Lấy dân làm gốc hay chỉ là khẩu hiệu ?

Vân Phong, Thoibao.de, 16/11/2025

Quan sát diễn biến thời sự tại Việt Nam, nhất là khi thiên tai ngày càng nghiêm trọng và tác động đến kinh tế – xã hội, có thể thấy khoảng cách giữa khẩu hiệu và thực tế càng lúc càng rõ rệt. Các cơn bão, lũ lụt, hạn hán hay sạt lở không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người dân, mà còn phơi bày những bất cập trong quản lý, ứng phó và phân bổ nguồn lực của chính quyền.

Trên giấy tờ, mọi thông tin đều nhấn mạnh việc "lấy dân làm gốc", nhưng khi quan sát thực tiễn, người dân vẫn phải chịu thiệt hại lớn, tự lo lắng và khắc phục hậu quả, trong khi những bộ máy hành chính chậm chạp hoặc quá tập trung vào các dự án hình ảnh, biểu tượng và quyền lực. Câu nói nổi tiếng "đảng vi quý, xã tắc vi thứ chi, dân vi khinh" dường như trở nên sống động hơn bao giờ hết : đảng là trung tâm, đất nước và trật tự xã hội chỉ là thứ yếu, còn dân thì bị bỏ rơi, bị xem nhẹ.

Mỗi trận thiên tai là một phép thử, không chỉ cho năng lực điều hành, mà còn cho tinh thần phục vụ dân. Người dân đối mặt với lũ, mưa, bão và hạn hán, trong khi các dự án "dân sinh" hay công trình trọng điểm vẫn được triển khai một cách rầm rộ, nhiều khi không liên quan trực tiếp đến nhu cầu cấp bách của cộng đồng.

Hiện tượng này không chỉ phản ánh sự xa rời dân sinh của bộ máy, mà còn cảnh báo về một nền hành chính mà lợi ích cốt lõi dường như nghiêng về quyền lực và hình ảnh, thay vì cuộc sống của người dân. Sự bất cân xứng giữa khẩu hiệu và thực tế, giữa quyền lực và nhu cầu của dân, càng làm rõ : "lấy dân làm gốc" nhiều khi chỉ còn là câu chữ, còn trách nhiệm và sự quan tâm thật sự vẫn còn xa vời.

Thiên tai là thử thách khốc liệt, nhưng cũng là cơ hội để kiểm chứng niềm tin và trách nhiệm. Nếu chính quyền thực sự đặt dân làm trung tâm, những biện pháp phòng ngừa, hỗ trợ, cứu trợ sẽ được chuẩn bị kỹ càng, minh bạch và công bằng. Thực tế hiện nay cho thấy, còn nhiều điều phải nhìn thẳng : dân vẫn là mắt xích yếu nhất trong chuỗi phản ứng với thiên tai, còn quyền lực vẫn giữ vị trí trung tâm.

Kết cục, từ thiên tai đến quản lý, từ khẩu hiệu đến hành động, câu chuyện một lần nữa nhắc nhở rằng : dân là gốc, nhưng trong nhiều chính sách, gốc ấy vẫn bị bỏ ngỏ. Nếu không có sự thay đổi căn bản trong tư duy và hành động, "lấy dân làm gốc" sẽ mãi chỉ là một lời hứa trên giấy.

Vân Phong

*****************************

Sự bất bình đẳng và phân hạng công dân mầm mống cho sự bất ổn xã hội ở Việt Nam ?

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 15/11/2025

Gần 80 năm sau ngày bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1945 với lời khẳng định "mọi người sinh ra đều có quyền bình đẳng", nhiều nhà quan sát chính trị cho rằng tinh thần ấy đang bị thách thức bởi một thực tế hoàn toàn khác.

Xã hội Việt nam hiện nay vẫn tồn tại sự phân tầng công dân rõ rệt, giữa những người có quyền tham gia bộ máy cầm quyền của Đảng cộng sản Việt Nam, và đa số những công dân khác chỉ đứng ngoài quan sát.

Theo giới chuyên gia quốc tế nhìn nhận, xã hội Việt nam hiện nay, công dân được chia làm hai nhóm không chính thức, đó là nhóm "trong hệ thống", là những người có quyền tiếp cận nguồn lực, cơ hội thăng tiến.

Và nhóm "ngoài hệ thống", thì luôn luôn bị giới hạn trong quyền tham chính, bày tỏ ý kiến hoặc tham gia hoạch định chính sách. 

Đáng chú ý, sự phân biệt này không được ghi trong bất kỳ đạo luật cụ thể nào, nhưng lại hiện diện rõ trong thực tế đời sống, từ cơ hội việc làm đến cách được đối xử trong hệ thống hành chính của nhà nước.

Do vậy, tình trạng phân hạng công dân khiến khái niệm "bình đẳng trước pháp luật" trở nên hoàn toàn mang tính hình thức. Trong khi tầng lớp trên – nắm quyền dễ dàng tiếp cận thông tin, nguồn lực và đặc quyền.

Còn phần còn lại của xã hội là những người đóng thuế và duy trì ngân sách chi tiêu công lại không có tiếng nói tương xứng trong các quyết sách của nhà nước.

Giới nghiên cứu cảnh báo rằng, nếu sự phân tầng này tiếp diễn, niềm tin xã hội sẽ bị xói mòn. Và không có xã hội nào ổn định khi một bộ phận công dân cảm thấy mình bị loại khỏi quyền quyết định tương lai của đất nước.

Nhất là, trong bối cảnh toàn cầu hóa, nơi giá trị dân chủ và quyền công dân được coi là nền tảng phát triển, thì tinh thần bình đẳng mà bản Tuyên ngôn Độc lập từng khẳng định là điều không thể trì hoãn. 

Bởi khi một xã hội vẫn còn chia hạng công dân, bất ổn chính trị sẽ đến từ chính sự bất công âm thầm tích tụ trong lòng người dân.

Hồng Lĩnh