Thượng đỉnh Alaska : Trump trải thảm đỏ cho Putin nhưng đành ra về tay không

Trong bài "Món quà của Donald Trump dành cho Vladimir Putin", The Economist nhận định nhà lãnh đạo Nga được dành cho mọi vinh dự, nhưng chỉ đáp lại rất ít. Le Point phân tích "Putin đạt được những gì ở Alaska trong cuộc gặp với Trump". Courrier International trích dẫn báo chí Châu Âu cho rằng "Thượng đỉnh Trump-Putin là một ‘trò xiếc’ không hoàn toàn vô ích".

Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp đón tổng thống Nga Vladimir Putin tại căn cứ quân sự Elmendorf-Richardson, thuộc thành phố Anchorage, bang Alaska (Hoa Kỳ) nhằm thương lượng về chiến tranh Ukraine, ngày 15/08/2025. Reuters - Kevin Lamarque

Bài vở của Le Nouvel Obs tuần này tập trung cho những vụ "phá án" do các công dân tình nguyện tiến hành. Le Point dành hồ sơ cho "Dân tộc Kabyle", nói về nền văn minh và cộng đồng người Kabyle ở Pháp. L’Express đã ra số đúp tuần trước để nghỉ hè. Về thời sự quốc tế, trang bìa The Economist đăng hình vẽ ông Donald Trump ngồi trước một chiếc máy đánh bạc với các nút chọn có hình những quả bom và đồng đô la với dòng tựa "Làm thế nào thắng trong đối ngoại". Courrier International chọn ảnh trang nhất là hình vẽ một trái lựu đạn mang nét mặt thủ tướng Israel, chạy tít "Ai sẽ ngăn được Netanyahu ?". Nhưng tất cả các báo đều cập nhật thông tin về cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai tổng thống Mỹ và Nga ở Alaska ngày 15/08.

Trump tặng món quà đáng giá cho Putin

Trong bài "Món quà của Donald Trump dành cho Vladimir Putin", The Economist nhận định nhà lãnh đạo Nga được dành cho mọi vinh dự, nhưng chỉ đáp lại rất ít. Ngay từ khi đặt chân lên thảm đỏ, chuyến đi Alaska của Putin đã là một thắng lợi, ông ta được chủ nhà Donald Trump chào đón bằng một tràng pháo tay. Cuộc gặp ở căn cứ quân sự Elmendorf-Richardson tại Anchorage đã biến Putin, kẻ bị phương Tây ruồng bỏ, thành khách mời danh dự trên đất Mỹ.

Với vẻ thất vọng, ông Trump nói rằng đã thỏa thuận được "rất nhiều điểm" - nhưng không phải về vấn đề chính là kết thúc chiến tranh ở Ukraine. Một thất bại như vậy có thể khiến các nhà lãnh đạo Ukraine và Châu Âu thở phào, vì vẫn lo ông Trump nhượng bộ yêu sách của Putin là vô hiệu hóa Ukraine. May thay, Trump không nhắc lại tuyên bố trước đó về "trao đổi lãnh thổ".

Cả hai không trả lời bất kỳ câu hỏi nào, có lẽ Trump biết rằng sẽ bị hỏi về những đe dọa trước đó, là "hậu quả sẽ rất nặng nề" nếu Nga không ngưng chiến. Không có dấu hiệu gì về thượng đỉnh tay ba với tổng thống Volodymyr Zelensky như đã nêu ra. Cũng chẳng thấy bóng dáng thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân như Putin từng đề cập. Hai tổng thống nhắc đến cơ hội kinh tế nhưng chẳng có gì cụ thể.

Buổi tiếp đón nặng phần trình diễn chẳng mang lại kết quả gì

The Economist nhận thấy, vốn quen với những màn trình diễn, ông Trump muốn gây ấn tượng với Putin. Hai chiếc phi cơ đậu sát nhau, hai tổng thống bước ra hầu như đồng thời, nồng nhiệt bắt tay nhau rồi hướng về bục phát biểu, trong khi một oanh tạc cơ B-2 được bốn chiếc tiêm kích F-35 hộ tống bay qua trên đầu. Bốn chiếc F-22 trên mặt đất làm thành hàng rào danh dự.

Donald Trump muốn phô trương sức mạnh quân sự của Mỹ, nhưng rốt cuộc chỉ biểu lộ sự yếu kém ngoại giao : ông đã nhiều lần ra hạn định cho Nga phải ngưng bắn nhưng chẳng hành động gì khi Moskva vẫn trơ trơ. Tuần báo lưu ý rằng F-22 là phi cơ tiêm kích tân tiến nhất của Hoa Kỳ, được bảo vệ cẩn mật. Thông tín viên tờ báo từng phải giao nộp tất cả ảnh chụp về chiến đấu cơ loại này ở Thái Bình Dương cho Không quân Mỹ kiểm tra. Phái đoàn Nga hẳn đã tranh thủ quan sát kỹ lưỡng nhân cơ hội này.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump thường nói muốn trao đổi tay đôi với Putin mà không có viên chức lẫn trợ lý ghi chép bên cạnh. May là cuộc gặp tại Anchorage được mở rộng cho mỗi bên hai quan chức. Nhưng ông Trump lại mời Putin bước lên chiếc xe "Quái thú", bảo đảm những trao đổi được giữ bí mật. Vinh dự dành cho ông Putin trái ngược hẳn với sự lăng nhục đối với ông Zelensky ở Nhà Trắng trước đây. Sự chọn lựa Alaska mang đầy tính biểu tượng : sự gần gũi giữa Nga và Mỹ - chỉ cách nhau ở eo biển Bering, là vùng đất được Sa hoàng bán cho Hoa Kỳ năm 1867, và thỏa thuận Mỹ vũ trang cho Liên Xô để chống lại Đức quốc xã được ký kết tại đây.

Theo The Economist, đành rằng các cường quốc nguyên tử đối thoại với nhau là logic, nhưng Trump "cho rất nhiều mà nhận chẳng bao nhiêu". Món quà duy nhất Putin tặng lại là nói rằng "thực sự muốn chấm dứt chiến tranh", và "nếu Donald Trump là tổng thống năm 2022 thì cuộc chiến đã chẳng xảy ra". Nhưng Vladimir Putin vẫn cứ nhấn mạnh là cần phải loại bỏ tất cả những "nguyên nhân sâu xa" của xung đột. Đối với ông ta, "nguyên nhân" đó là độc lập, chủ quyền của Ukraine, và quyền gia nhập các định chế Châu Âu trong đó có NATO, như vậy chiến tranh vẫn cứ tiếp diễn.

Nhà độc tài Kremlin được lợi về mọi mặt

Le Point phân tích "Putin đạt được những gì ở Alaska trong cuộc gặp với Trump". Ba tiếng đồng hồ họp kín, họp báo nhưng không trả lời báo chí và không có tiến bộ nào về ngưng bắn : Trên đất Mỹ, Vladimir Putin đã ghi điểm về mọi mặt. Ngoài tám thành viên hiện diện kể cả phiên dịch, không ai có thể biết được những gì đã được bàn bạc trong cuộc họp thượng đỉnh Mỹ-Nga đầu tiên kể từ cuộc gặp giữa Joe Biden và Vladimir Putin ở Genève năm 2021.

Nhưng có thể nói rằng đây là thành công ngoại giao của Kremlin, còn ông chủ Nhà Trắng đã cất công bay một chặng đường dài đến đây mà chẳng được gì. Các đồng minh Châu Âu và viên chức Ukraine thở phào vì không có nhượng bộ đơn phương nào. Nhưng đối với nhân vật vốn tự cho là nhà kiến tạo hòa bình và bậc thầy đàm phán, khó thể coi là một chiến thắng : Trump rời Alaska mà không có ngưng bắn, không có thỏa thuận nào để trưng ra.

Vladimir Putin thì có đủ mọi thứ : Cuộc họp thượng đỉnh trên đất Mỹ - nơi trước đây là lãnh thổ Nga, những lễ nghi danh dự, cảm giác quan hệ song phương Mỹ-Nga mới là nhân tố chính trong đó Moskva ngang hàng với Washington. Khả năng nêu ra trước đó là trừng phạt hai tập đoàn năng lượng Nga Rosneft và Lukoil không được nhắc đến. Và như vậy Kremlin cứ tự do hành động : Trong thời gian diễn ra cuộc họp ở Alaska, Nga đã bắn sang Ukraine 85 drone và một hỏa tiễn.

Những hình ảnh về sự kiện cũng có lợi cho phía Nga, đặc biệt là cựu sĩ quan KGB lại được ngồi trên chiếc limousine "Quái thú" dành riêng cho các tổng thống Mỹ. Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov diện chiếc áo thun có in chữ "CCCP" (Liên Xô) như một sự khiêu khích trước khi hai tổng thống đến Alaska.

Tóm lại, Vladimir Putin thắng trên ba điểm : Được đón tiếp trang trọng trên đất Mỹ trong lúc bị phương Tây tẩy chay, không đưa ra cam kết hay thời hạn nào, và tiếp tục nhai lại luận điệu "nguyên nhân sâu xa". Khi một phóng viên nữ tiếp cận được Vladimir Putin để đưa ra câu hỏi : "Liệu ông có ngưng sát hại thường dân hay không ?", ông chủ điện Kremlin chỉ nhăn mặt thay cho câu trả lời.

Trò xiếc không hoàn toàn vô ích

Courrier International trích dẫn báo chí Châu Âu cho rằng "Thượng đỉnh Trump-Putin là một ‘trò xiếc’ không hoàn toàn vô ích". Tuy giận dữ vì kẻ đã khởi động chiến tranh lại được vinh danh, nhưng đồng thời cũng vui mừng vì không có việc bắt tay riêng với Nga, gây bất lợi cho Ukraine và Châu Âu.

Wall Street Journal tổng kết : "Trump đã trải thảm đỏ cho Putin nhưng hầu như chẳng nhận lại được gì". The Daily Telegraph tức giận vì các phóng viên đã phải vượt 3.200 kilomet và ba tiếng đồng hồ kiểm tra an ninh để rồi phải nhìn thấy Donald Trump vỗ tay hoan nghênh Vladimir Putin trên thảm đỏ, và chẳng có được thông tin gì trong cuộc họp báo dài vỏn vẹn 12 phút. The Kyiv Independent coi đây là "một sự nhục nhã".

Tuần báo Spectator cho rằng ông chủ điện Kremlin tiếp tục chơi trò câu giờ. Chú ý đến câu nói của Putin - phát biểu trước khi chủ nhà cất tiếng, đi ngược với thông lệ ngoại giao - cảnh báo Kiev và Châu Âu không cản trở các thỏa thuận sắp tới, tờ báo nhận xét nhà độc tài Nga hy vọng chia tách Hoa Kỳ với liên minh ủng hộ Ukraine. Spectator nhấn mạnh, mọi thỏa thuận không có Ukraine và Châu Âu là án tử cho trật tự quốc tế dựa trên luật pháp, với nguyên tắc các biên giới hợp pháp là bất khả xâm phạm.

Frankfurter Allgmeine Zeitung nhắc lại nỗ lực của các nhà lãnh đạo Châu Âu trong cuộc họp video hai ngày trước thượng đỉnh Alaska nhằm thuyết phục ông Trump không trao cho Putin chiến thắng ở Ukraine. Trang web Unherd ở Luân Đôn lạc quan hơn, hy vọng đây là "bước đầu tiên hướng về những cuộc thương lượng mở rộng". The New Statesman cũng cho rằng Zelensky và Châu Âu sẽ có dịp chứng tỏ với Trump là Putin chỉ lợi dụng ông để tranh thủ thời gian. Tờ El Mundo của Tây Ban Nha mỉa mai : "Đây là một ngày lịch sử. Putin sẽ tiếp tục giết người Ukraine để giải phóng họ khỏi phát-xít, nhưng ít nhất Hoa Kỳ và Nga đã hòa giải với nhau".

Gaza : Ai chặn được Netanyahu ?

Nhìn sang Trung Đông, Courrier International quan tâm đến việc chính quyền Benjamin Netanyahu hôm 08/08 thông qua kế hoạch chiếm đóng Gaza. Một dự định bị lên án rộng rãi và không có mục tiêu cụ thể trước phe Hamas đang kiệt quệ. Công luận nhiều nơi bị sốc trước nạn đói ở Dải Gaza, nhiều nước muốn công nhận Nhà nước Palestine. Nhưng liệu điều này có thể trở thành hiện thực ?

Thủ tướng Israel tiếp tục dấn tới, bất chấp sinh mệnh của các con tin Do Thái còn sống và luật pháp quốc tế. Nhật báo cánh tả Ha’Aretz cho rằng câu trả lời có thể đến từ bên trong : Hôm 04/08, 550 nhân vật ở Israel đã ký vào lá thư kêu gọi ông Donald Trump can thiệp để chấm dứt chiến tranh. Trong đó có cả Ami Ayalon, cựu giám đốc Shin Bet, cơ quan tình báo Israel, ông cho rằng không thể thắng được cuộc chiến này, chỉ có một thỏa thuận khu vực với sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế mới có thể kết thúc được vòng xoáy bạo lực ở Trung Đông.

Pháp : "Thám tử nhân dân" giúp phá án

Tại Pháp, Le Nouvel Obs cho biết ngày càng nhiều "thám tử công dân" tham gia vào việc điều tra các vụ án sát nhân chưa tìm ra thủ phạm, hay những vụ mất tích bí ẩn. Họ gồm đủ các thành phần : sinh viên, cựu cảnh sát, hiến binh, doanh nhân, nhà nông, nhà giáo, bà nội trợ… từ 19 đến 80 tuổi.

Hiệp hội Hỗ trợ Tìm kiếm Người mất tích (ARPD) được thành lập năm 2003, hiện có 850 thành viên và trên 2.000 ứng viên muốn tham gia. Còn Hiệp hội Hỗ trợ Nạn nhân các Vụ án chưa được giải quyết (Avane) mới ra đời cách đây một năm đã có 300 ứng cử viên và đang xử lý khoảng 20 hồ sơ. Các nhà điều tra mạng cũng chú đến các vụ án hình sự nổi bật nhất. Đa số tập trung vào các trường hợp mất tích, trong khi cơ quan điều tra thường quá tải, và hầu hết thân nhân nạn nhân không có khả năng thuê thám tử tư. Các hiệp hội tổ chức các cuộc tìm kiếm huy động đông người, sử dụng chó nghiệp vụ, drone thám sát địa điểm mất tích…

Kể từ khi thành lập, ARPD đã giải quyết được 25% vụ việc, riêng Ghislaine Debève, một người về hưu là thành viên hiệp hội đã thành công 60/70 trường hợp. Các nhà điều tra nghiệp dư này được ARPD đào tạo, sau khi xem xét tư pháp lý lịch và phỏng vấn qua điện thoại. Họ cũng có những cam kết về đạo đức nghề nghiệp, và mang lại sự hỗ trợ tâm lý lớn lao cho gia đình nạn nhân. Lực lượng các thám tử công dân được cơ quan chức năng hoan nghênh vì trợ lực rất hiệu quả.

Thụy My