Nga chỉ thắng Ukraine bằng miệng, nhưng có lợi thế là Donald Trump

Theo The Economist, trên thực tế, quân Nga chỉ tiến rất chậm với cái giá máu vô cùng đắt, kinh tế suy sụp, công luận chán nản. Le Nouvel Obs nhận xét "Trump-Putin : Việc mặc cả giữa bạn bè". Sự gần gũi giữa tổng thống Mỹ với Putin khiến Washington nghiêng hẳn về phía lợi ích của Kremlin, để Châu Âu cô đơn hơn bao giờ hết bên cạnh Kiev.

Các chiến binh thuộc lữ đoàn tác chiến số 13 "Khartiia" của Vệ binh Quốc gia Ukraine chuẩn bị các mục tiêu tác xạ có hình Vladimir Putin tại Kharkiv, ngày 10/12/2025. Reuters - Sofiia Gatilova

Moskva sắp thắng ? Chỉ là tuyên truyền !

Liên quan đến chiến tranh ở Ukraine, The Economist nhấn mạnh, "Nga không vững vàng như Kremlin muốn chứng tỏ". Nếu cứ nghe Vladimir Putin, người ta ngỡ rằng Nga sắp chiến thắng. Hôm 30/11, truyền hình Nhà nước chiếu cảnh Putin mặc quân phục thăm một sở chỉ huy, các tướng lãnh báo cáo quân Nga tiến ở khắp nơi, và hai ngày sau ông ta tuyên bố Nga sẵn sàng cho một cuộc chiến với Châu Âu.

Trên thực tế, quân Nga chỉ tiến rất chậm với cái giá máu vô cùng đắt, kinh tế suy sụp, công luận chán nản. Tuyên truyền của Putin và những cuộc tấn công liên tục bằng drone nhằm thuyết phục Châu Âu và Mỹ rằng hỗ trợ Ukraine chỉ vô ích. Các phát biểu gần đây của Donald Trump cho thấy dường như chiến lược này có kết quả, trong khi suốt bốn năm qua Nga vẫn chưa chiếm nổi Donbass. Những nhóm lính nhỏ xâm nhập để quay video tuyên truyền nói rằng đã chiếm được, nhưng thực tế lực lượng Ukraine vẫn trấn giữ ở Pokrovsk - thành phố nhỏ bé đã chịu đựng sự tấn công của Nga từ một năm rưỡi.

Thu nhập từ dầu lửa sụt mất 22%, động lực từ kinh tế chiến tranh nay đang hụt hơi, thiếu hụt nhân công, thâm hụt ngân sách gần 3% GDP. Không thể vay mượn từ nước ngoài, Nga phải tăng thuế và chịu đựng lạm phát vốn đã ở mức hai con số. Nhà xã hội học Vladimir Zvonovsky cho biết số người cho rằng đời sống đi xuống cao gấp ba lần số hài lòng, đây là mức cao nhất kể từ đầu cuộc chiến. Số người ủng hộ chiến tranh chưa bao giờ vượt quá 25% dân số, đa số thầm lặng chỉ lo cho cuộc sống của họ. Thay vì kết thúc chiến tranh, Putin ra tay đàn áp ngày càng mạnh mẽ.

Đàm phán về Ukraine : Trump bắt tay với Putin

Le Nouvel Obs nhận xét "Trump-Putin : Việc mặc cả giữa bạn bè". Sự gần gũi giữa tổng thống Mỹ và các cố vấn với Moskva khiến Washington nghiêng hẳn về phía lợi ích của Kremlin, để Châu Âu cô đơn hơn bao giờ hết bên cạnh Kiev. Cuộc điện đàm giữa đặc sứ Kirill Dmitriev với cố vấn Yuri Usharov của Putin về kế hoạch hòa bình được Bloomberg tiết lộ cho thấy Nga lũng đoạn được chính quyền Trump, càng làm dấy lại mối nghi ngờ về mối quan hệ với Nga đã bị điều tra trong nhiệm kỳ đầu. Từ nghi vấn liên quan đến tình báo Liên Xô, dự án Trump Tower ở Moskva cuối thập niên 80, tiền vay từ một ngân hàng Nga trong những năm 2000 cho đến sự ngưỡng mộ nhà độc tài Putin. Trump từ chối cung cấp vũ khí cho Kiev trong khi Nga tha hồ oanh tạc Ukraine, tìm kiếm một thỏa thuận tay đôi với Kremlin.

Làm thế nào ra khỏi chiếc bẫy của Moskva ? Ở điện Capitol, những nhân vật ủng hộ Kiev bắt đầu tỉnh thức. Dân biểu Cộng Hòa Don Bacon tố cáo "chính sách hòa dịu của tổng thống đối với Nga dồn chúng ta vào chân tường". Một dân biểu bảo thủ khác, Brian Fitzpatrick đưa kiến nghị để buộc Quốc Hội thông qua trừng phạt Nga, số khác hy vọng thất bại của Steve Witkoff sẽ khiến ông ta phải nhường chỗ cho Marco Rubio.

Theo thăm dò của Harvard-Harris, đến 86% cử tri Cộng Hòa muốn trừng phạt kinh tế Nga, và 3/4 muốn cung cấp vũ khí cho Ukraine trở lại. Trump có tất cả mọi công cụ để gây sức ép với Moskva : bảo đảm an ninh cho Ukraine qua việc ủng hộ liên minh tình nguyện, duy trì áp lực kinh tế mạnh mẽ ; nhưng ngôn ngữ của Nhà Trắng chỉ là đe dọa và săng-ta.

Chiến lược an ninh mới công bố hôm 05/12 gồm 33 trang nhưng dẫn tên Donald Trump đến 27 lần, chính thức cho thấy sự hoài nghi đối với Châu Âu. Tuy ngoài mặt nói rằng Hoa Kỳ vẫn là đồng minh lớn nhất, nhưng trong hậu trường, các nhà lãnh đạo Châu Âu đã thay đổi. Tạp chí Đức Der Spiegel tiết lộ một cuộc điện đàm cho thấy họ công khai nói với Volodymyr Zelensky về thái độ hai mặt của Washington. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cảnh báo : "Ông phải hết sức cẩn thận trong những ngày tới", tổng thống Emmanuel Macron nói thẳng là Hoa Kỳ có thể "phản bội" Ukraine về vấn đề nhượng bộ lãnh thổ.

Những con "bồ câu" ở Washington vấp phải phản ứng của người dân

Cũng về cuộc xâm lăng Ukraine, trả lời phỏng vấn của Le Figaro Magazine, giáo sư John Mearsheimer ở đại học Chicago thổ lộ có hai điều ngạc nhiên. Trước hết là sự kiện lực lượng Ukraine xâm nhập vào Kursk : Trong chiến tranh lạnh, chưa hề có ai nghĩ đến việc tiến vào "đất mẹ" Nga. Thứ hai, Ukraine dám tấn công vào các oanh tạc cơ chiến lược - thành phần trong bộ ba răn đe nguyên tử của Nga.

Ông cho rằng các cuộc thương lượng giữa Hoa Kỳ với Nga là hết sức lãng phí thời gian. Đó không chỉ là thất bại cá nhân của Donald Trump, vì với tình trạng hiện nay, không thể có giải pháp ngoại giao cho cuộc chiến, mà chỉ có thể giải quyết trên chiến trường. Moskva đưa ra ba yêu sách chính bất khả thương lượng : Ukraine không vào NATO và không được phương Tây bảo đảm an ninh, phải công nhận các vùng đất đã chiếm được là của Nga, phi quân sự hóa Ukraine. Nhưng theo John Mearsheimer, Hoa Kỳ sẽ không buộc được Kiev đầu hàng, vì trong Đảng Cộng hòa và trong dân chúng vẫn ủng hộ Ukraine và Châu Âu.

Trump, Vance, Witkoff, Kushner sẵn sàng nhượng bộ rất lớn, nhưng những con "bồ câu" này vấp phải phản ứng mạnh mẽ. Marco Rubio không phải là "diều hâu" duy nhất muốn Nga thua trận. Giáo sư Mearsheimer cũng cho rằng Vladimir Putin không có ý định chiếm toàn bộ Ukraine, vì sẽ rơi vào một Afghanistan mới. Người dân Ukraine quyết tâm kháng chiến, Putin cần có một quân đội lên đến 1,5 triệu người tại chỗ - điều này ông ta không làm được, nên dùng chiến tranh tiêu hao. Kiev cần 100 tỉ đô la mỗi năm để tiếp tục chiến đấu, gánh nặng này nay đè nặng lên Châu Âu. Trước bế tắc hiện nay, cuộc chiến sẽ bị đóng băng.

Ukraine, một quân đội dũng cảm đầy sáng tạo

Đạo diễn kiêm triết gia Bernard-Henri Lévy trên Le Point nói về nghịch lý "Khi quân đội Ukraine cung cấp bảo đảm an ninh cho Châu Âu". Không ai có thể đoán được hậu quả cho Ukraine và Châu Âu về sự bỏ rơi của Mỹ sẽ như thế nào. Nhưng sau bốn cuốn phim, 18 chuyến đi và hàng ngàn kilomet rong ruổi trên mặt trận từ miền đông tới miền nam, ông biết rằng chỉ có quân đội Ukraine mới sử dụng được cả đại bác Caesar của Pháp, hỏa tiễn Mamba của Ý lẫn hệ thống phóng rốc-kết Panzerfaust của Đức.

Thay vì run sợ trước các con tàu ma của Kremlin, Ukraine truy lùng, tấn công và ngay từ đầu cuộc chiến đã đánh chìm soái hạm Moskva, niềm kiêu hãnh của hạm đội Nga xuống đáy biển, rồi đến lượt chiếc Olenegorsky, tàu do thám Ivan Khurs. Dù không có không quân thực sự, Kiev có những chiến binh dùng Javelin bắn hạ được trực thăng tác chến, hải quân chống lại địch thủ hùng hậu hơn gấp 30 lần đã phá hủy được tàu ngầm Kalibr tại một trong những hải cảng được bảo vệ cẩn mật nhất thế giới.

Tại các thành phố không được hệ thống phòng không Patriot bảo vệ, người ta nghĩ ra cách dùng các đơn vị cơ động trên xe để vô hiệu hóa các drone Nga vào phút chót bằng bazooka. Tác giả hồi tháng 9/2022 đã quay lại cảnh lữ đoàn cơ giới 92 giải phóng Kupiansk, một việc tưởng chừng bất khả, những người lính dù lữ đoàn 25 nhảy xuống Izyum, "những con sói biển" tái chiếm de Kherson.

Đội quân thiện chiến nhất Châu Âu

Bakhmut, Chasiv Yar, Sumy, Pokrovsk, tại tất cả những chiến địa này tác giả ghi nhận tinh thần can đảm chưa từng thấy tại Châu Âu. Ukraine là quốc gia duy nhất trên lục địa có thể giữ bình tĩnh trước trò đe dọa bom nguyên tử của Putin. Những người lính khi tấn công sâu vào cơ sở dầu lửa chiến lược của Nga, vẫn nói đùa rằng một kẻ sợ bị Covid đến nỗi đòi khách phải ngồi cách xa ở một chiếc bàn dài đến ba mét, sẽ không bao giờ muốn chết khi đồng minh trả đũa. Ukraine đã tự chế được các drone đánh vào mục tiêu xa 1.000 kilomet, có những tay súng bắn tỉa giỏi nhất thế giới, nhắm và mục tiêu cách 4.000 mét.

Pháo binh phá kỷ lục thế giới khi hạ được một T-72 Nga cách xa 5 kilomet, một phi công F16 hạ được 6 hỏa tiễn địch, những người làm ra hỏa tiễn Neptune tiêu diệt được S400 nổi tiếng. Và ai cũng biết đến chiến dịch mạng nhện hôm 01/06, trận Trân Châu Cảng của Nga, đã diệt được các oanh tạc cơ Tupolev ở tận Siberia. Ukraine cần Châu Âu, nhưng Châu Âu cũng cần đến Ukraine. Chính Kiev đang bảo đảm an ninh cho châu lục khi chận đứng và làm kiệt quệ quân đội Nga. Nếu Hoa Kỳ ra đi, lợi ích chiến lược là nhanh chóng hội nhập đội quân thiện chiến nhất Châu Âu vào hệ thống an ninh quốc phòng châu lục.

The New Times được Courrier International trích dịch nhấn mạnh "hòa bình Ukraine là bất khả, nếu Nga vẫn là nguồn đe dọa thường trực", và trước hết cần có những thay đổi về chính trị ngay trong lòng nước Nga. Một cuộc chiến đóng băng có thể kéo dài cả mấy chục năm như đã xảy ra trên thế giới. Đây là vấn đề xung đột giữa Thiện và Ác. Phương Tây cần phân biệt những người Nga của Putin và xã hội dân sự, nhưng trước hết cần chấm dứt việc giết người. Hòa bình sẽ đến nếu có sự nổi dậy trong một chế độ vốn dựa trên hỗn loạn và khủng hoảng.

Venezuela biết cầu cứu đồng minh nào nếu Mỹ tấn công ?

Nhìn sang Châu Mỹ la-tinh, Courrier International dịch lại bài viết của New York Times với câu hỏi "Trung Quốc, Nga, Iran, Cuba... ai sẽ giúp Venezuela nếu Hoa Kỳ tấn công ?". Từ khi tổng sản phẩm nội địa (GDP) sụp đổ năm 2014, Caracas đã mất đi tầm quan trọng chiến lược, và các đồng minh bận rộn với cuộc khủng hoảng của riêng họ. Mối quan hệ chủ yếu về kinh tế hơn là ý thức hệ, và nay khi ngân sách trống rỗng, Maduro không còn đủ uy tín nơi các chủ nợ. Nhiều đối tác của ông ta cũng đang căng thẳng với Nhà Trắng, không muốn lợi ích quốc gia bị thiệt hại vì ủng hộ một đồng minh đang thất thế.

Điều này rõ ràng nhất đối với Vladimir Putin. Dù Kremlin chấp nhận ký một hiệp ước hợp tác và đối tác chiến lược khá mơ hồ vào tháng trước, nhưng vẫn từ chối công khai hỗ trợ. Thái độ thụ động của Moskva trước các vụ tấn công vào đồng minh Iran và Syria những tháng gần đây cho thấy sức mạnh hạn chế của Nga về địa chính trị. Hôm 30/10, một phi cơ vận tải già nua của Nga đã ghé qua Caracas nhưng khó thể biết được có chở theo vũ khí hay quân lính hay không, hoặc chỉ là một động thái tượng trưng. Chuyên gia Ruslan Pukhov cho rằng có thể chỉ mang đến phụ tùng, tuy nhiên rõ ràng Venezuela đang cô độc.

Trung Quốc từ chối cho vay thêm, nhưng vẫn đang là khách hàng mua dầu lửa lớn nhất của Venezuela. Cuba tuy kinh tế suy sụp vẫn hỗ trợ được trong lãnh vực phản gián. Từ khi Washington triển khai quân ở vùng Caribbean, Nicolás Maduro tuyển mộ thêm cận vệ người Cuba, tăng số sĩ quan tình báo Cuba trong quân đội để giảm nguy cơ đảo chánh. Tuy nhiên một sự can thiệp của Mỹ không phải là không rủi ro, với kho vũ khí Nga mà Caracas đang sở hữu. Mỹ có thể phá hủy một số hỏa tiễn địa-không S300 hay chiến đấu cơ Sukhoi trước khi chính thức tấn công, nhưng khó thể vô hiệu hóa số hỏa tiễn Igla, mà Nicolás Maduro khẳng định có đến 5.000 chiếc đặt rải rác ở nhiều nơi, dù thực tế chỉ có chừng vài trăm chiếc hoạt động được.

Chủ nghĩa độc thân lên ngôi

Về thời sự nước Pháp, tuần báo Le Point có cuộc phỏng vấn độc quyền với cựu tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy, L’Express đăng ảnh hai thủ lãnh cực hữu Pháp trên trang bìa với dòng tít "Le Pen-Bardella : Chia tay về vấn đề kinh tế", The Economist nói về cánh hữu dân túy Châu Âu. Le Nouvel Obs chạy tít lớn "Shein : Một áp-phe mang tính Nhà nước", tiết lộ về các hoạt động vận động hành lang âm thầm của nhãn hiệu thời trang giá rẻ Trung Quốc. Courrier International dành hồ sơ cho hiện tượng ngày càng nhiều phụ nữ thất vọng vì đàn ông, nên quyết định sống độc thân.

Trong một thời gian dài, phụ nữ lệ thuộc vào nam giới, không thể một mình nuôi con. Ngày nay nữ giới độc thân đang gia tăng trên tất cả các nước giàu, và cứ theo nhịp độ này thì sẽ có thêm 100 triệu người trên thế giới không lập gia đình. Trong số những lý do, có thực tế là trình độ phái nữ cao hơn, độc lập hơn, không thể chấp nhận người chồng kém cỏi hay bạo lực.

Thụy My