Khải Hoàn môn cho một cuộc chiến thắng !

Trúc Lam, Tiếng Dân, 10/09/2026

Nói đến Khải Hoàn môn là nói đến chiến thắng, bởi chẳng ai xây Khải Hoàn môn cho một trận thua, cũng chẳng ai bỏ ra cả đống tiền để dựng một cái cổng thật to, thật đẹp chỉ để nhắc thiên hạ rằng : Ngày xưa chúng ta đã từng… đi qua đây.

Khải hoàn môn (Arc de Triomphe) Paris nằm tại trung tâm Quảng trường Charles de Gaulle - Ảnh: My Paris Pass

Khải Hoàn môn phải có chiến thắng. Phải có người thắng, kẻ thua. Phải có một câu chuyện để lịch sử ghi nhớ. Vậy Hà Nội muốn xây Khải Hoàn môn bên Hồ Gươm để kỷ niệm chiến thắng nào ?

Câu hỏi này nghe có vẻ khó, nhưng thật ra cũng không khó lắm. Nếu nhìn lại hơn nửa thế kỷ qua, có lẽ chiến thắng lớn lao và bền bỉ nhất của Đảng cộng sản Việt Nam chính là chiến thắng nhân dân !

Một chiến thắng không cần xe tăng tiến vào thành phố, cũng chẳng cần máy bay ném bom hay những trận đánh đẫm máu. Mà chỉ cần luật lệ, nghị định, vài điều khoản, thậm chí vài chữ "theo quy định của pháp luật". Và thế là xong…

Một người dân muốn nói điều gì đó, trước hết phải nghĩ xem có được nói không. Muốn viết một bài thì phải tự hỏi bài này có thể khiến mình gặp rắc rối không. Muốn xuống đường thì phải xem có được phép không. Muốn chất vấn chính quyền thì phải cân nhắc xem câu hỏi có vượt quá giới hạn không.

Còn chính quyền thì rất đơn giản, bởi chính quyền không cần phải tự hỏi những điều ấy. Đó là một chiến thắng, một chiến thắng rất đặc biệt.

Ngày xưa, vua Lê Lợi đánh thắng quân Minh rồi trả gươm cho thần Kim Quy tại hồ Gươm, tức Hoàn Kiếm. Còn ngày nay, nếu xây Khải Hoàn môn quanh Hồ Gươm, có lẽ nên dựng thêm một bức tượng thật lớn mô tả một người dân đang cố tìm cách đòi lại… những thứ vốn thuộc về mình.

Đó là quyền được nói, quyền được hỏi, quyền được phản biện, quyền được biểu đạt, quyền được tham gia vào những quyết định liên quan đến đời sống của chính mình.

Nhưng thôi, những thứ ấy có vẻ trừu tượng quá, trong khi Khải Hoàn môn cần những thứ cụ thể hơn. Chẳng hạn, có thể dựng một cổng mang tên "Chiến thắng tiếng nói nhân dân", rồi trên cổng khắc hàng chữ thật to : "Mọi quyền lực thuộc về nhân dân". Phía dưới đặt một chiếc micro, nhưng micro này không được nối với bất kỳ hệ thống âm thanh nào.

Đó sẽ là một tác phẩm nghệ thuật đương đại rất sâu sắc. Người dân đứng trước micro có thể nói bất cứ điều gì. Chỉ có điều không chắc người nào có thể nghe.

Cổng thứ hai có thể mang tên "Khải Hoàn môn tự do báo chí". Công trình này nên được thiết kế theo hình một tòa soạn báo. Bên ngoài treo rất nhiều bảng hiệu, nhưng bên trong chỉ có một căn phòng trống. Trên bàn đặt một cái computer với màn hình hiện lên dòng chữ : "Nội dung này không khả dụng".

Đây sẽ là một biểu tượng tuyệt vời của thời đại. Những người làm báo tương lai có thể đưa con cái đến tham quan và giải thích : "Ngày xưa, chúng ta có báo chí". Và rồi đứa bé sẽ hỏi : "Thế tại sao phòng báo lại trống ?". Bà mẹ trả lời : "Vì báo chí đã chiến thắng". Nhưng mà "Chiến thắng ai hả mẹ ?", bà mẹ im lặng…

Đó cũng là một hình thức giáo dục lịch sử.

Cổng thứ ba nên dành cho "Chiến thắng quyền riêng tư". Vụ này càng dễ làm hơn, chỉ cần dựng một bức tường khổng lồ, phía trên ghi dòng chữ : "Quyền riêng tư của nhân dân được pháp luật bảo vệ". Rồi đặt phía dưới một chiếc camera, camera chĩa thẳng vào người dân. Tác phẩm sẽ trở nên hoàn hảo nếu camera hoạt động 24 giờ mỗi ngày.

Đó là nghệ thuật, mà nghệ thuật thì đôi khi chẳng cần giải thích.

Nhưng công trình quan trọng nhất vẫn phải là Khải Hoàn môn Chiến thắng nhân dân. Cái cổng này phải thật lớn, lớn hơn tất cả những cổng khác, bởi đây là chiến thắng có quy mô lớn nhất, không phải chiến thắng một đạo quân, cũng chẳng phải chiến thắng một quốc gia, mà là chiến thắng chính những người mà mọi văn kiện chính trị đều gọi là "chủ thể của quyền lực".

Câu này nghe rất hay, nhân dân là chủ, nhưng chủ nhà không phải lúc nào cũng được quyết định căn nhà của mình sẽ sơn màu gì. Chủ doanh nghiệp không phải lúc nào cũng quyết định được doanh nghiệp mình làm gì. Chủ đất không phải lúc nào cũng quyết định được mảnh đất của mình sẽ được sử dụng ra sao. Chủ đất nước lại càng không phải lúc nào cũng được quyết định đất nước mình sẽ đi về đâu.

Nhưng trên giấy tờ, nhân dân vẫn là chủ. Đó là một trong những phát minh ngôn ngữ đáng kinh ngạc nhất của mọi thời đại!

Có lẽ vì vậy nên trên đỉnh Khải Hoàn môn cần đặt một pho tượng "Nhân Dân". Pho tượng ấy đứng rất cao, nhưng bị đặt ở trên nóc. Còn phía dưới là tất cả những người đang hàng ngày đóng thuế, đóng bảo hiểm, làm việc, kinh doanh, học hành, chữa bệnh, nuôi con và chấp hành đủ thứ quy định. Họ đứng dưới chân tượng.

Thiết nghĩ, Hà Nội nên tổ chức một cuộc thi quốc tế để chọn mẫu thiết kế, nhưng xin đừng hỏi người dân có muốn xây hay không, bởi hỏi như vậy sẽ mất hết ý nghĩa của Khải Hoàn môn.

Khải Hoàn môn là để kỷ niệm chiến thắng, không phải để hỏi ý kiến những người đã thua. Đây mới chính là điểm tinh tế nhất của dự án. Nếu hỏi dân mà dân không đồng ý thì còn gọi gì là chiến thắng ?

Ngoài ra, sau khi xây xong, chính quyền nên tổ chức một lễ khánh thành thật lớn. Cần bắn đại bác, có cờ, có hoa, có văn nghệ, có những bài diễn văn dài, có những câu nói rất lớn về lịch sử, dân tộc, nhân dân và tương lai…

Có thể mời các cháu thiếu nhi đứng hai bên đường vẫy cờ, sau đó các cháu sẽ hát những bài ca về quê hương. Rồi đoàn xe chở các vị quan chức đi qua Khải Hoàn môn, trên cao có dòng chữ : "Đời đời ghi nhớ chiến thắng". Bên dưới, người dân đứng nhìn, người thì vỗ tay, người thì chụp ảnh, có người im lặng, có người cười…

Chẳng sao cả ! Một đất nước văn minh phải có nhiều loại phản ứng, miễn là tất cả đều biết mình đang đứng ở đâu.

Thật ra, tôi rất ủng hộ việc xây Khải Hoàn môn Hà Nội, chỉ có điều, nếu đã xây thì nên xây cho đúng ý nghĩa lịch sử. Đừng xây một cái cổng vô hồn để rồi vài chục năm sau người ta phải đoán xem nó được xây để làm gì.

Hãy xây một công trình mà mỗi viên đá đều kể được một câu chuyện : Câu chuyện về quyền lực, về nhân dân, về tự do hay về những điều được viết rất đẹp trong hiến pháp nhưng đôi khi lại rất khó tìm thấy trong đời sống.

Và nếu đã dựng Khải Hoàn môn bên Hồ Gươm, xin đừng quên Tháp Rùa. Bởi giữa Hồ Gươm là một câu chuyện rất cũ: Gươm được trao cho người lãnh đạo để đánh giặc, rồi cuối cùng phải trả lại cho dân.

Có lẽ đó mới là điều đáng để Hà Nội suy nghĩ, bởi lịch sử không chỉ ghi nhớ những người chiến thắng, mà lịch sử còn có một thói quen rất khó chịu : Nó thường hỏi người chiến thắng rằng, sau khi chiến thắng, các ông đã làm gì với những người mà các ông nói rằng mình chiến thắng vì họ?

Câu hỏi này có thể chưa cần trả lời hôm nay, cũng chẳng cần khắc lên Khải Hoàn môn, mà cứ để đó. Một trăm năm nữa, hai trăm năm nữa, khi người ta đứng trước những cổng chiến thắng nguy nga bên Hồ Gươm, có lẽ sẽ có ai đó hỏi : "Ngày ấy, họ đã thắng ai ?".

Và nếu câu trả lời là : "Họ đã thắng nhân dân", thì xin đừng trách lịch sử quá cay nghiệt. Bởi những người quyết định xây Khải Hoàn môn đã tự viết câu trả lời lên cổng từ trước rồi !

Trúc Lam

Nguồn : Tiếng Dân, 10/09/2026

***************************

Khải hoàn môn ở Hoàn Kiếm !

Phan Thế Hải, Tiếng Dân, 09/09/2026

Mấy hôm nay, cộng đồng mạng xôn xao chuyện Hà Nội trưng cầu dân ý về việc xây Khải hoàn môn ở bờ hồ Hoàn Kiếm, với ý kiến nhiều chiều khác nhau. Hà Nội nó vậy, nơi tập trung tinh hoa của cả nước. Mỗi sự kiện sắp xảy ra đều có lời ra tiếng vào. Điều quan trọng là chất lượng văn hóa, chất lượng học thuật trong mỗi ý kiến đó.

Mặt chính diện Khải hoàn môn soi bóng xuống mặt nước hồ Gươm, tạo lập điểm nhấn kiến trúc uy nghiêm ngay cửa ngõ phía Bắc.

Lão nhà quê xin có đôi lời về chuyện này.

Trong văn hóa La Mã cổ đại, khi một vị tướng thắng trận trở về, thành Rome có thể tổ chức Triumph – một nghi lễ long trọng để tôn vinh chiến thắng. Đoàn quân chiến thắng tiến vào thành qua những cổng mang tính biểu tượng.

Về sau, Khải hoàn môn trở thành một loại kiến trúc tưởng niệm chiến thắng, nổi tiếng nhất là Khải hoàn môn Paris, được Napoleon cho xây dựng từ năm 1806, sau chiến thắng tại Austerlitz. Công trình nằm ở đầu đại lộ Champs-Élysées và trở thành một biểu tượng quốc gia của Pháp.

Nói lại chuyện này để thấy việc Hà Nội tính xây Khải hoàn môn (凱旋門) ở bờ hồ là không phù hợp. Thêm nữa, đó lại là hồ Hoàn Kiếm (還劍).

Người nước ngoài đến Hà Nội thường không quên địa danh Hoàn Kiếm như là một biểu tượng của hòa bình. Thành phố có hồ Hoàn Kiếm ở trung tâm giống như có một biểu tượng nhắc nhở rằng Hà Nội không chỉ là đô thị của quyền lực, mà còn là đô thị của hòa bình và văn hiến.

Có lẽ vì vậy mà "Hoàn Kiếm" là một cái tên rất đẹp : khởi đầu bằng thanh kiếm, nhưng kết thúc bằng việc cất thanh kiếm đi để nói lên chiến tranh chỉ là việc bất đắc dĩ. Người Việt rất yêu chuộng hòa bình. Đôi lúc, chỉ vì mong muốn hòa bình nên phải chiến tranh.

Sự tích Hồ Hoàn Kiếm gắn với câu chuyện nổi tiếng về Lê Lợi và thanh gươm thần, đồng thời giải thích nguồn gốc tên gọi Hoàn Kiếm – nghĩa là "trả lại kiếm". Theo đó, vào đầu cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh (thế kỷ XV), Lê Lợi được Long Vương giúp đỡ.

Lê Thận, một người đánh cá, nhiều lần kéo được một thanh sắt lên khỏi lưới. Sau đó mới phát hiện đó là lưỡi gươm. Lê Lợi nhặt được một chuôi gươm ở nơi khác. Khi ghép chuôi với lưỡi, vừa khít thành một thanh kiếm hoàn chỉnh, trên lưỡi có chữ "Thuận Thiên". Lê Lợi hiểu rằng đây là thiên mệnh, nên dùng thanh gươm trong cuộc khởi nghĩa.

Sau nhiều năm chiến đấu, nghĩa quân Lam Sơn ngày càng mạnh. Năm 1427, quân Minh thất bại, cuộc kháng chiến giành thắng lợi. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi, trở thành vua Lê Thái Tổ, mở đầu triều Lê sơ.

Một ngày nọ, sau khi đất nước đã thái bình, Lê Lợi đi thuyền trên hồ. Bỗng một con rùa vàng khổng lồ nổi lên mặt nước, tiến về phía thuyền vua. Rùa thần nói rằng nhà vua đã hoàn thành sứ mệnh và đến lúc trả lại thanh gươm cho Long Vương. Lê Lợi rút gươm trao cho Rùa. Rùa ngậm lấy thanh kiếm rồi lặn xuống hồ.

Từ đó, nhà vua đặt tên hồ là Hồ Hoàn Kiếm (還劍湖) – hồ trả lại kiếm. Tên gọi cũ của hồ vốn là hồ Lục Thủy, sau còn được gọi là hồ Thủy Quân.

Câu chuyện không đơn thuần là một truyện thần thoại. Nó phản ánh một tư tưởng rất quan trọng của người Việt thời xưa : "Thiên mệnh" trao quyền lực để cứu nước, nhưng khi đất nước đã thái bình thì quyền lực ấy phải được trả lại. 

Thanh kiếm Thuận Thiên (順天) có thể hiểu là biểu tượng của chính nghĩa và thiên mệnh. Lê Lợi chỉ là người được trao kiếm để thực hiện sứ mệnh lịch sử, chứ không phải chủ sở hữu tuyệt đối của nó. Ông biết trả lại quyền lực khi đã làm xong sứ mệnh.

Nay, Hà Nội tính xây Khải hoàn môn ở hồ Hoàn Kiếm sẽ xung đột sâu sắc với truyền thống yêu chuộng hòa bình, thật là bất tiện !

Phan Thế Hải

Nguồn : Tiếng Dân, 09/09/2026

****************************

Hà Nội muốn xây ‘Khải Hoàn Môn’ bên Hồ Gươm, mạng xã hội rầm rộ phản đối

Tr.N, Người Việt, 09/09/2026

Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội vừa công bố phối cảnh quy hoạch kiến trúc, cảnh quan khu vực hồ Hoàn Kiếm (Hồ Gươm) và vùng phụ cận, trong đó có đệ trình bổ sung các biểu tượng mới như "Khải Hoàn Môn", cao 36 mét để lấy ý kiến người dân.

Phối cảnh không gian hồ Hoàn Kiếm, Hà Nôi, trong đó có "Khải Hoàn Môn" đang được lấy ý kiến người dân. (Hình : VietNamNet)

Báo VietnamNet hôm 9/9 cho biết, hiện các phường Hoàn Kiếm, Cửa Nam đang tổ chức lấy ý kiến người dân về việc điều chỉnh cục bộ "Quy hoạch phân khu đô thị khu vực hồ Hoàn Kiếm và phụ cận".

Theo ý tưởng tổng thể, không gian hồ Hoàn Kiếm sẽ được "nghiên cứu tổ chức như một quảng trường lớn" mở rộng kết nối xung quanh hồ kết hợp với quảng trường Cách Mạng Tháng Tám và Nhà Hát Lớn để hình thành "không gian lịch sử-văn hóa-nghệ thuật".

Trong đó, đáng chú ý là ở khu vực phía Bắc mở rộng quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục có bố trí công trình biểu tượng "Khải Hoàn Môn" được chính quyền Hà Nội giới thiệu như là "một biểu tượng mới" làm điểm nhấn cho hồ Hoàn Kiếm".

Nói với báo VietnamNet, cô Đinh Diệu Hương, ở phường Hoàn Kiếm, tốt nghiệp ngành Kiến Trúc Cảnh Quan tại Mỹ và từng có thời gian sinh sống ở Hoa Kỳ, cho biết sau khi nghiên cứu kỹ tài liệu, cô cảm thấy "rất ấn tượng" với thiết kế "Khải Hoàn Môn".

"Theo thiết kế, tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục sẽ được xây thêm ‘Khải Hoàn Môn’. Đây chính là một điểm nhấn cho trục không gian ở đây. ‘Khải Hoàn Môn’ có thể tạo nên một diện mạo mới cho khu vực hồ Hoàn Kiếm", cô Hương đánh giá.

Còn ông Nguyễn Tiến Đạt, người có hơn 60 năm sinh sống ở khu vực hồ Hoàn Kiếm, nhận xét : "Khải Hoàn Môn có thể hiểu là cổng chiến thắng. Nếu đã là cổng thì cần phải được đặt ở cửa ngõ. Theo thiết kế của thành phố Hà Nội, công trình này sẽ giống một tượng đài chiến thắng hơn".

Thế nhưng, trên mạng xã hội phần lớn ý kiến cho rằng thiết kế của "Khải Hoàn Môn" trông giống như chiếc máy chém, hoặc hai cánh tay bị còng…

Mô hình thiết kế "Khải Hoàn Môn" được cộng đồng mạng biến tấu trên các diễn đàn mạng xã hội. (Hình : FB JB Nguyễn Hữu Vinh)

Điều đáng nói là thay vì "Khải Hoàn Môn" nghĩa là cửa lớn đón đoàn quân thắng trận trở về phải được đặt ở một đại lộ rộng lớn, nổi tiếng ở Hà Nội, thì ngược lại nó dẫn xuống hồ nước.

"Vậy ‘Khải Hoàn Môn’ ở Hồ Gươm đón đoàn quân thắng trận vô dòng nước sao ?" danh khoản "Thao Da" viết trên trang cá nhân.

Tuy vậy, Kiến trúc sư Hồ Thiệu Trị, người trực tiếp tham gia nghiên cứu, đề xuất đồ án cho rằng : "Đâu có quy định nào nói ‘Khải Hoàn Môn’ không được nằm nhìn ra mặt nước".

"Có mấy cái cửa ô biểu tượng ngàn năm Thăng Long không đem chỉnh trang lại thành biểu tượng, lại đi xây cái biểu tượng [Khải Hoàn Môn] bế tắc đến thế ư", danh khoản "Hà Quang Minh" ngao ngán bày tỏ trên trang cá nhân.

"Vừa giống tượng đài liệt sĩ, lại vừa giống máy chém. Nhìn như hai cánh tay bị trói đưa lên kêu trời. Lá cờ rủ như đại toang. Biểu tượng quá đạt", danh khoản "Dzung BaTuoc", nhận xét.

Trong khi đó, danh khoản "Lê Hậu" châm biếm : "Để khỏi tốn tiền thiết kế lại cũng như đặt lại đúng chỗ cái gọi là ‘Khải Hoàn Môn’, chỉ cần sửa tên tượng đài hiện hữu thành ‘Máy Chém’ là hợp. Nó gợi lại lòng căm thù Mỹ-Diệm lê máy chém khắp miền Nam và lòng hối tiếc tại sao nó không lê ra miền Bắc – thì đây, có ngay !" 

Tr.N

Nguồn : Người Việt, 09/09/2026

**************************

Cổng Khải Hoàn Môn hay hiếc máy chém ?

Đặng Đình Mạnh, 09/09/2026

Chính quyền Hà Nội vừa cho đăng tải công khai phối cảnh thiết kế cải tạo cảnh quan quanh khu vực Hồ Gươm Hà Nội, trong đó, có cả một cổng Khải Hoàn Môn.

Việc đặt một chiếc máy chém, như một cổng Khải Hoàn Môn công khai tại ngay vị trí đắc địa của Hà Nội, là một sự so sánh, liên tưởng xuất sắc.

Ngoài những mẫu thiết kế cổng Khải Hoàn Môn trông cổ kính tương tự như Văn Miếu Quốc Tử Giám, thì có một mẫu trông khác biệt hoàn toàn, nó hiện đại và rất "tây". Có điều, công chúng phát hiện ra ngay rằng nó rất giống như một chiếc máy chém khổng lồ dưới cái tên Khải Hoàn Môn vậy !? 

Thậm chí, với sự so sánh, liên tưởng này, thì lá cờ đỏ sao vàng nằm ngay vị trí lưỡi dao chém. Và màu đỏ của lá cờ chính là vết máu của nạn nhân.

Tôi nghĩ, không chừng kiến trúc sư có thâm ý chứ không phải chơi. Ông ấy biết rất rõ bản chất của chế độ, do đó, việc đặt một chiếc máy chém, như một cổng Khải Hoàn Môn công khai tại ngay vị trí đắc địa của Hà Nội, là một sự so sánh, liên tưởng xuất sắc.

Nếu đúng vậy thì tôi không cho rằng không nhiều kiến trúc sư có thể sáng tạo được ý tưởng thiên tài như vậy.

Dĩ nhiên, tôi không nghĩ mẫu cổng Khải Hoàn Môn này sẽ được chế độ chấp thuận sau sự phát hiện của công chúng về thâm ý (có thể) của kiến trúc sư. Thế nhưng, việc chính quyền Thành phố Hà Nội đưa lên công khai trên hệ thống truyền thông, để công chúng thảo luận rộng rãi về sự so sánh, liên tưởng đã là sự thành công vượt bậc về truyền thông với mục tiêu tố cáo bản chất của chế độ.

Đây quả là một "cú" tuyên ngôn để đời.

Đặng Đình Mạnh

Nguồn : fb.manhdang, 09/09/2026

***************************

Hồ Gươm : Cần một cuộc thi quốc tế

Nguyễn Ngọc Chu, 08/09/2026

Hồ Gươm không chỉ là một không gian lịch sử mà còn là một không gian thiêng liêng của Hà Nội. Đây không phải là nơi để mỗi nhiệm kỳ lại tùy ý đập đi, sửa lại, thay đổi diện mạo trung tâm thành phố. 

Hồ Gươm không chỉ là một không gian lịch sử mà còn là một không gian thiêng liêng của Hà Nội.

1. Tuổi thọ các công trình mới

Năm 1884 người Pháp mở Bưu điện Hà Nội. Sau đó khoảng năm 1892 tòa nhà Bưu điện được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư Charles Lichtenfelder, mở rộng vào năm 1910 và năm 1943. Năm 1976 bị đập phá hoàn toàn và xây dựng lại theo các kiến trúc sư Trung Quốc.

Tòa Đốc lý Hà Nội (Mairie de Hanoï) thời Pháp thuộc, được xây dựng từ những năm 1887–1888. Sau năm 1954, nơi đây trở thành trụ sở Ủy ban Hành chính Thành phố. Năm 1985-1987 bị đập đi xây trụ sở mới cho UBND Thành phố Hà Nội.

Cung thiếu nhi Hà Nội và rạp Khăn quàng đỏ được khởi công xây dựng năm 1974, đưa vào sử dụng năm 1977.

Tòa nhà "Hàm cá mập" xây dựng năm 1993, bị tháo dỡ năm 2025.

Đến bây giờ thì các tòa nhà nhà Bưu điện, Trụ sở UBND Thành phố Hà Nội, Cung thiếu nhi và rạp Khăn quàng đỏ đang được đưa vào dự án tháo dỡ. Như vậy, các công trình mới xung quanh Hồ Gươm của chính quyền mới có tuổi thọ chỉ khoảng 30-60 năm.

2. Giá mà

Phòng họp Hạ viện Anh nằm trong Cung điện Westminster, được xây dựng lại sau vụ cháy năm 1834 và hoàn thành năm 1852. Dù phòng họp chỉ có khoảng 427 chỗ ngồi, trong khi Thượng viện hiện có hơn 800 thành viên và Hạ viện có 650 nghị sĩ, nhưng không mở rộng xây mới suốt 170 năm qua. Khi cần, nghị sĩ đứng hoặc sử dụng các khu vực khác. Việc tham dự và biểu quyết không đòi hỏi mỗi nghị sĩ phải có một chỗ ngồi cố định trong phòng họp. 

Tòa nhà Quốc hội Mỹ (U.S. Capitol) khởi công năm 1793, phần trung tâm hoàn thành năm 1800. Quốc hội hiện gồm 435 Hạ nghị sĩ và 100 Thượng nghị sĩ. Phòng họp Hạ viện có khoảng 448 chỗ, phòng họp Thượng viện 100 chỗ.

Trong hơn hai thế kỷ, Capitol được kế thừa và mở rộng từng bước, không phải phá bỏ toàn bộ để xây lại. Khi Quốc hội phát triển, hai cánh Hạ viện và Thượng viện được mở rộng về phía đông ; Mái vòm tròn và phần lõi trung tâm lịch sử được giữ lại. Mái vòm hiện nay được xây dựng lớn hơn mái vòm cũ trong giai đoạn 1855–1866.

Giá mà Tòa Đốc lý Hà Nội được giữ lại, hiện đại hóa bên trong, bổ sung không gian ngầm, thì Hà Nội đã có một trụ sở cho chính quyền thành phố qua nhiều thế kỷ, phù hợp với khu vực Hồ Gươm lịch sử.

Mặt tiền Tòa Đốc lý Hà Nội thời đó được xây dựng để hướng ra Hồ Gươm lịch sử.

3. Quy hoạch mới sẽ tồn tại bao nhiêu năm ?

Bản phối cảnh của dự án chỉnh trang khu vực Hồ Gươm đang đưa ra để người dân đóng góp ý kiến, nhìn qua, không gây được ấn tượng. Nếu nhờ AI làm, chắc sẽ nhận được nhiều phối cảnh đẹp hơn.

"KHẢI HOÀN MÔN" như trong dự án là một cố gắng KHÔNG THÀNH CÔNG.

- KHÔNG THÀNH CÔNG về ý tưởng vì không phù hợp khu vực Hồ Gươm. 

- KHÔNG THÀNH CÔNG về kiến trúc vì đây là một kiến trúc không đẹp. 

- KHÔNG THÀNH CÔNG về tên gọi vì sao chép. 

Nếu xây lên như mô hình hiện tại, nó sẽ mang đến nhiều phản ứng tiêu cực hơn cả tòa nhà Hàm cá mập.

Tòa nhà UBND Thành phố Hà Nội mới như trong mô hình không tạo ra tác phẩm kiến trúc. Xung quanh khu vực Hồ Gươm không nên xây những công trình cao tầng bệ vệ. Nếu muốn những tòa nhà bệ vệ thì cần di chuyển về khu vực Hồ Tây.

Khu vực nhà hát lớn, kiến trúc mới thậm chí chưa đạt mức trung bình. Trong tất cả các công trình mới đề xuất, chưa nhìn thấy một tác phẩm kiến trúc ấn tượng.

4. Cách thức lấy ý kiến người dân

Lây ý kiến của người dân là chủ trương tốt. Nhưng cách thức tổ chức lấy ý kiến mới là quan trọng.

Đưa ra một phương án rồi cho người dân góp ý, dễ làm ta liên tưởng đến câu thành ngữ "đẽo cày giữa đường". Người góp ý không để tâm sâu sắc. Lại trăm người trăm ý kiến. Và cuối cùng, người quyết định cơ bản sẽ giữ ý kiến của mình. Việc lấy ý kiến trở thành hình thức.

Lấy ý kiến của người dân, muốn tránh hình thức, nên tiến hành chẳng hạn như hai thể thức dưới đây.

- PHÚC QUYẾT : Bỏ phiếu chấp thuận hay không chấp thuận. Chỉ chọn 1. Thí dụ như Điều 70 Hiến pháp 1946 ghi : "Những điều sửa đổi khi đã được Nghị viện ưng chuẩn thì phải đưa ra toàn dân phúc quyết".

- TRƯNG CẦU DÂN Ý : Đưa ra 2 phương án cho người dân lựa chọn. Nhưng hiện tại chỉ có 1 phương án để góp ý chứ không phải PHÚC QUYẾT. Còn các phương án khác ở đâu ?

Các tuyến đường đi bộ quanh Hồ Gươm đều là những địa điểm thú vị để thưởng ngoạn Hà Nội mùa thu.

5. Đề xuất

Chỉnh trang khu vực Hồ Gươm với diện tích 65,89 ha xứng đáng được tổ chức một cuộc THI QUỐC TẾ về quy hoạch và kiến trúc. 

Một khu vực có giá trị lịch sử đặc biệt như Hồ Gươm không nên được thiết kế theo cơ chế "chính quyền chọn một phương án rồi hỏi người dân góp ý". Trước khi hỏi người dân, phải tạo ra một cuộc cạnh tranh thực sự giữa nhiều phương án mạnh, bao gồm các kiến trúc sư và nhóm thiết kế quốc tế có thành tích được kiểm chứng.

Sự vội vã có thể tạo ra tăng trưởng kinh tế trước mắt, nhưng không đưa đến tầm nhìn trăm năm.

Nguyễn Ngọc Chu

Nguồn : fb.chu.nguyenngoc, 08/09/2026