine đã tái chiếm 281 km² trong sáu tháng qua. Pavel, chiến binh điều khiển drone khoảng 40 tuổi mới cách đây vài tháng còn quản trị một trang mạng bán hàng ở Odessa, bị đẩy vào một thực tại mang dáng dấp của tương lai, nơi robot đông gấp mười lần con người. Người lính thở dài : "Chẳng có gì sống nổi trong vùng đất ma này. Chỉ nghe tiếng drone, bom, moọc-chê rơi xuống. Một số lượng drone lớn như vậy, tôi không thể tưởng tượng được. Nhân tố con người không mấy quan trọng trên chiến địa".

Một quân nhân thuộc đội xung kích của tình báo quân đội Ukraine cho biết sự mệt mỏi của kẻ thù ngày càng thấy rõ. "Nga phải huy động cả những xe tăng đã về hưu từ thời Đệ nhị Thế chiến, ném thẳng những đứa trẻ vào chiến trường. Nếu họ có thời gian huấn luyện, đó mới là vấn đề". Từ 2026, mỗi tháng có đến 30.000 lính Nga thương vong, và tổng thống Volodymyr Zelensky nói rằng có "bằng chứng video cho mỗi trường hợp".

Người phụ nữ đứng sau hỏa tiễn Hồng Hạc

Le Figaro cũng không quên nhắc đến "Iryna Terekh, kiến trúc sư của hỏa tiễn Flamingo". Người phụ nữ 34 tuổi là giám đốc kỹ thuật của Fire Point, một trong những start-up ấn tượng của kỹ nghệ vũ khí Ukraine. Công ty khởi nghiệp từ tháng 11/2022 sản xuất drone FP-1 tầm xa, chiếm 60% số vụ tấn công và nay có dự án hỏa tiễn đánh chặn FP7X, với hy vọng một ngày nào đó thay thế Patriot bảo vệ không phận Ukraine. Fire Point cũng là đơn vị chế tạo Flamingo (Hồng Hạc), hỏa tiễn hành trình tầm xa đã gây tiếng vang lớn.

Tuần trước, nhiều chiếc Flamingo đã đánh vào nhà máy VNIIR-Progress ở Cheboksary cách Ukraine 900 kilomet, chuyên sản xuất ăng-ten Kometa dẫn đường cho drone Shahed. Hồng Hạc được làm bằng vật liệu composite, khó bị radar phát hiện, không có bất cứ linh kiện nào của Trung Quốc hay Mỹ, mang được một tấn chất nổ và bay xa 3.000 kilomet, giá rẻ gấp 10 lần hỏa tiễn phương Tây. Khi thử nghiệm, phải sơn màu sáng để dễ nhận ra các mảnh vỡ, ban đầu màu cam nhưng rốt cuộc hết sơn chỉ còn màu hồng, và cái tên Hồng Hạc ra đời từ đó.

Fire Point hiện có 6.000 nhân viên ở 84 nhà máy trong đó có 1 ở Đan Mạch. Bà cho biết phát triển nhanh là nhờ khung pháp lý thoáng, ban đầu ai cũng hoảng sợ trước ý tưởng để thị trường quốc phòng tự do như vậy. "Cứ như thả vị thần ra khỏi cây đèn, nhưng khi có kẻ cưỡng hiếp vợ bạn ngay trước mặt bạn, thì rõ ràng bạn không còn quan tâm đến thủ tục". Ukraine chỉ có 7 công ty sản xuất drone lúc cuộc xâm lược bắt đầu, và nay lên đến mấy trăm. Iryna Terekh khuyên Châu Âu nên thay đổi tư duy.

Trước chiến tranh, Iryna Terekh là kiến trúc sư, giám đốc một công ty xây dựng và năm 2014 đã mang thuốc men cho người biểu tình Maidan lúc con trai mới 6 tháng tuổi. Bà khẳng định không muốn các con trở thành những người tị nạn vô tổ quốc. Những thế hệ trước trong gia đình bà từng chịu đựng đau khổ vì Nga, một số bị đày sang Siberia.

Khi mọi con đường đều dẫn đến Bắc Kinh

Trên lãnh vực địa chính trị, Les Echos phân tích "Trump, Putin, Macron, Merz… Trung Quốc đã biến Bắc Kinh thành ‘Washington mới’ như thế nào". Thật là một sự tương phản khi mới cách đây một năm, các nhà lãnh đạo trên toàn thế giới thi nhau chờ chực ở Phòng Bầu dục để thương thảo về với ông Donald Trump về hiệp định thương mại và thuế quan. Giờ đây họ đổi hướng, đến Bắc Kinh - từng bị xa lánh thời Covid và chiến tranh Ukraine.

Không một tuần nào không có một quốc khách ngoại đến Đại sảnh đường Nhân Dân, những lá cờ vừa treo lên chào đón lại được gỡ xuống dành chỗ cho người tiếp theo. Sau tổng thống Pháp Emmanuel Macron tháng 12/2025, Trung Quốc lần lượt đón các thủ tướng Mark Carney của Canada, Keir Starmer từ Anh quốc, Friedrich Merz của Đức, Pedro Sanchez từ Tây Ban Nha. Đặc biệt là giữa tháng 5, tổng thống Donald Trump và Vladimir Putin đến thăm chỉ cách nhau mấy ngày. Rồi đến ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif…

Là nền kinh tế thứ nhì thế giới, nhà xuất khẩu lớn nhất, có chiếc ghế ở Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, 14 nước láng giềng chung đường biên giới, Trung Quốc vốn có ảnh hưởng ngoại giao lớn. Từ khi Tập Cận Bình tung ra Con đường tơ lụa mới và tạo ra những định chế đa phương mới, Trung Quốc thu hút "các nước phương Nam". Những chuyến thăm của các lãnh đạo Châu Phi, Châu Á, Kavkaz trở thành thường xuyên, bằng chứng là chuyến công du mới đây của nhân vật số một Việt Nam là Tô Lâm, hay chủ tịch Lào, tổng thống Serbia. Sự quay lại Nhà Trắng của Donald Trump với thương chiến và việc tấn công vào Liên Hiệp Quốc là "wake-up call" (lời cảnh tỉnh).

Nhiều đồng minh lâu đời của Hoa Kỳ như Anh quốc, Úc, Canada giao thiệp trở lại với Trung Quốc, một số nước Châu Á như Việt Nam giữ quan hệ với cả Washington và Bắc Kinh. Phía Trung Quốc coi tình hình hỗn loạn hiện nay là cơ hội để định vị như "cường quốc ổn định", đánh bóng lại hình ảnh u ám do Covid và xuất khẩu được nhiều hơn, trong lúc sản xuất thừa quá nhiều. Thế mạnh nữa là công nghệ, khiến Bắc Kinh không nhân nhượng ai kể cả bạn bè. Donald Trump rời Trung Quốc mà không có đột phá nào về Iran hay chiến tranh thương mại, Vladimir Putin đã phải trở về Moskva mà không có tiến triển về đường ống dẫn khí Sức mạnh Siberia 2.

Thụy My