Trung Quốc đang âm thầm, bí mật đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa kho vũ khí hạt nhân, với hơn 80 bệ phóng mới đang xuất hiện giữa sa mạc. Theo một cuộc điều tra của Reuters, dựa trên phân tích các hình ảnh vệ tinh mới nhất, Bắc Kinh dường như đã khởi động một chương trình xây dựng quân sự quy mô lớn, với cấu trúc khác thường, tại các vùng sa mạc, gần những cơ sở phóng tên lửa quan trọng nhất của Trung Quốc.

Một hình ảnh vệ tinh cho thấy hoạt động quân sự đang diễn ra tại cơ sở hình bát giác ở khu tự trị Tân Cương, ngày 30/04/2026. Vantor cung cấp qua Reuters. via Reuters – Vantor

Trọng tâm của công trình là một mạng lưới phức tạp gồm các bệ phóng, boong-ke kiên cố và các trung tâm liên lạc được bảo vệ nghiêm ngặt. Theo các chuyên gia được Reuters phỏng vấn, Trung Quốc dường như muốn bảo vệ lực lượng hạt nhân của mình trước nguy cơ bị tấn công phủ đầu, đồng thời bảo đảm khả năng phản công hạt nhân đáng tin cậy trong trường hợp xảy ra xung đột.

Thông tin được Reuters loan tải hôm 29/05/2026, một hôm sau khi Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS -International Institute for Strategic Studies) công bố báo cáo, cho thấy một cuộc xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc liên quan đến Đài Loan có thể dẫn đến "leo thang hạt nhân" : có nhiều khả năng quân đội hai nước sẽ tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn nhắm vào các trung tâm chỉ huy và liên lạc của đối phương.

Quy mô xây dựng của dự án mới được phát hiện này lớn đến thế nào ? Các phân tích cho thấy cụ thể điều gì ?

Những hình ảnh vệ tinh được các nhà phân tích quốc tế nghiên cứu, cho thấy hơn 80 nền bê tông mới đang được xây dựng. Các cơ sở này có thể được sử dụng để đặt các bệ phóng cơ động dành cho tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), hoặc bố trí các hệ thống phòng không nhằm bảo vệ những cơ sở chiến lược này.

Đồng thời, các cơ sở hạ tầng phục vụ tác chiến điện tử, thông tin liên lạc vệ tinh và chỉ huy quân sự cũng đã được phát hiện.

Một trong những công trình được cho là quan trọng nhất nằm tại Khu tự trị Tân Cương, miền tây Trung Quốc. Hai cấu trúc quy mô khổng lồ, hình bát giác, đã được xây dựng tại đây trong khoảng 6 năm qua, cách cơ sở hạt nhân trọng yếu ở Ha Mật (Hami) lần lượt khoảng 140 km và 230 km.

Giới chuyên gia đặc biệt lưu tâm đến kiến trúc khác thường của các công trình này. Họ nhận định đây là những cơ sở được thiết kế để chống chịu các cuộc tấn công cường độ cao và được bảo vệ cực kỳ nghiêm ngặt.

Một cơ sở thứ ba, cũng được xây dựng theo hình bát giác, nằm ở phía nam khu thử nghiệm hạt nhân La Bố Bạc (Lop Nur) được cho là kém phát triển hơn 2 cơ sở nói trên, và dường như được dùng làm khu thử nghiệm : hình ảnh cho thấy mặt đất bị rỗ, các tòa nhà bị hư hại. Theo các nhà phân tích của Vantor, một công ty cung cấp ảnh vệ tinh thương mại, ở đó có các mô hình mô phỏng máy bay chiến đấu của phương Tây.

Tuy nhiên, những chi tiết quan trọng nhất của dự án vẫn còn là ẩn số, ví dụ chức năng cụ thể của một số công trình, các loại vũ khí mà Trung Quốc có thể triển khai trên các bệ phóng này…

Đâu là điểm khác biệt trong cách bố trí của Trung Quốc ?

Mức độ rộng lớn của mạng lưới phòng thủ gần các hầm chứa tên lửa của Trung Quốc có thể tạo nên nét khác biệt cho Trung Quốc so với các cường quốc hạt nhân khác. Mỹ và Nga, vốn sở hữu kho đầu đạn hạt nhân và số lượng vũ khí hạt nhân được triển khai vượt xa Trung Quốc, chủ yếu dựa vào số lượng lớn các hầm phóng, mức độ biệt lập tương đối của các cơ sở này và kết cấu kiên cố để răn đe một đòn tấn công phủ đầu, thay vì xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa quy mô lớn, theo Hans Kristensen, giám đốc dự án thông tin hạt nhân của Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ.

Đây dường như là sự tiếp nối của quá trình Trung Quốc mở rộng kho vũ khí hạt nhân khổng lồ ?

Theo Reuters, đây là dự án quy mô lớn chưa từng được tiết lộ trước đây, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của hệ thống hạ tầng quân sự kiên cố nhằm bảo vệ lực lượng hạt nhân trên bộ của Trung Quốc.

Quy mô của những gì đang hình thành ở sa mạc phía tây bắc Trung Quốc đã khiến ngay cả các nhà phân tích dày dạn kinh nghiệm cũng bất ngờ. Kristensen đã thốt lên với Reuters : "Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự. Đây là một nỗ lực phi thường" của Bắc Kinh.

Trong khi đó, Alexander Neill, nhà nghiên cứu hợp tác với tổ chức nghiên cứu Pacific Forum tại Hawaii, phát biểu : "Chúng tôi có thể thấy rằng cơ sở hạ tầng này đang được xây dựng với quy mô rất lớn, trải rộng trên hàng nghìn kilômét vuông sa mạc bên ngoài các khu vực hầm chứa tên lửa (…) Tùy thuộc vào năng lực thực tế của hệ thống này, chúng ta có thể đang chứng kiến một sự tăng cường và đa dạng hóa rất mạnh về năng lực răn đe hạt nhân chiến lược của Trung Quốc".

Xét về tổng thể, mạng lưới này phản ánh một bước nâng cấp quan trọng trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm bảo đảm năng lực phản công hạt nhân sau khi bị tấn công (khả năng đáp trả đòn tấn công hạt nhân đầu tiên).

Nhìn lại dòng thời gian, tạp chí Pháp L’Express lưu ý là ngay từ đầu thập niên này, ở thành phố Ngọc Môn (Yumen), tỉnh Cam Túc, miền tây bắc Trung Quốc, Bắc Kinh đã cho xây dựng một khu gồm hơn 120 hầm phóng (silo), có khả năng triển khai các tên lửa đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn hạt nhân DF-41. Với tầm bắn vượt quá 12.000 km, các tên lửa này có thể phóng tới tận Los Angeles và Washington của Hoa Kỳ.

Nhưng đó không phải là những hầm phóng duy nhất được đào trong những năm gần đây. Một khu thứ hai, gần thành phố Ha Mật (Hami) thuộc Tân Cương, có 110 hầm ; và một khu khác gần Du Lâm (Yulin), ở Nội Mông, có 90 hầm. Tổng cộng, chỉ tính đến tháng 09/2024, theo L’Express, Trung Quốc đã có tới hơn 320 hầm phóng, nhiều hơn cả Nga, và so với chỉ khoảng 20 hầm phóng của Trung Quốc hồi năm 2020.

Nhờ các hình ảnh vệ tinh, các chuyên gia độc lập thuộc Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ (FAS) tuần này qua tuần khác đã theo dõi tiến độ xây dựng các công trình này. Chúng được che phủ bởi những mái vòm bơm hơi, tương tự như các mái che sân tennis để tránh gió, nhiệt độ khắc nghiệt, và dĩ nhiên là tránh cả những cái nhìn tò mò, hiếu kỳ. Các chuyên gia nhận thấy các hầm phóng này được bố trí theo một "mạng lưới gần như hoàn hảo", cách nhau khoảng 3km. Khoảng cách này đủ xa để tránh nguy cơ 2 cơ sở của Trung Quốc bị phá hủy đồng thời chỉ bởi một đòn tấn công hạt nhân của đối phương.

Trung Quốc đang mở rộng kho vũ khí hạt nhân với tốc độ nhanh chưa từng có ?

Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ (Federation of American Scientists), Nga hiện có khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân đang hoạt động, Mỹ có 3.700, trong khi con số này của Trung Quốc là khoảng 620 đầu đạn. Nhưng hồi tháng 12/2025, một báo cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ ghi nhận Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu sở hữu 1.000 đầu đạn hạt nhân muộn nhất là vào năm 2030, một bước nhảy vọt đáng kể so với năng lực hiện tại.

Song song với đó, Reuters nhấn mạnh là Bắc Kinh cũng đang tăng cường các hệ thống cảnh báo sớm. Nhờ chùm vệ tinh Hỏa Nhãn 1 (Huoyan-1), Trung Quốc hiện được cho là có khả năng phát hiện một vụ phóng tên lửa của đối phương chỉ sau khoảng 90 giây tính từ khi tên lửa đó rời bệ phóng, rồi sau đó chỉ một vài phút là đủ để thông tin được truyền tới các trung tâm chỉ huy. Về mặt lý thuyết, đây sẽ là khoảng thời gian quý giá cho phép Bắc Kinh phát động đòn phản công trước cả khi tên lửa của đối phương kịp đánh trúng mục tiêu của Trung Quốc.

Cùng với sự phát triển của kho vũ khí hạt nhân, học thuyết hạt nhân của Trung Quốc có thay đổi gì không ?

Về mặt chính thức, Bắc Kinh khẳng định học thuyết hạt nhân của Trung Quốc vẫn không thay đổi trong 60 năm qua : đó là chính sách "không sử dụng vũ khí hạt nhân trước" (no first use), với một lực lượng răn đe thuần túy mang tính phòng thủ.

Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, quan điểm răn đe tối thiểu đó có thể không còn phù hợp nữa. Theo nhận định của Hans Kristensen, giám đốc dự án thông tin hạt nhân của FAS, Liên đoàn Các Nhà khoa học Mỹ, được L’Express trích dẫn, "việc mở rộng mà chúng ta đang chứng kiến báo hiệu một sự thay đổi về quan điểm chiến lược". Tuy nhiên, rất khó để biết sự thay đổi đó là gì, bởi vì chương trình phát triển hạt nhân của Trung Quốc, cả về số lượng lẫn chất lượng, được tiến hành trong sự bí mật gần như tuyệt đối.

Lần này, Bộ Quốc phòng Trung Quốc đã không trả lời các câu hỏi liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này cũng như các diễn biến được tiết lộ qua các hình ảnh vệ tinh. Về phía Mỹ, Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ không đưa ra bất kỳ bình luận nào về các vấn đề liên quan đến tình báo.

Thùy Dương