Ukraine thiếu hỏa tiễn, phương Tây thiếu quyết tâm

Nga đang gia tăng các cuộc tấn công bằng drone và hỏa tiễn đạn đạo trong lúc kho Patriot của Ukraine cạn dần. Từ chiến trường Ukraine đến những sân bay Châu Âu, câu hỏi không còn chỉ là Kiev có thể cầm cự bao lâu, mà là phương Tây sẵn sàng làm gì để ngăn cuộc chiến lan rộng.

Ảnh vệ tinh cho thấy thiệt hại của hệ thống vận chuyển ngũ cốc sau vụ oanh kích bằng drone và hỏa tiễn của Ukraine vào Novorossiysk, vùng Krasnodar của Nga, ngày 12/08/2026. via Reuters - Vantor

Chiến tranh trên không : thiếu Patriot, Kiev đối mặt một mùa đông nguy hiểm

Courrier International trích dẫn báo chí các nước nhận định "Ukraine thua cuộc chiến trên không như thế nào". Từ nhiều tuần qua, Nga oanh tạc không ngơi nghỉ vào các mục tiêu dân sự và năng lượng Ukraine, lợi dụng tình trạng thiếu hỏa tiễn đánh chặn của Kiev. Vào lúc sắp đến mùa đông chiến tranh thứ năm, Moskva tìm cách "nhấn chìm Ukraine trong bóng tối", phối hợp những bầy drone với hỏa tiễn đạn đạo.

Chẳng hạn hôm 05/08, cả 24 hỏa tiễn đạn đạo và 4 hỏa tiễn siêu thanh phóng vào thủ đô Ukraine đều không chặn được. Hậu quả là những vụ oanh tạc "ngày càng đẫm máu hơn" - Kyiv Independent nhấn mạnh. Hàng loạt hỏa tiễn đạn đạo hủy diệt những tòa nhà dân cư, cơ sở hạ tầng thiết yếu cho thường dân. Trong tháng 7, Ukraine chỉ chặn được 29/195 hỏa tiễn đạn đạo Nga do kho tên lửa đánh chặn Patriot của Kiev đã cạn kiệt.

The Spectator cho rằng đây là "một bước ngoặt bi thảm". "Sự bất lực của Ukraine trước hỏa tiễn đạn đạo của địch, nhất là loại siêu thanh Zircon và Kinzhal nhanh gấp 9 lần vận tốc âm thanh, là một điểm yếu chiến lược căn bản mà điện Kremlin đang khai thác một cách tàn nhẫn". Nhật báo El Mundo của Tây Ban Nha ước tính quân đội Mỹ chỉ còn khoảng 800 tên lửa Patriot để bảo vệ tất cả các căn cứ và lãnh thổ của mình - một con số quá ít ỏi.

Spectator cho biết "Lockheed Martin chỉ sản xuất được 50-60 Patriot mỗi tháng, còn Nga ít nhất 120 hỏa tiễn đạn đạo cộng với 4-7 Zircon". Hơn nữa Moskva còn được Bình Nhưỡng tiếp viện. The Independent dẫn lời một viên chức tình báo quân đội Ukraine cảnh báo, một đơn vị với 120 hỏa tiễn đạn đạo và 6 giàn phóng của Bắc Triều Tiên bắt đầu được triển khai ở miền bắc Nga. Spectator nói thêm, đó là chưa kể "lô hỏa tiễn KN-23 và KN-24 Bắc Triều Tiên đã giao, và hỏa tiễn đạn đạo tầm ngắn Fath-360 mua của Iran".

BHL : Không phải Putin đang thắng, mà phương Tây đang thối lui

Tổng thống Volodymyr Zelensky ước tính cần 300 hỏa tiễn Patriot cho mùa đông này, vì Nga sẽ cố tình phá hủy các cơ sở điện nước, xăng dầu, sưởi ấm của Ukraine. Trong bốn mùa đông trước, quân Nga đã hủy hoại 61% năng lực sản xuất điện của Kiev. Báo Đức Die Welt cho rằng "hiếm khi nào cơ hội thành công của Putin lại lớn như vậy". Đối với Spectator : "Sở hữu Patriot không đưa Ukraine đến chiến thắng, nhưng thiếu vắng loại hỏa tiễn này có thể mở đường cho thất bại".

Đối với triết gia kiêm đạo diễn Pháp Bernard-Henri Lévy trên Le Point, thì không phải Putin chiến thắng mà chính phương Tây đang thối lui. Mỗi tháng quân Nga mất nhiều binh lính hơn là tuyển mộ được, bộ chỉ huy cứng nhắc, ưu thế về số lượng không biến thành đột phá mang tính quyết định. Hơn nữa trong tháng 7 lại còn mất đất thay vì chiếm thêm được đất – theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh. Putin vẫn trốn kỹ trong các "dacha", sợ cả những người ủng hộ mình. Ông cho rằng phương Tây đang nhầm lẫn khả năng giết người với hy vọng chiến thắng.

Trong bốn năm rưỡi qua, Ukraine luôn có ít chiến binh hơn, ít phi cơ, đạn dược… hơn, nhưng đã trụ được và còn phản công. Đây là cuộc chiến mà Ukraine cần phải thắng. Đành rằng phải giữ hỏa tiễn để phòng vệ, nhưng cuộc chiến đang diễn ra ở Verdun hay trên sông Rhin chăng ? Không, chính là ở Sumy, Pokrovsk, Dnipro, Kramatorsk… các thành phố Ukraine ; mỗi hỏa tiễn Nga bị bắn hạ là một hỏa tiễn mà Châu Âu không cần dùng để tự vệ. Giữ chúng trong kho khi Ukraine đang chiến đấu, theo tác giả, là sự thận trọng phi lý nhất.

Một lý lẽ khác là không nên khiêu khích Kremlin. Nhưng ai đang công khai đe dọa Moldova, Ba Lan, Litva, Estonia ? Ai đang cho drone xâm nhập Copenhague, Oslo, Bruxelles, Berlin và can thiệp bầu cử ?

Vụ drone tấn công hụt Leipzig : Chiến tranh thực thụ

Nga luôn là mối đe dọa cho Châu Âu. The Economist đánh giá vụ tấn công tại Leipzig cho thấy mối nguy hiểm từ kiểu chiến tranh đa diện của Moskva, và Châu Âu phải nỗ lực hơn nữa để bảo vệ các phi trường trước drone Nga. Đêm 04/08, sân bay Leipzig-Halle ở Đức suýt chút nữa đã phải hứng chịu một thảm họa. Một drone mang theo 800 gram thuốc nổ đã đâm vào cánh chiếc phi cơ Antonov An-124 của Ukraine đang chứa đầy nhiên liệu, nhưng quả bom đã rơi khỏi drone. Nếu nó phát nổ, chiếc phi cơ vận tải khổng lồ được Ukraine và NATO sử dụng để chở hàng quân sự sẽ bốc cháy dữ dội, lan sang cả chiếc An-124 thứ hai đang đậu ngay bên cạnh.

Chiếc drone bốn cánh quạt đã bị camera ghi lại cảnh xâm nhập vào khu vực phi trường từ nhiều giờ trước đó. Tuy nhiên, không ai để ý cho đến sáng hôm sau, khi một tài xế xe buýt nhìn thấy, dùng chân giữ chặt lại và phát tín hiệu báo động. Theo Charlie Edwards thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) thì tầm quan trọng của vụ tấn công bất thành này đối với an ninh sân bay là vô cùng lớn. Đây là một bước leo thang táo bạo so với làn sóng các drone trinh sát và gây rối xuất hiện khắp Châu Âu vào năm ngoái.

Leipzig-Halle là một trung tâm hậu cần quan trọng của NATO và Ukraine. Một cuộc tấn công bằng drone vũ trang không còn đơn thuần là chiến tranh đa diện nữa, mà là chiến tranh thực thụ. Chiếc drone ở Leipzig đã bị thu giữ, cung cấp một kho bằng chứng quan trọng. Các nhà điều tra cho biết thiết bị này do bởi một chủ thể có liên quan đến nhà nước chế tạo. Thay vì điều khiển bằng sóng vô tuyến mà các cảm biến sân bay có thể phát hiện được, nó dùng thẻ SIM và ăng-ten 5G, như một chiếc điện thoại di động thông thường. Cấu tạo này giống các loại drone Nga đang dùng để đánh phá Ukraine.

Ngay sau đó một chiếc Boeing 757 đã va chạm với một vật thể ở độ cao 400 mét, có thể là một drone quan sát hay thiết bị tiếp sóng, trên đó có các dấu vết ADN liên quan đến một vụ khủng bố bất thành năm 2024 bằng các kiện hàng gài chất nổ, đã bị nổ tung trước khi đưa lên máy bay, được cho là GRU, tình báo quân đội Nga thực hiện. Phi trường Leipzig đã gặp may, và các sân bay Châu Âu vừa nhận được một lời cảnh báo đáng ngại. Ngay cả khi hệ thống phòng thủ được tăng cường, mối đe dọa này vẫn không biến mất. Trong chiến tranh đa diện, ngay cả một cuộc tấn công thất bại cũng có thể gieo rắc được tâm trạng hoang mang.

Cảnh sát phong tỏa lối vào khách sạn Melia Caracas, nơi đối thoại giữa chính quyền và đối lập Venezuela diễn ra, ngày 12/08/2026. Reuters- Leonardo Fernandez Viloria

"Phương pháp Marco" ở Venezuela

Tại Châu Mỹ la-tinh, nhận định về "phương pháp Marco", The Economist cho rằng "Mỹ có thể tái lập được dân chủ ở Venezuela". Khi tổng thống Donald Trump điều lực lượng đặc nhiệm Mỹ đến bắt giữ nhà độc tài Venezuela Nicolás Maduro vào tháng Giêng, việc khôi phục nền dân chủ có vẻ không phải là ưu tiên hàng đầu của ông. Tuy nhiên, triển vọng dân chủ tại Venezuela dường như đang khởi sắc, nhưng không phải vì ông Trump bỗng nhiên nảy sinh đam mê dân chủ. Đó là do ngoại trưởng Marco Rubio – người thực sự tâm huyết với việc chấm dứt các chế độ độc tài cánh tả ở Mỹ Latinh – đã được trao quyền hành rộng rãi.

Vòng đàm phán đầu tiên giữa chế độ Venezuela và phe đối lập đã kết thúc vào ngày 12/08 với một thỏa thuận khiêm tốn, nhằm khởi động tiến trình cải cách tư pháp, kể cả Tòa án Tối cao. Các thông tin The Economist ghi nhận được cho thấy có cơ sở để lạc quan. Các cuộc đàm phán tiếp theo từ nay đến tháng 12 có thể mở đường cho các cuộc bầu cử công bằng. Việc này là bất khả nếu không có áp lực từ phía Hoa Kỳ. Ông Rubio đã tham gia sâu sát vào tiến trình, trực tiếp trao đổi với trưởng đoàn đàm phán phe đối lập, bà Dinorah Figuera. Nhóm của bà di chuyển ở Caracas trên những chiếc xe do Mỹ cung cấp, được lực lượng an ninh Mỹ bảo vệ và lưu trú tại khách sạn do phía Mỹ chọn lựa.

Đại đa số người dân Venezuela đều mong muốn dân chủ, và điều này cũng có lợi cho ông Trump : các mỏ dầu đang xuống cấp của Venezuela chỉ hồi sinh được với nền dân chủ và thượng tôn pháp luật. Tuy nhiên, vẫn còn vô vàn khó khăn. Phe cầm quyền thường xuyên nuốt lời hứa về bầu cử công bằng. Phe đối lập dưới sự chỉ đạo của ông Rubio sẽ bị cáo buộc là tay sai của Mỹ. Người dân Venezuela bình thường vẫn chưa thấy được lợi ích từ nguồn thu dầu mỏ đang do Hoa Kỳ kiểm soát. Nếu đàm phán kéo dài, chính quyền đương nhiệm sẽ có thêm cơ hội thoái thác các cam kết, đối lập có thể bị suy yếu.

Cơ hội cho dân chủ dưới sự bảo trợ của Mỹ

Vì vậy Mỹ cần kiên quyết yêu cầu Venezuela tổ chức bầu cử tổng thống vào năm 2027. Được biết sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, nhiều quốc gia thuộc Liên Xô cũ đã tổ chức bầu cử tự do chỉ trong vòng một năm. Trong khi chờ đợi, Washington phải công khai số tiền thu được từ dầu mỏ, số tiền đã hoàn trả cho Venezuela và những lệnh trừng phạt nào đang cản trở việc giải ngân. Một chính phủ được bầu lên sẽ nắm toàn quyền kiểm soát nguồn thu từ dầu mỏ ngay từ ngày đầu tiên nhậm chức.

Lãnh đạo phe đối lập, bà María Corina Machado, cũng cần được nhanh chóng về nước. Ông Rubio không để bà tham gia đàm phán nhằm dễ dàng thương thảo với Caracas, nhưng đây có thể là một nước đi thiển cận. Chế độ cần được bảo đảm rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ ràng buộc cả bà Machado, vì bà hoàn toàn có thể trở thành tổng thống sắp tới của Venezuela. Nếu không, bà có thể bác bỏ các điều khoản, chẳng hạn như việc cho phép các nhân vật trong chính quyền được lưu vong an toàn (mặc dù bà khẳng định không muốn trả đũa).

Sự hiện diện của bà Machado tại Venezuela cũng sẽ giúp xoa dịu một nỗi lo ngại khác : tính khí thất thường của ông Trump. Ông từng nói về việc biến Venezuela thành bang thứ 51 của Mỹ, và đôi khi ám chỉ rằng nguồn tài nguyên dầu mỏ của nước này thuộc về Hoa Kỳ. Hiện tại, Donald Trump đang để cho Marco Rubio theo đuổi những mục tiêu cao cả hơn. Nếu ông thay đổi ý định, điều duy nhất có thể cứu vãn nền dân chủ Venezuela chính là khả năng huy động đám đông khổng lồ xuống đường của bà Machado.

Giáo hoàng Leo XIV : Tiếng nói đạo đức giữa thế giới hỗn loạn

Hồ sơ tuần này của Le Point được dành cho "Đức Leo XIV, vị giáo hoàng làm rung chuyển thế giới". Vị giáo hoàng đầu tiên sinh sau Đệ nhị Thế chiến, và là người Mỹ, đang tạo dấu ấn trên trường quốc tế, trong một thế giới bị chi phối bởi các nhà lãnh đạo độc đoán và các tập đoàn công nghệ vô kỷ cương và phi đạo đức.

Cứ mỗi thứ Ba, Giáo hoàng Leo XIV lại ra khỏi Roma, đến Castel Gandolfo, nơi nghỉ ngơi của các giáo hoàng cách đó vài cây số, để bơi lội và chơi môn thể thao ưa thích là quần vợt. Ngày nghỉ hàng tuần giúp ngài lấy lại sức trong một lịch trình cực kỳ dày đặc - phải ra hàng loạt quyết định, những nghi lễ, bài phát biểu, gặp gỡ các nhà lãnh đạo thế giới và những chuyến đi. Từ khi được bầu lên ngày 08/05/2025, Giáo hoàng Leo XIV đã triển khai hoạt động trên mọi mặt trận một cách vô cùng lặng lẽ.

Vị Giáo hoàng kỹ lưỡng và làm việc có phương pháp, sở hữu bằng kỹ sư toán lẫn giáo luật, đang kín đáo thực hiện từng bước một kế hoạch được tính toán chuẩn xác. Trong khi Giáo hoàng Francis thích chinh phục, khó lường, gây chia rẽ – thậm chí là độc đoán – và phát ngôn thiếu cẩn trọng, thì người kế nhiệm lại điềm đạm, sâu sắc, cân nhắc từng lời nói và luôn kiên nhẫn. Đúng như câu thành ngữ "Cứ chậm rãi rồi sẽ đến đích...".

Robert Prevost lặng lẽ khoác lên phẩm phục giáo hoàng, khép mình sau một nụ cười muôn thuở trước đám đông, đọc các bài diễn văn bằng một giọng đều đều, tự xóa mình đi sau sứ mệnh được giao, ngay cả khi bị xem là nhạt nhòa. Nhà báo Mỹ Elise Ann Allen, người viết tiểu sử ông nhấn mạnh, "Giáo hoàng Leo XIV có lẽ là một trong những người thành thật nhất mà bạn gặp được". Nhưng đằng sau vẻ ngoài dịu dàng là một cá tính mạnh mẽ, một người cầu toàn, nghiện công việc. Khi được hỏi, ngài trả lời rất thẳng thắn, trong giới hạn mà vị trí cho phép.

Người lặng lẽ "gỡ mìn" bất chấp mọi nguy hiểm

Donald Trump và J.D. Vance đã học được bài học này một cách cay đắng. Khi tấn công Giáo hoàng – người đồng hương – cả hai nhận được một lời đáp trả gay gắt nhưng bình tĩnh : "Tôi không sợ chính quyền Trump, cũng không sợ việc rao giảng thông điệp của Phúc Âm". Rốt cuộc chính phủ Mỹ đã phải cử ngoại trưởng Marco Rubio, một người Công giáo và ôn hòa hơn, đến Vatican để dàn xếp… Elise Ann Allen nhận xét Giáo hoàng Leo XIV rất dễ gần, nhưng kiên quyết, không bao giờ tìm kiếm đối đầu nhưng cũng không lùi bước.

Một nhà sử học Vatican cho biết rất ngạc nhiên khi thấy ngài hết sức quan tâm đến các vấn đề quốc tế. Chẳng hạn về chiến tranh Ukraine, khác với Francis, ngài phân biệt rõ kẻ xâm lược và nạn nhân. Chuyên gia Vatican Marco Politi nhận xét, vụ tấn công của tổng thống Mỹ đã phá vỡ "vỏ bọc". Sơ Nathalie Becquart bình luận : "Vì trên thế giới hầu như không còn tiếng nói đạo đức mạnh mẽ nào, nên Giáo hoàng nổi bật như một nhà lãnh đạo vĩ đại. Trong sự tan rã của các định chế toàn cầu, ai quan tâm đến sự đa dạng, luật pháp và đa phương ?". Giải Nobel Hòa bình đã mất đi uy tín, Liên Hiệp Quốc đang trong khủng hoảng…

Leo 14 là vị Giáo hoàng không ngần ngại nói sự thật với các "bạo chúa". Các phát biểu luôn dùng ngôn ngữ nhẹ nhàng, nhưng thông điệp thì rất rõ. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, ngài bảo vệ tự do tôn giáo. Là Giáo hoàng đầu tiên thăm Algeria do quân đội và tổng thống độc đoán Tebboune cai trị, ngài ca ngợi sự tha thứ và kêu gọi "đừng chất thêm hận thù lên hận thù, từ thế hệ này sang thế hệ khác". Tại Cameroun của nhà độc tài Paul Biya 93 tuổi, ngài nhấn mạnh nên "phá vỡ xiềng xích tham nhũng" và "can đảm tự vấn lương tâm".

Những thông điệp tương tự được lặp lại ở Angola, Ghinê xích đạo. Một nhà báo cho biết bài diễn văn của Leo 14 trước Quốc hội Tây Ban Nha đã được vỗ tay nhiệt liệt kéo dài đến 8 phút. Nhà sử học Giovanni Maria Vian đánh giá, cả bên trong lẫn bên ngoài Giáo hội, Giáo hoàng Leo XIV tiến lên từng bước một "như một người gỡ mìn, trong một bãi mìn vô cùng nguy hiểm, vì rất nhiều chủ đề gây chia rẽ".

Dân số : Khi "bốn màu xám" vẽ lại trật tự thế giới

L’Express chạy tít trang nhất "Năm 2050, vấn đề dân số sẽ làm đảo lộn trật tự quốc tế như thế nào". Tuần báo nhấn mạnh "Một thế giới mới đang chờ đợi chúng ta". Phải chăng dân số là chỉ số địa chính trị còn quan trọng hơn cả tổng sản phẩm nội địa hay ngân sách quân sự ? Trẻ em được sinh ra ít hơn, có nghĩa là nhiều trường học phải đóng cửa vài năm sau đó, người lao động ít đi. Ít người trẻ cũng là ít sáng tạo, giá thành sản phẩm và dịch vụ tăng lên.

Nhà dân số học Anh Paul Morland tổng kết bằng "bốn màu xám". Trước hết là lao động xám, tức dân số hoạt động già đi, kém sáng tạo hơn. Tiếp đến là tư bản xám, tiền do người già cất giữ, tìm kiếm an toàn thay vì đầu tư. Thứ ba là thâm hụt ngân sách xám : chi nhiều hơn cho người già và y tế. Cuối cùng, là tiêu thụ xám, ngày càng cần nhiều dịch vụ được cá nhân hóa.

Nhật Bản, quốc gia đầu tiên bị lão hóa dân số từ 1965, vào cuối thập niên 80 từng là đối thủ lớn nhất của Hoa Kỳ, nay là quốc gia phát triển có nợ công nhiều nhất và từ dẫn đầu lãnh vực công nghệ nay đang chậm trễ về trí thông minh nhân tạo (AI). Nhập cư chỉ là giải pháp tình thế. Hiện nay Hoa Kỳ đang chiếm lợi thế với tỉ lệ sinh con của phụ nữ là 1,6 ; và ngược với Trung Quốc, đang thu hút được nhiều nhân tài. Khi dân số Nhật Bản bắt đầu sụt giảm trước Trung Quốc đến mười mấy năm, mức sống người Nhật cao gấp đôi. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh "thế kỷ 21 sẽ không là thế kỷ của Trung Quốc".

Nhưng một thế giới già đi cũng có lợi ích là hòa bình hơn, một "pax geriatrica". Các nghiên cứu cho thấy hầu như không có nội chiến tại những quốc gia mà 55% dân số trên 30 tuổi. Thế nên cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine là rất bất thường. Đa số cuộc chiến xảy ra tại những nước dân số trẻ và bất định như Trung Đông hay Châu Phi.

Thụy My