Trong bóng tối của quyền lực : Thanh trừng, hồ sơ đen và nỗi lo CIA

Từ cuộc thanh trừng chưa từng có trong quân đội Trung Quốc, vụ Epstein tiếp tục gây địa chấn chính trị tại Hoa Kỳ, đến những lo ngại ngày càng lớn của Châu Âu trước CIA dưới thời Donald Trump – các hồ sơ tuần này cho thấy quyền lực toàn cầu đang dịch chuyển trong bóng tối của tình báo, xì-căng-đan và những tính toán địa chính trị khó lường.

Giám đốc CIA John Ratcliffe đến điện Capitol tại Washington ngày 05/02/2026 để báo cáo với Quốc hội sau khi tổng thống Donald Trump ra lệnh cho đặc nhiệm Mỹ đột nhập bắt tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. AP - Jacquelyn Martin

Bắc Kinh dưới cơn địa chấn : Tập Cận Bình thanh lọc quân đội để củng cố ngai vàng

Le Point phân tích "Trung Quốc dưới cú sốc thanh trừng quân đội". Sững sờ, lo sợ khi Donald Trump chỉ trong một năm đã biến nước Mỹ thành một chế độ dân chủ phi tự do, phá vỡ phương Tây và mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương, hủy hoại quyền lực mềm của Hoa Kỳ, đã làm người ta quên chú ý đến Trung Quốc.

Trong khi Bắc Kinh là người chiến thắng trước sự chuyển hướng độc tài, và khẳng định như đối thủ ngang sức với Hoa Kỳ. Cuộc họp thượng đỉnh Busan chứng tỏ tổng thống Mỹ đã thua trong thương chiến. Tuy vậy Tập Cận Bình lại rơi vào hoang tưởng. Một mặt Trung Quốc luôn là công xưởng thế giới với tăng trưởng 5%, xuất khẩu thặng dư kỷ lục 1.080 tỉ đô la năm 2025, có vị thế thống trị trong chuyển đổi sinh thái, dược phẩm, đột phá trong AI. Trung Quốc cũng là một cực ổn định trước những hành động khó đoán của Mỹ. Dân tộc chủ nghĩa, da trắng thượng đẳng kèm theo việc phá hoại trật tự quốc tế và đa phương giúp Bắc Kinh xích lại gần không chỉ các nước lớn phương nam mà cả những đồng minh cũ của Hoa Kỳ, từ Canada đến Úc hay Liên Hiệp Châu Âu, Anh quốc.

Mặt khác, dân số giảm mạnh, kinh tế giảm phát vì sản xuất thừa quá lớn, nhu cầu nội địa giảm mạnh, khủng hoảng địa ốc. Nợ công và tư gần 300% GDP, thất nghiệp lan tràn đặc biệt nơi giới trẻ. Nhất là sự quay lại với chủ nghĩa Mao, ám ảnh quyền lực của Tập Cận Bình và Đảng cộng sản gây bất ổn về nội trị và đối ngoại. Điều đó được minh chứng bằng cuộc thanh trừng gần 1 triệu cán bộ đảng những năm gần đây, chuẩn bị cho Đại hội đảng thứ 21 cuối 2027 để Tập Cận Bình nắm thêm một nhiệm kỳ thứ tư.

Việc cách chức tướng Trương Hựu Hiệp (Zhang Youxia), 75 tuổi, phó chủ tịch Quân ủy Trung ương, thực tế là nhân vật số hai Trung Quốc, người thân tín cũng là thái tử đỏ và có mối quan hệ gia đình thân thiết với ông Tập, càng gây lo sợ. Ông Trương là tướng lãnh duy nhất trong quân đội có kinh nghiệm chiến đấu năm 1979 và 1984 với Việt Nam.

"Đảng trên nòng súng" : Khi trung thành quan trọng hơn năng lực chiến đấu

Quân đội Trung Quốc nay như rắn mất đầu, chỉ còn 2/7 ủy viên Quân ủy Trung ương là Tập Cận Bình và Trương Thăng Dân (Zhang Shengmin). Hai bộ trưởng quốc phòng và trên 200 sĩ quan cao cấp đã bị bắt vào tù, nhân danh cuộc chiến chống tham nhũng – nạn dịch trầm kha trong việc mua sắm trang thiết bị cũng như mua quan bán chức. Nhưng trên hết là Tập Cận Bình muốn kiểm soát toàn bộ quân đội, theo nguyên tắc của Mao "đảng cai trị trên nòng súng", trong khi lực lượng này tương đối độc lập từ thời Đặng Tiểu Bình.

Vụ bắt tướng Trương gợi nhớ đến cái chết bí ẩn của thống chế Lâm Bưu (Lin Biao) thời Cách mạng văn hóa năm 1971, hay việc Stalin thanh trừng Hồng quân thời Đại khủng bố năm 1938 dẫn đến thất bại trước Phần Lan năm 1939 và Hitler năm 1941. Trong Trung Quốc của Tập Cận Bình, không ai được an thân và chỉ có thể phủ phục trước hoàng đế đỏ. Và quân đội trước hết là một tổ chức chính trị, sự trung thành và niềm tin ý thức hệ quan trọng hơn chiến đấu. Bên cạnh đó còn cho thấy sự bất đồng trong chiến dịch quân sự chống Đài Loan và ý chí đối đầu với Hoa Kỳ.

Lẽ ra Tập Cận Bình đã có thể hưởng lợi trước sự chia rẽ và những sai lầm chiến lược của Hoa Kỳ, và sự rạn vỡ của các nền dân chủ. Trương Hựu Hiệp chủ trương chờ đến 2035 vì quân đội còn nhiều khiếm khuyết, việc ông mất chức gây lo ngại là các sĩ quan trẻ tận tụy với ông Tập có thể tạo ra những cuộc phiêu lưu mới. Sự cứng rắn về tư tưởng của Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình, kết hợp với việc logic cường quyền của Hoa Kỳ về vùng ảnh hưởng, làm tăng khả năng xảy ra xung đột vũ trang ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.

Điều này nhắc nhở rằng độc tài, chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa dân tộc chưa bao giờ thúc đẩy sự thịnh vượng, phát triển hay hòa bình, mà chỉ mang lại đau khổ, bạo lực và chiến tranh. Châu Âu phải rút ra những bài học cần thiết bằng cách tự giải phóng mình khỏi cả Hoa Kỳ và Trung Quốc, và bằng cách nỗ lực, như thủ tướng Canada Mark Carney đã kêu gọi tại Davos, hướng tới sự đoàn kết giữa các cường quốc tầm trung để họ có thể cùng ngồi vào bàn ăn của các nhà lãnh đạo thế kỷ 21 thay vì trở thành món ăn trong thực đơn.

Giải mã Bắc Kinh : Những tín hiệu mờ ám và bóng dáng một cuộc đấu quyền lực

The Economist đặt câu hỏi "Điều gì ẩn sau cuộc thanh trừng quân sự quy mô lớn của Tập Cận Bình ?". Sự mờ ám của Trung Quốc khiến ngành nghiên cứu chính trị Bắc Kinh (Pekingology) trở nên thịnh hành trở lại. Trong thời kỳ đỉnh cao của chiến tranh lạnh, người ta tìm cách cách giải mã chính trị Trung Quốc qua việc xem xét kỹ lưỡng ngôn từ và hình ảnh. Nửa thế kỷ trôi qua, các nhà nghiên cứu lại sử dụng những công cụ trước đây.

Hai tướng Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập từng vắng mặt trong một bản tin truyền hình về cuộc họp gần đây của đảng Cộng sản. Bốn ngày sau, bộ quốc phòng tuyên bố rằng họ đang bị điều tra. Nhật báo của quân đội liệt kê năm tội danh, trong đó làm suy yếu quyền chỉ huy của chủ tịch, và nhiều nhà quan sát kết luận rằng hàm ý là các vị tướng đã tìm cách làm suy yếu ông Tập.

Việc các học giả phải quay lại thu thập thông tin từ những bằng chứng hạn chế như vậy cho thấy đảng đã trở nên thận trọng hơn nhiều. Nhưng liệu phương pháp này có hiệu quả ? Với quá ít manh mối rõ ràng, người ta dễ liên kết tất cả chúng lại với nhau, ngay cả khi các mối liên hệ đó có thể là giả tạo. Do sự lan rộng của mạng xã hội cộng với các cộng đồng người Hoa sống ở nước ngoài trên khắp thế giới, một số người đang say sưa với những ảo tưởng về đảo chánh. Có thể phải mất hàng thập niên trước khi các tài liệu lưu trữ từ thời ông Tập được mở ra, nếu có.

Epstein, quả bom nổ chậm giữa lòng nước Mỹ

Le Point dành hồ sơ cho "Vụ Jeffrey Epstein, đã làm chấn động nước Mỹ", với ảnh của Epstein và ông Donald Trump trên trang bìa. Hồ sơ chia làm ba phần : Cội rễ của một xì-căng-đan cấp Nhà nước, Cái chết của kẻ ấu dâm, Một câu chuyện không hồi kết.

Thứ Sáu 30/01 tại Washington, phó tổng chưởng lý Todd Blanche thông báo về việc công bố 3 triệu tài liệu mới từ hồ sơ Epstein, bao gồm 2.000 video và 180.000 hình ảnh. Mặc dù nói rõ rằng các tài liệu khiêu dâm trẻ em, liên quan đến các cuộc điều tra liên bang đang diễn ra bí mật nghề nghiệp đã bị loại bỏ, ông khẳng định rằng không có gì liên quan đến tổng thống Mỹ đã bị chỉnh sửa. Điều trái khoáy là trước khi làm việc cho bộ Tư pháp, ông Blanche mãi đến năm 2024 vẫn còn là luật sư của Donald Trump.

Được tìm thấy đã chết trong phòng giam vào ngày 10/08/2019 trong hoàn cảnh đáng ngờ, tỉ phú Jeffrey Epstein đã xây dựng một mạng lưới ấu dâm rộng lớn trải dài từ Palm Beach đến Paris, từ Luân Đôn đến New Mexico. Được hé lộ từng phần kể từ năm 2005, vụ án có tầm ảnh hưởng sâu rộng này đã làm hoen ố danh tiếng và dẫn đến sự từ chức của vô số nhân vật trong lĩnh vực chính trị, khoa học và tài chính. Vụ này làm rung chuyển hoàng gia Anh, làm dấy lên những thuyết âm mưu kỳ quặc nhất ở Hoa Kỳ, gây tổn hại cho Đảng Dân chủ, và nay đang đe dọa tổng thống Mỹ, người đã bị buộc phải phê duyệt việc công bố toàn bộ hồ sơ Epstein vào ngày 19/11/2025.

Cuối tháng 12, việc giải mật ban đầu gồm hàng trăm ngàn tài liệu đã cho thấy sự hiện diện rộng khắp của Donald Trump trong các hồ sơ của người bạn "Jeff" của ông, nhưng vụ đột kích bất ngờ để bắt tổng thống Venezuela đã tạm thời làm chuyển hướng ưu tiên của truyền thông.

Ba triệu tài liệu và cơn lũ từ chức toàn cầu

Ba triệu trang tài liệu mới được công bố có thể làm sáng tỏ xì-căng-đan thế kỷ, một dòng thác bùn lầy cho thấy những dối trá của các chính khách hàng đầu và thất bại của FBI. Dù chỉ mới bắt đầu, hồ sơ Epstein đã gây ra những vụ từ chức hàng loạt trên toàn thế giới.

Lord Peter Mandelson, cựu đại sứ Anh ở Hoa Kỳ vừa rời khỏi đảng Lao Động và Quốc hội. Cựu ngoại trưởng Slovakia Miroslav Lajcak vừa từ chức cố vấn cho thủ tướng, học giả Joanna Rubinstein không còn làm chủ tịch cơ quan Thụy Điển gây quỹ cho Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn. Và dường như không gì có thể ngăn chặn hậu quả từ quả bom chùm đã phát nổ ở Washington.

Borge Brende, chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, công nương Mette-Marit của Na Uy, hay tỉ phú Anh Richard Branson.Tại Pháp, gia đình cựu bộ trưởng Jack Lang đang chịu nhiều sóng gió…Ở Hoa Kỳ, Bill và Hillary Clinton, dưới áp lực đã chấp nhận ra làm chứng trước một ủy ban Hạ Viện.

Và vô số khuôn mặt công nghệ và chính giới từ 30/01 từng chối bỏ các liên hệ với Epstein đã lộ ra là nói dối. Elon Musk, từng tuyên bố luôn từ chối đến thăm hòn đảo của tên ma cô, đã định đến vào năm 2012, gởi mail hỏi : "Ngày/đêm nào sẽ là bữa tiệc điên cuồng nhất trên đảo của ông ?". Nhiều tài liệu đáng ngại cho Bill Gates, do chính tay Epstein viết, liên quan đến dự án hợp tác giữa Fondation Gates và ngân hàng JP Morgan. Về phần Donald Trump, tên của ông xuất hiện trong hơn 5.000 tài liệu.

CIA thời Trump : Đồng minh hoang mang trước một nước Mỹ khó đoán

Ảnh tổng thống Mỹ được in đậm trên trang bìa của L’Express trong một hồ sơ khác "CIA, các điệp viên của Trump gây lo ngại cho Châu Âu". Đồng minh hay kẻ thù ? Vốn quen được anh cả Mỹ hỗ trợ, tình báo cựu lục địa nay cố gắng ra khỏi chiếc bẫy được ông chủ Nhà Trắng giăng ra.

Hôm 15/01, tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại căn cứ không quân ở Bouches-du-Rhône, khi chúc tết quân đội qua YouTube của điện Élysée trước 11.000 người theo dõi trong đó có một số nhân viên tình báo Châu Âu, đã có tuyên bố gây sốc : "Tuy Ukraine lệ thuộc hầu hết vào năng lực tình báo Mỹ cách đây một năm, nhưng nay hai phần ba do Pháp cung cấp". Không còn CIA. Không chỉ Ukraine, mà nhiều nhà lãnh đạo cơ quan tình báo được L’Express phỏng vấn đều có cùng suy nghĩ này. Loan báo trên gây chóng mặt cho các điệp viên, làm thế nào hành động mà không có CIA ?

Không chỉ đơn giản là thông tin, vài tuyau về các nhóm khủng bố hay các khuôn mặt Nga nằm vùng. Dựa vào Hoa Kỳ với ngân sách hàng năm 74 tỉ đô la, 100.000 cộng tác viên và khả năng nghe lén vô tận, là được bảo đảm về an ninh. Khắp nơi hàng năm vẫn diễn ra các chiến dịch với ông anh cả Mỹ, đôi khi người ta còn chia sẻ cả tên nguồn tin – những nhân viên tình báo chịu nguy hiểm tính mạng tại những quốc gia thường là thù địch.

Trước các động thái của Donald Trump nhiều khi đồng lõa với Vladimir Putin, nên chăng cắt hẳn mọi hợp tác ? Tại Berlin, Stockholm hay Bucarest, giới tình báo vẫn duy trì mối liên lạc. Ở Luân Đôn hay Paris, những người phụ trách ăng-ten CIA trong đại sứ quán vẫn là người cũ. Người ta cố quên đi những dấu hiệu đáng ngại như việc Mỹ bỗng cắt thông tin tình báo cho Ukraine trong một thời gian, vụ đột kích vào thủ đô Venezuela hay vài sự đồng thuận với Matxcơva, nhưng nỗi lo vẫn canh cánh.

Pháp thay chân Mỹ để trợ giúp Ukraine về tình báo

Vài ngày sau tuyên bố của Emmanuel Macron, John Ratcliffe, giám đốc CIA đã đến Warszawa trao đổi với bộ trưởng quốc phòng để trấn an. Thom Jepsen, cựu thành viên tình báo Đan Mạch nhận xét, những tháng gần đây không cắt đứt hẳn nhưng việc hợp tác đã giảm dần. Mổ cựu viên chức cơ quan phản gián Pháp cho biết mỗi lần Volodymyr Zelensky không chịu cúi đầu, Nhà Trắng lại đe dọa cắt nguồn tin tình báo. Tháng 2/2024 New York Times tiết lộ có 12 căn cứ nằm dọc theo biên giới Nga-Ukraine hoàn toàn do CIA tài trợ.

Các báo cáo của CIA mà L’Express tham khảo được cho thấy các thông tin vô cùng chính xác : cảnh báo về các phương tiện quân sự, chi tiết về việc chuyển quân của địch gần biên giới, vị trí các chiến hạm Nga trên Hắc Hải… Những tin tức loại này giờ đây tình báo Mỹ chỉ cung cấp nhỏ giọt. Pháp đã thay chân, chủ yếu nhờ điều một phần phương tiện lâu nay tập trung cho Châu Phi, và chất lượng thông tin từ vệ tinh.

Ngày 06/03/2025, Pháp phóng lên quỹ đạo CSO-3, thành phần cuối cùng của một dãy ba vệ tinh quang học quân sự, và được hưởng một phần thông tin từ vệ tinh Airbus, tuy không thể so sánh với hàng ngàn vệ tinh mà Hoa Kỳ phóng lên.

Một vệ tinh CSO có thể bay ngang trên cùng một điểm, một hai lần trong ngày, còn Mỹ có thể cập nhật hình ảnh hầu như liên tục trên khắp thế giới. Chất lượng hình ảnh cũng không bằng, có thể so sánh như Mercedes-Benz với một chiếc Seat, gây khó cho Ukraine . Vốn được CIA đào tạo, tình báo Ukraine đã làm được chiến dịch thần sầu là Mạng nhện, khiến người Mỹ tức giận vì không được báo trước.

Từ đầu nhiệm kỳ hai, Donald Trump luôn chú ý đến các báo cáo của CIA, và cơ quan này nay không còn phục vụ cho chính quyền mà chỉ cho Nhà Trắng. Chiến dịch "Quyết tâm tuyệt đối" đột kích Caracas liên quan đến mấy chục nhân viên của Lầu Năm Góc và CIA, và chính CIA từ nhiều tháng đã âm thầm chuẩn bị cú đòn ngoạn mục này. Từ tháng 8/2025, một ê-kíp điệp viên xâm nhập Venezuela, theo dõi Nicolas Maduro, ghi nhận mọi hoạt động. Bài học cho Châu Âu : nếu muốn, Hoa Kỳ hoàn toàn có thể tạo ra tiền lệ và lật đổ một nhà lãnh đạo.

Điệp viên trong bóng tối : Cuộc chiến tình báo quanh hồ sơ Iran

Le Figaro cho biết về "Những người trong bóng tối xâm nhập vào chế độ Iran". Các điệp viên của Mossad, CIA và phản gián Pháp từ bốn thập niên qua đã có những chiến lược khôn khéo để hoạt động tại Cộng Hòa Hồi giáo và giám sát các nhà lãnh đạo nước này. Làm việc dưới vỏ bọc, họ leo cao, trèo sâu vào cấp độ cao của Nhà nước và hòa tan trong xã hội Iran. Khai thác các sai sót từ con người và công nghệ của Vệ binh Cách mạng, các nhân viên tình báo đã phát hiện hiện được bí mật quốc phòng và các cơ sở nguyên tử, giúp trừ khử được nhiều quan chức.

Thụy My