Sức mạnh quân sự không phải là phương tiện hiệu quả để giải quyết tranh chấp

Chiến dịch tấn công quân sự Iran của Mỹ và Israel đã làm cho các cuộc đàm phán về việc giải quyết xung đột ở Ukraine đột ngột bị đình lại. Việc chuyển giao công nghệ, nguy cơ cạn kiệt nguồn cung vũ khí, cú sốc năng lượng, và sự chiếm lĩnh trường ngoại giao…, trước những quan sát này, giới phân tích cho rằng kết cục chiến tranh ở Ukraine còn được định đoạt ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Ukraine Andriy Sybiha giới thiệu với đồng nhiệm Israel Gideon Saar drone tấn công Geran của Nga, một bản sao của drone Shahed-136 do Iran sản xuất, Kiev, Ukraine, ngày 23/07/2025. Reuters - Valentyn Ogirenko

Phải chăng diễn biến một cuộc xung đột này có thể ảnh hưởng đến dòng chảy cuộc xung đột khác ? Chỉ trong vài ngày, một số yếu tố then chốt đã thay đổi, buộc các bên tham chiến phải đánh giá lại mối tương quan lực lượng. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thừa nhận, cuộc khủng hoảng ở Trung Đông "đã làm chuyển hướng chú ý chính trị và các nguồn lực". Các bên can dự đều phải cân nhắc lại chi phí và lợi ích của mình vào lúc các cuộc đàm phán được nối lại hôm 21/03 ở Washington.

Về phía Nga, một mặt, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran có thể được xem là "món lộc trời cho". Hoa Kỳ một lần nữa phải tập trung vào Trung Đông thay vì là Kiev và việc giá dầu tăng cao giúp lấp đầy các két sắt của Nhà nước vào lúc Liên Hiệp Châu Âu lại siết chặt các biện pháp trừng phạt. Nhưng mặt khác, cuộc chiến này đã tước mất của Moskva một đối tác quý giá : Tehran là nguồn cung dồi dào drone Shahed "tự sát" hay tên lửa tầm ngắn và tầm trung cùng nhiều loại đạn dược khác. Ngần ấy các thiết bị quân sự đã không thể rời các cảng Iran để đến vùng biển Caspian.

Phía Kiev có thể hài lòng vượt qua mùa đông và thu hồi vài km vuông lãnh thổ dọc theo chiến tuyến bất chấp việc Nga tăng cường phá hoại các cơ sở năng lượng, nhờ vào việc Elon Musk chặn việc quân đội Nga truy cập truy cập internet vệ tinh Starlink. Nhưng Ukraine lo ngại nguy cơ bị gián đoạn nguồn cung cấp vũ khí từ các đồng minh phương Tây, đặc biệt là những hệ thống phòng không Patriot, hiện đang được sử dụng rộng rãi để bảo vệ các căn cứ quân sự Mỹ và đồng minh ở vùng Vịnh.

Mối lo này của Kiev còn gia tăng thêm một nấc vào lúc bộ trưởng Chiến tranh Mỹ, Pete Hegseth gần đây thừa nhận kho dự trữ vũ khí của Mỹ xuống thấp "một cách nguy hiểm". Việc tổng thống Zelensky cử hơn 200 chuyên viên quân sự chống drone đến Trung Đông với hy vọng tạo ra nhiều lý do càng nhiều càng tốt để Washington và các đồng minh duy trì sự hậu thuẫn.

Trong bối cảnh này, chuyên gia về vấn đề quốc phòng và vũ khí, Jean-Pierre Maulny, trợ lý giám đốc Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược (IRIS), nhận định với báo Pháp La Croix rằng lợi thế hiển nhiên đang nghiêng về phía Nga : "Chúng ta đang chứng kiến ​​kho vũ khí của Mỹ cạn kiệt, trong khi nền tảng công nghiệp và công nghệ quốc phòng (DITB) không đủ để bổ sung. Điều này gây thêm áp lực đối với Kiev, trong khi Nga có thể dựa vào chiều sâu lãnh thổ đáng kinh ngạc của mình để tái tổ chức và tìm ra các giải pháp thay thế cho công nghệ của Iran". Quả thực, drone Shahed, phiên bản Nga đã được Moskva cho sản xuất tại vùng Alabuga, nước Cộng hòa Tatarstan.

Cũng theo nhà nghiên cứu này, tiếng nói của Hoa Kỳ cũng sẽ bị suy giảm do cuộc chiến ở Iran : "Tôi chưa biết chính quyền Mỹ làm thế nào có thể thuyết phục các nước không nên tấn công một quốc gia khác, vi phạm luật quốc tế trong khi Washington đang làm điều tương tự". Điều này hiện đang được thể hiện rõ qua việc các nước đồng minh phớt lờ lời kêu gọi của Donald Trump cùng can thiệp để giữa cho eo biển được thông thoáng.

Bất chấp mức độ liên quan giữa hai cuộc chiến rất cao, nhưng vẫn chưa đủ để cục diện của cuộc chiến này tác động đến kết quả của cuộc chiến kia. Để có thể làm thay đổi cục diện cuộc chiến ở Iran, Hoa Kỳ cần phải triển khai quân sự trên bộ, điều mà dư luận Mỹ vẫn chưa chấp nhận. Và cuộc khủng hoảng ở Trung Đông đang làm trầm trọng thêm tình hình chiến cuộc ở Ukraine, mà không đưa ra được lý lẽ thuyết phục nào cho các cuộc đàm phán hòa bình.

Nhà nghiên cứu Jean-Pierre Maulny khẳng định rằng, lợi ích của Vladimir Putin vẫn là dựa vào sự mệt mỏi của phe phương Tây và chờ đợi thời điểm thích hợp nhất. Ông kết luận : "Bài học chính rút ra từ hai cuộc chiến này là về giới hạn của việc sử dụng sức mạnh quân sự như một phương tiện hiệu quả để giải quyết tranh chấp, ngay cả những tranh chấp lớn".

Minh Anh