Quốc tế
Phân tích
Cái kết "phơi áo" của ông trùm Nvidia : Đế chế AI chao đảo với cú ngã ngựa 800 tỉ đô
Sự gục ngã đầy cay đắng của ông trùm Hoàng Nhân Huân sau bê bối tình ái và gián điệp không chỉ thổi bay 800 tỉ đô la vốn hóa của đế chế Nvidia mà còn giáng một đòn địa chính trị vào Nhà Trắng. Giữa lúc Washington lúng túng điều chỉnh lại bàn cờ công nghệ với Bắc Kinh, Điện Kremlin lại ráo riết đẩy mạnh chiến tranh đa diện bằng di dân, tin tặc và vũ khí phá hoại nhằm thử thách ngưỡng chịu đựng và sự đoàn kết của cựu lục địa.
Hoàng Nhân Huân (Jensen Huang), tổng giám đốc Nvidia ngồi cạnh Hoàng Tiểu Nhạc (Alice Huang) – được cho là gián điệp Trung Quốc - ở Đài Bắc, Đài Loan ngày 07/06/2024. Via Reuters - Obtained by Reuters
Hình ảnh ông Hoàng Nhân Huân (Jensen Huang) chiếm trang nhất các báo ra hôm nay. Le Figaro nhận xét "Sự sụp đổ của tổng giám đốc Nvidia gây chấn động hành tinh AI", tương tự với Le Monde "Cuộc khủng hoảng Nvidia, trận động đất tài chánh và chính trị". Libération chạy tít "Ông chủ Nvidia rơi đài : Tình dục, lừa dối và AI", Les Echos nói về "Nvidia : Hồi kết cho Jensen Huang".
Hạt cát trong cỗ máy điên rồ : Khi đế chế tỉ đô gục ngã trước thủ đoạn thô sơ
Trong bài xã luận "Cỗ máy điên rồ", Le Figaro nhận định trong thế giới siêu nhiên của trí thông minh nhân tạo, cũng như mọi nơi khác, và từ thuở bình minh của nhân loại, con người vẫn là con người. Giống như những người đi trước, CEO của Nvidia, công ty mang tính chiến lược nhất trong ngành công nghệ thế giới, đã không cưỡng lại được sự quyến rũ của một điệp viên.
Người ta kinh ngạc nhận ra điểm yếu của gã khổng lồ trị giá 4.000 tỉ đô la, chuyên sản xuất những con chip tinh vi nhất cho toàn cầu, lại là nạn nhân của một vụ xâm nhập thô sơ nhất. Chưa ai biết tầm mức ra sao, nhưng vụ này mang tầm quan trọng đặc biệt vì Nvidia đã trở thành đầu não của AI, lãnh vực nhạy cảm và quan trọng nhất hiện nay.
Cuộc cách mạng công nghệ này không chỉ làm đảo lộn lối sống, sự tự do, cách suy nghĩ và công việc, mà còn tạo ra ngay trong lòng chủ nghĩa tư bản một thế giới điên rồ do các đế chế ngang hàng với các Nhà nước, như Nvidia. Mối quan hệ thân thiết của Hoàng Nhân Huân với Donald Trump đã biến ông ta thành một cố vấn không chính thức có ảnh hưởng lớn, đặc biệt là về việc hạn chế bán sản phẩm của Nvidia cho Trung Quốc. Tập đoàn này cũng đã trở thành một phần không thể thiếu của chuỗi tài chánh toàn cầu.
Giống như một con nhện giăng tơ bằng cách tham gia góp vốn, cho vay và bảo lãnh, Nvidia hỗ trợ toàn bộ lãnh vực trí thông minh nhân tạo (AI), và ngược lại, các công ty liên quan mua chip của tập đoàn. Số tiền khổng lồ đến mức hút cạn phần lớn vốn của thế giới. Nhưng chỉ một hạt cát trong cỗ máy điên rồ này cũng đủ để gây ra khủng hoảng. Tính dễ tổn thương của Nvidia cần được xem xét nghiêm túc trước khi thảm họa xảy ra. Cần giám sát các tác nhân AI, cơ sở hạ tầng đại quy mô của và đầu tư tài chánh, đặt ra các quy định trong nghiên cứu, bảo vệ người tiêu dùng và tính minh … Chiến thắng của đảng Dân Chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đã đưa tất cả những vấn đề này trở lại trọng tâm, và xì-căng-đan Nvidia sẽ đẩy nhanh quá trình giải quyết.
Chiếc boomerang từ sập bẫy tình : Cú đòn địa chính trị cho Nhà Trắng
Libération đánh giá về việc Hoàng Nhân Huân từ chức : "Phía sau xì-căng-đan là tác động địa chính trị mạnh mẽ". Nvidia hiện là nhà sản xuất chip điện tử nằm ở trung tâm cuộc cách mạng AI. Đó là một câu chuyện cổ tích thời hiện đại : Sự vươn lên như vũ bão của một công ty từ thẻ đồ họa cho máy tính sang loại chip tân tiến nhất trên thị trường, sự thành công của một người Đài Loan nhập tịch Mỹ chỉ trong vài năm đã trở thành một trong những người giàu nhất hành tinh.
Nhưng chỉ trong ba ngày, các bài báo về Jensen Huang đã từ trang kinh tế chuyển sang câu chuyện gián điệp không khác thời chiến tranh lạnh. Ông chủ một tập đoàn công nghệ lớn như vậy lại bị rơi vào "honeytrap" (sập bẫy tình) do một gián điệp Trung Quốc giăng ra. Bên cạnh chuyện ngoại tình còn là chiến tranh công nghệ giữa Washington và Bắc Kinh, thêm vào đó là trận động đất chính trị : Jensen Huang là người thân cận với Donald Trump và ông bạn Elon Musk.
Le Figaro nhận định ông Trump cũng bị liên đới trách nhiệm vì đã xem nhẹ vụ này, tuy ngoại trưởng Marco Rubio và giám đốc CIA John Ratcliffe cảnh báo từ đầu năm ngoái. Vụ Nvidia nổ ra hoàn toàn không đúng lúc cho tổng thống Mỹ : Một tuần sau thất bại lịch sử trong bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân Chủ có thể chính trị hóa vụ này. Donald Trump cũng như bộ trưởng thương mại có biết hay không ? Trump luôn trộn lẫn tình bạn và kinh doanh, một trò chơi nguy hiểm rốt cuộc có thể quật ngược lại ông như một chiếc boomerang, bay với tốc độ siêu nhanh của một con chip hiệu năng cực cao.
Từ đồng ruộng Hồ Nam đến đỉnh cao quyền lực : Cú sốc của người tình điệp viên
Các báo đều chú ý đến Alice Huang tức Hoàng Tiểu Nhạc, "người tình bí ẩn được cho là gián điệp Trung Quốc". Từ đồng ruộng Hồ Nam đến những tòa nhà chọc trời lấp lánh ở Singapore, trong vòng tay của người quyền lực nhất trong cuộc cách mạng trí thông minh nhân tạo thân thiết với Donald Trump, bà ta đã thăng tiến một cách ngoạn mục.
Những hình ảnh thân mật với ông chủ Nvidia từ một quán bar ở Đài Bắc đến một sân gôn ở California, một nhà hàng sang trọng ở Thượng Hải, đã là một tấm danh thiếp danh giá cho Hoàng Tiểu Nhạc. Nhưng nhân vật được cho là nhà báo của truyền hình Nhà nước Trung Quốc chuyển sang ngành tài chánh rồi buôn bán chip điện tử, thực ra làm việc cho Bộ Công an – theo một báo cáo mật dành cho Nhà Trắng từ mùa xuân năm ngoái. Bà ta đã nhiều lần đổi tên, như ở Singapore mang tên "Alice Wong". Và quy mô kinh doanh cũng đột ngột thay đổi, mua lại một công ty tên Megaspeed năm 2023 à Singapore thông qua một doanh nghiệp ở quần đảo Virgin, trở thành trung gian đưa một lượng lớn chip Nvidia trị giá 4,8 tỉ đô la sang chi nhánh ở Malaysia để tránh né lệnh cấm của Mỹ.
Trước đó Hoàng Tiểu Nhạc là một nhân viên vô danh của quỹ đầu tư Shanghai Hexi của chồng bà là Khang Vĩ (Kang Wei) – người đã tổ chức cho vợ gặp gỡ Hoàng Nhân Huân, và mặc nhiên chấp nhận mối quan hệ. Người phụ nữ được cho là từ 42 đến 49 tuổi đã "biến mất" từ khi xì-căng-đan nổ ra, bị Đài Loan và Singapore cấm nhập cảnh. Tất cả những gì dính đến tên Hoàng Tiểu Nhạc đều bị giám sát chặt chẽ trên mạng xã hội Trung Quốc. Một người khoe là bạn học cũ của bà ta rốt cuộc đã sợ hãi xóa bài.
Le Monde cho biết người Đài Loan chú ý đến vụ Nvidia còn nhiều hơn cuộc tập trận hải quân của Trung Quốc xung quanh hòn đảo. Hoàng Nhân Huân vốn được coi là người hùng tại đảo quốc, ông trở về cố quốc nhiều lần trong năm, nói thông thạo tiếng địa phương hơn là tiếng quan thoại. Xì-căng-đan này khiến lời cảnh báo của chính phủ về gián điệp Hoa lục được quan tâm hơn, và các cuộc tập trận của Bắc Kinh nhắc nhở người Đài Loan chiếc bóng đầy đe dọa của nước láng giềng.
Cuộc đua vi mạch AI : Khoảng cách công nghệ khó thể san lấp của Bắc Kinh
Libération lưu ý "Phía sau vụ Hoàng Nhân Huân là cuộc chạy đua phát triển chip AI". Tuy vẫn luôn cần đến Nvidia, chính quyền Trung Quốc muốn giảm bớt sự lệ thuộc vào Mỹ, và năm 2027 mang tính quyết định. Theo điều tra của Reuters, gần 600.000 chip H200 của Nvidia vẫn đang nằm ở Hồng Kông. Bắc Kinh muốn thúc đẩy kỹ nghệ trong nước phát triển nhanh, đồng thời cho Washington thấy rằng việc hạn chế xuất khẩu chip chỉ phản tác dụng. Chuyên gia Paul Triolo nhận xét, một mặt Bắc Kinh vẫn cần nhập, mặt khác tránh mở rộng cửa cho GPU (vi mạch đồ họa) phương Tây để tạo điều kiện cho sản phẩm nội địa.
Dù vậy Trung Quốc đang lẽo đẽo theo sau khá xa : Nvidia B300 mạnh gấp 7 lần Ascend 950 của Huawei. Trên thế giới, năng lực tính toán của Huawei chỉ đạt chưa đến 4% so với Nvidia trong năm 2026. Nhiều công ty Trung Quốc về AI đang tìm cách thuê năng lực tính toán dựa trên công nghệ Nvidia ở những trung tâm dữ liệu bên ngoài Hoa lục, vì sợ vụ Hoàng Nhân Huân khiến Washington sẽ siết chặt hơn. Trong cuộc đua này, Trung Quốc phải đối mặt với một hệ sinh thái được phân bố ở Hoa Kỳ, Châu Âu, Hàn Quốc, Đài Loan. Tập đoàn TSMC Đài Loan đi trước người cạnh tranh Trung Quốc thậm chí đến 6 năm, chủ yếu nhờ các máy khắc (EUV) của công ty Hà Lan ASML mà Bắc Kinh không thể mua. Nút thắt cổ chai thứ hai là bộ nhớ băng thông cao (HBM), mà các nhà sản xuất Hàn Quốc đi trước nhiều năm.
Cú bốc hơi 800 tỉ đô la : Thách thức chèo lái đế chế của tân thuyền trưởng bất đắc dĩ
The Economist đánh giá "Sau khi Hoàng Nhân Huân rời vị trí, người kế nhiệm ông phải đảm nhận công việc khó khăn nhất trong ngành công nghệ". Chỉ trong năm ngày, trị giá của Nvidia trên thị trường chứng khoán đã bốc hơi mất 800 tỉ đô la, theo Les Echos.
Hai trong số những công ty có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới đã thay đổi người đứng đầu với cách thức hoàn toàn trái ngược nhau. Tại Apple, Tim Cook đã nhường vị trí cho John Ternus vào tháng 9, theo một lộ trình mà nhà sản xuất iPhone gọi là "kế hoạch kế nhiệm dài hạn". Trong khi đó, sự thay đổi tại Nvidia chỉ diễn ra vỏn vẹn trong bốn ngày. Hoàng Nhân Huân, người lãnh đạo duy nhất trong suốt 33 năm vốn không hề có ý định rời đi. Tuy nhiên đến ngày 12/11, sau khi vụ ngoại tình thứ hai bị tiết lộ ông đành phải từ chức "ngay lập tức" trước khi bị hội đồng quản trị bãi nhiệm.
Hiện tại, trọng trách này được chuyển giao cho Colette Kress, giám đốc tài chánh của Nvidia từ năm 2013. Bà chưa từng được đào tạo cho vị trí lãnh đạo cao nhất này và sẽ cần phải nhanh chóng thích nghi. Cổ phiếu của Nvidia đã mất khoảng 20% giá trị. Ngoài việc trấn an các nhà đầu tư, bà Kress còn phải củng cố mối quan hệ với các nhà cung cấp, hàn gắn quan hệ với chính quyền Washington, đồng thời duy trì mạng lưới phức tạp gồm các chương trình đầu tư và quan hệ đối tác, vốn là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng thần tốc của Nvidia.
Bóng ma vụ án Profumo năm 1963 : Cái kết "phơi áo" của ông trùm thung lũng Silicon
Bà Kress tiếp quản một trong những cỗ máy tạo ra lợi nhuận đáng gờm nhất trong lịch sử. Hai phần ba năng lực tính toán cho trí thông minh nhân tạo (AI) trên toàn cầu hiện đang vận hành dựa trên các con chip của Nvidia. Trong năm tài chánh này, dự báo doanh thu của Nvidia sẽ vượt mốc 400 tỉ USD, gần gấp đôi năm ngoái. Công ty hiện cũng đang nắm giữ khoảng 100 tỉ USD tiền mặt.
Thử thách đầu tiên đối với bà Kress là lúc Nvidia công bố báo cáo mới nhất ngày 17/11. Ông Hoàng Nhân Huân đã phối hợp rất tốt với các nhà cung cấp chip như TSMC (Đài Loan) và các nhà sản xuất bộ nhớ như SK Hynix (Hàn Quốc). Ỷ được Donald Trump ưu ái, ông đã vận động nới lỏng hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc, dẫn đến xung đột với các nghị sĩ cứng rắn tại Quốc hội. Bà Kress sẽ phải thay đổi hướng tiếp cận này. Thách thức lớn nhất có lẽ là duy trì vị thế trung tâm của Nvidia trong nền kinh tế AI. Nhiều thỏa thuận dựa trên lời cam kết cá nhân của ông Huang. Giờ đây, bà Kress phải thuyết phục các đối tác của Nvidia rằng những cam kết đó vẫn còn hiệu lực. Dù bà Kress có xử lý khéo léo đến đâu, nhiều khả năng bà cũng sẽ không giữ vị trí này lâu dài vì thiếu nền tảng chuyên môn về kỹ thuật.
The Economist nhắc đến một tiền lệ hồi năm 1963 - năm ông Hoàng Nhân Huân ra đời. John Profumo, bộ trưởng Anh đầy tham vọng phụ trách an ninh quốc gia, đã dan díu với một nữ vũ công trẻ tuổi cũng có quan hệ tình ái với Yevgeny Ivanov, tùy viên hải quân Liên Xô. Dù điều tra kết luận không có bí mật quốc gia nào bị tiết lộ, thủ tướng Harold Macmillan đã từ chức còn Profumo rút khỏi chính trường, dành phần đời còn lại để giúp đỡ người nghèo. Hoàng Nhân Huân sẽ sống tiếp như thế nào ? Libération mỉa mai, từ nay ông chủ Nvidia với chiếc áo khoác da màu đen nổi tiếng đã bị "phơi áo" - chiếc áo do bà Lori Huang, người vợ tào khang của ông mua tặng.
Chiến tranh đa diện của Kremlin : Tham vọng "cấu" đất NATO và phép thử cựu lục địa
Trong khi Le Monde lo ngại "Trump-Putin-Tập : Một Yalta 2.0 ?", Le Nouvel Obs dành hồ sơ cho "Putin và cuộc chiến của ông ta với Châu Âu". Điệp viên, di dân, drone… Quyết tâm gây áp lực để đồng minh bỏ rơi Ukraine, Kremlin tăng tốc trong cuộc chiến tranh đa diện nhắm vào cựu lục địa, lợi dụng sự thân thiết giữa Donald Trump và Vladimir Putin. Tuần báo đơn cử một số trường hợp.
Đêm 05 rạng 06/10, tại biên giới Latvia-Belarus. Một nhóm người bịt mặt vũ trang đẩy khoảng hai chục di dân sang phía Liên Hiệp Châu Âu, đe dọa những người lính của quốc gia Baltic đang bất ngờ. Tiếp đến nhóm này vượt qua biên giới, phá hoại một hộp biến điện và cướp hai camera giám sát. Một kiểu dùng người nhập cư làm công cụ cho chiến tranh tiêu hao : biên phòng Latvia đã đẩy lui 12.000 người từ Belarus xâm nhập trong năm nay.
Cùng lúc đó trên Hắc Hải, chỉ trong vài giờ ba tàu chở ngũ cốc mua của Ukraine bị drone oanh kích ngoài khơi lãnh hải Romania và Bulgaria. Hai chiếc tàu bị chìm, mười mấy thủy thủ chết và mất tích. Lần đầu tiên những vụ tấn công này diễn ra ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của các quốc gia NATO.
Đó chỉ là "một ngày như mọi ngày" trong kỷ nguyên chiến tranh đa diện Nga, khi chế độ Putin dồn dập oanh tạc Ukraine và chính quyền Trump dường như lại bỏ rơi Kiev một lần nữa. Hôm 01/09, Đức chính thức tố cáo Nga là thủ phạm vụ drone đánh vào phi trường Leipzig. Từ ba tháng qua, Moskva ngày càng hung hăng nhằm buộc Châu Âu từ bỏ việc ủng hộ Ukraine : Tung tin giả trên mạng xã hội, tấn công tin học, phá hoại, cắt cáp, gói hàng chứa chất nổ, phóng hỏa…
Giả thiết Putin đưa lực lượng đặc biệt qua để trắc nghiệm ngưỡng đáp trả được các nhà quan sát nêu ra. Những điểm yếu đã được nhận diện : vùng nói tiếng Nga ở Latvia và Estonia, hành lang Suwalki nối Belarus với vùng Kaliningrad thuộc Nga, đảo Gotland của Thụy Điển trên biển Baltic, quần đảo Aland của Phần Lan. Nhà nghiên cứu Christine Dugoin-Clément bình luận, Putin chỉ cần "cấu" được một mảng đất NATO, để chứng tỏ Liên Hiệp Châu Âu và NATO nay vô dụng.
Thụy My