Những "chú heo con" Châu Âu và khoản tín dụng làm con sói phải chùn bước

Chiến tranh ở Ukraine vẫn là mối quan tâm lớn của quốc tế trong những ngày đầu năm mới. Bên cạnh đó các tuần báo cũng dành khá nhiều đất cho lãnh vực tình báo, và nữ minh tinh nổi tiếng Brigitte Bardot vừa qua đời.

Một quân nhân thuộc lữ đoàn sơn cước 152 Ukraine vượt qua những bụi cây đóng đầy sương giá ở gần tiền tuyến thuộc Donetsk, ngày 25/12/2025. Reuters - Stringer

90 tỉ euro của Châu Âu giúp thay đổi thế trận

L’Express nói về "Món tín dụng Châu Âu đã làm thay đổi tất cả". Chú heo con đã tỏ ra ma lanh hơn con sói hung ác. Bị Vladimir Putin gọi là "heo con", một ngày trước cuộc họp, Donald Trump coi là những người "chỉ nói mà chẳng làm gì", các nhà lãnh đạo Châu Âu hôm 18/12 đã có quyết định cần thiết nhằm khẳng định tự chủ chiến lược và bảo đảm tài chánh cho Ukraine kháng cự lại Nga ít nhất hai năm nữa.

Khi thỏa thuận về món vay 90 tỉ euro cho Ukraine, Liên Hiệp Châu Âu (EU-Liên Âu) đã "nhất tiễn hạ tam điêu". Châu Âu khẳng định với Moskva và Washington về sự quyết đoán và khả năng gây ảnh hưởng, vào thời điểm quan trọng cho nỗ lực đạt ngưng bắn. Áp lực lên Nga được duy trì, và chứng tỏ sự ủng hộ Ukraine là không hề lay chuyển. Chính quyền Kiev sẽ cạn kiệt tài chánh vào quý 2/2026, được trấn an, tránh phải chấp nhận các điều kiện nhục nhã và thảm hại cho cả Ukraine lẫn Châu Âu.

Kiev chỉ thanh toán số nợ này một khi Nga bồi thường chiến tranh. Hơn nữa, việc trừng phạt Moskva còn được kéo dài đến năm 2026 và sẽ được tăng cường trong tháng Giêng với việc thông qua loạt biện pháp thứ 20. Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu nhấn mạnh, không phải để kéo dài chiến tranh, mà nhằm "đạt đến một nền hòa bình công chính và bền vững tại Ukraine, nhờ đó Putin phải nhìn nhận rằng ông ta không thể thắng nổi, và phải nghiêm chỉnh ngồi vào bàn đàm phán.

Từ ba năm qua, Nga chỉ chiếm thêm được 1% lãnh thổ Ukraine với cái giá 1 triệu lính Nga thương vong. Đang chiếm đóng 20% đất của quốc gia láng giềng, nhưng Putin vẫn còn yêu sách thêm. Trong bối cảnh khó khăn này, món tín dụng Châu Âu không phải là giải pháp lý tưởng, nhưng nếu kéo dài ngõ cụt sẽ là thảm họa. Ukraine sẽ phải chiến đấu mà không có tiền mua vũ khí đạn dược, Putin được khuyến khích đẩy nhanh nỗ lực nhằm làm phương Tây sụp đổ, khiến tất cả những ai cho rằng Châu Âu bất lực thấy họ có lý. Nhưng bất chấp dự đoán của các nhà tiên tri chuyên báo điềm gở, những chú heo con Châu Âu vẫn còn nhiều nguồn lực.

Hòa bình chỉ có thể đến thông qua sức mạnh

Đối với nhà bình luận Bernard-Henri Lévy trên Le Point, "Sẽ không có giải pháp chính trị tại Ukraine". Chẳng có gì diễn ra ở Mar-a-Lago, và phải thật điềm tĩnh theo kiểu một vị thánh, khi Volodymyr Zelensky vẫn đứng đó nghe Donald Trump nói rằng "tổng thống Putin muốn hòa bình", trong khi Nga vừa trút một trận mưa bom và hỏa tiễn xuống Kiev.

Theo tác giả, chỉ có thể ra khỏi ngõ cụt nếu tổng thống Zelensky và quân đội của ông cầm cự được để chờ đợi số 90 tỉ viện trợ quân sự của Châu Âu. Quốc hội lưỡng viện Hoa Kỳ đứng dậy nói rằng : "Chúng tôi, trong nỗi hoài nhớ John McCain và hậu duệ của Ronald Reagan, biết rằng người kế thừa của Liên Xô luôn là kẻ thù của Hoa Kỳ, và Ukraine là bạn bè". Và cuối cùng, Trump hiểu ra "hòa bình bằng sức mạnh". Không có cách nào khác.

Phóng viên Le Point cũng được đặc cách đi cùng với "Đơn vị bí ẩn chuyên tấn công Nga", tại một địa điểm bí mật ở miền đông Ukraine. Đêm hôm đó đơn vị chuẩn bị tất cả 18 drone. Trong trường hợp báo động, họ chỉ có vài giây đồng hồ để nhảy vào xe, và một phút rưỡi để chui xuống hầm trú ẩn. Thời gian chuẩn bị không nhiều, vì quân của Putin truy tìm không ngơi nghỉ những cỗ máy gây thiệt hại trầm trọng cho kinh tế Nga. Mỗi drone AN-196 Liutyi ("Cuồng nộ" theo tiếng Ukraine) có thể mang tối đa 50 ký TNT. Mục tiêu đêm hôm đó là Stavropol của Nga. Khi con chim sắt cuối cùng được phóng đi, chỉ hai phút sau các chiến binh biến mất trong đêm đen. Hôm sau báo chí Ukraine cho biết ba drone đã tấn công chính xác vào nhà máy hóa dầu của Lukoil ở Stavropol.

Biển Baltic, nơi NATO và Nga đối đầu

Trong khi đó The Economist báo động "Biển Baltic đang trở thành chiến trường giữa NATO và Nga". Ba Lan, Thụy Điển và các nước khác đang mua tàu ngầm để bảo vệ đường ống dẫn dầu khí. So với những tàu ngầm nguyên tử khổng lồ của Nga, tàu ngầm A26 của Thụy Điển, chỉ dài 66 mét, chỉ là một loại tàu nhỏ gọn ; nhưng lại rất hiệu quả về khả năng tàng hình và thám sát, có thể triển khai drone dưới nước, thiết bị cảm biến hoặc đưa thợ lặn xuống đáy biển. Đối với vùng biển Baltic náo động trong cuộc chiến tranh lạnh đang diễn ra ở dưới đáy, A26 mang lại hiệu quả cao nhất so với chi phí bỏ ra. Thế nên chính phủ Ba Lan đã quyết định mua ba chiếc tàu ngầm A26 với giá ước tính là 2,8 tỉ đô la.

Đối với các quốc gia như Ba Lan, việc giám sát biển Baltic là vấn đề an ninh quốc gia cấp bách, vì vùng biển này chứa đầy cơ sở hạ tầng cho viễn thông và năng lượng. Một đường ống dẫn khí đốt tự nhiên, Baltic Connector, nối Phần Lan và Estonia. Một đường ống khác, Baltic Pipe, vận chuyển khí đốt từ Na Uy đến Ba Lan. Các đường dây thông tin liên lạc và cáp điện nằm giăng mắc dọc theo đáy biển. Đầu năm nay, Estonia, Latvia và Litva đã ngắt kết nối khỏi lưới điện của Nga. Bờ biển Baltic có mười cảng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), và hai cảng nữa đang được xây dựng.

Trên lý thuyết, sự hiện diện của NATO ở Baltic chưa bao giờ mạnh mẽ như thế. Chín quốc gia ven biển, trừ Nga, đều thuộc liên minh này. Nhưng mặc dù NATO có ưu thế rõ ràng ở Baltic về sức mạnh hải quân, Nga lại có phương tiện để phá hoại. Kể từ năm 2023, đã có ít nhất 11 vụ phá hoại cơ sở hạ tầng ở biển Baltic, nhiều vụ trong số đó có liên quan đến hạm đội ma của Nga, đặc biệt là sự cố đứt cáp phải mất nhiều tháng để sửa chữa. Tình báo Nga cũng có thể đang sử dụng một số tàu cho các hoạt động trên mặt biển. Vào tháng 9, các drone dường như được phóng từ các tàu có liên quan tới Nga đã được phát hiện phía trên các phi trường Đan Mạch. Các sự kiện tương tự sau đó đã xảy ra ở Pháp và Đức.

Đáy biển không yên tĩnh, tàu ngầm trở nên thiết yếu

Tuy Moskva luôn phủ nhận, nhưng nay chế độ của Vladimir Putin đang bắt đầu hành động công khai. Đầu tháng Mười, cơ quan tình báo quốc phòng Đan Mạch tiết lộ rằng các chiến hạm Nga đã chĩa vũ khí vào các tàu và trực thăng của hải quân Đan Mạch. Nga sẽ sớm có thêm nhiều mục tiêu. Đức, Đan Mạch, Thụy Điển và Phần Lan đang xây dựng các công trình điện gió mới ở biển Baltic. Riêng Ba Lan dễ bị tổn thương nhất. Nước này phụ thuộc vào các đường ống dẫn dầu và cảng của Baltic cho gần một nửa số năng lượng nhập khẩu.

Nhiều dự án trong số đó được hình thành khi mối đe dọa từ Nga hãy còn trừu tượng. Giờ đây, các chính phủ đang gấp rút bảo vệ các dự án này – và đây là thách thức rất lớn. Radar và vệ tinh có thể giám sát không phận và theo dõi tàu thuyền, ngay cả khi chúng tắt định vị. Nhưng việc theo dõi những gì diễn ra dưới nước khó khăn hơn nhiều, điều này khiến đáy biển trở thành lý tưởng cho các cuộc tấn công đa diện. Phát triển một hệ thống giám sát tổng hợp của NATO trên biển Baltic, sẽ mất nhiều năm.

Việc bảo vệ tuy rất tốn kém, nhưng đáng giá so với nguy cơ bị tấn công. Một nghiên cứu gần đây của tổ chức tư vấn RAND ước tính chi sửa chữa một cáp viễn thông dưới biển là 24 triệu euro một ngày, một đường ống dẫn dầu là 36 triệu euro và một đường ống dẫn khí là 75 triệu euro, và phải mất nhiều tháng. Việc mất nguồn cung cấp năng lượng và kết nối càng làm trầm trọng thêm thiệt hại. Và như vậy, thì việc sở hữu một hoặc hai tàu ngầm bắt đầu trở thành một giải pháp hợp lý.

Paris, thủ đô của điệp viên quốc tế

Đối đầu còn trong các hoạt động ngầm. L’Express chạy tít trang nhất "Paris, thủ đô của các điệp viên", lược qua 100 năm hoạt động bí mật của CIA, KGB, Mossad, DGSE… Theo L’Express, khách sạn sang trọng Lutetia ở Paris được coi là tổng hành dinh của Mossad, cơ quan tình báo Israel. Việc giữ gìn an ninh cho Thế vận hội là nơi tụ tập của các điệp viên. Nhờ sự hợp tác của các cơ quan tình báo trên toàn thế giới, các cuộc tranh tài thế vận có thể diễn ra suông sẻ.

Unesco, tổ chức văn hóa quốc tế có trụ sở tại Paris trở thành bình phong cho nhiều gián điệp hoạt động ngay trước mũi phản gián Pháp. Riêng với Mỹ, dù là đồng minh vẫn bố trí nghe lén ba tổng thống Pháp từ 2006 đến 2012, nhờ các thiết bị đặt trên nóc tòa nhà đại sứ quán ở đại lộ Gabriel. Tuần báo lướt qua một số điệp vụ như vụ bắt cóc một chủ ngân hàng Uzbekistan ở ngay khách sạn Sofitel ở Khải Hoàn Môn, vụ ám sát ba nhà đấu tranh PKK trên đường La Fayette của tình báo Thổ Nhĩ Kỳ, hoặc Bắc Kinh truy lùng các nhà ly khai tại Pháp.

Tay trong KGB ngay tại Bộ Quốc phòng Pháp

Le Point tiết lộ về "Người con gái bí ẩn của điệp viên người Pháp làm việc cho KGB". Trong hai thập niên, Georges Pâques, một viên chức rất cao cấp của Pháp đã thu thập tin tức cho Liên Xô. Con gái và cháu trai của ông ta vừa sang Saint Petersburg định cư, được nhận quốc tịch Nga qua một sắc lệnh do chính tay Vladimir Putin ký.

Người trao một bó hoa lớn cho hai công dân mới là Seigey Naryshkin, giám đốc SVR, nhánh tình báo chuyên hoạt động ở nước ngoài, gần đây đã tổ chức ám sát nhiều lãnh đạo Chechnya đối lập tị nạn ở Châu Âu, nhà đối lập Litvinenko nổi tiếng. Ông ta cũng là người thiết lập đường dây điệp viên xâm nhập vào Hoa Kỳ, trong đó có nữ điệp viên xinh đẹp Anna Chapman.

Hai mẹ con Isabelle Pâques mang theo tài liệu lưu trữ của người cha, từng là chánh văn phòng bộ quốc phòng, và ban tham mưu Pháp của NATO. Trong suốt hai mươi năm ở cương vị cao, ông ta ngày càng cung cấp nhiều thông tin cho các điệp viên Nga nằm vùng tại Pháp. Những va li tài liệu được mang đi vào giờ nghỉ giải lao. 

Nước Pháp và những điều tốt đẹp bị quên lãng

Cũng về nước Pháp, xã luận của Le Nouvel Obs nhấn mạnh đến sự lạc quan – tuy người Pháp vốn bi quan. Năm 2025 có một loạt sự kiện không vui : nợ công chiếm 117,5% GDP, chính trường bất ổn, dân số giảm, ngân sách chưa được thông qua, viện bảo tàng Louvre bị trộm viếng, cực hữu lên ngôi… Dân Pháp có hàng ngàn lý do để bi quan, trong khi việc Nhà thờ Đức Bà mở cửa trở lại và Thế vận hội Paris rất thành công đã trôi vào quên lãng. Nhưng đừng quên năm 2025 vẫn là một năm tuyệt vời.

Tác giả đưa ra bảy ví dụ.

1) Pháp đoạt được hai giải Nobel : Về vật lý với Michel Devoret về cơ chế lượng tử, và về kinh tế cho Philippe Aghion vì các nghiên cứu liên quan đến tác động của công nghệ mới đối với tăng trưởng.

2) Pháp đạt kỷ lục Châu Âu về sản xuất điện phi carbone.

3) Câu lạc bộ bóng đá PSG dẫn đầu châu lục với chiến thắng 5-0 trước Inter Milan.

4) Thêm hai trường đại học Pháp trong bảng xếp hạng Thượng Hải.

5) Chiến đấu cơ Rafale trở thành mặt hàng xuất khẩu ngôi sao, đến nay đã có 533 chiếc được đặt hàng.

6) Video quảng cáo ngắn của Intermarché về chú chó sói bị ghét bỏ vượt 1 tỉ lượt xem trên thế giới.

7) Trò chơi Clair Obscur Expedition 33 đạt 9 giải thưởng quốc tế, trở thành "Game trong năm".

Người ngoại quốc nhìn nước Pháp như thế nào ? Courrier International trích dịch ý kiến của nhà báo Anh Anthony Peregrine trên The Daily Telegraph, về những thay đổi của Pháp trong 50 năm qua. Ít tai nạn giao thông hơn, khách sạn sang trọng hơn, toa-lét ít dơ hơn…Nhưng tác giả sẵn sàng đổi tất cả các Starbucks, Columbus Café…để lấy duy nhất một quán cà phê kiểu Pháp : Những chiếc ghế sắt rít lên trên sàn gạch bông, ảnh câu lạc bộ bóng đá địa phương từ 1976. Ở phía quầy, sáu ông khách già quen thuộc có tổng cộng mười bảy cái răng, phì phà khói thuốc dưới tấm bảng "Cấm hút thuốc" …

Brigitte Bardot, từ ánh sáng đến bóng tối

Những bức ảnh chân dung xinh đẹp của Brigitte Bardot chiếm lĩnh trang nhất các tuần báo kỳ này. Le Nouvel Obs chạy tít "Từ ánh sáng đến bóng tối", Le Point ngắn gọn "Brigitte Bardot : 1934-2025", với Le Figaro Magazine, ngôi sao điện ảnh này là "Người không thể khuất phục nổi". Brigitte Bardot đã qua đời hôm 28/12 ở tuổi 91, một định mệnh độc nhất vô nhị. Là một phụ nữ tự do, nữ minh tinh trở thành ngôi sao điện ảnh toàn cầu từ rất sớm, bà đã chấm dứt sự nghiệp nghệ thuật từ 1973 để dành toàn tâm toàn ý cho việc bảo vệ động vật.

The Economist ghi nhận, BB không làm việc gì nửa vời. Toàn bộ trang sức của bà được bán để thành lập Quỹ Brigitte Bardot, chủ yếu để xây dựng nơi trú ẩn cho những con lừa, ngựa hoặc gấu bị ngược đãi ở nhiều nơi trên thế giới. Bà vận động chống lại việc giết mổ hải cẩu ở Canada, việc nuôi gà công nghiệp, trò đấu bò và buôn bán lông thú, lên án người Do Thái và người Hồi giáo vì phương pháp giết mổ của họ. Bà sống với 14 con chó, 60 con mèo và một đàn dê, chúng tự do đi lại trong biệt thự của bà ở Saint Tropez.

Le Nouvel Obs cho biết, cô thiếu nữ mới 16 tuổi thuộc gia tộc Bardot giàu có, gia giáo, được hai tạp chí tên tuổi phát hiện đưa lên trang bìa, nhưng gia đình chỉ đồng ý cho đăng với tên viết tắt là BB. Điều trớ trêu là chính cái tên tắt này đã trở nên nổi tiếng thế giới. Le Point nhận định Brigitte Bardot không được quốc tang, và càng không được đưa vào điện Panthéon dành cho các danh nhân. Nhưng với sự ra đi của bà, là một mảng lịch sử nước Pháp cũng mất đi. Bà là một người tự do, không ngại nói thẳng những gì mình nghĩ, bất chấp phản ứng. BB cũng là biểu tượng cho việc giải phóng phụ nữ trong thập niên 1950, 1960, 1970, khi nam giới thống trị tất cả.

Thụy My