K-Pop, K-Beauty, K-Dramas, ẩm thực Hàn, cuối cùng làn sóng Hàn Lưu (Hallyu) đang làm mưa làm gió tại Pháp. Tại sao Hallyu là trào lưu từ nhiều năm nay ? Thế nào thì được coi là đẹp ở Hàn Quốc ? Bí mật là gì ? Triển lãm K-Beauty. Vẻ đẹp Hàn Quốc, lịch sử của một hiện tượng tại Bảo tàng Guimet, Paris đưa khán giả xuyên suốt 300 năm lịch sử của trào lưu này thông qua lịch sử nghệ thuật, lịch sử thời trang, nghiên cứu văn hóa, khía cạnh xã hội học về vẻ đẹp ở xứ Hàn.

Áp phích triển lãm K-Beauty. Vẻ đẹp Hàn Quốc, lịch sử một hiện tượng tại bảo tàng Guimet, Paris, Pháp, từ ngày 18/03 đến 06/07/2026. © RFI / Thu Hằng

Sau gần hai năm chuẩn bị, triển lãm (từ ngày 18/03 đến 06/07/2026) được tổ chức đúng Năm Hàn Quốc tại Pháp nhân kỉ niệm 140 năm thiết lập quan hệ ngoại giao song phương. Vẻ đẹp Hàn được định nghĩa như thế nào ? Được dựa theo những tiêu chí nào ? Bà Claire Bettinelli, đồng giám tuyển của triển lãm, lần lượt giải thích với RFI Tiếng Việt từng giai đoạn lịch sử của Hàn Quốc từ cuối triều đại Joseon (1392-1910) cho đến ngày nay để hiểu được khái niệm về vẻ đẹp đã được thay đổi như thế nào tại Hàn Quốc.

Đẹp từ phong thái

Trong xã hội bị ảnh hưởng bởi Tân Nho giáo, "nam nữ thụ thụ bất thân", nét đẹp của người phụ nữ được dựa trên đức hạnh thể hiện qua trang sức và trang phục. Trang phục thướt tha, làn da trắng mịn, trang điểm nhẹ nhàng và kiểu tóc tinh tế phản ánh cho vẻ đẹp bên trong và nghệ thuật chăm sóc bản thân. Nét đẹp này được thể hiện rất rõ trong bức bình phong - được trưng bày ngay gian đầu tiên của triển lãm - gồm 8 bức tranh của Kim Hong Do (1745-1815) khắc họa tinh tế những cảnh sinh hoạt thường nhật của giới quý tộc thời Joseon, cũng như những tác phẩm hội họa của Shin Yun Bok, theo giải thích của Claire Bettinelli :

"Shin Yun Bok (1758-sau 1813) tập trung vào vẻ đẹp thời Joseon. Vẻ đẹp này có những đặc điểm gì ? Một khuôn mặt trái xoan hoàn hảo, theo quy tắc ba màu : tóc đen, lông mày đen, con ngươi đen, làn da trắng, bọng mắt trắng, răng trắng, còn má, môi và móng tay hơi hồng. Đây là ba màu sắc mà chúng tôi tìm thấy trong hình ảnh đại diện cho phụ nữ của Shin Yun Bok. Đó là những "kisaeng" - kỹ nữ, là những nguyên mẫu của cái đẹp.

Sang thế kỷ 20, Hàn Quốc bị Nhật Bản chiếm đóng, sau đó Mỹ xuất hiện mạnh mẽ kể từ năm 1953. Điều này thực sự ảnh hưởng đến cách người Hàn Quốc thể hiện bản thân, khuôn mặt, thể hiện cái đẹp, trang phục và tìm tòi trong những nguyên mẫu của cái đẹp. Nét đẹp này cũng được thể hiện qua những trang phục hanbok được may theo mẫu vẽ của họa sĩ Sin Yun Bok, đặc biệt là của nhà tạo mẫu Lee Young Hee (1936-2018) và được giới thiệu tại triển lãm. Trong những năm 2010, nhiều nhiếp ảnh gia thời trang, trong đó có Kim Jung Man, lấy cảm hứng từ hanbok và vẻ đẹp từ những tác phẩm của Sin Yun Bok. Có thể thấy rằng vẻ đẹp đó vẫn tồn tại đến ngày nay và vẫn dựa vào những tiêu chuẩn khá cổ điển về vẻ đẹp Hàn Quốc".

Vẻ đẹp Hàn Quốc qua từng thời đại, trên các tạp chí. Triển lãm K-Beauty, bảo tàng Guimet, Paris, Pháp. © RFI / Thu Hằng

Đẹp nhờ mỹ phẩm tự nhiên

"Đẹp tự nhiên nhưng không tự nhiên mà đẹp", đó là cả một bí quyết, một hành trình chăm sóc tỉ mỉ, qua nhiều công đoạn rất nổi tiếng trong K-Beauty. Bảo tàng Guimet đã kết hợp nhiều bảo tàng tại Hàn Quốc (Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc, Bảo tàng Mỹ phẩm Hàn Quốc, Bảo tàng Cung điện Quốc gia Hàn Quốc, Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia hiện đại và đương đại Seoul) để giới thiệu với công chúng những dụng cụ làm đẹp có từ thế kỷ 18 và 19, nghi lễ làm đẹp thường nhật và những loại mỹ phẩm giúp Hàn Quốc nổi danh. Bà Claire Bettinelli giải thích :

"Mỹ phẩm được làm thủ công từ các loại thảo dược tự nhiên, dựa trên công thức được ghi trong các cẩm nang về sức khỏe và y học.

Theo quan niệm truyền thống, vẻ đẹp bên ngoài phản ánh thể trạng và sự hài hòa bên trong cơ thể. Nhiều thành phần được sử dụng trong cả thực phẩm và mỹ phẩm, ví dụ đậu đỏ, mầm gạo và cả nhân sâm.

Từ lâu ở Châu Á, nhân sâm không những được dùng để bồi bổ cơ thể mà còn được tin là giúp cải thiện và làm săn chắc làn da. Tư tưởng này tiếp tục được kế thừa trong K-Beauty ngày nay. Các thương hiệu thường nhấn mạnh đến nguồn gốc truyền thống của các công thức làm đẹp được lưu truyền hàng nghìn năm và hiệu quả đã được kiểm chứng theo thời gian. Đó chính là một trong những giá trị cốt lõi mà K-Beauty đang đề cao. Ví dụ hình ảnh nhân sâm được sử dụng để làm nổi bật thành phần của một loại nước hoa hồng.

Bên cạnh đó, bao bì của các sản phẩm K-Beauty ngày nay cũng lấy cảm hứng từ lịch sử nghệ thuật, đặc biệt là từ họa sĩ Shin Yun Bok, và hiện vật truyền thống. Cách làm này tạo nên sự kết nối giữa mỹ phẩm đương đại với di sản văn hóa Hàn Quốc".

Hộp đựng mỹ phẩm, trang sức và hình ảnh phụ nữ Hàn Quốc xưa trong sách giới thiệu triển lãm K-Beauty. Vẻ đẹp Hàn Quốc - lịch sử một hiện tượng của bảo tàng Guimet, Paris, Pháp. © RFI / Thu Hằng

K-Beauty thành tiêu chuẩn trên thế giới

K-Beauty là thuật ngữ miêu tả toàn bộ hệ sinh thái làm đẹp chuẩn Hàn, từ quy trình dưỡng da phức tạp, sản phẩm mỹ phẩm đa dạng đến các dịch vụ làm đẹp công nghệ cao và phẫu thuật thẩm mỹ tiên tiến. Bà Claire Bettinelli cho biết đã nghe nhiều YouTuber nói đến quy trình làm đẹp nhiều bước, lấy cảm hứng từ mỹ phẩm Hàn Quốc, khi quảng cáo cho một số thương hiệu mỹ phẩm Hoa Kỳ ngay những năm 2008-2010.

"K-Beauty là một thành phần của làn sóng quyền lực mềm trong Hallyu. Hàn Quốc đăng cai Thế vận hội năm 1988 và sự kiện này đã tác động rất lớn đến việc Hàn Quốc mở cửa ra thế giới. Họ có cả một chiến lược quyền lực mềm nhằm mở rộng sự hiện diện trên trường quốc tế, trước sự cạnh tranh từ Bắc Triều Tiên. Họ cố gắng bảo tồn và xuất khẩu văn hóa truyền thống. Ban đầu, việc này được thực hiện thông qua các sản phẩm phi vật thể, ví dụ xuất khẩu âm nhạc K-Pop, điện ảnh, phim truyền hình… Những nội dung này được tiếp cận dễ dàng hơn từ những năm 2010 nhờ các nền tảng trực tuyến. Tìm K-Pop hoặc phim truyền hình Hàn Quốc dễ hơn là tìm J-Pop (nhạc Nhật Bản) hoặc phim truyền hình Nhật Bản. Các mạng xã hội như YouTube, Instagram, TikTok, X đều nói về K-Beauty và hình ảnh Hàn Quốc.

Nhưng phải nói rằng trước khi những sản phẩm phi vật thể này trở nên phổ biến thì đã xuất hiện hình ảnh của những người nổi tiếng, với làn da và khuôn mặt hoàn hảo. Và người ta muốn giống họ, hoặc ít nhất là có công thức thần kỳ cho làn da hoàn hảo đó, mái tóc mềm mượt và óng ả đó. Và đó là cách K-Beauty đến phương Tây.

Vẻ đẹp Hàn trong thời trang cao cấp

Vẻ đẹp Hàn Quốc trở thành hiện tượng K-Beauty được thể hiện trong phần cuối của triển lãm. Ngay những năm 2010, chữ "K" được gắn với những xuất khẩu văn hóa của Hàn Quốc : K-Pop, K-Dramas, K-Beauty… Những bộ hanbok truyền thống trở thành nguồn cảm hứng cho nhà tạo mẫu nổi tiếng Karl Lagerfeld của Chanel để thiết kế những chiếc áo khoác có tay áo rộng, vai tròn, có hai hàng cúc hoặc xẻ. "Phiên bản Hàn Quốc của áo khoác Chanel" được giới thiệu trong bộ sưu tập Croisière 2015/16 tại trung tâm Dongdaemun Design Plaza ở Seoul ngày 04/05/2015. Theo bà Claire Bettinelli, đây là đầu tiên một bộ sưu tập Croisère được giới thiệu ở nước ngoài và cho thấy chuyên môn nghề dệt may Hàn Quốc :

"Các bộ trang phục sử dụng kỹ thuật patchwork, ghép những mảnh vải nhỏ với nhau, kết hợp hình dáng của hanbok và đặc biệt là những điểm đặc trưng của Chanel, ví dụ chiếc nơ nhung đen lớn là một đặc trưng của Chanel hoặc phần cổ áo cũng là kiểu may đo đặc trưng của Chanel, nhưng kiểu dáng của chiếc váy lại là hanbok. Có thể thấy rằng thời trang cao cấp có sự quan tâm đặc biệt ở ngoài khu vực phương Tây và quan tâm đến thời trang Hàn Quốc. Đây là điều vô cùng thú vị".

Nhóm nhạc K-Pop BlackPink, Hàn Quốc, trong chuyến lưu diễn Deadline World Tour tại Châu Âu hè 2025. © AP - Ahn Young-joon

Những thần tượng K-Pop (BTS, Blackpink…) trở thành sứ giả của vẻ đẹp được chuẩn hóa và dễ nhận biết. Có thể thấy rõ ảnh hưởng của làn sóng Hàn tại Pháp trong phần đương đại ở gian triển lãm cuối, gồm rất nhiều kỷ vật cá nhân, dụng cụ liên quan đến K-Beauty. Bà Claire Bettinelli cho biết ban tổ chức đã kêu gọi công chúng tham gia "và chiến dịch thành công ngoài mong đợi" :

"Chúng tôi dựng một bức tường, được gọi là "Bức tường Ký ức" về vẻ đẹp ở Hàn Quốc, với những tấm thiệp được người hâm mộ K-Pop sưu tầm và mỹ phẩm có từ những năm 2000 của những người đam mê mỹ phẩm và sở hữu nhiều sản phẩm làm đẹp Hàn Quốc hoặc những người có sản phẩm Hàn Quốc đầu tiên được bán ở Pháp, hoặc những người đến tận Hàn Quốc để mua vào thời điểm đó".

K-Beauty vẫn lan rộng không ngừng tại Pháp nhờ mạng xã hội và những cửa hàng mỹ phẩm Hàn Quốc liên tục mọc lên tại Paris và các thành phố lớn. Làm thế nào để giải thích sự thành công của mỹ phẩm Hàn Quốc ? Trước tiên, chắc chắn phải nói đến giá cả-chất lượng, rẻ hơn so với nhiều thương hiệu mỹ phẩm phương Tây. Theo một phóng sự của đài truyền hình TF1, ngành công nghiệp mỹ phẩm Hàn Quốc còn đi đầu trong việc khai thác những thành phần chưa từng được nghe đến ở Châu Âu và sử dụng công nghệ cao, kể cả trí tuệ nhân tạo, để phân tích da, pha chế mỹ phẩm theo đặc trưng da của mỗi khách hàng, sáng tạo những xu hướng mới, như "glass skin" (làn da thủy tinh) trong veo như phủ sương…

Bộ sưu tập của các cá nhân về sản phẩm liên quan đến K-Beauty, bảo tàng Guimet, Paris, Pháp. © RFI / Thu Hằng

Đằng sau thành công này là cả một kế hoạch được Seoul công bố năm 2024. Hàng nghìn công ty mỹ phẩm được tập trung tại các khu công nghiệp ở tỉnh Gyeonggi và Bắc Chungcheong. Về quảng bá ở nước ngoài, Cơ quan Xúc tiến Đầu tư và Thương mại Hàn Quốc (KTO) hỗ trợ nhà sản xuất và đại diện tham gia các triển lãm thương mại lớn của ngành công nghiệp làm đẹp. Phương pháp này đã mang lại hiệu quả. Từ vị trí thứ 4 toàn cầu (sau Pháp, Mỹ và Đức) vào năm 2022, Hàn Quốc đã vươn lên vị trí thứ hai, chỉ sau Pháp, sau khi vượt mốc xuất khẩu 10 tỷ euro (tăng 20%) vào năm 2024.

Thu Hằng

Nguồn : RFI, 26/06/2026