Cuồng tín là sự mù quáng ; nó làm cho người ta trở nên điếc và mù. Kẻ cuồng tín không tự vấn, hắn không biết đến sự hoài nghi : hắn biết, hắn nghĩ rằng mình biết.

Elie Wiesel

Cuồng tín : một con quái vật không mắt, không tim và không tai. Nó dám nhận mình là con của tôn giáo.

Voltaire

Dư luận viên là những người tự nhốt mình trong một thế giới đầy định kiến và ảo tưởng

Tôi không còn trẻ nữa. Cuộc đời đã cho tôi cơ hội trải nghiệm khá nhiều điều. Tôi từng du học ở Liên Xô rồi ở Pháp, nghĩa là có dịp sống và quan sát trực tiếp cả hai thế giới từng đối đầu nhau trong thế kỷ XX. Từ đầu những năm 1990, tôi được nước Pháp cấp học bổng và gần bốn mươi năm qua sống ở nước ngoài, vẫn đi du lịch khắp nơi, kể cả Việt Nam.

Những trải nghiệm đó không làm tôi trở thành người đặc biệt, nhưng ít nhất cũng giúp tôi nhìn thấy nhiều thứ, hiểu nhiều chuyện và tránh được không ít ảo tưởng về con người cũng như về các chế độ chính trị.

Tôi không phải là người xuất chúng, nhưng cũng không đến nỗi tồi. Tôi thuộc loại người biết học, học khá tốt và cũng biết làm nhiều việc trong cuộc sống. Những người quen biết tôi, kể cả những người không thích một số quan điểm hay tính cách của tôi, có lẽ cũng khó có thể chê tôi là kẻ kém cỏi.

Tôi không học báo chí, nhưng đã từng làm báo chuyên nghiệp trong một giai đoạn ngắn của cuộc đời. Tuy nhiên, từ đó đến nay đã gần bốn mươi năm, dù không còn ăn lương báo chí và cũng không nhận một đồng nhuận bút nào, tôi vẫn tiếp tục viết.

Tôi viết không phải để kiếm sống. Tôi viết vì cảm thấy đó là trách nhiệm công dân của mình. Chỉ đơn giản như thế.

Tôi cũng xin nói rõ để tránh những suy diễn quen thuộc : tôi hoàn toàn không liên quan gì đến những nhãn mác như "ba que", "ngụy", "Cali", "đu càng" mà một số người rất thích sử dụng thay cho lý lẽ. Tôi là người Hà Nội gốc, sinh ra và lớn lên dưới mái trường xã hội chủ nghĩa hẳn hoi !

Tuy nhiên, những gì tôi viết không dành cho những đầu óc đã đóng kín từ lâu, không dành cho các dư luận viên hay những người chỉ biết lặp lại khẩu hiệu.

Tôi cũng không có tham vọng "giải phóng" ai cả. Voltaire từng nói : "Rất khó giải phóng những kẻ ngu xuẩn khỏi thứ xiềng xích mà họ tôn thờ".

Tôi hiểu rất rõ giới hạn của mình.

Một bên thì mặc kệ, một bên thì hùng hổ.

Thỉnh thoảng lang thang trên mạng, tôi cũng vô tình đi lạc vào vài "trại súc vật". Ở đó người ta bàn tán đủ mọi chuyện trên trời dưới biển, từ chính trị quốc tế cho đến những bí mật mà có lẽ ngay cả Chúa cũng chưa biết. Tôi đọc vài dòng rồi lặng lẽ đi ra, không tranh luận, không chửi bới. Tôi mặc kệ họ.

Nói thật, thái độ ấy đôi khi cũng hơi ích kỷ. Thấy người ta tự nhốt mình trong một thế giới đầy định kiến và ảo tưởng mà không lên tiếng giúp đỡ, có lẽ cũng là một sự vô tâm nào đó.

Nhưng cuộc đời vốn trớ trêu. Tôi không can thiệp vào "trại" của họ. Ngược lại, họ lại rất thích kéo sang "nhà" của người khác để đập phá.

Hôm 13/06/2026, tôi đăng một bài viết (Không ai có nghĩa vụ sống thay cho người đã chết). Lúc viết, tôi hoàn toàn nghĩ rằng đó cũng chỉ là một bài bình thường như hàng nghìn bài khác tôi đã viết trong nhiều năm qua. Bài viết không công kích ai, không phỉ báng ai, cũng chẳng chửi bới ai, không nhắm vào bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào. Đó chỉ là một bài viết ôn hòa, mang tính suy ngẫm và học thuật.

Thế nhưng không hiểu tôi đã đụng phải mả tổ của ai mà chỉ trong một thời gian ngắn, cả một đám "đầu trâu mặt ngựa" vài trăm đứa đã ào ào kéo đến trang của tôi, khí thế ngút trời như thể đang đi bắt người theo lệnh của quan trên.

Những lời lẽ tục tĩu nhất được tung ra. Những danh hiệu quen thuộc nhất được gán ghép. Những kết luận ngu xuẩn nhất được phát biểu một cách đầy tự tin.

Tất nhiên đây không phải lần đầu. Bài nào của tôi cũng có những vị khách như vậy ghé thăm. Nhưng lần này có vẻ đặc biệt hơn và nhều vô kể.

Điều buồn cười là phần lớn những người ấy có lẽ không hề đọc bài viết. Mà nếu có đọc thì cũng chưa chắc đã hiểu. Họ chỉ cần nhìn thấy vài từ khóa không hợp với niềm tin của mình là lập tức nổi còi báo động, rồi gọi cả bầy đàn kéo đến.

Sau đó là màn đồng ca quen thuộc : chửi bới và tất cả đều tin rằng mình đang bảo vệ chân lý.

Tôi mất khá nhiều thời gian để xóa và chặn những bình luận như vậy. Vì vậy, ngay lập tức tôi lại được phong thêm một danh hiệu mới : "dân chủ cuội". Bởi theo cách hiểu của họ, dân chủ có nghĩa là phải mở cửa cho họ vào nhà mình chửi bậy không giới hạn.

Phần lớn những người đó đáng tuổi con, tuổi cháu tôi. Nhưng điều đó không ngăn cản họ sử dụng những từ ngữ tục tĩu nhất, mất dậy nhất…

Thật là một minh chứng rực rỡ cho nền văn minh xã hội chủ nghĩa.

Nếu tiếp tục phát triển như thế này, có lẽ chúng ta sẽ tiến thẳng lên chủ nghĩa cộng sản mà không cần qua giai đoạn phát triển chủ nghĩa xã hội.

Tuy nhiên, giữa hàng nghìn bình luận, tôi đọc được rất nhiều ý kiến chân thành, ôn hòa và đầy suy nghĩ. Có những người đồng ý. Có những người không đồng ý hoàn toàn. Nhưng họ tranh luận bằng lý lẽ. Một xã hội chỉ có thể trưởng thành khi con người còn khả năng tự đặt câu hỏi cho những điều mình tin tưởng. Và mọi sự tiến bộ của nhân loại, xét cho cùng, đều bắt đầu từ khả năng ấy.

Bài viết hiện đã có hơn 340.000 lượt xem, hơn 2.000 bình luận và 345 lượt chia sẻ.

May mắn thay, phần lớn các ý kiến đều tích cực, thiện chí và đồng tình với tinh thần của bài viết.

Tôi không thể trả lời hết từng người.

Xin chân thành cảm ơn tất cả các bạn đã đọc, đã suy nghĩ và đã trao đổi một cách văn minh.

Cũng vì số lượng bình luận quá khích và thô tục quá nhiều, tôi buộc phải đóng phần bình luận.

Nhưng dù sao, kết quả cuối cùng cũng khiến tôi lạc quan hơn. Sau tất cả những tiếng la hét và chửi bới, tôi vẫn nhìn thấy rất nhiều người biết lắng nghe, biết suy ngẫm và biết tự vấn. Và chính những con người ấy mới là hy vọng của tương lai.

Hoàng Quốc Dũng

(18/06/2026)