Góc nhìn của đại sứ Pháp đầu tiên

Hugues Pernet, Phan Minh, RFI, 24/08/2026

Hôm nay 24/08/2026, nhân kỷ niệm 35 năm ngày Ukraine tuyên bố độc lập, RFI có cuộc phỏng vấn đại sứ Pháp đầu tiên tại Ukraine, Hugues Pernet. Có mặt tại Kiev từ năm 1990, ông chia sẻ về những hồi ức, những ngày đầu của nền độc lập Ukraine, đồng thời nhìn lại các vấn đề về biên giới, vũ khí hạt nhân và những bảo đảm an ninh mà theo ông, phương Tây đã chưa xử lý thỏa đáng ngay từ năm 1991.

Lá cờ Ukraine dài 35 mét trên cầu thang Potemkin ở Odessa, Ukraine, ngày 23/08/2026. © Одеська МВА

RFI : Khi ông đến Kiev vào năm 1990, Ukraine vẫn còn là một nước cộng hòa thuộc Liên Xô. Trong cuốn sách của mình, ông kể rằng quyết định mở lãnh sự quán Pháp tại Kiev được đưa ra khá nhanh chóng, trở thành cơ quan đại diện nước ngoài thứ hai tại Ukraine sau lãnh sự quán Đức. Ông có thể kể đôi chút về những ngày đầu của lãnh sự quán và cả về Kiev mà ông đã chứng kiến vào thời điểm đó ?

Hugues Pernet : Vâng, đó là một sự kiện rất quan trọng, nhất là nhân dịp kỷ niệm 35 năm ngày Ukraine tuyên bố độc lập. Đúng là tôi được bổ nhiệm làm tổng lãnh sự tại Ukraine một cách vội vàng vào cuối năm 1989 và đến Kiev vào năm 1990. Khi đó Ukraine vẫn thuộc Liên Xô, một Liên Xô chưa thực sự thay đổi nhiều dưới thời Mikhail Gorbachev, nhưng bắt đầu có dấu hiệu mở cửa. Tôi được bổ nhiệm đến Kiev vì lý do chính trị : Pháp không muốn để Đức là nước duy nhất có đại diện ngoại giao tại một quốc gia quan trọng như Ukraine. Vì vậy, tôi được cử đến Kiev, khi đó là một thành phố rất ít người nước ngoài lui tới. Thành phố khá khép kín, không có tòa nhà nào để đặt lãnh sự quán, nên tôi phải ở khách sạn.

RFI : Nhà nước Ukraine non trẻ phải đối mặt với rất nhiều thách thức như tiền tệ, quân đội hay việc phân chia tài sản đi kèm với các khoản nợ của Liên Xô. Nhưng theo ông, hai vấn đề đã sớm trở thành những điểm then chốt : biên giới giữa Nga với Ukraine và vũ khí hạt nhân ?

Hugues Pernet : Đầu tiên tôi sẽ nói về ngày 24/08 bởi đó là sự kiện mà chúng ta đang quan tâm. Ngày 24/08/1991, Ukraine tuyên bố độc lập. Quốc hội Ukraine, khi ấy với đa số dân biểu Cộng Sản, đã ra tuyên bố độc lập cho Ukraine. Điều này xảy ra ngay sau cuộc đảo chính bất thành chống lại Mikhail Gorbachev. Và ngay hôm 26/08/1991, tức chỉ hai ngày sau, nước Nga, dưới sự lãnh đạo của Boris Yeltsin, đã ra một tuyên bố hết sức quan trọng : nếu Ukraine độc lập, Nga sẽ đưa ra các yêu sách lãnh thổ và yêu cầu điều chỉnh biên giới liên quan đến Donbass và Crimée.

Khi Ukraine tuyên bố độc lập, người dân không hẳn đón nhận sự kiện ấy trong niềm vui sướng, mà với bầu không khí lo lắng. Tại sao ? Bởi tuyên bố độc lập khi ấy thực chất bao hàm hai vấn đề. Một mặt, là sự tách rời khỏi Liên Xô, mặt khác, là việc xác lập nền độc lập của Ukraine. Nhưng cần nhớ rằng vào thời điểm đó, trên lãnh thổ Ukraine vẫn có khoảng 700.000 binh sĩ Xô viết. Vì thế, câu hỏi khiến Kiev đặc biệt lo ngại là nếu Ukraine tiếp tục tiến tới độc lập thì 700.000 binh sĩ Xô viết ấy sẽ làm gì ?

Đây là một sự ly khai. Ông Gorbachev được cho là có trách nhiệm duy trì sự toàn vẹn của Liên bang Xô viết và khi ấy không thể loại trừ khả năng ông sẽ điều quân can thiệp. Ông Gorbachev đã không làm vậy. Nhưng chính ông Yeltsin mới là người ra quyết định nếu tình hình tiếp tục biến chuyển theo chiều hướng đó, Nga sẽ yêu cầu điều chỉnh đường biên giới. Đó là vấn đề lãnh thổ.

Thứ hai là vấn đề vũ khí hạt nhân. Trong tuyên bố về chủ quyền mà tôi vừa nêu, vào năm 1990, những người theo chủ nghĩa dân tộc Ukraine rất khôn khéo đã hiểu rằng nếu muốn thuyết phục phương Tây ủng hộ lập luận của mình, Kiev phải tuyên bố ngay từ năm 1990 rằng Ukraine muốn phi hạt nhân hóa, một cách để làm vừa lòng phương Tây.

Nhưng đến thời điểm độc lập, trên lãnh thổ Ukraine Xô viết lại có khoảng hơn 3.600 đầu đạn hạt nhân, là một con số khổng lồ. Để hình dung quy mô, vào thời điểm ấy Pháp chỉ có khoảng 300 đầu đạn. Vì thế, cả phương Tây lẫn Moskva đều không chấp nhận những vũ khí hạt nhân này nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine.

Cuối cùng, phương án được lựa chọn là chuyển giao số vũ khí này cho Nga. Và điều đáng nói là những hệ quả của quyết định đó vẫn hiện hữu cho đến bây giờ : việc chuyển giao này đã không đi kèm với những bảo đảm an ninh dành cho một Ukraine tự nguyện phi hạt nhân hóa.

RFI : Vậy ông nói rằng ngay từ đầu Ukraine đã chấp nhận phi hạt nhân hóa và điều đó rất được các nước phương Tây hưởng ứng. Nhưng theo ông, vào thời điểm đó Ukraine có khả năng giữ lại số vũ khí ấy ?

Hugues Pernet : Không. Tất cả các quan chức Ukraine đều ý thức rằng đó là một yếu tố căn bản : phương Tây sẽ không bao giờ công nhận nền độc lập của Ukraine nếu nước này không đồng ý từ bỏ số vũ khí đó. Sau cuộc trưng cầu dân ý ngày 01/12/1991, nền độc lập của Ukraine chính thức được xác nhận. Liên Hiệp Châu Âu, khi đó do Hà Lan giữ chức chủ tịch luân phiên, đã ra một tuyên bố rằng "chỉ công nhận nền độc lập của Ukraine với hai điều kiện".

Điều kiện thứ nhất là Ukraine phải phi hạt nhân hóa, đúng như mong muốn của nước này. Điều kiện thứ hai có thể gây ngạc nhiên : Ukraine phải tôn trọng các thỏa thuận với Nga. Đó là hai điều kiện mà Liên Âu đưa ra vào năm 1991.

Sau khi độc lập, Quốc hội Ukraine cũng có nhiều cuộc tranh luận với quá trình chuyển giao vũ khí kéo dài khá lâu, nhưng đó thực chất chỉ là những phát biểu mang tính nghị trường. Điều đó chưa bao giờ được xem xét một cách nghiêm túc trên thực tế. Theo quan điểm của tôi, dù thế nào đi nữa, Hoa Kỳ, Anh Quốc, Pháp và Nga sẽ không bao giờ chấp nhận khả năng đó.

RFI : Ông cho biết một quan chức Ukraine từng hỏi Pháp sẽ phản ứng thế nào nếu xảy ra một cuộc đối đầu trực tiếp với Nga về Crimée trong khi vấn đề này đã được đề cập từ rất lâu. Có thể nói phương Tây đã không quá coi trọng những tín hiệu đáng báo động đó ?

Hugues Pernet : Đó là lý do tại sao tôi có cái nhìn phê phán đối với phương Tây. Cụ thể là vào năm 1991, chúng tôi hoàn toàn biết rằng đã có một sự tranh chấp lãnh thổ. Việc có tranh chấp lãnh thổ không đồng nghĩa với việc tranh chấp đó chính đáng, cũng không biện minh cho chiến tranh. Nhưng điều đó cho thấy vẫn tồn tại một vấn đề.

Và Ukraine đã có một hành động khá phi thường, tất nhiên họ cũng bị buộc phải làm vậy, nhưng đồng thời họ cũng mong muốn điều đó, là từ bỏ vũ khí hạt nhân. Thế nhưng vào thời điểm đó, đổi lại, Kiev đã không nhận được những bảo đảm cần thiết khẳng định rằng sẽ không có một cuộc can thiệp quân sự nào của Nga trong tương lai.

Nếu cuối cùng hai bên đạt được một hiệp định hòa bình, thỏa thuận đó sẽ phải giải quyết hai vấn đề cốt lõi : thứ nhất là vấn đề lãnh thổ và đường biên giới giữa Nga và Ukraine, thứ hai là những bảo đảm an ninh mà phương Tây phải dành cho Ukraine để nước này có thể tự vệ trước nguy cơ Nga tiếp tục tiến hành một cuộc xâm lược trong tương lai.

RFI : Nhưng cũng cần nhắc lại rằng vào thời điểm ấy Châu Âu còn phải đối mặt với một vấn đề nan giải khác : Nam Tư và cuộc chiến giữa các nước cộng hòa cũ của liên bang này. Nếu so sánh sự sụp đổ của Liên Xô với sự tan rã của Nam Tư, có thể nói rằng các nước cộng hòa Xô viết khi ấy đã tránh được kịch bản tồi tệ nhất ?

Hugues Pernet : Đúng vậy, điều đó khiến tôi vô cùng kinh ngạc. Năm 1991, chúng ta chứng kiến một cuộc cách mạng địa chính trị mang tính căn bản : sự biến đổi của một đế chế Xô viết, một "liên bang không thể chia cắt, không thể phá vỡ" đang tan rã.

Ngoại trừ những sự kiện xảy ra tại các nước Baltic, nơi có vài chục người thiệt mạng, thì xét về mặt con số, đó không phải là một cuộc xung đột lớn. Quá trình này diễn ra mà hầu như không có người chết hoặc có rất ít người thiệt mạng. Không có xung đột vũ trang, mà mọi thứ đều được giải quyết thông qua đàm phán.

Ngay cả khi Nga tuyên bố vào ngày 26/08/1991 rằng muốn điều chỉnh biên giới, Moskva đã nhận thấy căng thẳng với Kiev nhanh chóng leo thang và đã cử một phái đoàn tới Ukraine để tìm kiếm một thỏa hiệp. Vì vậy, trong nhiều năm, cho đến năm 2014, mọi chuyện diễn ra tương đối suôn sẻ, hoàn toàn khác với những gì xảy ra ở Nam Tư, nơi sự tan rã diễn ra trong một cuộc đổ máu hết sức đáng tiếc.

RFI : 35 năm sau khi tuyên bố độc lập vào ngày 24/08/1991, theo ông, thành tựu lớn nhất của Ukraine trong ba thập niên, thậm chí gần bốn thập niên qua là gì ? Và ngược lại, điều gì vẫn còn dang dở ?

Hugues Pernet : Ukraine đã có khoảng 20 năm để tận dụng thời cơ, tiến hành những cải cách dân chủ và kinh tế sâu rộng. Nhưng trên thực tế, nước này đã không tận dụng được những năm tháng đó. Ukraine đã không tiến hành được những cải cách dân chủ sâu sắc.

Tất nhiên đã có phong trào Maidan vào năm 2004. Theo tôi, phong trào đó đã cho thấy giới trẻ và bộ phận ủng hộ dân chủ của Ukraine lần đầu tiên đứng lên chống lại sự kiểm soát của những cựu cán bộ Xô viết cai trị Ukraine. Cá nhân tôi rất ấn tượng trước những phong trào biểu tình ở Kiev, mỗi khi người dân yêu cầu cải cách chống tham nhũng hoặc yêu cầu phục hồi chức vụ cho bộ trưởng Quốc Phòng (Mykhailo Fedorov). Có một phong trào dân chủ, nhưng chưa có một quá trình dân chủ hóa sâu rộng ở Ukraine.

Kể từ năm 2014 và đặc biệt là từ năm 2022, Ukraine đã làm được những điều phi thường. Bất chấp những hạn chế về nhân khẩu học, nguồn lực tài chính hay giới hạn trong viện trợ của phương Tây, Ukraine vẫn có thể chống lại một trong những đội quân lớn nhất thế giới. Chúng ta đang chứng kiến một tình thế cân bằng đáng chú ý giữa một quốc gia không có vũ khí hạt nhân và một cường quốc nguyên tử.

RFI : Ông đã sống và làm việc nhiều năm ở Ukraine và Nga. Ông hình dung như thế nào về tương lai của hai nước sau cuộc chiến ?

Hugues Pernet : Năm 1945, Pháp và Đức từng đối đầu với nhau. Pháp bị xâm lược và trải qua một thời kỳ bị chiếm đóng vô cùng đau đớn. Không ai có thể tưởng tượng vào năm 1945, chỉ vài năm sau, hai nước lại có thể hòa giải.

Vì vậy, chúng ta vẫn có thể nuôi hy vọng. Nhưng để đạt được điều đó, trước hết phương Tây phải tái vũ trang để có khả năng chống trả và cho thấy có ý chí chống trả. Thứ hai, và đây là điều cốt yếu, ngoại giao phải phát huy vai trò của mình. Các bên cần thảo luận và xây dựng một thế cân bằng an ninh mới, tuy điều đó không dễ dàng.

Mỗi bên đều có những lợi ích riêng cần được bảo vệ. Điều quan trọng là phải tìm được một điểm cân bằng giữa các bên. Muốn làm được điều đó, bên cạnh việc củng cố năng lực quân sự, vẫn phải duy trì đối thoại. Chỉ khi kết hợp cả hai, các bên mới có thể hy vọng xây dựng được một thế cân bằng an ninh phù hợp nhất có thể.

Phan Minh

**************************

Kiev và các đồng minh tổ chức kỷ niệm 35 năm Ukraine độc lập

Thanh Hà, RFI, 24/08/2026

Hôm nay, 24/08/2026, Ukraine và các đồng minh tổ chức một cuộc họp đúng vào dịp kỷ niệm 35 năm Ukraine độc lập. Thủ tướng Anh Andy Burnham, chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Antonio Costa và lãnh đạo một số nước thuộc "liên minh các quốc gia tự nguyện" ủng hộ Ukraine, đã tới Kiev sáng nay. Đại diện nhiều nước khác trong "liên minh" tham dự qua video-hội nghị. Cuộc họp diễn ra vào lúc chính quyền của tổng thống Volodymyr Zelensky đang trải qua nhiều thách thức.

Thủ tướng Anh Andy Burnham (trái), tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (giữa) và chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Antonio Costa tham dự lễ kỷ niệm 35 năm ngày Độc lập của Ukraine tại Kiev, trước thềm cuộc họp của "Liên minh các nước tự nguyện" ủng hộ Ukraine, ngày 24/08/2026. © Henry Nicholls / Pool AFP via AP

Từ Kiev, thông tín viên Emmanuelle Chaze tường trình :

"Cuộc họp của liên minh các quốc gia tự nguyện tại Kiev được tổ chức đúng vào ngày mang ý nghĩa biểu tượng lớn đối với Ukraine. Hôm nay đánh dấu 35 năm Ukraine giành được dộc lập. Các đối tác phương Tây tham dự trực tiếp hoặc qua video-hội nghị. Các cuộc thảo luận xoay quanh ba chủ đề chính : các phương tiện phòng không cho Ukraine vào lúc Kiev kêu gọi các đồng minh cung cấp thêm những phương tiện chủ yếu là để chận tên lửa đạn đạo của Nga ; những bảo đảm về an ninh có thể dẫn tới một thỏa thuận ngừng bắn lâu dài nếu như các bên nối lại đàm phán, và cuối cùng là những biện pháp trừng phạt Moskva mà các đồng minh của Ukraine có thể ban hành.

Cuộc họp lần này cũng diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang trải qua một mùa hè rất khó khăn : Nga liên tục tiến hành các đợt không kích, khủng hoảng chính trị đã xảy ra sau khi ông Volodymyr Zelensky cải tổ nội các. Đáp lời cựu bộ trưởng Quốc Phòng Mykhailo Fedorov đồi tổ chức bầu cử, hôm qua Volodymyr Zelensky một lần nữa nhắc lại lập trường của chính phủ : Thiết quân luật không cho phép tổ chức bầu cử trong thời chiến. Ông đồng thời nhấn mạnh, Ukraine hiện tại không đủ điều kiện bảo đảm an ninh cho việc tổ chức bầu cử".

Giải ngân hơn 6 tỷ euro tín dụng cho Ukraine

Liên Hiệp Châu Âu hôm 24/08/2026 thông báo giải ngân thêm hơn 6 tỷ euro cho Ukraine. Khoản tiền này nằm trong gói tín dụng 90 tỷ đã được Bruxelles thông báo hồi tháng 11/2025. Hai phần ba gói tín dụng 90 tỷ nói trên nhằm giúp Kiev trang bị vũ khí. Cho đến nay, Bruxelles đã giải ngân 8,5 tỷ euro cho Ukraine, chưa kể khoản mới nhất vừa loan báo sáng nay.

Về chiến sự, quân đội Ukraine sáng nay thông báo đã bắn chận được hơn 100 drone và nhiều tên lửa của Nga trong đêm qua. Trên mạng xã hội Telegram chỉ huy lực lượng drone của Ukraine Robert Brovdi, được Reuters trích dẫn, cho biết "đã nhắm vào chiến đấu cơ MIG-29, vào một tàu dầu và một tàu chở hàng" của Nga tại Hắc Hải.

Thanh Hà

****************************

35 năm độc lập, Ukraine vẫn chiến đấu : Vì sao 'một thỏa thuận' với Nga không đơn giản ?

BBC, 24/08/2026

Đúng 35 năm trước, vào ngày 24/8/1991, Ukraine tuyên bố độc lập giữa lúc Liên Xô đang dần tan rã.

Những người phải rời Ukraine do chiến tranh kỷ niệm Ngày Độc lập với nghệ thuật và văn hóa Ukraine tại Swindon, Anh

Ngày nay, Ukraine vẫn phải bảo vệ nền độc lập đó trên chiến trường, khi cuộc chiến chống Nga đã kéo dài hơn bốn năm kể từ khi Moscow phát động cuộc tấn công toàn diện vào tháng 2/2022.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, ông Yevhen Zhupieiev, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Ukraine tại Việt Nam, nói rằng đối với người dân Ukraine, đây không chỉ là một ngày kỷ niệm mang tính nghi lễ.

"Đó là lời cam kết quốc gia được tái khẳng định trong năm thứ năm kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện : Ukraine sẽ tiếp tục là một quốc gia có chủ quyền, dân chủ và tự do, và không một đế chế nào có quyền quyết định bản sắc, biên giới hay tương lai của chúng tôi", ông Zhupieiev cho biết.

Nhân dịp này, vị đại biện lâm thời cũng chia sẻ về mối quan hệ lâu dài giữa Ukraine và Việt Nam, trong đó ông cho rằng có những chương lịch sử thường bị che khuất phía sau một khái niệm duy nhất : "Liên Xô".

Trong email gửi cho BBC từ Hà Nội, ông Zhupieiev nhấn mạnh người Việt Nam hơn ai hết hiểu rất rõ giá trị của nền độc lập dân tộc, qua những cuộc chiến trong lịch sử hiện đại.

Theo ông, hai dân tộc Việt Nam và Ukraine có chung một niềm tin căn bản : "Chủ quyền không phải là món quà do một quốc gia mạnh hơn ban tặng. Chủ quyền thuộc về dân tộc và phải được bảo vệ bằng lòng can đảm, pháp luật và sự đoàn kết của những quốc gia khác".

Ông Yevhen Zhupieiev, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Ukraine tại Việt Nam

Nhìn lại ký ức về Liên Xô

Kể từ khi Tổng thống Nga Vladimir Putin phát động cuộc tấn công toàn diện Ukraine, dư luận Việt Nam đã có sự phân hóa về cuộc chiến.

Những người ủng hộ Tổng thống Putin và nước Nga lập luận rằng, "Việt Nam luôn biết ơn Liên Xô và nước Nga đã giúp đỡ Việt Nam chống quân xâm lược và bành trướng", nhưng cũng không ít ý kiến lên án Putin và nói rằng, "kẻ xâm lược phải bị xa lánh và trừng phạt".

"Putin được coi là người đã đưa quan hệ Việt – Nga trở lại đúng hướng sau khi Mikhail Gorbachev [lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô] bỏ rơi Hà Nội. Hình ảnh 'người đàn ông mạnh mẽ' của Putin cũng được người Việt Nam yêu thích, đặc biệt là đối với nam giới trẻ tuổi", Tiến sĩ Ian Storey, học giả của Viện ISEAS (Singapore), nói với BBC News Tiếng Việt trước chuyến thăm Việt Nam của ông Putin vào tháng 6/2024.

Mối quan hệ giữa Hà Nội và Moscow bền chặt trong nhiều thập kỷ. Sự hỗ trợ của Moscow trong Chiến tranh Việt Nam rất quan trọng đối với chiến thắng của Hà Nội.

Sau khi Liên Xô tan rã, Nga tiếp tục là nhà cung cấp vũ khí hàng đầu cho Việt Nam và các công ty Nga khai thác dầu khí tại các mỏ của Việt Nam ở Biển Đông, nơi Trung Quốc đưa ra các yêu sách chủ quyền và không ngừng gây sức ép. Hàng chục ngàn cán bộ Việt Nam đã đi học ở Liên Xô cũ trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, trong đó có các lãnh đạo cấp cao.

Dù thực thể Liên Xô từng hỗ trợ Việt Nam đã tan rã hơn ba thập niên, và thực thể ấy từng bao gồm cả Ukraine và Nga, thì ngày nay, nhiều người Việt Nam luyến ái Liên Xô vẫn chỉ coi Nga là sự kế thừa chính thống.

Đại biện lâm thời Zhupieiev nói với BBC rằng "ký ức Xô Viết thuộc về tất cả những người đã tạo ra nó".

Ông cho biết Ukraine "tôn trọng ký ức mà nhiều người Việt Nam dành cho Liên Xô", song nhấn mạnh "ký ức phải đầy đủ mới trung thực" và "lòng biết ơn lịch sử không nên bị xóa bỏ hay bị lợi dụng".

"Chúng ta phải nhớ Liên Xô thực sự là gì : một liên minh gồm mười lăm nước cộng hòa và nhiều dân tộc, chứ không phải là một tên gọi khác của nước Nga hiện đại. Liên bang Nga đã tiếp nhận những yếu tố quan trọng trong sự kế thừa pháp lý của Liên Xô, tuy nhiên, điều này không có nghĩa là họ được quyền sở hữu công lao, sự hy sinh và ký ức của mỗi nước cộng hòa thuộc Liên Xô", ông Zhupieiev nói thêm.

Ông cho biết trong thời kỳ Việt Nam chiến tranh và tái thiết, nhiều nông dân, công nhân, kỹ sư, nhà khoa học, giáo viên, bác sĩ và quân nhân Ukraine đã đóng góp vào nguồn lực chung để hỗ trợ Việt Nam. Các chuyên gia từ Kyiv, Kharkiv, Odessa, Dnipro, Zaporizhzhia và nhiều nơi khác được cử tới Việt Nam dưới danh nghĩa Liên Xô.

Theo ông Zhupieiev, các kỹ sư và nhà sản xuất Ukraine đã tham gia xây dựng một số nhà máy thủy điện như Thác Mơ, Yaly, Cần Đơn và Srok Phu Miêng, hiện đại hóa Nhà máy thủy điện Thác Bà và cung cấp linh kiện cho đường dây truyền tải điện Bắc-Nam 500kV.

Ông cũng cho biết cầu Thăng Long ở Hà Nội được xây dựng với sự hỗ trợ của Viện Hàn điện Paton của Ukraine. Một số tài liệu cũng cho thấy đá granite dùng cho Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được vận chuyển từ lãnh thổ Ukraine thời Liên Xô.

Bên cạnh đó, hàng ngàn người Việt Nam từng theo học tại các trường đại học và cao đẳng ở Ukraine, sau này làm việc trong nhiều lĩnh vực như nhà nước, ngoại giao, kỹ thuật, nghiên cứu, quân đội và kinh doanh.

Quan hệ giữa hai nước cũng được duy trì qua các hoạt động văn hóa và cộng đồng. Năm 2012, Ngày Văn hóa Ukraine đã được tổ chức tại Hà Nội, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh. Các tác phẩm văn chương Ukraine cũng được dịch và xuất bản bằng tiếng Việt.

Trong nhiều thập niên, cộng đồng người Việt tại Ukraine và người Ukraine tại Việt Nam góp phần đưa mối quan hệ giữa hai nước trở thành những kết nối mang tính cá nhân và cộng đồng.

"Đây không phải là nỗ lực nhằm hạ thấp đóng góp của Nga hay bất kỳ dân tộc nào khác. Đây là lời kêu gọi không xóa bỏ người Ukraine khỏi lịch sử chung. Một quốc gia không thể độc chiếm mọi thành tựu tích cực của Liên Xô trong khi gán những tội ác và thất bại của Liên Xô cho một quá khứ trừu tượng", ông Zhupieiev nói.

Các đại sứ và người đứng đầu các tổ chức nước ngoài đến Đại sứ quán Ukraine tại Hà Nội để thể hiện sự ủng hộ với chính phủ và người dân nước này hôm 24/8/2026

Quan hệ Việt Nam - Ukraine

Kể từ khi cuộc chiến tại Ukraine nổ ra, Hà Nội luôn giữ lập trường trung lập và thường nêu quan ngại sâu sắc về xung đột vũ trang, nhưng tránh chỉ trích trực tiếp Nga.

Việt Nam cũng nhiều lần bỏ phiếu trắng hoặc phiếu chống đối với các nghị quyết của Liên Hiệp Quốc lên án Nga về những vấn đề liên quan đến cuộc chiến tranh mà Moscow phát động tại Ukraine.

Báo chí Việt Nam khi đưa tin về cuộc chiến bắt buộc phải sử dụng cụm từ "chiến dịch quân sự đặc biệt", đúng với diễn ngôn của phía Nga, thay vì dùng từ "chiến tranh", "xâm lược".

Khi đưa tin về cuộc chiến, truyền thông Việt Nam thường sử dụng cách diễn đạt thận trọng, nhấn mạnh "quan hệ hữu nghị truyền thống" giữa Việt Nam và Nga, thay vì phân tích tiêu cực về chính quyền Nga.

Trong khi đó, các bình luận chỉ trích Ukraine gay gắt, như các bình luận của Thiếu tướng Lê Văn Cương, xuất hiện trên báo chí, truyền hình mà không gặp trở ngại nào.

"Với tư cách là người đứng đầu phái đoàn ngoại giao của Ukraine tại Việt Nam, tôi biết rằng các cuộc thảo luận của người Việt về cuộc chiến có nhiều ý kiến trái chiều, và nhiều người đã bày tỏ sự cảm thông với Ukraine", ông Zhupieiev nói với BBC.

Theo ông, việc gọi cuộc chiến là cuộc xung đột [bên cạnh "chiến dịch quân sự đặc biệt"] có thể làm mờ đi một thực tế pháp lý cốt lõi : một quốc gia đã vượt qua biên giới được quốc tế công nhận của một quốc gia khác, chiếm đóng lãnh thổ của nước đó và tìm cách sáp nhập lãnh thổ này.

"Ukraine không kêu gọi độc giả Việt Nam đứng về lập trường của bất kỳ khối địa chính trị nào hay bảo vệ thành tích của bất kỳ chính phủ phương Tây nào. Chúng tôi chỉ mong sự phân biệt được nêu rõ trong Hiến chương Liên Hợp Quốc giữa hành động dùng vũ lực và quyền tự vệ của một quốc gia được nhìn nhận một cách nhất quán.

"Gọi một cuộc chiến tranh xâm lược bằng một thuật ngữ mơ hồ như 'xung đột' có thể biến bên xâm lược và nạn nhân thành những bên có trách nhiệm đạo đức tương đương, như thể đây chỉ là một sự bất đồng giữa hai bên. Cách dùng từ này có thể khiến cách diễn đạt về mặt chính trị trở nên dễ chấp nhận hơn, nhưng lại khiến việc mô tả thực tế trở nên thiếu chính xác", ông lý giải.

Đại sứ quán Ukraine ở Hà Nội kỷ niệm 35 năm độc lập của nước này

Vào tháng 6/2024, Việt Nam từng chào đón Tổng thống Putin đến thăm Hà Nội, và các lãnh đạo Việt Nam cũng đã nhiều lần đến thăm Nga trong khoảng thời gian sau khi Nga phát động cuộc chiến tranh toàn diện.

Tháng 5/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có chuyến thăm Nga và dự Lễ kỷ niệm ''80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại'', đánh dấu chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước Phát xít Đức.

Trước đó, vào tháng 9/2024, ông Tô Lâm, khi đó là tổng bí thư kiêm chủ tịch nước, đã có cuộc gặp với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại thành phố New York, Mỹ, bên lề kỳ họp Đại Hội đồng Liên Hợp Quốc.

Thông tin từ Bộ Ngoại giao Việt Nam cho hay trong cuộc gặp, ông Tô Lâm khẳng định Việt Nam luôn coi trọng quan hệ hữu nghị truyền thống và khuôn khổ quan hệ Đối tác toàn diện với Ukraine.

Ông Tô Lâm lúc đó khẳng định Việt Nam luôn ghi nhớ sự ủng hộ và giúp đỡ chí tình mà nhân dân Liên Xô, trong đó có Ukraine, đã dành cho Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước trước đây cũng như trong phát triển đất nước ngày nay.

Thông tin từ Đại sứ quán Ukraine cho biết kim ngạch thương mại song phương giữa Hà Nội và Kyiv đã đạt mức kỷ lục 1,161 tỷ USD vào năm 2025, cao hơn 31% so với năm 2024.

Trong khi Ukraine cung cấp lúa mì và các sản phẩm nông nghiệp khác cho Việt Nam, Hà Nội cung cấp cho Kyiv những mặt hàng điện tử, pin, máy móc, giày dép, dệt may và các hàng hóa khác cần thiết cho hộ gia đình và doanh nghiệp.

"Những số liệu đó cho thấy một điều quan trọng : mối quan hệ đối tác của Việt Nam và Ukraine không phải là sự tưởng nhớ quá khứ. Nó đã và đang hoạt động hiệu quả trong hiện tại", ông Zhupieiev đánh giá.

'Chúng tôi là một quốc gia Châu Âu tự do'

Cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã kéo dài theo hướng chiến tranh tiêu hao và cả hai bên đều chịu tổn thất nặng nề.

Hôm 21/8, một cuộc tập kích kép bằng drone của Nga nhằm vào một trung tâm thương mại ở miền trung Ukraine đã khiến ít nhất 16 người thiệt mạng và hơn 130 người bị thương.

Hôm 22/8, các quan chức Nga nói rằng các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine nhằm vào nhiều mục tiêu trên khắp lãnh thổ Nga và các khu vực do Nga kiểm soát ở Ukraine đã làm ít nhất 10 người thiệt mạng.

Cả Moscow và Kyiv đều đang đẩy mạnh các chiến dịch tấn công bằng drone nhằm phá hủy hạ tầng kinh tế của đối phương.

Đại biện lâm thời Zhupieiev cho biết người Ukraine khao khát hòa bình hơn bất kỳ ai, khi "luôn phải sống trong tiếng còi báo động không kích, đám tang, sự chia ly và bất ổn".

Theo ông, một lệnh ngừng bắn có thể là bước đi đầu tiên cần thiết, nhưng ngừng bắn không đồng nghĩa với hòa bình.

"Nếu lệnh ngừng bắn chỉ đơn thuần đóng băng tình trạng chiếm đóng, trao phần thưởng cho việc dùng vũ lực để chiếm lãnh thổ và tạo thời gian để bên xâm lược củng cố lực lượng, thì đó có thể chỉ là khoảng lặng trước một cuộc xâm lược tiếp theo", ông lý giải.

Nhà ngoại giao này cho rằng một giải pháp công bằng và lâu dài phải giải quyết nguyên nhân của cuộc chiến, mà theo lời ông là việc Nga vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Giải pháp đó phải bao gồm những cam kết an ninh đáng tin cậy và bác bỏ nguyên tắc cho rằng biên giới có thể bị thay đổi bằng vũ lực.

"Sau 35 năm độc lập, Ukraine mong muốn được nhìn nhận không phải là một phần còn sót lại của một đế chế đã biến mất, cũng không phải là một 'người em' phải phục tùng – và cũng không chỉ là một quốc gia đang có chiến tranh.

"Chúng tôi là một quốc gia Châu Âu tự do, có truyền thống xây dựng nhà nước trong hơn một thiên niên kỷ, có nền văn hóa và bản sắc chính trị riêng, cùng một lựa chọn dân chủ được người dân khẳng định vào năm 1991.

"Lịch sử của chính Việt Nam cho thấy độc lập không chỉ là một lá cờ hay một vị trí tại Liên Hợp Quốc. Đó là quyền của một dân tộc được nói bằng tiếng nói của mình, gìn giữ bản sắc và tự quyết định tương lai mà không chịu sự chỉ đạo từ bên ngoài.

"Đây cũng chính là quyền mà người Ukraine đang bảo vệ ngày nay – không phải quyền thống trị bất kỳ ai, mà là quyền bình đẳng được là chính mình", ông chia sẻ.

Nguồn : BBC, 24/08/2026