Căng thẳng eo biển Hormuz kéo dài đã được ba tháng và chưa cho thấy có dấu hiệu hạ nhiệt. Nếu như giá dầu thế giới vẫn chưa vượt mức 120 đô la/thùng như dự báo, Trung Quốc cùng lúc đã giảm được nhập khẩu dầu thô mà không làm cạn kiệt nguồn dự trữ chiến lược, trong khi nền kinh tế vẫn vận hành tốt. Bắc Kinh đã xoay xở thế nào để có thể bỏ qua dầu mỏ vùng Vịnh ?

Vận chuyển than gần một nhà máy hóa chất ở Đại Thông, Trung Quốc. Ảnh chụp ngày 14/03/2026. © AP Photo/Ng Han Guan

Les Echos dẫn nhận định chuyên gia Michal Meidan, Viện Nghiên cứu năng lượng Oxford, cho rằng bài học đầu tiên rút ra từ cuộc khủng hoảng Hormuz là nhiều thập niên chuẩn bị của Trung Quốc đang mang lại cho kết quả. Trung Quốc ngày nay đã có một "hệ thống năng lượng phụ thuộc rất nhiều vào các nguồn trong nước : 84% năng lượng sơ cấp và hơn 90% điện năng Trung Quốc là được sản xuất trong nước nhờ vào than đá, dầu hỏa và khí đốt, cùng với khả năng sản xuất điện hạt nhân, thủy điện, điện gió và mặt trời".

Do vậy, Trung Quốc giảm nhập khẩu dầu thô mà không cần sử dụng đến nguồn dự trữ dầu hỏa chiến lược. Theo các số liệu được công bố, trong tháng 5/2026, Trung Quốc chỉ nhập khẩu gần 6,8 triệu thùng dầu thô/ngày, mức thấp nhất từ 10 năm qua. Tính từ đầu cuộc xung đột, nhập khẩu dầu của Trung Quốc sụt giảm hơn 1/3 so với 11 triệu thùng/ngày trước khi có chiến tranh.

Động thái này của Trung Quốc, vốn nhập khẩu dầu thô nhiều nhất thế giới, không những đã giúp bảo vệ nước này trước cú sốc chi phí, mà còn kềm hãm giá dầu thế giới không tăng vọt. Hiện nay, giá dầu Brent tham chiếu là ở mức 95 đô la thay vì là 70 so với trước chiến tranh, và do vậy, giá dầu vẫn chưa vượt ngưỡng 120 đô la/thùng, xa với mức dự báo là 200 đô la.

Điều nghịch lý là Bắc Kinh đã không bù đắp phần thiếu hụt đó bằng cách sử dụng nguồn dự trữ. Không những kho dự trữ chiến lược, được tích lũy phòng ngừa trong nhiều năm, vẫn dồi dào, mà thậm chí còn tăng lên trong giai đoạn từ tháng 3 đến tháng 5, từ mức 1,22 triệu thùng/ngày lên thành 1,23 triệu.

Để đáp ứng nhu cầu, Trung Quốc đã huy động nhiều nguồn dự phòng khác : Trữ lượng than đá khổng lồ (chiếm đến 61% tổng nguồn cung năng lượng Trung Quốc, theo Cơ quan Năng lượng Thế giới) để sản xuất khí đốt tổng hợp, bù đắp cho lượng khí hóa lỏng bị mắc kẹt ở Qatar do eo biển Hormuz bị phong tỏa. Trung Quốc thậm chí còn bán một phần dự trữ khí đốt ra thị trường vào những thời điểm giá cả tăng để thu lợi.

Đồng thời, các nguồn năng lượng tái tạo dồi dào và phát triển ô tô điện đã giúp Bắc Kinh giảm thiểu tác động, đặc biệt trong lĩnh vực vận chuyển. Hơn một nửa số ô tô mới bán ra thị trường là xe điện, chưa kể đến mạng lưới TGV lớn nhất thế giới mà Bắc Kinh xây dựng trong vòng 20 năm.

Theo đánh giá của Goldman Sachs, việc phổ biến rộng rãi nhiều phương thức giao thông, vận chuyển đã góp phần giảm nhu cầu xăng dầu, thậm chí đến 20% trong tháng Tư này. Bà Stella Li, phó giám đốc BYD, nhân kỳ Hội chợ Triển lãm xe ô tô ở Bắc Kinh từng tuyên bố : "Việc giá dầu thế giới tăng là một lời cảnh tỉnh. Ngày nay, dùng ô tô điện giúp quý vị tiết kiệm tiền !".

Báo Pháp Les Echos nhìn nhận, vào lúc các nước Châu Á trong vùng đang lao đao với cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz, thì nền kinh tế Trung Quốc hiện tại vẫn "bình chân như vại", nhờ vào chiến lược "độc nhất vô nhị" trên thế giới ! Nhưng điều kỳ diệu này sẽ trụ được bao lâu nữa có lẽ còn phụ thuộc vào độ dài cuộc so găng giữa Mỹ và Iran !

Minh Anh